០១អ្វីទៅជាមូលនិធិទ្រព្យអធិបតេយ្យ

«មូលនិធិទ្រព្យអធិបតេយ្យ» (sovereign wealth fund — SWF) សំដៅលើមូលនិធិវិនិយោគដែលជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់របស់រដ្ឋ បង្កើតឡើងពីលើសថវិកា ចំណូលពន្ធពីធនធានធម្មជាតិ (ប្រេង ឧស្ម័ន) ឬបំរុងប្រាក់ការប្រាក់បរទេស ហើយត្រូវបានវិនិយោគក្រៅប្រទេសភាគច្រើន ដើម្បីរក្សាទ្រព្យសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ ធ្វើឱ្យថវិការដ្ឋមានស្ថេរភាពពេលតម្លៃទំនិញឡើងចុះ និងរកចំណូលបន្ថែមលើសពីអ្វីដែលបំរុងប្រាក់ធម្មតារបស់ធនាគារកណ្តាលអាចរកបាន។ SWF ខុសពីបំរុងប្រាក់ការប្រាក់បរទេសរបស់ធនាគារកណ្តាល (ត្រូវការសម្រាប់ស្ថេរភាពរូបិយប័ណ្ណរយៈពេលខ្លី) និងខុសពីមូលនិធិសោធននិវត្តន៍សាធារណៈ (មានកាតព្វកិច្ចបង់ប្រាក់ជូនប្រជាជនចាស់ជរាផ្ទាល់)។

តាមប្រភពមូលនិធិ SWF អាចបែងចែកជាពីរប្រភេទធំៗ៖ មូលនិធិផ្អែកលើទំនិញ (commodity-based) ដូចជាមូលនិធិន័រវេស និងមូលនិធិរដ្ឋឈូងសមុទ្រដែលចំណូលភាគច្រើនមកពីប្រេង-ឧស្ម័ន និងមូលនិធិផ្អែកលើបំរុងប្រាក់ការប្រាក់ (non-commodity) ដូចជា CIC របស់ចិន និង GIC របស់សិង្ហបុរី ដែលចំណូលមកពីបំរុងប្រាក់ការប្រាក់លើសកម្រិត ឬចំណេញពីសហគ្រាសរដ្ឋ។ តាមការតាមដានរបស់ក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវឯកជន Sovereign Wealth Fund Institute (SWFI) ទ្រព្យសរុបនៃ SWF ទាំងអស់ទូទាំងពិភពលោករួមគ្នាលើសពី ១២ ទ្រីលានដុល្លារ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ — ធំជាងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ប្រទេសភាគច្រើននៅលើពិភពលោក។

០២ន័រវេស៖ Government Pension Fund Global (NBIM)

មូលនិធិធំបំផុតតែមួយក្នុងចំណោម SWF ទាំងអស់ គឺ Government Pension Fund Global (GPFG) របស់រដ្ឋាភិបាលន័រវេស ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឈ្មោះ Petroleum Fund of Norway ឆ្នាំ ១៩៩០ រួចប្តូរឈ្មោះឆ្នាំ ២០០៦។ មូលនិធិនេះគ្រប់គ្រងដោយ Norges Bank Investment Management (NBIM) ដែលជាផ្នែកមួយនៃធនាគារកណ្តាលន័រវេស ហើយចំណូលចូលមូលនិធិមកពីពន្ធលើប្រេង-ឧស្ម័ន ប័ណ្ណអាជ្ញាប័ណ្ណ និងភាគលាភពីភាគហ៊ុនរដ្ឋនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនប្រេង Equinor។

