លំហូរហិរញ្ញវត្ថុខុសច្បាប់ និងស្ថាបត្យកម្មប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ពិភពលោក៖ FATF បញ្ជីប្រផេះ-ខ្មៅ និងតម្លាភាពម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត
គួរដឹង · គោលនយោបាយ-ហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (International Financial Policy)
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
គ្រប់ឆ្នាំ ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកជួបនឹងលំហូរប្រាក់ខុសច្បាប់ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ចេញពីអំពើពុករលួយ ការជួញដូរគ្រឿងញៀន ការគេចពន្ធ និងឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុផ្សេងទៀត ដែលទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិប្រឆាំងគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្ម (UNODC) ធ្លាប់ប៉ាន់ស្មានតម្លៃប្រហែល ២–៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបពិភពលោកជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ អត្ថបទនេះពន្យល់ពីរបៀបដែលក្រុមប្រតិបត្តិការសកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុ (FATF) — ស្ថាប័នកំណត់ស្តង់ដារអន្តរជាតិសំខាន់បំផុតលើវិស័យប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម — កំណត់ស្តង់ដារជាសកលតាមរយៈយន្តការវាយតម្លៃទៅវិញទៅមក យន្តការបញ្ជីប្រផេះ (grey list) និងបញ្ជីខ្មៅ (black list) ព្រមទាំងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងចំពោះប្រទេសដែលត្រូវចុះបញ្ជីទាំងនោះ តាមការវិភាគឯករាជ្យរបស់ IMF និងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀត។ អត្ថបទក៏ពិនិត្យមើលករណីសិក្សាធំៗដែលសារព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោករាយការណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយ — អាស្រូវ 1MDB នៅម៉ាឡេស៊ី ការសម្អាតប្រាក់តាមរយៈសាខាអេស្តូនីរបស់ធនាគារ Danske Bank និងការលេចធ្លាយឯកសារ Panama Papers ជាមួយ Pandora Papers — ព្រមទាំងបញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត (beneficial ownership registries) ដែលជាឧបករណ៍តម្លាភាពស្នូល និងភាពតានតឹងរវាងយុត្តាធិការសម្ងាត់ហិរញ្ញវត្ថុជាមួយចលនាកំណែទម្រង់តម្លាភាព។ អត្ថបទនេះពន្យល់តែយន្តការធ្វើការ និងផលប៉ះពាល់ដែលបានវាស់ស្ទង់ប៉ុណ្ណោះ — មិនផ្តល់នូវបច្ចេកទេស ឬការណែនាំសម្រាប់ការសម្អាតប្រាក់ ការគេចវេសពីការគ្រប់គ្រង ឬការលាក់បាំងទ្រព្យសកម្មណាមួយឡើយ។
០១ហេតុអ្វីលំហូរហិរញ្ញវត្ថុខុសច្បាប់សំខាន់
លំហូរហិរញ្ញវត្ថុខុសច្បាប់ (illicit financial flows) សំដៅលើប្រាក់ ឬទ្រព្យសកម្មដែលទទួលបានដោយខុសច្បាប់ ផ្ទេរឆ្លងព្រំដែនដោយខុសច្បាប់ ឬប្រើប្រាស់ដើម្បីគោលបំណងខុសច្បាប់។ ធនាគារពិភពលោក និង UNODC ចាត់ថ្នាក់ប្រភពសំខាន់ជាបីក្រុម៖ ប្រាក់ចំណេញពីអំពើពុករលួយ ប្រាក់ចំណេញពីឧក្រិដ្ឋកម្ម (ជួញដូរគ្រឿងញៀន មនុស្ស អាវុធ ក្លែងបន្លំ) និងប្រាក់បាត់បង់ពីរដ្ឋដោយសារការគេចវេសពន្ធ ឬកែប្រែថ្លៃពាណិជ្ជកម្ម។ ក្តីបារម្ភរួមមួយនៅតែដដែល៖ ប្រព័ន្ធធនាគារពិភពលោកអាចត្រូវប្រើជាបំពង់ឆ្លងកាត់ ធ្វើឲ្យប្រាក់ខុសច្បាប់នោះ «ស្អាត» មើលទៅដូចជាទ្រព្យសម្បត្តិស្របច្បាប់។
