Eksastra ┊ ប្រភពថ្នាលឯកសារឌីជីថល



📄 ខ្លឹមសារសង្ខេប

ខែធ្នូ ២០២២ មន្ទីរពិសោធន៍ NIF សហរដ្ឋអាមេរិកសម្រេចបាន «ក…

ទិដ្ឋភាពអាកាសនៃកន្លែងសាងសង់ ITER ប្រទេសបារាំង
គួរដឹង · វិទ្យាសាស្ត្រ

ថាមពលរួមបញ្ចូលនុយក្លេអ៊ែរ (Nuclear Fusion) — ការស្វែងរកព្រះអាទិត្យតូចមួយនៅលើផែនដី

ទឹកសមុទ្រមួយកែវអាចផ្ទុកនឹងឌឺទែរីយ៉ូម គ្រប់គ្រាន់ផលិតថាមពលស្មើប្រេងឥន្ធនៈជាង ៣០០ លីត្រ — ប៉ុន្តែត្រូវចំណាយពេលជាង៧០ឆ្នាំ ដើម្បីឲ្យមនុស្សជាតិទទួលបានថាមពលច្រើនជាងអ្វីដែលចាក់ចូលទៅក្នុងប្រតិកម្មផ្ទាល់។ ខែធ្នូ ២០២២ ថ្ងៃនោះបានមកដល់ជាលើកដំបូងនៅមន្ទីរពិសោធន៍ NIF សហរដ្ឋអាមេរិក។ អត្ថបទនេះពន្យល់ពីរបៀបដែលថាមពលរួមបញ្ចូលដំណើរការ ហេតុអ្វីវាខុសពីដ្រាក់នុយក្លេអ៊ែរបែកបាក់ (fission) និងថាតើថាមពលពាណិជ្ជកម្មនឹងមកដល់ពេលណា។

១៩ វិច្ឆិកា ២០២៦ អាន ~១៦ នាទី ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយ ITER · LLNL/NIF · DOE ប្រភព ១៤
រូបភាព៖ Wikimedia Commons / ITER Organization (CC BY) · លម្អិតអាជ្ញាប័ណ្ណ
៥ ធ្នូ ២០២២ថ្ងៃដែល NIF សម្រេចបាន «ការទទួលថាមពលសុទ្ធ» ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ
១៥០ លានអង្សា Cសីតុណ្ហភាពប្លាស្មាខាងក្នុង Tokamak — ក្តៅជាង​ស្នូលព្រះអាទិត្យ ១០ដង
៣៥ប្រទេសសមាជិកសហការគម្រោង ITER ប្រទេសបារាំង
€២០+ ពាន់លានថវិកាសរុបប៉ាន់ស្មាននៃគម្រោង ITER គិតត្រឹមកំណត់ត្រាចុងក្រោយ
២០៣៣–៣៥ឆ្នាំដែល ITER គ្រោងនឹងចាប់ផ្តើមផលិតប្លាស្មាដំបូង និងប្រតិបត្តិការឌឺទែរីយ៉ូម-ទ្រីទីយ៉ូម
២០២៨ឆ្នាំដែលក្រុមហ៊ុនឯកជន Helion សន្យាផ្គត់ផ្គង់ថាមពលរួមបញ្ចូលដំបូងឲ្យ Microsoft

Aទិដ្ឋភាពទូទៅ

ថាមពលរួមបញ្ចូលនុយក្លេអ៊ែរ (Nuclear Fusion) គឺជាដំណើរការដែលបង្ខំនុយក្លេអុសពន្លឺពីរបញ្ចូលគ្នាក្លាយជានុយក្លេអុសធ្ងន់ជាងមួយ — រំសាយថាមពលដ៏ច្រើនចេញតាមរូបមន្តល្បីរបស់ Einstein E=mc²។ វាជាដំណើរការដូចគ្នាទៅនឹងអ្វីដែលកើតឡើងគ្រប់វិនាទីនៅចំណុចកណ្តាលព្រះអាទិត្យ និងផ្កាយទាំងអស់ក្នុងចក្រវាឡ ដែលហេតុនេះហើយទើបមនុស្សហៅគម្រោងថាមពលរួមបញ្ចូលថា «ការសាងសង់ព្រះអាទិត្យតូចមួយនៅលើផែនដី»។