ចំណុចសំខាន់ដែលកំណត់របៀបចំណាយប្រាក់ពីមូលនិធិនេះ គឺ «ច្បាប់ចំណាយ» (handlingsregelen) ដែលរដ្ឋាភិបាលន័រវេសខ្លួនឯងកំណត់ឆ្នាំ ២០០១៖ ថវិការដ្ឋមិនអាចខ្ចីលើសពីអត្រាចំណេញពិត (real return) ដែលរំពឹងទុកនៃមូលនិធិឡើយ។ អត្រានេះកំណត់ដំបូងត្រឹម ៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ រួចត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៣% ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៧ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលវាយតម្លៃឡើងវិញថាចំណេញរំពឹងទុករយៈពេលវែងទាបជាងមុន — ជាឧទាហរណ៍ច្បាស់លាស់នៃរបៀបដែលច្បាប់ថវិកាផ្ទាល់កំណត់ព្រំដែនចំណាយពីទ្រព្យប្រេង។

ចំណុចដែលបែងចែក GPFG ពីមូលនិធិឈូងសមុទ្រ និងចិន គឺកម្រិតតម្លាភាព៖ NBIM បោះពុម្ពបញ្ជីភាគហ៊ុនទាំងអស់ដែលខ្លួនកាន់កាប់ជារៀងរាល់ត្រីមាស ព្រមទាំងមានក្រុមប្រឹក្សាសីលធម៌ឯករាជ្យ (Council on Ethics) ដែលអាចផ្តល់អនុសាសន៍ដកចេញ (exclusion) ក្រុមហ៊ុនណាមួយចេញពីវិនិយោគបទបញ្ជា ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុននោះបង្កគ្រោះថ្នាក់បរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ រំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ផលិតអាវុធកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ឬពាក់ព័ន្ធការធ្វើអាជីវកម្មធ្យូងថ្ម — គោលការណ៍ដែលរដ្ឋាភិបាលន័រវេសខ្លួនឯងកំណត់ជាផ្លូវការ។

០៣មូលនិធិឈូងសមុទ្រ៖ PIF, ADIA, Mubadala

ចំណោមតំបន់ឈូងសមុទ្រ រដ្ឋអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងអារ៉ាប់រួម (UAE) មានមូលនិធិសំខាន់ៗច្រើនជាងគេ ដោយនីមួយៗមានឈ្មោះ គោលដៅ និងអភិបាលកិច្ចខុសៗគ្នា។ Public Investment Fund (PIF) របស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ជាយានជំនិះកណ្តាលនៃផែនការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច Vision 2030 ក្រោមអធិបតីភាព ព្រះអង្គម្ចាស់ Mohammed bin Salman និងអភិបាល Yasir Al-Rumayyan។ PIF ផ្តល់មូលនិធិសម្រាប់គម្រោងទីក្រុងយក្ស NEOM និងកាន់កាប់ភាគហ៊ុនផ្ទាល់ក្នុងក្រុមហ៊ុនធំៗដូចជា Uber និង Lucid Motors (ភាគច្រើនប្រមាណ ~៦០%)។

Abu Dhabi Investment Authority (ADIA) បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ជាមូលនិធិចាស់ជាងគេនៅឈូងសមុទ្រ ដោយប្រតិបត្តិការស្ថិតក្រោមក្រុមប្រឹក្សាកំពូលរបស់អាប៊ូដាប៊ី ក្រោមអធិបតីភាពប្រធានាធិបតី UAE Sheikh Mohamed bin Zayed។ ADIA មានយុទ្ធសាស្ត្រអភិរក្សនិយមជាងគេ ជាទូទៅវិនិយោគតាមរយៈអ្នកគ្រប់គ្រងខាងក្នុង និងខាងក្រៅជាច្រើន ចែកចាយពាសពេញឧស្សាហកម្ម និងមិនផ្សព្វផ្សាយទ្រព្យសរុបជាសាធារណៈឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ Mubadala Investment Company (បង្កើតឆ្នាំ ២០០២) មានយុទ្ធសាស្ត្រផ្ទាល់ និងជាយុទ្ធសាស្ត្រច្រើនជាង — កាន់ភាគហ៊ុនសំខាន់ក្នុងក្រុមហ៊ុនផលិតបន្ទះឈីប AMD និងជាម្ចាស់ភាគច្រើននៃក្រុមហ៊ុនផលិតបន្ទះឈីប GlobalFoundries។ Mubadala ដឹកនាំដោយប្រធាន Sheikh Tahnoun bin Zayed al-Nahyan ដែលក៏ជាទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិរបស់ UAE ផងដែរ។