អ្នកជំនាញអនុវត្តច្បាប់ជាទូទៅពិពណ៌នាដំណើរការសម្អាតប្រាក់តាមគំរូបីដំណាក់កាល៖ ការដាក់ចូល (placement — បញ្ចូលប្រាក់ស្រូវសុទ្ធទៅក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ) ការចាក់ស្រទាប់ (layering — ធ្វើប្រតិបត្តិការជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីលាក់ដើមកំណើត) និងការបញ្ចូល (integration — យកប្រាក់ត្រឡប់ចូលសេដ្ឋកិច្ចស្របច្បាប់វិញ)។ នេះជាវាក្យស័ព្ទស្តង់ដារដែល FATF ខ្លួនឯងប្រើពន្យល់ដល់សាធារណជន មិនមែនការណែនាំបច្ចេកទេសអនុវត្តជាក់ស្តែងនោះទេ។
| និយមន័យ FATF ស្តីពីការសម្អាតប្រាក់ | ដំណើរការលាក់បាំងដើមកំណើតខុសច្បាប់នៃទ្រព្យសកម្ម ឲ្យមើលទៅដូចជាមកពីប្រភពស្របច្បាប់ |
| ការប៉ាន់ស្មានសកលចុងក្រោយ (UNODC) | ប្រហែល ២–៥% នៃ GDP ពិភពលោកក្នុងមួយឆ្នាំ — ការប៉ាន់ស្មានឆ្នាំ ២០១១ គ្មានធ្វើឡើងវិញជាផ្លូវការចុងក្រោយទេ |
| ចំនួនប្រាក់រកឃើញ-រឹបអូសបានជាក់ស្តែងជាសកល | តិចជាង ១% នៃចំនួនប៉ាន់ស្មានសរុប តាមការសិក្សា UNODC — បង្ហាញគម្លាតធំរវាងលេខប៉ាន់ស្មាន និងជាក់ស្តែង |
០២តើ FATF ជាអ្វី? — កំណើត និងសាវតារ
ក្រុមប្រតិបត្តិការសកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុ (Financial Action Task Force — FATF) ត្រូវបានបង្កើតឡើងឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយក្រុមប្រទេស G7 ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីអភិវឌ្ឍវិធានការប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ពីការជួញដូរគ្រឿងញៀន ជាបញ្ហាបន្ទាន់ក្នុងសម័យនោះ។ សមាជិកដំបូងរួមមាន G7 គណៈកម្មការអឺរ៉ុប និងប្រទេសមួយចំនួនទៀត។ ការិយាល័យស្នូលរបស់ FATF ស្ថិតនៅទីស្នាក់ការកណ្តាល OECD ក្រុងប៉ារីស ទោះជាស្ថាប័នដាច់ដោយឡែកមិនស្ថិតក្រោម OECD ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ។
អាណត្តិរបស់ FATF ពង្រីកជាបន្តបន្ទាប់៖ ក្រោយ ១១ កញ្ញា ២០០១ FATF បន្ថែមការប្រយុទ្ធប្រឆាំងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម (CFT) ចូលអាណត្តិសំខាន់។ ការកែសម្រួលធំមួយទៀតឆ្នាំ ២០១២ រួមបញ្ចូលការប្រយុទ្ធប្រឆាំងហិរញ្ញប្បទានការរីករាលដាលអាវុធមហាប្រល័យ (CPF) ព្រមទាំងតម្រូវការតម្លាភាពម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត។ ចាប់ពី ២០១៨ FATF ក៏ចេញការណែនាំគ្របដណ្តប់ទ្រព្យសកម្មនិម្មិត (virtual assets) ដូចជារូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ។
| ១៩៨៩ | បង្កើតដោយ G7 ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលប៉ារីស |
| ១៩៩០ | អនុសាសន៍ ៤០ ដំបូង ក្រោយកែសម្រួលធំៗ ២០០៣ និង ២០១២ |
| សមាជិកផ្ទាល់បច្ចុប្បន្ន | ជាង ៣៩ ប្រទេស ព្រមទាំងអង្គការតំបន់ដូចជាគណៈកម្មការអឺរ៉ុប |
| បណ្តាញអន្តរជាតិពេញលេញ | FSRB ៩ អង្គភាព ពង្រីកស្តង់ដារដល់ជាង ២០០ យុត្តាធិការ |
០៣របៀបដែល FATF កំណត់ស្តង់ដារ — ការវាយតម្លៃទៅវិញទៅមក
FATF មិនមែនជាតុលាការ ឬអង្គការមានអំណាចផ្តន្ទាទោសផ្ទាល់ណាមួយឡើយ។ យន្តការស្នូលរបស់ខ្លួនគឺ «ការវាយតម្លៃទៅវិញទៅមក» (mutual evaluation) — ការត្រួតពិនិត្យដោយមិត្តភក្តិ ដែលអ្នកវាយតម្លៃពីប្រទេសសមាជិកផ្សេងទៀត ត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធ AML/CFT របស់ប្រទេសមួយ ធៀបនឹងអនុសាសន៍ ៤០។ ការវាយតម្លៃពិនិត្យពីរវិមាត្រ៖ អនុលោមភាពបច្ចេកទេស (មានច្បាប់ត្រឹមត្រូវលើក្រដាសដែរឬទេ) និងប្រសិទ្ធភាព (វាស់តាមលទ្ធផលបន្ទាន់ ១១ ចំណុច ដូចជាអត្រាចោទប្រកាន់ និងការរឹបអូសទ្រព្យ)។