ប្រតិកម្មដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រព្យាយាមធ្វើម្តងទៀតលើផែនដីច្រើនតែប្រើអ៊ីសូតូបនៃអ៊ីដ្រូសែនពីរប្រភេទ គឺឌឺទែរីយ៉ូម (deuterium — មានប្រូតុង១ និងនឺត្រុង១) និងទ្រីទីយ៉ូម (tritium — មានប្រូតុង១ និងនឺត្រុង២)។ នៅពេលនុយក្លេអុសទាំងពីរនេះបុកគ្នាក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុត ពួកវារួមបញ្ចូលគ្នាបង្កើតជាហេលិយម និងនឺត្រុងសេរីមួយ ព្រមទាំងបញ្ចេញថាមពលច្រើនជាងអ្វីដែលចាំបាច់ត្រូវការដើម្បីបង្ខំឲ្យវាកើតឡើង — លក្ខខណ្ឌនេះហៅថា «ការទទួលបានថាមពលសុទ្ធ» (net energy gain) ដែលជាគោលដៅចម្បងបំផុតរបស់វិស័យនេះ។

☀

ពត៌មានសង្ខេប

ជាអ្វី
ការរួមបញ្ចូលនុយក្លេអុសពន្លឺ (អ៊ីដ្រូសែន) ក្លាយជានុយក្លេអុសធ្ងន់ជាង ដោយបញ្ចេញថាមពល
ស្រដៀងគ្នានឹង
ប្រតិកម្មនៅចំណុចកណ្តាលព្រះអាទិត្យ និងផ្កាយទាំងអស់
វិធីសាស្ត្រចម្បង
ការឃាំងព័ទ្ធដោយម៉ាញេទិក (Tokamak — ITER) & ការឃាំងព័ទ្ធដោយកម្លាំងអសកម្ម (NIF)
ជោគជ័យធំបំផុត
NIF សម្រេចបាន «ការទទួលបានថាមពលសុទ្ធ» ថ្ងៃទី ៥ ធ្នូ ២០២២
ប្រភពផ្លូវការ
iter.org & lasers.llnl.gov

អត្ថបទនេះពន្យល់ពីរបៀបដែលថាមពលរួមបញ្ចូលដំណើរការក្នុងកម្រិតរូបវិទ្យា ហេតុអ្វីវាខុសគ្នាទាំងស្រុងពីដ្រាក់នុយក្លេអ៊ែរបែកបាក់ (fission) ដែលកំពុងប្រើប្រាស់ស្រាប់នាពេលបច្ចុប្បន្ន វិធីសាស្ត្រសំខាន់ពីរដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងប្រណាំងគ្នាអភិវឌ្ឍ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រខែធ្នូ ២០២២ និងស្ថានភាពការប្រណាំងឯកជនចុងក្រោយបំផុតគិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦។

Bហេតុអ្វីជា «ដុំមាសនៃថាមពលស្អាត»?

ថាមពលរួមបញ្ចូលត្រូវបានហៅជាទូទៅថា «Holy Grail» នៃថាមពលស្អាត ពីព្រោះវារួមបញ្ចូលអត្ថប្រយោជន៍បួនយ៉ាងដែលមិនមានប្រភពថាមពលណាមួយផ្សេងទៀតអាចផ្តល់ជូនបានទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ។

1ឥន្ធនៈមានច្រើនស្ទើរអនន្ត

ឌឺទែរីយ៉ូមអាចទាញយកចេញពីទឹកសមុទ្រធម្មតា — មានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ថាមពលរាប់ពាន់លានឆ្នាំ។ ទ្រីទីយ៉ូមកម្រជាងតែអាចផលិតបានពីលីចយ៉ូម ដែលមានច្រើននៅផែនដីផងដែរ។

2គ្មានហានិភ័យរលាយស្នូល (Meltdown)