០៤សិង្ហបុរី៖ GIC និង Temasek — ពីរស្ថាប័នដែលមិនត្រូវច្រឡំគ្នា

សិង្ហបុរីមានយានជំនិះវិនិយោគរដ្ឋធំពីរ ដែលមានតួនាទីខុសគ្នាច្បាស់លាស់ ទោះជាមនុស្សភាគច្រើននៅក្រៅប្រទេសច្រឡំគ្នាញឹកញាប់ក៏ដោយ។ GIC (Government of Singapore Investment Corporation) បង្កើតឡើងឆ្នាំ ១៩៨១ ដើម្បីគ្រប់គ្រងផ្នែកមួយនៃបំរុងប្រាក់ការប្រាក់បរទេសរបស់សិង្ហបុរីជំនួសក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ និងអាជ្ញាធរនិយ័តកម្មរូបិយវត្ថុសិង្ហបុរី (MAS)។ GIC មិនផ្សព្វផ្សាយទ្រព្យសរុបផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែបង្ហាញអត្រាចំណេញពិតជាមធ្យមរយៈពេល ២០ ឆ្នាំ (rolling 20-year real return) ជារៀងរាល់ឆ្នាំតាមរបាយការណ៍ខ្លួនឯង — ៤,៦% សម្រាប់ឆ្នាំហិរញ្ញវត្ថុបញ្ចប់ខែមីនា ២០២៤។

Temasek Holdings មានប្រវត្តិខុសគ្នា៖ បង្កើតឡើងឆ្នាំ ១៩៧៤ ជាក្រុមហ៊ុនហូលឌីង ដើម្បីគ្រប់គ្រងភាគហ៊ុនរបស់រដ្ឋនៅក្នុងសហគ្រាសរដ្ឋចាស់ៗ ដូចជា Singapore Airlines, DBS Bank, SingTel និងក្រុមហ៊ុនកំពង់ផែ PSA។ ខុសពី GIC ដែលដើរតួជាអ្នកគ្រប់គ្រងបំរុងប្រាក់ Temasek ជាម្ចាស់ផ្ទាល់នៃភាគហ៊ុនក្នុងក្រុមហ៊ុនដែលខ្លួនវិនិយោគ ជាធម្មតាមានតំណាងក្នុងក្រុមប្រឹក្សាភិបាល ហើយបោះពុម្ព «Temasek Review» ជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយបង្ហាញតម្លៃទ្រព្យសុទ្ធសរុប (net portfolio value) ដោយផ្ទាល់ — ប្រមាណ ៣៨៩ ពាន់លានដុល្លារសិង្ហបុរី (~២៨៨ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក) គិតត្រឹមខែមីនា ២០២៤ តាមរបាយការណ៍ផ្ទាល់របស់ខ្លួន។ ទាំងពីរស្ថាប័នស្ថិតក្រោមក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុសិង្ហបុរី ប៉ុន្តែដំណើរការជាឯករាជ្យពីគ្នា មានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល និងយុទ្ធសាស្ត្រវិនិយោគផ្ទាល់ខ្លួន។

០៥ចិន (CIC) និងគុយវ៉ែត (KIA)៖ ចាស់ជាងគេ និងធំបំផុតមួយក្នុងចំណោមមូលនិធិមិនផ្អែកលើប្រេង

