សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីដ្រូសែនបៃតង៖ បច្ចេកវិទ្យា ការចំណាយ និងគម្លាតរវាងគម្រោងប្រកាស ជាមួយអ្វីដែលកំពុងដំណើរការជាក់ស្តែង
គួរដឹង · បច្ចេកវិទ្យា (Technology)
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
អគ្គិសនីវិភាគទឹក (electrolysis) ដោយប្រើអគ្គិសនីកកើតឡើងវិញ ត្រូវបានលើកឡើងជាដំណោះស្រាយកាត់បន្ថយកាបូនសម្រាប់ឧស្សាហកម្មដែលពិបាកសម្រួល ដូចជាដែក អាម៉ូញាក់ និងកប៉ាល់ដឹកទំនិញ។ ប៉ុន្តែតាមរបាយការណ៍ Global Hydrogen Review ២០២៥ របស់ទីភ្នាក់ងារថាមពលអន្តរជាតិ (IEA) ផែនការគម្រោងអ៊ីដ្រូសែនកាបូនទាបដែលបានប្រកាសសម្រាប់ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ បានធ្លាក់ចុះពី ៤៩ លានតោន/ឆ្នាំ មកនៅត្រឹម ៣៧ លានតោន/ឆ្នាំ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ខណៈគម្រោងដែលពិតជាដំណើរការ កំពុងសាងសង់ ឬបានសម្រេចចិត្តវិនិយោគចុងក្រោយ (FID) មានតម្លៃត្រឹមតែជាង ៤ លានតោន/ឆ្នាំ — ត្រឹមប្រមាណ ៩% នៃផែនការសរុប។ អត្ថបទនេះញែកបច្ចេកវិទ្យាឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹក ការចំណាយផលិតកម្ម គោលនយោបាយឧបត្ថម្ភរបស់សហភាពអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង អូស្ត្រាលី និងមជ្ឈិមបូព៌ា ការគ្រប់គ្រងផលិតកម្មរបស់ចិន ព្រមទាំងឧបសគ្គដឹកជញ្ជូន-ផ្ទុក ចេញពីអ្វីដែលនៅជាការអះអាង។ គោលការណ៍ដែលអត្ថបទប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចគឺបែងចែករវាងអ្វីដែលកំពុងដំណើរការជាក់ស្តែង អ្វីដែលកំពុងសាងសង់ ឬបានសម្រេចវិនិយោគរួច និងអ្វីដែលនៅតែជាគោលដៅ ឬការប្រកាសនាពេលអនាគត — ដោយសំដៅតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការ ការវិភាគរបស់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវឯករាជ្យ និងសេចក្តីប្រកាសផ្ទាល់របស់ក្រុមហ៊ុន/រដ្ឋាភិបាលនីមួយៗជានិច្ច។
០១អគ្គិសនីវិភាគទឹក និងពណ៌អ៊ីដ្រូសែន
«អ៊ីដ្រូសែនបៃតង» (green hydrogen) សំដៅលើឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែនដែលផលិតដោយបំបែកម៉ូលេគុលទឹក (H2O) ជាអ៊ីដ្រូសែន និងអុកស៊ីសែន តាមដំណើរការអគ្គិសនីវិភាគទឹក (electrolysis) ក្នុងឧបករណ៍ហៅថា electrolyzer ដោយប្រើអគ្គិសនីដែលមកពីប្រភពកកើតឡើងវិញ (ខ្យល់ ព្រះអាទិត្យ ទឹកជាំ)។ ជាទូទៅ ១ គីឡូក្រាមអ៊ីដ្រូសែនទាមទារទឹកសុទ្ធប្រមាណ ៩ លីត្រ និងអគ្គិសនីប្រមាណ ៥០-៥៥ គីឡូវ៉ាត់ម៉ោង។ ខុសពី grey hydrogen ដែលផលិតពីឧស្ម័នធម្មជាតិតាមវិធីចំហាយកែច្នៃមេតាន (SMR) ដោយបញ្ចេញកាបូនដោយផ្ទាល់ ឬ blue hydrogen ដែលប្រើវិធីដូចគ្នាតែផ្សំជាមួយបច្ចេកវិទ្យាចាប់ និងផ្ទុកកាបូន (CCS) ដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញ។ ជាទូទៅផលិតកម្មអ៊ីដ្រូសែនសកលបច្ចុប្បន្នស្ទើរទាំងអស់ (ប្រមាណ ១០០ លានតោន/ឆ្នាំ) នៅតែជា grey hydrogen ដោយសារវាថោកបំផុត និងជាបច្ចេកវិទ្យាចាស់ដែលឧស្សាហកម្មប្រើប្រាស់រួចមកហើយជាច្រើនទសវត្សរ៍។
ឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹកមានបីប្រភេទសំខាន់ៗកំពុងប្រកួតប្រជែងគ្នា៖
| អាល់កាឡាំង (AWE) | ប្រសិទ្ធភាព ៦០-៧០%; ការវិនិយោគដើម $៥០០-១.០០០/kW បច្ចុប្បន្ន; បច្ចេកវិទ្យាចាស់ជាងគេ ពាណិជ្ជកម្មពេញលេញរួចហើយ |
| PEM (ភ្នាសផ្លាស់ប្តូរប្រូតុង) | ប្រសិទ្ធភាព ៦៥-៧៥%; $៧០០-១.៤០០/kW; ឆ្លើយតបលឿនទៅនឹងចរន្តអគ្គិសនីមិនទៀងទាត់ ស័ក្តិសមភ្ជាប់ផ្ទាល់ជាមួយខ្យល់/ព្រះអាទិត្យ |
| អុកស៊ីតរឹង (SOEC) | ប្រសិទ្ធភាព ៨០-៩០% (ជាមួយកម្ដៅសល់); $២.០០០-៤.០០០/kW; ដំណើរការក្តៅ ៦០០-៨៥០°C នៅតែក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បង |
លើសពីនេះ ឧបករណ៍ PEM ត្រូវការលោហធាតុថ្លៃដូចជា platinum និង iridium ជាកាតាលីករ ខណៈ SOEC ត្រូវការវត្ថុធាតុសេរ៉ាមិចពិសេស — ធ្វើឱ្យខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈកាតាលីករក្លាយជាកត្តាកំណត់ថ្លៃដើមមួយបន្ថែមទៀត ក្រៅពីថ្លៃអគ្គិសនីខ្លួនឯង។
០២«ជណ្តើរអ៊ីដ្រូសែន»៖ ការប្រើប្រាស់ណាសមហេតុផល ណាមិនសមហេតុផល
អ្នកវិភាគថាមពល Michael Liebreich (BloombergNEF) បង្កើតគំនិត «ជណ្តើរអ៊ីដ្រូសែន» (hydrogen ladder) ដើម្បីតម្រៀបករណីប្រើប្រាស់អ៊ីដ្រូសែនតាមកម្រិតសមហេតុផលសេដ្ឋកិច្ច។ ជណ្តើរកម្រិតខ្ពស់បំផុតគឺវិស័យដែលប្រើអ៊ីដ្រូសែនជាធាតុចូលឧស្សាហកម្មរួចមកហើយ (អាម៉ូញាក់សម្រាប់ជី ការចម្រាញ់ប្រេង) ដែលគ្រាន់តែត្រូវប្តូរប្រភពពី grey ទៅ green។ កម្រិតកណ្តាលរួមមានវិស័យ «ពិបាកសម្រួល» ដែលអគ្គិសនីភ្ជាប់ផ្ទាល់ធ្វើមិនកើត៖ ដែក (តាមរយៈការកាត់បន្ថយផ្ទាល់ដោយអ៊ីដ្រូសែន ឬ H2-DRI) កប៉ាល់ដឹកទំនិញចម្ងាយឆ្ងាយ (តាមរយៈអាម៉ូញាក់ ឬមេតាណុលជាឥន្ធនៈ) និងអាកាសចរណ៍ (តាមរយៈឥន្ធនៈសំយោគ e-fuels)។ ចំណែកអាម៉ូញាក់សម្រាប់ជីគីមី ដែលពិភពលោកផលិតរួចហើយប្រមាណ ១៨៥ លានតោន/ឆ្នាំ (ស្ទើរទាំងអស់ជា grey) គឺជាកម្រិតជណ្តើរខ្ពស់បំផុត ព្រោះគ្រាន់តែត្រូវប្តូរប្រភពអ៊ីដ្រូសែនចូល មិនចាំបាច់កែប្រែឧបករណ៍ចុងផ្លូវទេ។
| ដែក — H2-DRI | Stegra (មុនហៅ H2 Green Steel) សាងសង់រោងចក្រ Boden ស៊ុយអែត ជាមួយឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹក ៧៤០ មេហ្គាវ៉ាត់; គោលដៅដើម ២០២៥ ត្រូវពន្យារទៅ «ចុងឆ្នាំ ២០២៦» ហើយចាប់ផ្តើមផលិតជាមួយដែកសំណល់ក្នុងឡ EAF មុននឹងប្តូរទៅប្រើ H2-DRI ពេញលេញ |
| កប៉ាល់ — អាម៉ូញាក់/មេតាណុល | កប៉ាល់ដំណើរការដោយមេតាណុលមានជាង ៦០ គ្រឿងកំពុងប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង និងជាង ៣០០ គ្រឿងបានកម្មង់ (Global Maritime Forum); កប៉ាល់ដំណើរការដោយអាម៉ូញាក់ «សាកល្បងគំរូដំបូង» តែប៉ុណ្ណោះ មិនទាន់ដំណើរការជាពាណិជ្ជកម្មទូលំទូលាយទេ |
| អាកាសចរណ៍ — e-fuels | ឥន្ធនៈសំយោគសម្រាប់យន្តហោះនៅតែថ្លៃណាស់ និងផលិតកម្មនៅមានកម្រិតតូចចង្អៀត ស្ថិតនៅដំណាក់កាលដើមនៃការអភិវឌ្ឍ |
០៣គោលនយោបាយសហភាពអឺរ៉ុប និង European Hydrogen Bank