ប្រតិកម្មរួមបញ្ចូលមិនស្វ័យរក្សា (not self-sustaining) — បើប្រព័ន្ធបាត់សីតុណ្ហភាព ឬបាត់ការឃាំងព័ទ្ធភ្លាមៗ ប្រតិកម្មនឹងឈប់ភ្លាមៗដោយខ្លួនឯង គ្មានលទ្ធភាពគ្រោះថ្នាក់ Chernobyl ឬ Fukushima ឡើយ។

3សំណល់វិទ្យុសកម្មតិចតួច

ផលិតផលចម្បងគឺហេលិយម (ឧស្ម័នអសកម្ម) — គ្មានផលិតផលបំបែកវិទ្យុសកម្មរយៈពេលវែងដូចនុយក្លេអ៊ែរបែកបាក់ទេ ថ្វីត្បិតបាតុភាគសំណង់នឹងក្លាយជាវិទ្យុសកម្មបន្តិចដោយសារនឺត្រុងក៏ដោយ។

4ថាមពលក្រិតខ្ពស់បំផុត

ក្រាមឥន្ធនៈរួមបញ្ចូលមួយអាចផលិតថាមពលច្រើនជាងធ្យូងថ្មមួយតោនរាប់លានដង — មានន័យថាទីតាំងរោងចក្រតូច ការដឹកជញ្ជូនឥន្ធនៈតិចតួច។

Cរួមបញ្ចូល ទល់នឹង បំបែក — ខុសគ្នាត្រង់ណា?

ពាក្យ «នុយក្លេអ៊ែរ» ធ្វើឲ្យមនុស្សជាច្រើនច្រឡំ Fusion ជាមួយ Fission ព្រោះទាំងពីរប្រើនុយក្លេអ៊ែររបស់អាតូម ប៉ុន្តែជាដំណើរការផ្ទុយពីគ្នាទាំងស្រុង។

Fusion រួមបញ្ចូល

យកនុយក្លេអុសពន្លុ (ឌឺទែរីយ៉ូម/ទ្រីទីយ៉ូម) ពីរបញ្ចូលគ្នាទៅជានុយក្លេអុសធ្ងន់ (ហេលិយម)។ ត្រូវការសីតុណ្ហភាព និងសម្ពាធខ្ពស់បំផុតដើម្បីជម្នះកម្លាំងច្រានអគ្គិសនីរវាងប្រូតុង — មិនស្វ័យរក្សា។

Fission បំបែក

យកនុយក្លេអុសធ្ងន់ (យូរ៉ានីយ៉ូម ឬផ្លូតូនីយ៉ូម) បំបែកជានុយក្លេអុសតូចៗ។ អាចកើតឡើងស្វ័យរក្សាដោយប្រតិកម្មតគ្នា (chain reaction) — ជាមូលដ្ឋានរបស់ដ្រាក់នុយក្លេអ៊ែរដែលកំពុងប្រើក្នុងពិភពលោកសព្វថ្ងៃ។

ភាពខុសគ្នាសំខាន់មួយទៀត គឺ fission ផលិតផលិតផលបំបែកជាច្រើនប្រភេទ ដែលមួយចំនួនជាវិទ្យុសកម្មរយៈពេលរាប់ម៉ឺនឆ្នាំ ត្រូវការឃ្លាំងស្តុកសុវត្ថិភាពរយៈពេលវែងបំផុត។ Fusion វិញ ផលិតផលចម្បងគឺហេលិយមអសកម្ម ហើយសំណល់វិទ្យុសកម្មពីខ្លួនម៉ាស៊ីនខ្លួនឯង (ជញ្ជាំងស្រូបនឺត្រុង) ត្រូវការពេលបំបែកតិចជាងច្រើន — នេះជាមូលហេតុចម្បងមួយដែលអ្នកគាំទ្រថាមពលបរិសុទ្ធចាត់ទុកថាមពលរួមបញ្ចូលថាជាដំណោះស្រាយប្រសើរជាងសម្រាប់អនាគត។ ទោះជាយ៉ាងណា ការសម្រេចបានលក្ខខណ្ឌដែលចាំបាច់សម្រាប់ fusion — សីតុណ្ហភាពរាប់រយលានអង្សា — ពិបាកជាង fission ដែលកើតឡើងក្នុងសីតុណ្ហភាពទាបជាងច្រើនដងក្នុងដ្រាក់ធម្មតា ដែលនេះជាមូលហេតុដែល fission ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាពាណិជ្ជកម្មរាប់ទសវត្សរ៍ហើយ ខណៈ fusion នៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលស្រាវជ្រាវ។