China Investment Corporation (CIC) បង្កើតឡើងឆ្នាំ ២០០៧ ដោយក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុចិនចេញផ្សាយសញ្ញាប័ណ្ណពិសេសដើម្បីរៃអង្គាសដើមទុនដំបូងប្រមាណ ២០០ ពាន់លានដុល្លារ ដោយផលិតដើម្បីវិនិយោគផ្នែកមួយនៃបំរុងប្រាក់ការប្រាក់បរទេសដ៏ធំរបស់ចិនឱ្យទទួលបានចំណេញលើសពីប័ណ្ណបំណុលរដ្ឋអាមេរិក។ CIC ចែកជាពីរផ្នែកសំខាន់៖ CIC International (វិនិយោគក្រៅប្រទេស) និង CIC Capital (វិនិយោគឧស្សាហកម្មផ្ទាល់) ដោយឡែកពី Central Huijin ដែលគ្រប់គ្រងភាគហ៊ុនរដ្ឋក្នុងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុក្នុងស្រុក។ តាមរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដែល CIC ខ្លួនឯងបោះពុម្ព ទ្រព្យសរុបគ្រប់គ្រងឈានដល់ប្រមាណ ១,៣ ទ្រីលានដុល្លារ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣។

Kuwait Investment Authority (KIA) ជាមូលនិធិទ្រព្យអធិបតេយ្យចាស់ជាងគេលើពិភពលោក — ដើមកំណើតតាំងពី Kuwait Investment Board ឆ្នាំ ១៩៥៣ មុនគុយវ៉ែតទទួលបានឯករាជ្យភាពទៅទៀត រួចរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញជា KIA ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២។ KIA គ្រប់គ្រងទ្រព្យសំខាន់ពីរផ្នែក៖ មូលនិធិបំរុងទូទៅ (General Reserve Fund) និងមូលនិធិសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ (Future Generations Fund — FGF) ដែលបង្កើតឡើងឆ្នាំ ១៩៧៦ ដោយតម្រូវឱ្យដាក់ប្រាក់ចំណូលប្រេងរដ្ឋចំនួន ១០% រៀងរាល់ឆ្នាំចូលមូលនិធិនេះ។ ដូច ADIA ដែរ KIA មិនផ្សព្វផ្សាយទ្រព្យសរុបលម្អិតជាសាធារណៈទេ — តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ SWFI ទ្រព្យសរុបខាងក្រៅប្រមាណ ៩៦០ ពាន់លានដុល្លារ។

០៦ការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រ៖ ពីភាគហ៊ុនអកម្ម ទៅជាភាគហ៊ុនផ្ទាល់ក្នុង AI ដីធ្លី ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកីឡា

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ SWF ភាគច្រើនវិនិយោគតាមទម្រង់ចែកចាយទូលំទូលាយស្រដៀងសន្ទស្សន៍ (index-like) លើភាគហ៊ុន និងប័ណ្ណបំណុលចុះបញ្ជីសាធារណៈ — យុទ្ធសាស្ត្រអកម្មសម្រាប់រក្សាទ្រព្យរយៈពេលវែង។ ប៉ុន្តែចាប់ពីទសវត្សរ៍ ២០១០ តទៅ ជាពិសេសក្រោយអត្រាការប្រាក់ទាបក្រោយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ២០០៨ និង ២០២០ មូលនិធិធំៗជាច្រើនផ្លាស់ប្តូរទៅរកភាគហ៊ុនផ្ទាល់ និងសហវិនិយោគ (co-investment) លើទ្រព្យសកម្មជំនួស (alternative assets) ដែលផ្តល់ចំណេញខ្ពស់ជាង ក៏ដូចជាឥទ្ធិពលយុទ្ធសាស្ត្រផ្ទាល់លើវិស័យសំខាន់ៗ — និន្នាការនេះត្រូវបានឯកសារកត់ត្រាដោយក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវ Global SWF និង PwC ក្នុងរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំរបស់ខ្លួន។