លទ្ធផលនីមួយៗចេញផ្សាយជារបាយការណ៍ MER ដែល FATF ផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈពេញលេញលើគេហទំព័រខ្លួន — តម្លាភាពខ្ពស់ជាងយន្តការត្រួតពិនិត្យអន្តរជាតិជាច្រើន។ ក្រៅពី FATF ខ្លួនឯង មានអង្គការតំបន់ស្រដៀង FATF (FSRB) ៩ អង្គភាព ធ្វើវាយតម្លៃស្រដៀងគ្នាចំពោះប្រទេសមិនមែនសមាជិកផ្ទាល់ ធ្វើឲ្យស្តង់ដារពង្រីកដល់យុត្តាធិការជាង ២០០។
| វិមាត្រទី ១ | អនុលោមភាពបច្ចេកទេស — ច្បាប់ត្រឹមត្រូវតាមអនុសាសន៍ ៤០ ដែរឬទេ |
| វិមាត្រទី ២ | ប្រសិទ្ធភាព — លទ្ធផលបន្ទាន់ ១១ ចំណុច |
| របាយការណ៍ MER | ចេញផ្សាយសាធារណៈពេញលេញនៅ fatf-gafi.org |
| អង្គការតំបន់ (FSRB) | ៩ អង្គភាព ពង្រីកបណ្តាញដល់ជាង ២០០ យុត្តាធិការ |
០៤យន្តការបញ្ជីប្រផេះ និងបញ្ជីខ្មៅ
នៅពេលការវាយតម្លៃបង្ហាញ «ចន្លោះប្រហោងយុទ្ធសាស្ត្រ» (strategic deficiencies) ធ្ងន់ធ្ងរ ក្រុមការងារពិនិត្យកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ (ICRG) របស់ FATF នឹងចាត់ទុកប្រទេសនោះស្ថិតក្រោមដំណើរការតាមដានជាសាធារណៈ។ FATF ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីទាំងនេះបីដងក្នុងមួយឆ្នាំ (កិច្ចប្រជុំពេញអង្គខែកុម្ភៈ មិថុនា និងតុលា) ក្រោមឈ្មោះផ្លូវការពីរ៖
🟡 បញ្ជីប្រផេះ — Increased Monitoring
ព្រមព្រៀងលើផែនការសកម្មភាពជាមួយ FATF ដើម្បីដោះស្រាយចន្លោះប្រហោងក្នុងកាលកំណត់ ចាត់ទុកជា «កំពុងសហការសកម្ម» មិនទាន់ជាកម្មវត្ថុវិធានការតបត
🔴 បញ្ជីខ្មៅ — Call for Action
ធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ FATF អំពាវនាវឲ្យសមាជិកទាំងអស់អនុវត្ត EDD ហើយក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរបំផុត អាចអនុវត្តវិធានការតបត
| បញ្ជីខ្មៅបច្ចុប្បន្ន (កុម្ភៈ ២០២៦) | កូរ៉េខាងជើង អ៊ីរ៉ង់ និងមីយ៉ាន់ម៉ា — ៣ យុត្តាធិការ ស្ថេរភាពជាច្រើនឆ្នាំ |
| បញ្ជីប្រផេះបច្ចុប្បន្ន (កុម្ភៈ ២០២៦) | ប្រហែល ២១ យុត្តាធិការស្ថិតក្រោមការតាមដានកើនឡើង |
| យន្តការជំរុញផ្លូវច្បាប់ | អនុសាសន៍ទី ១៩ តម្រូវឲ្យស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុសមាជិកអនុវត្ត EDD ចំពោះប្រតិបត្តិការពាក់ព័ន្ធនឹងយុត្តាធិការទាំងនោះ |
| ការដកចេញពីបញ្ជី | ធ្វើឡើងនៅកិច្ចប្រជុំពេញអង្គបន្ទាប់ ក្រោយ ICRG ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាបានបំពេញផែនការគ្រប់ចំណុច |
០៥ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងនៃការចុះបញ្ជី
ថ្វីត្បិតការចុះបញ្ជីមិនមែនជាទណ្ឌកម្មផ្លូវការក៏ដោយ ការសិក្សាឯករាជ្យវាស់ស្ទង់ថា វាបង្កផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងតាមបណ្តាញធនាគារឆ្លើយឆ្លង (correspondent banking)។ នៅពេលធនាគារធំៗសកលមើលឃើញថា ការរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយធនាគារនៅប្រទេសបញ្ជីប្រផេះ ជាហានិភ័យអនុលោមភាពខ្ពស់ជាងចំណេញ ពួកគេជ្រើសរើសដកទំនាក់ទំនងទាំងស្រុង — ហៅថា «de-risking»។ ស្ទង់មតិធនាគារពិភពលោកលើទំនាក់ទំនងធនាគារឆ្លើយឆ្លងសកល រកឃើញការធ្លាក់ចុះនៃចំនួនទំនាក់ទំនងសកម្មពេញទសវត្សរ៍ ២០១០ ដោយចោទថ្លៃចំណាយអនុលោមភាព AML/CFT ជាកត្តាចម្បងមួយក្នុងចំណោមកត្តាជាច្រើន។