Dវិធីសាស្ត្រទី១៖ Tokamak និងគម្រោង ITER

Tokamak គឺជាឧបករណ៍រាងម្នាង (torus) ប្រើវាលម៉ាញេទិកដ៏ខ្លាំងបំផុតដើម្បីឃាំងព័ទ្ធប្លាស្មាក្តៅរាប់រយលានអង្សា កុំឲ្យប៉ះនឹងជញ្ជាំងណាមួយ — ព្រោះគ្មានសម្ភារៈណាមួយអាចទ្រាំបានសីតុណ្ហភាពនោះ។

គោលការណ៍នេះត្រូវបានច្នៃប្រឌិតដំបូងគេនៅសហភាពសូវៀតក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៥០ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាវិធីសាស្ត្រមានសក្តានុពលបំផុតបន្ទាប់ពីម៉ាស៊ីន T-3 សូវៀតសម្រេចលទ្ធផលអស្ចារ្យក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៨។ គម្រោង Tokamak ធំបំផុតដែលធ្លាប់សាងសង់លើផែនដីសព្វថ្ងៃគឺ ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor) នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសបារាំង — គម្រោងសហការវិទ្យាសាស្ត្រធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដែលរួមមាន ៣៥ ប្រទេស (សហភាពអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី ចិន ជប៉ុន ឥណ្ឌា និងកូរ៉េខាងត្បូង)។

ITER មិនមែនផលិតអគ្គិសនីទេITER ជាគម្រោងពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រ មិនមែនរោងចក្រអគ្គិសនីពាណិជ្ជកម្មទេ — គោលដៅរបស់វាគឺបង្ហាញថាអាចផលិតថាមពលបានច្រើនជាង ១០ដងនៃថាមពលដែលចាក់ចូល (Q≥10) ជាបញ្ជាក់ពីលទ្ធភាពបច្ចេកទេស មុនពេលចាប់ផ្តើមសាងសង់រោងចក្រពាណិជ្ជកម្មពិតប្រាកដជំហានបន្ទាប់។

ការសាងសង់ ITER ចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការឆ្នាំ ២០១០ ប៉ុន្តែជួបគម្លាតកាលវិភាគ និងការកើនឡើងថវិកាច្រើនដងដោយសារភាពស្មុគស្មាញនៃវិស្វកម្ម (ការផលិតបំណែកម៉ាញេទិកទំហំធំ, ការសម្របសម្រួលរវាងប្រទេសសមាជិកជាច្រើន)។ តាមកំណត់ត្រាមូលដ្ឋានថ្មីដែលក្រុមប្រឹក្សាភិបាល ITER អនុម័តឆ្នាំ ២០២៤ ការផលិតប្លាស្មាដំបូង (first plasma) ត្រូវបានរំពឹងទុកជិតដំណាច់ទសវត្សរ៍ ២០៣០ ខណៈប្រតិបត្តិការពេញលេញជាមួយឥន្ធនៈឌឺទែរីយ៉ូម-ទ្រីទីយ៉ូម (ការសាកល្បងជាមួយឥន្ធនៈពិតប្រាកដ) បានផ្លាស់ប្តូរទៅឆ្នាំ ២០៣៥ — យឺតជាងផែនការដើមជិតមួយទសវត្សរ៍ ខណៈថវិការួមសរុបកើនដល់ជិត €២០ពាន់លាន។