ក្នុងវិស័យកីឡា PIF ជាឧទាហរណ៍ច្បាស់ជាងគេ៖ បង្កើតការប្រកួតគោល LIV Golf ឆ្នាំ ២០២១ កាន់ភាគហ៊ុនភាគច្រើនក្នុងក្លឹបបាល់ទាត់សាអូឌីតទាំងបួន (Al-Hilal, Al-Nassr, Al-Ittihad, Al-Ahli) ឆ្នាំ ២០២៣ និងដឹកនាំសម្ព័ន្ធវិនិយោគទិញភាគហ៊ុនក្លឹប Newcastle United ក្នុងទឹកប្រាក់ដែលសារព័ត៌មានប្រូបាល់រាយការណ៍ថាប្រមាណ ៣០៥ លានផោនក្នុងខែតុលា ២០២១។ អង្គការកីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោក FIFA ខ្លួនឯងប្រកាសនៅខែធ្នូ ២០២៤ថា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតទទួលបានសិទ្ធិរៀបចំពិធីជាម្ចាស់ផ្ទះពិភពលោក FIFA World Cup ២០៣៤។ ខែមិថុនា ២០២៣ PIF, PGA Tour និង DP World Tour ប្រកាសកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌដើម្បីរួមបញ្ចូលប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្មវិស័យវាយកូនហ្គោលចូលគ្នា — ប៉ុន្តែកិច្ចព្រមព្រៀងនេះនៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពក្របខ័ណ្ឌដំបូង មិនទាន់ត្រូវបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការទេ តាមរបាយការណ៍សារព័ត៌មានចុងក្រោយបំផុត។

០៧សហរដ្ឋអាមេរិក៖ ដំណើរការត្រួតពិនិត្យ CFIUS

Committee on Foreign Investment in the United States (CFIUS) ជាគណៈកម្មាធិការអន្តរទីភ្នាក់ងារ បង្កើតឡើងឆ្នាំ ១៩៧៥ តាមក្រឹត្យប្រធានាធិបតី ក្រោមអធិបតីភាពរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ដោយមានស្ថាប័នសមាជិកផ្សេងទៀតដូចជាក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ការពារជាតិ ការបរទេស យុត្តិធម៌ សន្តិសុខមាតុភូមិ និងការិយាល័យតំណាងពាណិជ្ជកម្ម (USTR)។ តួនាទីរបស់ CFIUS គឺពិនិត្យប្រតិបត្តិការវិនិយោគបរទេសដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក។

ច្បាប់ Foreign Investment Risk Review Modernization Act (FIRRMA) ឆ្នាំ ២០១៨ បានពង្រីកយុត្តាធិការរបស់ CFIUS យ៉ាងសំខាន់ — គ្របដណ្តប់សូម្បីតែការវិនិយោគមិនកាន់អំណាចគ្រប់គ្រង (non-controlling) ក្នុងក្រុមហ៊ុនប្រភេទ «TID» (បច្ចេកវិទ្យាសំខាន់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ ទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរសើប) ព្រមទាំងប្រតិបត្តិការអចលនទ្រព្យខ្លះនៅជិតកន្លែងតំបន់យោធា ឬរដ្ឋាភិបាលរសើប។ ច្បាប់នេះក៏បន្ថែមតម្រូវការស្នើសុំកាតព្វកិច្ច (mandatory filing) សម្រាប់ប្រតិបត្តិការជាក់លាក់ខ្លះផងដែរ។

1. ភាគីនានាដាក់ស្នើសុំដោយស្ម័គ្រចិត្ត ឬកាតព្វកិច្ចទៅ CFIUS
2. ការត្រួតពិនិត្យដំបូងរយៈពេល ៤៥ ថ្ងៃ
3. ប្រសិនបើមានហានិភ័យ អាចពន្យារពេលបន្ថែម ៤៥ ថ្ងៃជាការស៊ើបអង្កេត
4. ចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងកាត់បន្ថយហានិភ័យ ឬបញ្ជូនទៅប្រធានាធិបតី
5. ប្រធានាធិបតីមានពេល ១៥ ថ្ងៃដើម្បីសម្រេចទប់ស្កាត់ ឬបញ្ជាដកទុន