ផែនការ REPowerEU ដែលប្រកាសដំបូងឆ្នាំ ២០២២ កំណត់គោលដៅផលិតអ៊ីដ្រូសែនកកើតឡើងវិញក្នុងស្រុក ១០ លានតោន បូកនាំចូលបន្ថែម ១០ លានតោនទៀត សរុប ២០ លានតោនត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០។ ដើម្បីជំរុញការវិនិយោគ គណៈកម្មការអឺរ៉ុបបង្កើត European Hydrogen Bank ដែលធ្វើការប្រមូលដេញថ្លៃ (auction) ជាទៀងទាត់ ផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភថេរ (premium) ជាមួយផលិតករតាមតម្លៃដេញឈ្នះទាបបំផុត។ ការដេញថ្លៃលើកទី៣ (IF25) ដែលបានប្រកាសលទ្ធផល ផ្តល់ជូនប្រមាណ ៩ គម្រោងទូទាំង ៧ ប្រទេស ជាមួយប្រាក់ឧបត្ថម្ភសរុប ១,០៩ ពាន់លានអឺរ៉ូ គាំទ្រសមត្ថភាពអគ្គិសនីវិភាគទឹកជិត ១,១ ហ្គីហ្គាវ៉ាត់ និងអ៊ីដ្រូសែនជាង ១,៣ លានតោនក្នុងរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ។ តម្លៃដេញឈ្នះមានចាប់ពី ០,៤៤ ទៅ ៣,៤៩ អឺរ៉ូ/គីឡូក្រាម ខណៈគម្រោងប្រភេទ RFNBO ភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅចន្លោះ ០,៥៧-០,៩៨ អឺរ៉ូ/គីឡូក្រាម។ ច្បាប់ Renewable Energy Directive III (RED III) របស់សហភាពអឺរ៉ុប ក៏កំណត់តម្រូវការចាំបាច់ថា ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ អ៊ីដ្រូសែនកកើតឡើងវិញមិនមែនជីវសាស្ត្រ (RFNBO) ត្រូវមានចំណែក ៤២,៥% នៃអ៊ីដ្រូសែនសរុបប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្ម — ជាកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ដែលបន្ថែមសម្ពាធលើលើសពីប្រាក់ឧបត្ថម្ភ Hydrogen Bank ខ្លួនឯង។
០៤ឥណទានពន្ធ 45V របស់សហរដ្ឋអាមេរិក
ច្បាប់ Inflation Reduction Act ឆ្នាំ ២០២២ បង្កើតឥណទានពន្ធផលិតកម្មអ៊ីដ្រូសែនស្អាត Section 45V ដែលអាចផ្តល់រហូតដល់ $៣/គីឡូក្រាម សម្រាប់អ៊ីដ្រូសែនកាបូនទាបបំផុត។ ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ (Treasury) និង IRS ចេញបទបញ្ជាចុងក្រោយខែមករា ២០២៥ កំណត់លក្ខខណ្ឌ «បីជញ្ជីង» សម្រាប់អគ្គិសនីដែលប្រើផ្គត់ផ្គង់ដំណើរការវិភាគទឹក៖ (១) ភាពបន្ថែមថ្មី (incrementality) — អគ្គិសនីត្រូវមកពីរោងចក្រថ្មីមិនលើសពី ៣ ឆ្នាំ; (២) ការផ្គត់ផ្គង់តាមតំបន់ (deliverability) — ក្នុងតំបន់ភ្លើងតែមួយ; (៣) ការផ្គូផ្គងតាមម៉ោង (hourly matching) — ត្រូវផ្គូផ្គងផលិតកម្មអគ្គិសនីជាមួយពេលវេលាប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងជាបណ្តើរៗចាប់ពីឆ្នាំ ២០៣០។ មុនកាលកំណត់នេះ ផលិតករអាចប្រើ «ការផ្គូផ្គងប្រចាំឆ្នាំ» ដែលអនុញ្ញាតឱ្យទិញវិញ្ញាបនបត្រថាមពលកកើតឡើងវិញសរុបប្រចាំឆ្នាំ មិនចាំបាច់ត្រូវគ្នាទៅនឹងម៉ោងជាក់លាក់ដែលឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹកកំពុងដំណើរការទេ — ក្រុមឧស្សាហកម្មជាច្រើនលើកឡើងថា ការផ្លាស់ប្តូរទៅតម្រូវការតាមម៉ោងនឹងបង្កើនថ្លៃដើមគម្រោងយ៉ាងច្រើន។
| មករា ២០២៥ | Treasury/IRS ចេញបទបញ្ជាចុងក្រោយស្តីពីលក្ខខណ្ឌទាំងបី |
| ៤ កក្កដា ២០២៥ — OBBBA | ច្បាប់ One Big Beautiful Bill Act ពន្យារពេលចាប់ផ្តើមសាងសង់សម្រាប់ 45V បន្ថែម ២ ឆ្នាំ — ត្រូវចាប់ផ្តើមសាងសង់ត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៧ ទើបនៅតែមានសិទ្ធិទទួលឥណទាន |