អ្នកស្រាវជ្រាវ IMF លោក Mizuho Kida និង Yasin Paetzold បោះពុម្ពសិក្សាឆ្នាំ ២០២១ ដោយប្រើ machine learning វាស់ស្ទង់ផលប៉ះពាល់នៃការចុះបញ្ជីប្រផេះលើលំហូរដើមទុនឆ្លងព្រំដែន។ លទ្ធផលបញ្ជាក់ថា ការចុះបញ្ជីប្រផេះបណ្តាលឲ្យលំហូរដើមទុនចូលធ្លាក់ចុះ «ធំ និងមានស្ថិតិសំខាន់» ជាពិសេសផ្នែកលំហូរផលប័ត្រ ខណៈការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) រងផលប៉ះពាល់តិចជាង។ ការសិក្សាបន្ថែមទៀតបញ្ជាក់ថា ថ្លៃចំណាយធ្លាក់ធ្ងន់លើសេដ្ឋកិច្ចតូចៗ ដែលពឹងផ្អែកលើធនាគារឆ្លើយឆ្លងសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម និងការទទួលប្រាក់ផ្ញើមកពីបរទេស។
| ការដកទំនាក់ទំនងធនាគារឆ្លើយឆ្លង (de-risking) | ចំនួនទំនាក់ទំនងសកម្មសកលធ្លាក់ចុះពេញទសវត្សរ៍ ២០១០ តាមស្ទង់មតិធនាគារពិភពលោក |
| ការធ្លាក់ចុះលំហូរដើមទុន | «ធំ និងមានស្ថិតិសំខាន់» ជាពិសេសលំហូរផលប័ត្រ — IMF WP ២០២១ (Kida & Paetzold) |
| ថ្លៃចំណាយអនុលោមភាព | តម្រូវ EDD បន្ថែម បង្កើនថ្លៃប្រតិបត្តិការឆ្លងព្រំដែន |
| ការត្រួតពិនិត្យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច | IMF ដាក់ AML/CFT ជាកត្តាហានិភ័យក្នុងការត្រួតពិនិត្យមាត្រា IV |
០៦ករណីសិក្សា៖ អាស្រូវ 1MDB
1Malaysia Development Berhad (1MDB) ជាមូលនិធិវិនិយោគរដ្ឋម៉ាឡេស៊ី បង្កើតឆ្នាំ ២០០៩ សម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច។ ឆ្នាំ ២០១៦ ក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិក (DOJ) ប្តឹងបណ្តឹងរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិស៊ីវិល ដែល DOJ ខ្លួនឯងពិពណ៌នាថាធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមរឹបអូសទ្រព្យអំពើពុករលួយ ចោទថាមានប្រាក់ជាច្រើនពាន់លានដុល្លារត្រូវបានលួចយកចេញពីមូលនិធិនេះ តាមបណ្តាញក្រុមហ៊ុនស្រមោល និងគណនីធនាគារឆ្លងប្រទេស។
ធនាគារវិនិយោគ Goldman Sachs ធានាការចេញផ្សាយសញ្ញាប័ណ្ណបំណុល ៣ លើកសម្រាប់ 1MDB ក្នុងឆ្នាំ ២០១២–២០១៣ សរុប $៦,៥ ពាន់លាន ទទួលថ្លៃសេវាប្រហែល $៦០៦ លាន។ តាម DOJ ជាង $១,៦ ពាន់លានត្រូវបានប្រើសម្រាប់សូកប៉ាន់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ី និងអាប៊ូដាបី ខណៈជាង $២,៧ ពាន់លានទៀតត្រូវបានប្រើខុសពីគោលបំណងបំណុលដើម។ ខែតុលា ២០២០ Goldman Sachs និងសាខាម៉ាឡេស៊ីសារភាពកំហុសចំពោះការរំលោភច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយបរទេស (FCPA) ព្រមព្រៀងសងសរុបជាង $២,៩ ពាន់លាន (ក្នុងនោះ $១,៦ ពាន់លានជាឥណទានលើកិច្ចព្រមព្រៀងស្របគ្នាជាមួយអាជ្ញាធរប្រទេសផ្សេងទៀត)។
👤 Tim Leissner (អតីតប្រធាន Goldman អាស៊ីអាគ្នេយ៍)
សារភាពកំហុសចំពោះការសមគំនិតរំលោភ FCPA និងសម្អាតប្រាក់ តាមកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ DOJ
👤 Ng Chong Hwa «Roger Ng»
អតីតនាយកគ្រប់គ្រង Goldman ត្រូវប្រគល់ខ្លួនពីម៉ាឡេស៊ី កាត់ក្តី និងជាប់ពិន័យដោយចៅក្រមសហព័ន្ធអាមេរិក
👤 Low Taek Jho «Jho Low»
អ្នកហិរញ្ញវត្ថុម៉ាឡេស៊ី ត្រូវចោទប្រកាន់ពីបទសម្អាតប្រាក់ និងរំលោភ FCPA នៅតែជាជនភៀសខ្លួន
👤 Najib Razak (អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី)
ជាប់ពិន័យក្នុងតុលាការឆ្នាំ ២០២០ ទាក់ទង SRC International ដែលធ្លាប់ជាផ្នែកនៃ 1MDB តុលាការកំពូលម៉ាឡេស៊ីទទួលស្គាល់សេចក្តីសម្រេចនេះខែសីហា ២០២២
០៧ករណីសិក្សា៖ Danske Bank សាខាអេស្តូនី