ករណីថ្មីជាងគេ៖ ខែមេសា ២០២៤ ក្រុមហ៊ុន Microsoft វិនិយោគ ១,៥ ពាន់លានដុល្លារក្នុងក្រុមហ៊ុន AI G42 នៃទីក្រុងអាប៊ូដាប៊ី។ តាមរបាយការណ៍របស់ Reuters និង Wall Street Journal ប្រតិបត្តិការនេះមិនមែនជាការត្រួតពិនិត្យផ្លូវការរបស់ CFIUS ដូចករណីខាងលើទេ ប៉ុន្តែកើតឡើងក្រោយការចរចាផ្ទាល់រយៈពេលច្រើនខែជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ដោយ G42 ត្រូវប្តេជ្ញាកាត់បន្ថយឧបករណ៍ និងទំនាក់ទំនងបច្ចេកវិទ្យាចិន (រួមទាំងឧបករណ៍ Huawei) ដើម្បីទទួលបានការទុកចិត្តពីខាងសហរដ្ឋអាមេរិក — ជាឧទាហរណ៍នៃការចរចាក្រៅផ្លូវការជាមួយទុនបច្ចេកវិទ្យាមានទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋឈូងសមុទ្រ។

០៨សហភាពអឺរ៉ុប៖ បទប្បញ្ញត្តិត្រួតពិនិត្យវិនិយោគបរទេស (EU) 2019/452

Regulation (EU) 2019/452 ចូលជាធរមានខែមេសា ២០១៩ ហើយចាប់ផ្តើមអនុវត្តខែតុលា ២០២០។ ចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវយល់ឱ្យច្បាស់៖ បទប្បញ្ញត្តិនេះមិនបង្កើតសិទ្ធិបដិសេធកម្រិតសហភាពអឺរ៉ុបឡើយ — សេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយអំពីការអនុញ្ញាត ឬបដិសេធនៅតែស្ថិតលើប្រទេសសមាជិកនីមួយៗ។ អ្វីដែលបទប្បញ្ញត្តិនេះបង្កើតគឺយន្តការសហការ៖ តម្រូវឱ្យប្រទេសសមាជិកជូនដំណឹងគ្នាទៅវិញទៅមក និងទៅគណៈកម្មការអឺរ៉ុប អំពីវិនិយោគបរទេសដែលកំពុងត្រូវពិនិត្យ ដោយគណៈកម្មការអាចផ្តល់មតិយោបល់ (មិនចាំបាច់ជាកាតព្វកិច្ច) ជាពិសេសចំពោះវិនិយោគដែលប៉ះពាល់គម្រោងថវិកាសហភាព ដូចជា Horizon Europe ឬអាចប៉ះពាល់ប្រទេសសមាជិកច្រើនជាងមួយ។ តាមរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបផ្ទាល់ ចំនួនប្រទេសសមាជិកដែលមានយន្តការត្រួតពិនិត្យថ្នាក់ជាតិផ្ទាល់ខ្លួនកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីបទប្បញ្ញត្តិនេះចូលជាធរមាន។

០៩អង់គ្លេស (NSIA) និងអូស្ត្រាលី (FIRB)

National Security and Investment Act (NSIA) របស់អង់គ្លេស ចូលជាធរមានខែមករា ២០២២ ផ្តល់អំណាចដល់រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកអាជីវកម្មនិងពាណិជ្ជកម្ម ក្នុងការហៅមកពិនិត្យប្រតិបត្តិការនានាលើវិស័យរសើប ១៧ (ការពារជាតិ AI សម្ភារៈកម្រិតខ្ពស់ ទំនាក់ទំនង ថាមពល ក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់សំខាន់ដល់រដ្ឋាភិបាល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យ) — រួមទាំងអំណាចដាក់លក្ខខណ្ឌ ទប់ស្កាត់ ឬបញ្ជាដកទុនក្រោយពេលព្រមព្រៀងហើយ ដោយអំណាចនេះអាចអនុវត្តត្រឡប់ក្រោយដល់ខែវិច្ឆិកា ២០២០។ ករណីល្បីល្បាញជាងគេគឺក្រុមហ៊ុនផលិតបន្ទះឈីប Nexperia (កម្មសិទ្ធិចិនតាមរយៈក្រុមហ៊ុន Wingtech Technology ចុះបញ្ជីនៅហូឡង់) ដែលទិញក្រុមហ៊ុន Newport Wafer Fab (រោងចក្រផលិតបន្ទះឈីបធំបំផុតរបស់អង់គ្លេស) ខែកក្កដា ២០២១។ ខែវិច្ឆិកា ២០២២ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសក្រោម NSIA បញ្ជាឱ្យ Nexperia លក់ចេញយ៉ាងតិច ៨៦% នៃភាគហ៊ុន ដោយលើកហេតុផលសន្តិសុខជាតិ។ Nexperia ប្តឹងតវ៉ាតុលាការ ប៉ុន្តែចាញ់ក្តីឧទ្ធរណ៍ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ហើយក្រុមហ៊ុនអាមេរិក Vishay Intertechnology ក្រោយមកទទួលយកភាគហ៊ុនមួយផ្នែក។