| កុម្ភៈ ២០២៥ — ករណីជាក់ស្តែង | Air Products ពិចារណាលុបចោលគម្រោង Massena រដ្ឋ New York (អ៊ីដ្រូសែនរាវបៃតង ៣៥ តោន/ថ្ងៃ) ក្រោយបទបញ្ជាថ្មីធ្វើឱ្យអគ្គិសនីទឹកជាំដែលមានស្រាប់លែងមានសិទ្ធិទទួល 45V ទៀត |
| តម្លៃឥណទានអតិបរមា | រហូតដល់ $៣/គីឡូក្រាម សម្រាប់អ៊ីដ្រូសែនដែលបញ្ចេញកាបូនតិចជាង ០,៤៥ គីឡូក្រាម CO2/គីឡូក្រាមអ៊ីដ្រូសែន ថយចុះជាបណ្តើរៗសម្រាប់ថ្នាក់បញ្ចេញកាបូនខ្ពស់ជាង |
០៥ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង៖ ការនាំចូលអាម៉ូញាក់ និងកិច្ចសន្យា CfD
ជប៉ុនបង្កើតមូលនិធិកិច្ចសន្យាផ្អែកលើភាពខុសគ្នា (Contract for Difference, CfD) សរុប ៣ ពាន់ប៊ីលានយេន (~១៩,២ ពាន់លានដុល្លារ) ដើម្បីលើកទឹកចិត្តការនាំចូលអាម៉ូញាក់ និងអ៊ីដ្រូសែនកាបូនទាប។ ជុំទី១ បានផ្តល់ប្រមាណ ៦,៨ ពាន់លានដុល្លារ (៣៥% នៃមូលនិធិសរុប) ជាកិច្ចសន្យារយៈពេល ១៥ ឆ្នាំដល់ ២០៤៥។ គួរកត់សម្គាល់ថា ជុំដំបូងនេះផ្តោតលើអាម៉ូញាក់ខៀវ (blue ammonia) មិនមែនបៃតងទេ៖ JERA (កាន់ភាគហ៊ុន ៣៥%) នឹងទទួលបាន ០,៥ លានតោន/ឆ្នាំ ចាប់ពីខែកុម្ភៈ ២០៣០ សម្រាប់ដុតរួមជាមួយធ្យូងថ្មនៅរោងចក្រភ្លើង Hekinan ខេត្ត Aichi ខណៈ Mitsui & Co (២៥%) ទទួល ០,២៨ លានតោន/ឆ្នាំ ចាប់ពីមករា ២០៣១ ផ្គត់ផ្គង់ក្រុមហ៊ុន Hokkaido Electric UBE Mitsubishi Cement និង Tosoh — ប្រភពមកពីរោងចក្រ Blue Point រដ្ឋ Louisiana សហរដ្ឋអាមេរិក (សមត្ថភាព ១,៤ លានតោន/ឆ្នាំ) ដែលប្រើឧស្ម័នធម្មជាតិផ្សំជាមួយបច្ចេកវិទ្យា CCS មិនមែនអគ្គិសនីវិភាគទឹកបៃតងទេ។
កូរ៉េខាងត្បូងអនុវត្តគម្រោង Clean Hydrogen Power Generation (CHPS) ការដេញថ្លៃដែលនឹងផ្តល់កិច្ចសន្យាទំហំ ៥០០ ជីហ្គាវ៉ាត់ម៉ោង «ស្អាត» និង ៩៣០ ជីហ្គាវ៉ាត់ម៉ោង «ទូទៅ» (សរុប ១,៤៣ តេរាវ៉ាត់ម៉ោង) ក្នុងឆមាសទី២ ២០២៦ ជាមួយកម្រិតកំណត់ការបញ្ចេញកាបូនមិនលើស ៤ គីឡូក្រាម CO2 ក្នុងមួយគីឡូក្រាមអ៊ីដ្រូសែន សម្រាប់ចាត់ថ្នាក់ជា «ស្អាត»។ គោលដៅត្រឹមឆ្នាំ ២០២៧ គឺ ៣.០០០-៣.៥០០ ជីហ្គាវ៉ាត់ម៉ោង/ឆ្នាំ ប៉ុន្តែតាមរបាយការណ៍ខែមិថុនា ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េកាត់បន្ថយទំហំការដេញថ្លៃ ៣០% និងដកចេញការដុតរួមអាម៉ូញាក់-ធ្យូងថ្ម ដោយសារកង្វល់ចំណាយ និងតម្រូវការទីផ្សារមិនទាន់ច្បាស់លាស់។ ការសម្រេចចិត្តកាត់បន្ថយនេះកើតឡើងក្រោយពីជុំដេញថ្លៃឆ្នាំ ២០២៤ ធ្លាប់កំណត់គោលដៅធំជាងច្រើន — សរុប ៦.៥០០ ជីហ្គាវ៉ាត់ម៉ោង/ឆ្នាំ ក្នុងរយៈពេល ១៥ ឆ្នាំ — បង្ហាញពីគំរូការកាត់បន្ថយគោលដៅដដែលៗដែលកើតឡើងទូទាំងតំបន់អាស៊ីខាងកើត។
០៦អូស្ត្រាលី និងមជ្ឈិមបូព៌ា៖ ការប្រកួតប្រជែងជាមជ្ឈមណ្ឌលនាំចេញ
អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត កំពុងសាងសង់គម្រោង NEOM Green Hydrogen (Helios) តម្លៃវិនិយោគ ៨,៤ ពាន់លានដុល្លារ ជាមួយហិរញ្ញប្បទាន ៦,១ ពាន់លានដុល្លារពីធនាគារ ២៣ ស្ថាប័ន (ភាគទុនិក ACWA Power Air Products និង NEOM)។ គម្រោងនេះនឹងមានសមត្ថភាពអគ្គិសនីវិភាគទឹកជាង ២,២ ហ្គីហ្គាវ៉ាត់ ផលិតអ៊ីដ្រូសែន ៦០០ តោន/ថ្ងៃ សម្រាប់បំលែងទៅជាអាម៉ូញាក់ ១,២ លានតោន/ឆ្នាំ។ តាមរបាយការណ៍ដើម គម្រោងនេះធ្លាប់មានគោលដៅចាប់ផ្តើមផលិតពាណិជ្ជកម្មត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ ប៉ុន្តែទិន្នន័យខែមេសា ២០២៦ បង្ហាញថាសំណង់បានបញ្ចប់ជាង ៩០% ប៉ុណ្ណោះ ដោយផ្នែកផលិតអគ្គិសនីគ្រោងបញ្ចប់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៦ ខណៈការចាប់ផ្តើមផលិតអ៊ីដ្រូសែន-អាម៉ូញាក់ដំបូងគេត្រូវពន្យារទៅជាឆ្នាំ ២០២៧។ អេមីរ៉ែតអារ៉ាប់រួម និងអូម៉ង់ក៏កំពុងបង្កើតគម្រោងអ៊ីដ្រូសែនបៃតងធំៗដែរ (Masdar/TAQA នៅអេមីរ៉ែត និង Hyport Duqm នៅអូម៉ង់) ប៉ុន្តែភាគច្រើននៅតែក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំផែនការ ឬសិក្សាលទ្ធភាព មិនទាន់ចាប់ផ្តើមសាងសង់ធំដូច NEOM ទេ។
ផ្ទុយពីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អូស្ត្រាលីជួបប្រទះការលុបចោលគម្រោងជាបន្តបន្ទាប់៖ Fortescue (របស់ Andrew Forrest) កាត់បន្ថយគោលដៅពី ១៥ លានតោនមកនៅត្រឹមតូចជាងច្រើន ខែកក្កដា ២០២៤ ដោយលើកឡើងពី «ការចំណាយ និងបរិមាណថាមពលកកើតឡើងវិញដែលត្រូវការ»; Woodside Energy បោះបង់គម្រោងចំនួនពីរនៅអូស្ត្រាលី-នូវែលសេឡង់ ខែកញ្ញា ២០២៤ និងគម្រោង H2OK រដ្ឋ Oklahoma សហរដ្ឋអាមេរិក; Origin Energy ប្រកាសដកខ្លួនចេញពី Hunter Valley Hydrogen Hub រដ្ឋ New South Wales ខែតុលា ២០២៥; Trafigura បោះបង់គម្រោង Port Pirie តម្លៃ ៧៥០ លានដុល្លារអូស្ត្រាលី ខែមីនា ២០២៥; ហើយរដ្ឋាភិបាល Queensland ដកថវិកាគាំទ្រពីគម្រោងតម្លៃ ១២,៥ ពាន់លានដុល្លារអូស្ត្រាលី ដែលធ្លាប់មានគោលដៅផលិតអ៊ីដ្រូសែនរាវ ២០០.០០០ តោនត្រឹមឆ្នាំ ២០២៨ ធ្វើឱ្យវិនិយោគិនជប៉ុន Kansai Electric និង Iwatani ដកខ្លួនចេញផងដែរ។
០៧ចិន៖ ការគ្រប់គ្រងផលិតកម្មឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹកទ្រង់ទ្រាយធំ
តាមរបាយការណ៍ Global Hydrogen Review ២០២៥ របស់ IEA ចិនកាន់កាប់ ៦៥% នៃសមត្ថភាពឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹកដែលបានដំឡើងរួច ឬសម្រេចវិនិយោគចុងក្រោយ (FID) ជាសកល ខណៈផ្នែកផលិតម៉ាស៊ីនអគ្គិសនីវិភាគទឹកខ្លួនឯង ក្រុមហ៊ុនចិនកាន់កាប់ ៦០-៦៨% នៃសមត្ថភាពផលិតកម្មសកល និងខ្ពស់ដល់ ៨៥% សម្រាប់បច្ចេកវិទ្យាអាល់កាឡាំង (AWE) ជាក់លាក់។ តាមការវិភាគរបស់ Wood Mackenzie ចំណែកទីផ្សារនេះកើនពី ៥% ដល់ ៦០% ក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំ ហើយក្រុមហ៊ុនចិនប្រាំមួយក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹកកំពូល ១០ របស់ពិភពលោក។ តម្លៃ PEM electrolyzer ដែលផលិតដោយចិនធ្លាក់ចុះ ៤០% ចន្លោះឆ្នាំ ២០២២-២០២៤។
ក្នុងស្រុកចិនផ្ទាល់ក៏មានគម្រោងផលិតអ៊ីដ្រូសែនបៃតងទ្រង់ទ្រាយធំដែរ — ក្រុមហ៊ុន Sinopec ដំណើរការរោងចក្រនៅ Kuqa ខេត្ត Xinjiang ដែលធ្លាប់ត្រូវបានប្រកាសថាជារោងចក្រអ៊ីដ្រូសែនបៃតងធំបំផុតលើពិភពលោក ដោយសមត្ថភាពផលិតប្រមាណ ២០.០០០ តោន/ឆ្នាំ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដល់រោងចម្រាញ់ប្រេង។