ធនាគារ Danske Bank ជាធនាគារធំបំផុតរបស់ដាណឺម៉ាក ទទួលបានសាខាអេស្តូនីតាមរយៈការទិញធនាគារ Sampo Bank របស់ហ្វាំងឡង់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧។ សាខាតូចនេះដំណើរការផលប័ត្រអតិថិជនមិនមែនអ្នកស្នាក់នៅ ដែលមានទំហំមិនសមាមាត្រនឹងទំហំសាខាទាល់តែសោះ — ចន្លោះឆ្នាំ ២០០៧–២០១៥ ជាង ២០០ ពាន់លានយូរ៉ូ (ប្រហែល $២៣០ ពាន់លាន) បានហូរកាត់គណនីទាំងនោះ។
លោក Howard Wilkinson បុគ្គលិកអង់គ្លេសម្នាក់នៅផ្នែកបាល់ទិកនៃ Danske Bank បានលើកព្រួយបារម្ភផ្ទៃក្នុងតាំងពីប្រហែលឆ្នាំ ២០១៣–២០១៤ មុនកាសែតដាណឺម៉ាក Berlingske ចាប់ផ្តើមរាយការណ៍ជាសាធារណៈពីឆ្នាំ ២០១៧–២០១៨ ដោយផ្អែកមួយផ្នែកលើព័ត៌មានពីលោក។ Danske Bank ជួលក្រុមមេធាវី Bruun & Hjejle ធ្វើការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យខាងក្រៅ ចេញផ្សាយរបាយការណ៍ខែកញ្ញា ២០១៨ រកឃើញថា ចំណែកធំមួយនៃលំហូរប្រាក់ជាប្រតិបត្តិការគួរឲ្យសង្ស័យ ភាគច្រើនមកពីរុស្ស៊ី អាស៊ែបៃហ្សង់ និងអតីតសហភាពសូវៀតផ្សេងទៀត។
| ការទិញសាខាអេស្តូនី | ២០០៧ តាមការទិញ Sampo Bank ហ្វាំងឡង់ |
| លំហូរអតិថិជនមិនមែនអ្នកស្នាក់នៅ (២០០៧–២០១៥) | ជាង ២០០ ពាន់លានយូរ៉ូ (ប្រហែល $២៣០ ពាន់លាន) — តាមរបាយការណ៍ Bruun & Hjejle |
| របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតខាងក្រៅ | ចេញផ្សាយកញ្ញា ២០១៨ រកឃើញលំហូរគួរឲ្យសង្ស័យច្រើន |
| ការសារភាពកំហុសនៅតុលាការសហព័ន្ធអាមេរិក | ធ្នូ ២០២២ រឹបអូសជាង $២ ពាន់លាន ក្នុងកិច្ចដោះស្រាយសម្របសម្រួលច្រើនប្រទេស |
🗣️ Howard Wilkinson (អ្នករាយការណ៍ខាងក្នុង)
អតីតបុគ្គលិកគ្រប់គ្រងផ្នែកបាល់ទិក ដែលបានលើកព្រួយបារម្ភជាដំបូង
👤 Thomas Borgen (អតីតនាយកប្រតិបត្តិ)
លាលែងតំណែងកញ្ញា ២០១៨ ក្រោយរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតចេញផ្សាយ
🏛️ អាជ្ញាធរត្រួតពិនិត្យហិរញ្ញវត្ថុអេស្តូនី
បង្គាប់ឲ្យបិទប្រតិបត្តិការអតិថិជនមិនមែនអ្នកស្នាក់នៅទាំងស្រុង
🏦 Danske Bank (ស្ថាប័ន)
សារភាពកំហុសចំពោះការសមគំនិតក្លែងបន្លំធនាគារនៅតុលាការសហព័ន្ធអាមេរិក
០៨ករណីសិក្សា៖ Panama Papers និង Pandora Papers
ការលេចធ្លាយ Panama Papers ឆ្នាំ ២០១៦ ចាប់ផ្តើមនៅពេលកាសែតអាល្លឺម៉ង់ Süddeutsche Zeitung ទទួលបានឯកសារជាង ១១,៥ លានច្បាប់ (២,៦ តេរ៉ាបៃ) លេចធ្លាយពីក្រុមហ៊ុនមេធាវីប៉ាណាម៉ា Mossack Fonseca។ កាសែតនេះចែករំលែកឯកសារជាមួយ ICIJ និងដៃគូសារព័ត៌មានជាង ១០០ ស្ថាប័នក្នុងជាង ៨០ ប្រទេស ដែលបានវិភាគ និងបោះពុម្ភផ្សាយជាសាធារណៈខែមេសា ២០១៦។ ឯកសារនោះបង្ហាញពីរបៀបដែលក្រុមហ៊ុនច្បាប់នេះជួយអតិថិជនរាប់ម៉ឺននាក់ បង្កើតក្រុមហ៊ុនក្រៅច្រាំង (offshore shell companies) ជាញឹកញាប់ដើម្បីលាក់អត្តសញ្ញាណម្ចាស់ពិតនៃទ្រព្យសកម្ម។
ក្នុងចំណោមផលវិបាកភ្លាមៗបំផុតគឺការលាលែងពីតំណែងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្លង់ លោក Sigmundur Davíð Gunnlaugsson ខែមេសា ២០១៦ ក្រោយឯកសារបង្ហាញកម្មសិទ្ធិក្រុមហ៊ុនក្រៅច្រាំងដែលគ្រួសាររបស់គាត់មិនធ្លាប់ប្រកាស។ ប្រទេសរាប់សិបទៀតបានបើកការស៊ើបអង្កេត ឬដំណើរការតុលាការប្រឆាំងមន្ត្រីរដ្ឋ អ្នកជំនួញ និងតារាល្បីជាច្រើន។ តាមការតាមដានរបស់ ICIJ ដល់ដើមឆ្នាំ ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលទូទាំងពិភពលោកបានប្រមូលបានជាង $១,៣ ពាន់លាន ទោះលេខនេះទំនងជាទាបជាងចំនួនពិត។