អូស្ត្រាលីមានក្រុមប្រឹក្សាត្រួតពិនិត្យវិនិយោគបរទេស (Foreign Investment Review Board — FIRB) ដែលផ្តល់ដំបូន្មានដល់រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុក្រោមច្បាប់ Foreign Acquisitions and Takeovers Act ១៩៧៥។ ឆ្នាំ ២០១៦ រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ Scott Morrison ទប់ស្កាត់ការលក់ភាគហ៊ុន ៥០,៤% (ជួលរយៈពេល ៩៩ ឆ្នាំ) នៃបណ្តាញអគ្គិសនី Ausgrid នៅរដ្ឋ NSW ទៅឱ្យ State Grid Corporation of China និង Cheung Kong Infrastructure នៃហុងកុង ដោយលើកហេតុផលសន្តិសុខជាតិលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ — ភាគហ៊ុននេះក្រោយមកត្រូវបានលក់ជូនមូលនិធិសោធននិវត្តន៍អូស្ត្រាលី IFM Investors និង AustralianSuper វិញឆ្នាំ ២០១៧។

១០ភាពតានតឹងគោលនយោបាយ៖ ស្វាគមន៍ទុន ធៀបនឹងការត្រួតពិនិត្យ

រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនប្រកួតប្រជែងគ្នាទាក់ទាញទុនពី SWF ដោយសម្គាល់ថាជាទុនរយៈពេលវែងអត់ធ្មត់ (patient capital) ដែលមិនតម្រូវឱ្យសង​បំណុលដូចការខ្ចីសាធារណៈ អាចផ្តល់មូលនិធិសម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការផ្លាស់ប្តូរថាមពលស្អាត និងធ្វើពិពិធកម្មប្រភពហិរញ្ញប្បទាន — អង់គ្លេស និងបារាំង ជាឧទាហរណ៍ មានផ្នែកឯកទេសផ្សព្វផ្សាយវិនិយោគជាក់លាក់ដើម្បីទាក់ទាញ SWF ដោយផ្ទាល់។ ខាង SWF ខ្លួនឯងផងដែរ បានបង្កើតក្របខ័ណ្ឌគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង៖ «គោលការណ៍ Santiago» (Santiago Principles) ជាក្រមស្ម័គ្រចិត្តអនុម័តឆ្នាំ ២០០៨ ដោយក្រុមការងារអន្តរជាតិនៃ SWF (ឥឡូវហៅថា International Forum of Sovereign Wealth Funds — IFSWF) ដែលមូលនិធិសមាជិកប្តេជ្ញាវិនិយោគលើមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ច/ហិរញ្ញវត្ថុតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនគោលបំណងនយោបាយ ព្រមទាំងតម្លាភាព និងអភិបាលកិច្ចត្រឹមត្រូវ។