Eកាលប្បវត្តិ ITER

១៩៥៨
Tokamak ដំបូងបង្កើតឡើងនៅសហភាពសូវៀត
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសូវៀត Igor Tamm និង Andrei Sakharov ដាក់មូលដ្ឋានទ្រឹស្តីនៃការឃាំងព័ទ្ធប្លាស្មាដោយម៉ាញេទិករាងម្នាង។
១៩៨៥
សហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិកព្រមព្រៀងគំនិត ITER
ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល Geneva លោក Gorbachev និង Reagan ស្នើគំនិតគម្រោងសហការនុយក្លេអ៊ែររួមបញ្ចូលអន្តរជាតិមួយ។
២០០៦
ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង ITER
៣៥ ប្រទេស ចុះហត្ថលេខាជាផ្លូវការសាងសង់ ITER នៅ Cadarache ប្រទេសបារាំង។
២០១០
ចាប់ផ្តើមសាងសង់
ការជីកដីនៅកន្លែងសាងសង់ចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការបន្ទាប់ពីរៀបចំគម្រោងអស់ជាច្រើនឆ្នាំ។
២០២០
ចាប់ផ្តើមដំឡើងម៉ាស៊ីន Tokamak
ចាប់ផ្តើមប្រកបគ្រឿងបន្លាស់ម៉ាញេទិកទំហំធំចូលក្នុងស្នូលអាគារ Tokamak។
២០២៤
អនុម័តកំណត់ត្រាមូលដ្ឋានថ្មី
ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល ITER អនុម័តកាលវិភាគថ្មី ព្រមទាំងបញ្ជាក់ការកើនឡើងថវិកា ដោយផ្តោតលើភាពរឹងមាំនៃការចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការជំនួសល្បឿន។
~២០៣៣–៣៥
ប្លាស្មាដំបូង & ប្រតិបត្តិការ DT
តាមផែនការថ្មី ITER រំពឹងបង្កើតប្លាស្មាដំបូងចុងទសវត្សរ៍ ២០៣០ មុននឹងចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការជាមួយឥន្ធនៈឌឺទែរីយ៉ូម-ទ្រីទីយ៉ូមពិតប្រាកដប្រហែលឆ្នាំ ២០៣៥។

Fវិធីសាស្ត្រទី២៖ Inertial Confinement និងព្រឹត្តិការណ៍ NIF ២០២២

ខុសពី Tokamak ដែលឃាំងព័ទ្ធប្លាស្មាដោយវាលម៉ាញេទិកជាបន្តបន្ទាប់ Inertial Confinement Fusion (ICF) ប្រើវិធីសាស្ត្រផ្ទុយស្រឡះ — បង្ខំកំណប់ឥន្ធនៈតូចមួយឲ្យផ្ទុះឆាប់រហ័សក្នុងរយៈពេលប៊ីលានវិនាទី ដោយប្រើកម្លាំងឡាស៊ែរដ៏ខ្លាំងបំផុត។

National Ignition Facility (NIF) Lawrence Livermore, USA

ប្រើឡាស៊ែរ ១៩២ដុំបញ្ចេញកាំរស្មីព្រមគ្នាទៅលើគ្រាប់តូចមួយប្រហែលទំហំគ្រាប់ម្សៅរូល ដែលផ្ទុកឌឺទែរីយ៉ូម-ទ្រីទីយ៉ូម រំសាយថាមពល ~២ លានចូលនៅចំណុចតែមួយក្នុងរយៈពេលមួយភាគប៊ីលានវិនាទី។

ការបង្ខិតបង្ខំគ្រាប់ Implosion

ថាមពលឡាស៊ែរបំផ្លិចបំផ្លាញស្រទាប់ក្រៅរបស់គ្រាប់ធ្វើឲ្យវាកកកុះខាងក្នុងឆាប់រហ័ស — បង្កើតសម្ពាធ និងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាងចំណុចកណ្តាលព្រះអាទិត្យបន្តិច ក្នុងរយៈពេលខ្លីបំផុត។

ថ្ងៃទី ៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ NIF បានប្រកាសព្រឹត្តិការណ៍ដែលចាត់ទុកថាជាចំណុចប្រវត្តិសាស្ត្រនៃវិទ្យាសាស្ត្រថាមពលរួមបញ្ចូល៖ ការបាញ់ឡាស៊ែរប្រើថាមពល ២,០៥ មេហ្គាចូល (MJ) ចូលទៅក្នុងគ្រាប់ឥន្ធនៈ ហើយទទួលបានថាមពលចេញមកវិញ ៣,១៥ MJ — លើសពីអ្វីដែលបញ្ចូលដំបូងប្រហែល ១,៥ ដង។ នេះជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលការពិសោធន៍ fusion ណាមួយសម្រេចបាន «ការទទួលបានថាមពលសុទ្ធ» (Q>1) ដោយផ្អែកលើថាមពលឡាស៊ែរដែលចាក់ចូលពិតប្រាកដ — ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានហៅថា «Ignition»។

ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ដំបូងនោះ NIF បន្តធ្វើការសាកល្បងបន្ថែមជាច្រើនលើកក្នុងឆ្នាំ ២០២៣-២០២៦ ដោយកែលម្អឧបករណ៍ និងការរចនាគ្រាប់ឥន្ធនៈឲ្យប្រសើរឡើងជាបន្តបន្ទាប់ សម្រេចបានកម្រិតថាមពលចេញខ្ពស់ជាងដើម និងអត្រាទទួលបានថាមពលច្រើនជាងលើកដំបូង បញ្ជាក់ថាព្រឹត្តិការណ៍ខែធ្នូ ២០២២ មិនមែនជាឧប្បត្តិហេតុតែម្តងទេ ប៉ុន្តែជាការចាប់ផ្តើមនៃដំណើរកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់។

Gប្រៀបធៀបជាលេខ

Tokamak (ITER)ការឃាំងព័ទ្ធម៉ាញេទិក
ថាមពលQ≥10 (គោលដៅ)
ថិរវេលាជាប់រាប់នាទី
Inertial (NIF)ការឃាំងព័ទ្ធកម្លាំងអសកម្ម
ថាមពលQ≈1.5–4
ថិរវេលា~ប៊ីលានវិនាទី

ភាពខុសគ្នាចម្បងរវាងវិធីសាស្ត្រទាំងពីរ មិនមែនត្រឹមតែបច្ចេកទេសទេ ប៉ុន្តែជាទស្សនវិស័យអនាគត — Tokamak សម្គាល់ដោយថិរវេលាប្លាស្មារាប់នាទី ស័ក្តិសមសម្រាប់រោងចក្រអគ្គិសនីជាប់លាប់ ខណៈ Inertial Confinement ប្រើការផ្ទុះខ្លីៗម្តងម្កាលបន្តបន្ទាប់គ្នា (pulse) ដែលអាចអភិវឌ្ឍទៅជារោងចក្រតូចជាងបាន ប៉ុន្តែទាមទារឧបករណ៍ដែលអាចបាញ់ឡាស៊ែរម្តងទៀតៗលឿនជាងបច្ចុប្បន្នច្រើនដង។

Iការប្រណាំងឯកជន៖ SPARC, Helion, TAE

ក្រៅពីគម្រោងរដ្ឋាភិបាលធំៗដូចជា ITER និង NIF ទសវត្សរ៍ថ្មីនេះឃើញការកកើតឡើងនៃក្រុមហ៊ុនឯកជនរាប់សិបដែលទទួលបានមូលនិធិវិនិយោគរាប់ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីព្យាយាមឈានដល់ថាមពលរួមបញ្ចូលពាណិជ្ជកម្មលឿនជាងកាលវិភាគរដ្ឋាភិបាល។

Commonwealth Fusion Systems SPARC, USA

ក្រុមហ៊ុនបំបែកចេញពី MIT ប្រើម៉ាញេទិកសម្ព័ន្ធពី superconductor សីតុណ្ហភាពខ្ពស់ដែលខ្លាំងជាងម៉ាញេទិក ITER ច្រើនដង ធ្វើឲ្យអាចសាងសង់ Tokamak ដែលតូចជាង។ ដើមឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមហ៊ុនប្រកាសដំឡើងម៉ាញេទិកដំបូងបានជោគជ័យ ព្រមទាំងចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ Nvidia និង Siemens ដោយសម្តៅគោលដៅផលិតប្លាស្មាដំបូងឆ្នាំ ២០២៦ និងបង្ហាញការទទួលបានថាមពលសុទ្ធប្រហែលឆ្នាំ ២០២៧។