ប្រាំឆ្នាំក្រោយ ខែតុលា ២០២១ ICIJ សម្របសម្រួលការស៊ើបអង្កេតធំជាងទៀត ហៅ Pandora Papers ដោយផ្អែកលើឯកសារជាង ១១,៩ លានច្បាប់ (ជិត ៣ តេរ៉ាបៃ) លេចធ្លាយពីអ្នកផ្តល់សេវាកម្មក្រៅច្រាំង ១៤ ក្រុមហ៊ុនខុសគ្នា — ច្រើនជាង Panama Papers ជិតបីដងគិតតាមប្រភពទិន្នន័យ។ ការស៊ើបអង្កេតនេះកំណត់អត្តសញ្ញាណមន្ត្រីរដ្ឋ និងអ្នកនយោបាយសាធារណៈជាង ៣៣០ នាក់ពីជាង ៩០ ប្រទេស រួមទាំងអតីត និងមេដឹកនាំកំពុងកាន់អំណាចជាង ៣៥ រូប។ ការលេចធ្លាយទាំងពីរនេះ ជាកម្លាំងចលករសំខាន់សម្រាប់កំណែទម្រង់តម្លាភាពម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត ដែលនឹងពន្យល់នៅផ្នែកបន្ទាប់។
| Panama Papers (២០១៦) | ១១,៥ លានឯកសារ ពីក្រុមហ៊ុនតែមួយ |
| Pandora Papers (២០២១) | ១១,៩ លានឯកសារ ពីអ្នកផ្តល់សេវា ១៤ ក្រុមហ៊ុន |
| ការសម្របសម្រួលសារព័ត៌មាន | ICIJ សម្របសម្រួលដៃគូព័ត៌មានរាប់រយស្ថាប័ន |
| ប្រាក់ពិន័យ-ពន្ធជាប់ជំពាក់ពី Panama Papers | ជាង $១,៣ ពាន់លាន (ដល់ដើមឆ្នាំ ២០២៥) |
០៩បញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត — ហេតុអ្វីសំខាន់
«ម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត» (beneficial owner) សំដៅលើបុគ្គលដែលកាន់កាប់ ឬត្រួតត្រាចុងក្រោយបំផុតលើក្រុមហ៊ុនមួយ ទោះកម្មសិទ្ធិផ្លូវការចុះឈ្មោះក្រោមស្រទាប់ក្រុមហ៊ុនស្រមោលជាច្រើនស្រទាប់ក៏ដោយ។ ករណីសិក្សាទាំងបីខាងលើពាក់ព័ន្ធនឹងយន្តការតែមួយ៖ ក្រុមហ៊ុនស្រមោលលាក់អត្តសញ្ញាណម្ចាស់ពិត — 1MDB ប្រើក្រុមហ៊ុនស្រមោលជាច្រើនស្រទាប់ Danske Bank ពឹងលើអតិថិជនក្រុមហ៊ុនក្រៅច្រាំង ខណៈអាជីវកម្មរបស់ Mossack Fonseca គឺបង្កើតក្រុមហ៊ុនស្រមោលនោះផ្ទាល់។ បញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិតដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន អនុញ្ញាតឲ្យអ្នកស៊ើបអង្កេត និងធនាគារមើលឆ្លងកាត់ស្រទាប់នោះបានលឿន។
អនុសាសន៍ទី ២៤ និង ២៥ របស់ FATF (កែសម្រួលធំខែមីនា ២០២២) តម្រូវឲ្យប្រទេសសមាជិកធានាថា អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចអាចទទួលបានព័ត៌មានម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិតគ្រប់គ្រាន់ តាមប្រព័ន្ធបញ្ជីកណ្តាល ជាជាងសេចក្តីប្រកាសខ្លួនឯងរបស់ក្រុមហ៊ុនតែម្យ៉ាង។
| និយមន័យម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត | បុគ្គលធម្មជាតិកាន់កាប់/ត្រួតត្រាចុងក្រោយបំផុត សូម្បីកម្មសិទ្ធិផ្លូវការជាក្រុមហ៊ុនស្រមោលក៏ដោយ |
| អនុសាសន៍ FATF ទី ២៤/២៥ | កែសម្រួលធំខែមីនា ២០២២ តម្រូវប្រព័ន្ធបញ្ជីកណ្តាល |
| ចក្រភពអង់គ្លេស — PSC Register | ដាក់ដំណើរការ ២០១៦ បញ្ជីសាធារណៈ ស្វែងរកបានឥតគិតថ្លៃ |
| សហភាពអឺរ៉ុប — AMLD4/AMLD5 | តម្រូវរដ្ឋសមាជិកនីមួយៗបង្កើតបញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិតកណ្តាល ២០១៥–២០១៨ |
១០យុត្តាធិការសម្ងាត់ហិរញ្ញវត្ថុ និងភាពតានតឹងនឹងកំណែទម្រង់តម្លាភាព