០៨ការដឹកជញ្ជូន និងផ្ទុក៖ បំពង់បង្ហូរ អាម៉ូញាក់ និងការធ្វើឱ្យរាវ
អ៊ីដ្រូសែនមានដង់ស៊ីតេថាមពលទាបខ្លាំងតាមមាឌ ធ្វើឱ្យការដឹកជញ្ជូនចម្ងាយឆ្ងាយចំណាយច្រើន។ តាមការវិភាគរបស់ IEA ដែលដកស្រង់ដោយ Hydrogen Insight ការដឹកជញ្ជូនតាមរយៈអាម៉ូញាក់ ឬ LOHC (liquid organic hydrogen carrier) ថោកជាងការធ្វើឱ្យអ៊ីដ្រូសែនរាវ (liquefied H2) សូម្បីតែគិតបញ្ចូលការចំណាយថាមពលបំលែងត្រឡប់មកវិញ (cracking/reconversion) ក៏ដោយ ខណៈបំពង់បង្ហូរដឹកអ៊ីដ្រូសែនបង្ហាប់ថ្មី ឬកែច្នៃពីបំពង់ឧស្ម័នធម្មជាតិចាស់ ថោកជាងគេទាំងអស់សម្រាប់ចម្ងាយលើគោក។
ការធ្វើឱ្យរាវ (Liquefaction)
ទាមទារសីតុណ្ហភាព -២៥៣°C ចំណាយថាមពលរហូតដល់ ៣០% នៃថាមពលអ៊ីដ្រូសែនខ្លួនឯង ព្រមទាំងបាត់បង់ដោយការហួយចេញ (boil-off) កំឡុងពេលដឹកជញ្ជូន និងផ្ទុក — សមស្របតែសម្រាប់ចម្ងាយឆ្ងាយបំផុតតាមកប៉ាល់ប៉ុណ្ណោះ
អាម៉ូញាក់ជាឥន្ធនៈផ្ទុក
ធ្វើឱ្យរាវងាយជាងអ៊ីដ្រូសែនច្រើន (-៣៣°C នៅសម្ពាធបរិយាកាស) ប៉ុន្តែជាសារធាតុពុល ត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសុវត្ថិភាពពិសេស ហើយការបំបែក (cracking) វិញទៅជាអ៊ីដ្រូសែននៅចំណុចដល់ ចំណាយថាមពលបន្ថែម កាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពជុំវិញ
ចំពោះបំពង់ឧស្ម័នធម្មជាតិដែលមានស្រាប់ ការសិក្សារបស់គណៈកម្មការឧបករណ៍សាធារណៈកាលីហ្វ័រញ៉ា (CA PUC) បង្ហាញថា ការលាយអ៊ីដ្រូសែនចូលបំពង់រហូតដល់ ៥% ជាទូទៅមានសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែលើសពី ៥% ត្រូវកែប្រែឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ (ចង្ក្រានឧស្ម័ន ម៉ាស៊ីនកម្តៅទឹក) ដើម្បីជៀសវាងការលេច ខណៈលើសពី ២០% បង្កហានិភ័យខ្ពស់នៃការជ្រាបចេញតាមបំពង់ប្លាស្ទិក។ គម្រោងបំពង់ឆ្លងព្រំដែនទ្រង់ទ្រាយធំមួយចំនួន ដូចជា H2Med (BarMar) ដែលភ្ជាប់អេស្ប៉ាញ បារាំង និងអាល្លឺម៉ង់ ត្រូវបានគាំទ្រថវិកាដោយសហភាពអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែនៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំផែនការ មិនទាន់ចាប់ផ្តើមដឹកជញ្ជូនអ៊ីដ្រូសែនជាក់ស្តែងឡើយ។
០៩គម្លាតរវាងគម្រោងប្រកាស និងការសម្រេចវិនិយោគចុងក្រោយ (FID)
របាយការណ៍ Global Hydrogen Review ២០២៥ របស់ IEA បង្ហាញគម្លាតយ៉ាងច្បាស់៖ សមត្ថភាពគម្រោងអ៊ីដ្រូសែនកាបូនទាបដែលបានប្រកាសសម្រាប់ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ធ្លាក់ចុះពី ៤៩ លានតោន/ឆ្នាំ (ការវិភាគឆ្នាំ ២០២៤) មកនៅត្រឹម ៣៧ លានតោន/ឆ្នាំ ក្នុងការវិភាគចុងក្រោយ — ថយចុះ ១២ លានតោន ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំតែប៉ុណ្ណោះ ដោយគម្រោងផ្អែកលើអគ្គិសនីវិភាគទឹកទទួលខុសត្រូវលើសពី ៨០% នៃការថយចុះនេះ។ ក្នុងចំណោមគម្រោងទាំងអស់ មានតែគម្រោងដែលកំពុងដំណើរការ កំពុងសាងសង់ ឬបានសម្រេចវិនិយោគចុងក្រោយ (FID) ប៉ុណ្ណោះទើបគួរឱ្យទុកចិត្ត — សមត្ថភាពនេះនឹងកើនប្រមាណ ៥ដងពីកម្រិតឆ្នាំ ២០២៤ ឈានដល់ជាង ៤ លានតោន/ឆ្នាំ ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ គិតជាត្រឹមតែ ៩% នៃផែនការសរុប ២០៣០។ បើគោលនយោបាយឧបត្ថម្ភមានប្រសិទ្ធភាព IEA ប៉ាន់ស្មានថាអាចមានបន្ថែមរហូតដល់ ៦ លានតោន/ឆ្នាំទៀត។