Helion Energy Polaris/Orion, USA

ប្រើវិធីសាស្ត្រខុសពី Tokamak ហៅថា field-reversed configuration ដោយសង្ឃឹមទាញយកអគ្គិសនីដោយផ្ទាល់ពីប្លាស្មា (មិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ចំហាយទឹក/ធារាសាស្ត្រធម្មតា)។ ខែកក្កដា ២០២៥ Helion ចាប់ផ្តើមសាងសង់រោងចក្រ Orion នៅរដ្ឋ Washington ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងទិញថាមពលជាមួយ Microsoft ដែលកំណត់គោលដៅផ្គត់ផ្គង់ថាមពលរួមបញ្ចូលដំបូងឲ្យប្រព័ន្ធអគ្គិសនីឆ្នាំ ២០២៨ — ថ្វីត្បិតអ្នកជំនាញឯករាជ្យជាច្រើននៅតែសង្ស័យថាកាលវិភាគនេះតឹងណាស់។

TAE Technologies Norman/Da Vinci, USA

ក្រុមហ៊ុនចាស់បំផុតមួយ (ស្ថាបនាឆ្នាំ ១៩៩៨) ព្យាយាមប្រើឥន្ធនៈ hydrogen-boron ដែលស្អាតជាង D-T ព្រោះមិនផលិតនឺត្រុងច្រើនទេ ប៉ុន្តែទាមទារសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាងច្រើនដង។ TAE បន្តអភិវឌ្ឍម៉ាស៊ីនជំនាន់ថ្មី ដោយកំណត់គោលដៅសាកល្បងបច្ចេកវិទ្យា hydrogen-boron ពេញលេញនៅដើមទសវត្សរ៍ ២០៣០។

ក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតដែលកំពុងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍រួមមាន Tokamak Energy (អង់គ្លេស), General Fusion (កាណាដា) និង Zap Energy (ការឃាំងព័ទ្ធដោយចរន្តអគ្គិសនីខ្លួនឯង)។ ទោះជាមានការសន្យាកាលវិភាគខុសៗគ្នា ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់នេះឯកភាពគ្នាលើចំណុចមួយ៖ ពួកគេព្យាយាមប្រកួតប្រជែងជាមួយកាលវិភាគរដ្ឋាភិបាលដែលយឺត ដោយប្រើមូលនិធិឯកជន និងបច្ចេកវិទ្យាម៉ាញេទិក/កុំព្យូទ័រទំនើបជាងសម័យសាងសង់ ITER ដំបូង។ តម្រូវការអគ្គិសនីដ៏ច្រើនសម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ AI ក៏ជាកត្តាចម្បងមួយដែលជំរុញឲ្យក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗដូចជា Microsoft, Google និង Nvidia ចាប់អារម្មណ៍វិនិយោគលើវិស័យនេះកាន់តែខ្លាំង។

Jការយល់ច្រឡំ

យល់ច្រឡំថាមពលរួមបញ្ចូលដូចគ្នានឹងអាវុធ/ដ្រាក់នុយក្លេអ៊ែរបែកបាក់
ការពិតFusion ជាដំណើរការផ្ទុយស្រឡះពី Fission — មិនកើតឡើងស្វ័យរក្សា គ្មានហានិភ័យរលាយស្នូល ហើយសំណល់វិទ្យុសកម្មតូចជាងច្រើន។
យល់ច្រឡំNIF ធ្នូ ២០២២ មានន័យថារោងចក្រថាមពលកំពុងផលិតរួចហើយ
ការពិតព្រឹត្តិការណ៍នោះជាការបញ្ជាក់ភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រថាមួយគ្រាប់ឥន្ធនៈតែមួយអាចផលិតថាមពលច្រើនជាងឡាស៊ែរដែលបាញ់ចូល — ថាមពលអគ្គិសនីសរុបប្រព័ន្ធនៅតែច្រើនជាងថាមពលចេញយ៉ាងខ្លាំង។
យល់ច្រឡំថាមពលរួមបញ្ចូលនឹងឈានដល់ជាមួយពាណិជ្ជកម្មក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ
ការពិតITER (រដ្ឋាភិបាល) មិនរំពឹងទុកឲ្យប្រតិបត្តិការពេញលេញមុនពេលឆ្នាំ ២០៣៥ ខណៈក្រុមហ៊ុនឯកជនផ្តល់ការសន្យាកាលវិភាគចន្លោះ ២០២៧-២០៣៥ ដែលអ្នកជំនាញភាគច្រើនចាត់ទុកថាមានហានិភ័យខ្ពស់នឹងយឺតជាងគេគ្រោង។
យល់ច្រឡំថាមពលរួមបញ្ចូលគ្មានផលប៉ះពាល់បរិស្ថានទាល់តែសោះ
ការពិតការធ្វើមីនទ្រីទីយ៉ូម និងលីចយ៉ូម ការសាងសង់ម៉ាញេទិកដ៏ធំ និងការដោះស្រាយសំណល់វិទ្យុសកម្មកម្រិតទាបនៅតែជាបញ្ហាបរិស្ថាន-វិស្វកម្មដែលត្រូវការគ្រប់គ្រង ថ្វីត្បិតតិចជាង fission ច្រើនក៏ដោយ។