ក្នុងឯកសារណែនាំសម្រាប់ប្រទេសអ្នកទទួលទុន OECD ខ្លួនឯង (Guidelines for Recipient Country Investment Policies relating to National Security) បញ្ជាក់ថា យន្តការត្រួតពិនិត្យវិនិយោគគួរតែសមាមាត្រ តម្លាភាព និងគ្មានការរើសអើង ដោយមានគោលបំណងការពារផលប្រយោជន៍សន្តិសុខសំខាន់ៗ ខណៈពេលដែលនៅតែរក្សាភាពបើកចំហនៃវិនិយោគជាទូទៅ។ តាមរបាយការណ៍ World Investment Report របស់ UNCTAD ចំនួនប្រទេសដែលមានយន្តការត្រួតពិនិត្យវិនិយោគបរទេសកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ។ ភាពតានតឹងនៅតែជាក់ស្តែង៖ រដ្ឋាភិបាលចង់បានទុន ប៉ុន្តែព្រួយបារម្ភអំពីឥទ្ធិពលយុទ្ធសាស្ត្រ សន្តិសុខទិន្នន័យ និងការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ខណៈមូលនិធិចង់បានច្បាប់ច្បាស់លាស់ព្យាករបាន និងការប្រព្រឹត្តគ្មានការរើសអើង — ជាចំណុចដែលមិនទាន់មានដំណោះស្រាយឯកភាពគ្នាទេ។

• តើប្រទេសអឺរ៉ុបប្រព្រឹត្តតទៅជាមួយអំណាចរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបក្នុងការចេញមតិយោបល់ (មិនចាំបាច់ជាកាតព្វកិច្ច) នៅពេលពិនិត្យបទប្បញ្ញត្តិ 2019/452 ឡើងវិញដែរឬទេ។
• តើ MGX និងទុនពាក់ព័ន្ធ AI ពីអាប៊ូដាប៊ីនឹងជួបការត្រួតពិនិត្យបន្ថែមទៀតដែរឬទេ ក្រោមកម្មវិធី Stargate។
• តើកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌ PIF-PGA Tour-DP World Tour នឹងបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅពេលណា។
• តើប្រទេសសមាជិកអឺរ៉ុបផ្សេងទៀតបន្ថែមពីអាល្លឺម៉ង់ នឹងប្រើអំណាចទប់ស្កាត់ថ្នាក់ជាតិលើគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗបន្ថែមទៀតដែរឬទេ។

១១សំណួរញឹកញាប់

១២ប្រភព (Sources)

1. តម្លៃមូលនិធិន័រវេស (GPFG) — Norges Bank Investment Management (NBIM)
2. ចំណាត់ថ្នាក់ SWF តាមទ្រព្យសរុប — Sovereign Wealth Fund Institute (SWFI)
3. Public Investment Fund — គេហទំព័រផ្លូវការ — PIF
4. Abu Dhabi Investment Authority — គេហទំព័រផ្លូវការ — ADIA
5. Mubadala Investment Company — គេហទំព័រផ្លូវការ — Mubadala
6. GIC — របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ — GIC
7. Temasek Review — តម្លៃទ្រព្យសុទ្ធ — Temasek
8. China Investment Corporation — គេហទំព័រផ្លូវការ — CIC
9. Kuwait Investment Authority — គេហទំព័រផ្លូវការ — KIA
10. ទិដ្ឋភាពទូទៅ CFIUS — US Department of the Treasury
11. National Security and Investment Act — ការណែនាំវិស័យជូនដំណឹង — GOV.UK
12. ការត្រួតពិនិត្យវិនិយោគអាល្លឺម៉ង់ (AWG) — ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចអាល្លឺម៉ង់ (BMWK)
13. Regulation (EU) 2019/452 — អត្ថបទពេញលេញ — EUR-Lex
14. ក្របខ័ណ្ឌវិនិយោគបរទេសអូស្ត្រាលី — Australian Treasury
15. គោលការណ៍ Santiago (Santiago Principles) — International Forum of Sovereign Wealth Funds (IFSWF)
16. ការវិនិយោគផ្ទាល់បរទេស (FDI) — ទិដ្ឋភាពទូទៅ — OECD
17. World Investment Report 2024 — UNCTAD
18. ការប្រកាសគម្រោង Stargate — OpenAI (មករា ២០២៥)
19. FIFA — កម្មវិធីព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក — FIFA
20. LIV Golf — គេហទំព័រផ្លូវការ — LIV Golf

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។