១០អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត
- តើរោងចក្រ Stegra Boden ស៊ុយអែត អាចចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ H2-DRI ពេញលេញត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៦ ដូចផែនការថ្មីដែរឬទេ ឬនឹងពន្យារពេលម្តងទៀត។
- តើគម្រោង NEOM Helios អាចចាប់ផ្តើមផលិតអ៊ីដ្រូសែន-អាម៉ូញាក់ដំបូងគេត្រឹមឆ្នាំ ២០២៧ ដូចគោលដៅចុងក្រោយដែរឬទេ។
- តើកិច្ចសន្យា CfD ជុំទី២ របស់ជប៉ុន នឹងផ្តោតលើអាម៉ូញាក់បៃតងបន្ថែមពីអាម៉ូញាក់ខៀវដែរឬទេ។
- តើលទ្ធផលការដេញថ្លៃ CHPS របស់កូរ៉េខាងត្បូង ក្នុងឆមាសទី២ ២០២៦ នឹងទាក់ទាញអ្នកចូលរួមប៉ុន្មាននាក់ ក្រោយកាត់បន្ថយទំហំ ៣០%។
- តើកាលកំណត់ចាប់ផ្តើមសាងសង់ត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៧ របស់ឥណទានពន្ធ 45V នឹងជំរុញឱ្យមានការប្រញាប់សម្រេចវិនិយោគចុងក្រោយ (FID) ជាច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិកមុនកាលកំណត់ដែរឬទេ។
- តើរបាយការណ៍ Global Hydrogen Review ២០២៦ របស់ IEA នឹងបង្ហាញថាគម្លាតរវាងផែនការប្រកាស និង FID បន្តរីកធំ ឬចាប់ផ្តើមរួមតូចវិញ។
- តើគម្រោងបំពង់បង្ហូរឆ្លងព្រំដែនអឺរ៉ុប ដូចជា H2Med នឹងទទួលបានការសម្រេចវិនិយោគចុងក្រោយ ហើយចាប់ផ្តើមសាងសង់ជាក់ស្តែងនៅពេលណា។
- តើមានគម្រោងអ៊ីដ្រូសែនបៃតងទ្រង់ទ្រាយធំបន្ថែមទៀត នៅតំបន់ផ្សេងក្រៅពីអឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង និងអូស្ត្រាលី ដែលនឹងកើតចេញជាការប្រកាសថ្មីៗឬអត់។
១១សំណួរញឹកញាប់
តើអ៊ីដ្រូសែនបៃតងខុសពី grey និង blue hydrogen យ៉ាងដូចម្តេច?
Grey hydrogen ផលិតពីឧស្ម័នធម្មជាតិដោយបញ្ចេញកាបូនដោយផ្ទាល់ (តម្លៃ $០,៩៨-២,៩៣/គីឡូក្រាម)។ Blue hydrogen ប្រើវិធីដូចគ្នាតែផ្សំជាមួយបច្ចេកវិទ្យាចាប់កាបូន CCS ($១,៨-៤,៧/គីឡូក្រាម)។ Green hydrogen ប្រើអគ្គិសនីវិភាគទឹកដោយអគ្គិសនីកកើតឡើងវិញទាំងស្រុង គ្មានការបញ្ចេញកាបូនផ្ទាល់ ប៉ុន្តែថ្លៃជាងគេ ($៤,៥-១២/គីឡូក្រាម)។
តើហេតុអ្វីអ៊ីដ្រូសែនមិនសមស្របសម្រាប់រថយន្តជិះស្រាល ឬកម្ដៅផ្ទះ?
ដោយសារបាត់បង់ថាមពលច្រើននៅជំហានវិភាគទឹក ការបង្ហាប់/ធ្វើឱ្យរាវ និងកោសិកាឥន្ធនៈ រថយន្តអ៊ីដ្រូសែនប្រើប្រាស់អគ្គិសនីដើមបានត្រឹមប្រមាណ ២៥-៣៥% ធៀបនឹងរថយន្តអគ្គិសនីថ្មសាកដែលប្រើបាន ៧០-៨០%។ ម៉ាស៊ីនកម្ដៅបូមក៏មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងច្រើនសម្រាប់ការដុតកម្ដៅផ្ទះដែរ — នេះជាមូលហេតុដែល Michael Liebreich (BloombergNEF) ដាក់ការប្រើប្រាស់ទាំងពីរនេះនៅជណ្តើរកម្រិតទាបបំផុត។
តើហេតុអ្វីចិនគ្រប់គ្រងផលិតកម្មឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹកច្រើនម្ល៉េះ?