ក្រៅពីបញ្ជីប្រផេះ-ខ្មៅរបស់ FATF មានឧបករណ៍វាស់ស្ទង់មួយទៀតគឺសន្ទស្សន៍សម្ងាត់ហិរញ្ញវត្ថុ (Financial Secrecy Index — FSI) ដែលអង្គការតស៊ូមតិ Tax Justice Network — មិនមែនស្ថាប័នអព្យាក្រឹតទេ — ចេញផ្សាយជាទៀងទាត់ ដោយវាស់ពិន្ទុសម្ងាត់ច្បាប់របស់យុត្តាធិការនីមួយៗ គុណនឹងទម្ងន់ចំណែកទីផ្សារសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុក្រៅច្រាំងសកលរបស់ខ្លួន។ សំខាន់៖ FSI វាស់ចំណុចខុសពី FATF — មើលកម្រិតសម្ងាត់ច្បាប់សាជីវកម្ម-ពន្ធ មិនមែនប្រសិទ្ធភាពអនុវត្ត AML/CFT ទេ។ លទ្ធផលគឺ យុត្តាធិការមួយអាចមានច្បាប់សម្ងាត់ខ្លាំង (ពិន្ទុ FSI ខ្ពស់) ខណៈនៅតែឆ្លងកាត់ការវាយតម្លៃបច្ចេកទេស AML/CFT របស់ FATF បាន។ តាមចំណាត់ថ្នាក់ចុងក្រោយរបស់ Tax Justice Network យុត្តាធិការជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក (ច្បាប់រដ្ឋ Delaware, Wyoming, Nevada អនុញ្ញាតបង្កើត LLC ដោយមិនតម្រូវម្ចាស់ផលប្រយោជន៍) ស្វីស សិង្ហបុរី ហុងកុង កោះខៃម៉ិន លុចសំបួគ៍ និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម។
🏝️ មតិយុត្តាធិការសម្ងាត់ហិរញ្ញវត្ថុ
រដ្ឋាភិបាល និងវិស័យសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុទាំងនេះជាទូទៅអះអាងថា ច្បាប់ឯកជនភាពរបស់ខ្លួន ការពារបុគ្គលពីហានិភ័យសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួន (ជាពិសេសក្រោមរបបនយោបាយមិនស្ថិតស្ថេរ) ការពារទ្រព្យសម្បត្តិស្របច្បាប់ពីបណ្តឹងគ្មានមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងជាកត្តាប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចស្របតាមអធិបតេយ្យភាពផ្ទាល់ខ្លួន
📢 មតិអង្គការតស៊ូមតិតម្លាភាព
Tax Justice Network អះអាងថា ច្បាប់សម្ងាត់ទាំងនោះ បើមានគោលបំណងស្របច្បាប់ខ្លះក៏ដោយ ក៏បើកទ្វារឲ្យប្រាក់ពុករលួយ ប្រាក់គេចពន្ធ និងប្រាក់ឧក្រិដ្ឋកម្មលាក់បាំងបានងាយស្រួល កាត់បន្ថយចំណូលពន្ធរបស់រដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ
| Financial Secrecy Index (FSI) | ចេញផ្សាយដោយ Tax Justice Network — មិនមែនផ្នែកមួយនៃ FATF ទេ |
| លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ FSI | ពិន្ទុសម្ងាត់ច្បាប់ × ចំណែកទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុក្រៅច្រាំងសកល — ខុសពី AML/CFT របស់ FATF |
| ការកែប្រែច្បាប់ CTA អាមេរិក (មីនា ២០២៥) | FinCEN ដកតម្រូវការរបាយការណ៍ចំពោះក្រុមហ៊ុន-បុគ្គលអាមេរិកទាំងស្រុង អនុវត្តតែលើក្រុមហ៊ុនបរទេស |
| សេចក្តីសម្រេច CJEU (វិច្ឆិកា ២០២២) | តុលាការយុត្តិធម៌សហភាពអឺរ៉ុបសម្រេចថា ការឲ្យសាធារណជនចូលមើលបញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ដោយសេរី រំលោភសិទ្ធិឯកជនភាព |
១១អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត
- តើ FinCEN នឹងបន្តអនុវត្ត CTA ចំពោះតែក្រុមហ៊ុនបរទេស ឬកែប្រែបន្ថែម។
- តើប្រទេសសមាជិកអឺរ៉ុបនីមួយៗនឹងកំណត់និយមន័យ «ផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់» សម្រាប់ការចូលមើលបញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិតយ៉ាងណា។
- តើវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃថ្មីរបស់ FATF ចំពោះទ្រព្យសកម្មនិម្មិត (crypto) នឹងបញ្ចេញលទ្ធផលបញ្ជីប្រផេះថ្មីៗយ៉ាងណា។
- តើសំណុំរឿង 1MDB ដែលនៅសេសសល់ រួមទាំងទីតាំង Jho Low នឹងបញ្ចប់ដោយរបៀបណា។
- តើប្រទេសទើបចេញពីបញ្ជីប្រផេះ នឹងឃើញការវិលត្រឡប់លំហូរដើមទុនលឿនប៉ុនណា តាមការសិក្សាតាមដានរបស់ IMF។
- តើនឹងមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិថ្មី ដើម្បីតភ្ជាប់បញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិតរវាងយុត្តាធិការនានាទេ។
១២សំណួរញឹកញាប់
តើ FATF ជាអ្វី ហើយអ្នកណាជាសមាជិក?
ស្ថាប័នអន្តរជាតិកំណត់ស្តង់ដារប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ បង្កើតឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយ G7 មានសមាជិកផ្ទាល់ជាង ៣៩ ប្រទេស ព្រមទាំងអង្គការតំបន់ដូចជាគណៈកម្មការអឺរ៉ុប ស្តង់ដារអនុវត្តតាមបណ្តាញអង្គការតំបន់ដល់យុត្តាធិការជាង ២០០។
តើបញ្ជីប្រផេះ និងបញ្ជីខ្មៅរបស់ FATF ខុសគ្នាយ៉ាងណា?
បញ្ជីប្រផេះសម្រាប់ប្រទេសកំពុងសហការជាមួយ FATF លើផែនការសកម្មភាព ខណៈបញ្ជីខ្មៅសម្រាប់ករណីធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ដែល FATF អំពាវនាវឲ្យសមាជិកអនុវត្តវិធានការតបត។ បច្ចុប្បន្នមានតែកូរ៉េខាងជើង អ៊ីរ៉ង់ និងមីយ៉ាន់ម៉ាលើបញ្ជីខ្មៅ។
តើការចុះបញ្ជីប្រផេះជាទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិផ្លូវការដែរឬទេ?
ទេ។ វាមិនមែនទណ្ឌកម្មរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អ.ស.ប. ដែលចងកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ទេ។ វាដំណើរការជាសញ្ញាហានិភ័យជំរុញឲ្យស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុសកលអនុវត្ត EDD ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ប៉ុន្តែការសិក្សា IMF បង្ហាញថា ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចអាចធ្ងន់ធ្ងរណាស់ដែរ។
តើអ្វីទៅជាបញ្ជីម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ពិត ហើយហេតុអ្វីសំខាន់?
បញ្ជីកត់ត្រាបុគ្គលធម្មជាតិដែលកាន់កាប់ចុងក្រោយបំផុតលើក្រុមហ៊ុន សូម្បីកម្មសិទ្ធិផ្លូវការជាក្រុមហ៊ុនស្រមោលច្រើនស្រទាប់ក៏ដោយ។ ក្រុមហ៊ុនស្រមោលលាក់អត្តសញ្ញាណម្ចាស់ពិត ជាឧបករណ៍រួមក្នុងអាស្រូវហិរញ្ញវត្ថុធំៗស្ទើរទាំងអស់ រួមទាំង 1MDB និង Panama Papers។
តើ Panama Papers និង Pandora Papers ខុសគ្នាយ៉ាងណា?
Panama Papers (២០១៦) មកពីឯកសារជាង ១១,៥ លានច្បាប់ ពីក្រុមហ៊ុនច្បាប់តែមួយ Mossack Fonseca។ Pandora Papers (២០២១) ធំជាងបន្តិច ១១,៩ លានច្បាប់ ប៉ុន្តែមកពីអ្នកផ្តល់សេវាក្រៅច្រាំង ១៤ ខុសគ្នា គ្របដណ្តប់ម្ចាស់ផលប្រយោជន៍ច្រើនជាមុនជាទ្វេដង។
តើប្រាក់ខុសច្បាប់ត្រូវបានស្តារត្រឡប់វិញប៉ុន្មាន ក្រោយអាស្រូវ 1MDB?
DOJ រាយការណ៍ថា បានសងត្រឡប់ទៅរដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីវិញនូវទ្រព្យសកម្មជាង $១ ពាន់លាន ខណៈ Goldman Sachs ព្រមព្រៀងទូទាត់ជាសកលដាច់ដោយឡែកជាង $២,៩ ពាន់លាន ជាលទ្ធផលនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសារភាពកំហុសផ្សេងគ្នា។
១៣ប្រភព (Sources)
- History of the FATF — FATF-GAFI
- The FATF Recommendations — FATF-GAFI
- Black and grey lists — FATF-GAFI
- Jurisdictions under Increased Monitoring — February 2026 — FATF-GAFI
- Money-Laundering — Overview — UNODC
- The Impact of Gray-Listing on Capital Flows (WP/21/153) — IMF — Kida & Paetzold (២០២១)
- Correspondent Banking — Trends and Impacts — World Bank
- Goldman Sachs Charged in Foreign Bribery Case (1MDB) — U.S. Department of Justice
- Danske Bank Pleads Guilty to Fraud on U.S. Banks — U.S. Department of Justice
- Danske Bank — Coordinated Resolution on the Estonia Matter — Danske Bank
- The Panama Papers — ICIJ
- Hundreds of Millions More Dollars Recouped by Governments — ICIJ
- Pandora Papers: An Offshore Data Tsunami — ICIJ
- Financial Secrecy Index — Tax Justice Network
- Judgment in Case C-37/20 (WM and Sovim SA v Luxembourg Business Registers) — Court of Justice of the European Union
- FinCEN Removes BOI Reporting Requirements for U.S. Companies and U.S. Persons — FinCEN / U.S. Treasury
- People with Significant Control (PSC) Register — Requirements — UK Government / Companies House
- Anti-Money Laundering and Countering Financing of Terrorism at EU Level — European Commission
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព តុលា ២០២៦
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
📚 ពាណិជ្ជកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
ពាណិជ្ជកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច ទាំងអស់ →មូលនិធិទ្រព្យអធិបតេយ្យ និងការត្រួតពិនិត្យវិនិយោគចូលរូបិយប័ណ្ណឌីជីថលធនាគារកណ្តាល (CBDC)យុគសម័យពន្ធគយ៖ ការគាំងរបស់ WTOគួរដឹង Eksastra