ក្រុមហ៊ុនចិនកាន់កាប់ ៦០-៦៨% នៃសមត្ថភាពផលិតកម្មសកល (៨៥% សម្រាប់បច្ចេកវិទ្យាអាល់កាឡាំង) ដោយសារការវិនិយោគទ្រង់ទ្រាយធំក្នុងរយៈពេលខ្លី តម្លៃទាបជាងគូប្រកួតលោកខាងលិច និងតម្រូវការក្នុងស្រុកខ្ពស់។ ប៉ុន្តែសមត្ថភាពនេះលើសពីតម្រូវការសកលពិតប្រាកដជាង ១០ ដង បង្កហានិភ័យផលិតលើសតម្រូវការ។
តើគម្រោងអ៊ីដ្រូសែនប្រកាសប៉ុន្មាននាក់ពិតជាកំពុងសាងសង់ ឬដំណើរការ?
តាម IEA គម្រោងដែលកំពុងដំណើរការ សាងសង់ ឬសម្រេចវិនិយោគចុងក្រោយ (FID) ត្រូវការឈានដល់តែជាង ៤ លានតោន/ឆ្នាំ ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ធៀបនឹងផែនការប្រកាសសរុប ៣៧ លានតោន/ឆ្នាំ — ត្រឹមតែ ៩% ប៉ុណ្ណោះ។ ផលិតកម្មពិតប្រាកដឆ្នាំ ២០២៥ នៅតែក្រោម ១ លានតោន ក្រោម ១% នៃតម្រូវការអ៊ីដ្រូសែនសរុបសកល។
តើវិធីដឹកជញ្ជូនអ៊ីដ្រូសែនមួយណាថោកជាងគេ?
តាមការវិភាគរបស់ IEA បំពង់បង្ហូរ (ថ្មី ឬកែច្នៃពីបំពង់ឧស្ម័នធម្មជាតិចាស់) ថោកជាងគេសម្រាប់ចម្ងាយលើគោក ខណៈអាម៉ូញាក់ និង LOHC ថោកជាងការធ្វើឱ្យអ៊ីដ្រូសែនរាវសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រ សូម្បីតែគិតបញ្ចូលការចំណាយបំលែងត្រឡប់មកវិញក៏ដោយ។
១២ប្រភព (Sources)
- Global Hydrogen Review 2025 — សេចក្តីសង្ខេប — IEA
- គម្រោងអ៊ីដ្រូសែនកាបូនទាបនឹងកើនប៉ុន្តែជួបគម្រោងលុបចោលច្រើន — IEA News
- ការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹករបស់ចិន — Asia Times (វិច្ឆិកា ២០២៥)
- គុណសម្បត្តិប្រកួតប្រជែងឧបករណ៍អគ្គិសនីវិភាគទឹកចិន — Wood Mackenzie
- គម្រោងអ៊ីដ្រូសែនបៃតងដែលបានលុបចោល ឬពន្យារពេល — Hydrocarbon Processing (កក្កដា ២០២៥)
- OBBBA ប៉ះពាល់ដល់ឥណទានពន្ធថាមពលស្អាត — Novogradac
- បទបញ្ជាចុងក្រោយឥណទានពន្ធ 45V — Baker Botts (កុម្ភៈ ២០២៥)
- តម្លៃការដេញថ្លៃ IF25 European Hydrogen Bank — Tim Harper
- មេរៀនពីការដេញថ្លៃដំបូងរបស់ European Hydrogen Bank — Bruegel
- ស្ថានភាពគម្រោង NEOM Green Hydrogen — BlackRidge Research (មេសា ២០២៦)
- កិច្ចសន្យា CfD អាម៉ូញាក់-អ៊ីដ្រូសែនរបស់ជប៉ុន — Wood Mackenzie
- ការដេញថ្លៃថាមពលអ៊ីដ្រូសែនកូរ៉េខាងត្បូង ១,៤៣ តេរាវ៉ាត់ម៉ោង — Gasworld
- កូរ៉េកាត់បន្ថយទំហំការដេញថ្លៃអ៊ីដ្រូសែន ៣០% — Seoul Economic Daily (មិថុនា ២០២៦)
- អ៊ីដ្រូសែនបៃតងនឹងថោកជាង grey ត្រឹមចុងទសវត្សរ៍ — BloombergNEF
- Stegra ប្រមូលបាន ១,៤ ពាន់លានអឺរ៉ូ ខណៈគម្រោង Boden ពន្យារពេល — Mining Metal News (មេសា ២០២៦)
- ដែនកំណត់ការលាយអ៊ីដ្រូសែនក្នុងបំពង់ឧស្ម័នធម្មជាតិ — Utility Dive
- មេតាណុល និងអាម៉ូញាក់ជាឥន្ធនៈកប៉ាល់ដឹកទំនិញ — Global Maritime Forum
- IEA៖ អាម៉ូញាក់/LOHC ថោកជាងអ៊ីដ្រូសែនរាវសម្រាប់ដឹកជញ្ជូន — Hydrogen Insight
- ការប្រៀបធៀបបច្ចេកវិទ្យា AWE/PEM/SOEC — EcoSense World
- Liebreich៖ ពាន់លានដុល្លារបាត់ខ្លួនរបស់អ៊ីដ្រូសែនស្អាត — BloombergNEF
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
📚 ថាមពល និងបរិស្ថាន · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
ថាមពល និងបរិស្ថាន ទាំងអស់ →រ៉ែធាតុកម្រ និងការគ្រប់គ្រងរបស់ចិនមនុស្សយន្ត និងស្វ័យប្រវត្តិកម្មឧស្សាហកម្មសង្គ្រាមបន្ទះឈីបគួរដឹង Eksastra