Kតើថាមពលពាណិជ្ជកម្មនឹងមកដល់ពេលណា?

ការវាយតម្លៃប្រកបដោយភាពពិតនិយម គឺថាមពលរួមបញ្ចូលពាណិជ្ជកម្មនៅតែសល់ចម្ងាយច្រើនទសវត្សរ៍ទៀត ទោះបីជាមានវឌ្ឍនភាពគួរឲ្យកត់សម្គាល់ក៏ដោយ។

ដំណើររបស់ថាមពលរួមបញ្ចូលបានផ្តល់មេរៀនសំខាន់ពីរ។ ទីមួយ ការវិនិយោគលើការស្រាវជ្រាវមូលដ្ឋានដ៏វែងឆ្ងាយ (ITER ចំណាយពេលជិត ៤ទសវត្សរ៍ចាប់ពីគំនិតដំបូងដល់ការសាងសង់ជិតបញ្ចប់) អាចផ្តល់ភស្តុតាងបច្ចេកទេសសំខាន់ ទោះបីជាមិនទាន់ផលិតអគ្គិសនីមួយវ៉ាត់ក៏ដោយ។ ទីពីរ ចន្លោះប្រហោងធំរវាងការ «បញ្ជាក់ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ» (ដូច NIF ខែធ្នូ ២០២២) និងការ «ដំណើរការជារោងចក្រអគ្គិសនីពាណិជ្ជកម្មដែលមានប្រាក់ចំណេញ» នៅតែធំណាស់ — ត្រូវការឆ្លងកាត់បញ្ហាវិស្វកម្មជាច្រើនទៀត ដូចជា ការចាប់ថាមពលកម្តៅឲ្យក្លាយជាអគ្គិសនីប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ការផលិតទ្រីទីយ៉ូមឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ដោយខ្លួនឯង (tritium breeding) និងការស្វែងរកសម្ភារៈដែលអាចទ្រាំនឹងចរន្តនឺត្រុងអស់រយៈពេលវែងដោយមិនខូច។

អ្នកជំនាញភាគច្រើនដែលមិនចូលរួមក្នុងក្រុមហ៊ុនណាមួយប៉ាន់ស្មានថា ការទទួលបានថាមពលរួមបញ្ចូលកម្រិតតូចនៅលើក្រឡាចរន្តអគ្គិសនី (grid-connected) អាចនឹងកើតឡើងចន្លោះទសវត្សរ៍ ២០៣៥-២០៤០ ខណៈការពង្រីកជារោងចក្រធំទូលំទូលាយអាចត្រូវការពេលរហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ ២០៥០។ ការសន្យារបស់ក្រុមហ៊ុនឯកជនដូចជា Helion ក្នុងឆ្នាំ ២០២៨ គួរតែត្រូវបានចាត់ទុកជាគោលដៅមហិច្ឆតា មិនមែនជាការធានាទេ — ប្រវត្តិសាស្ត្រ ៧០ឆ្នាំកន្លងមករបស់ថាមពលរួមបញ្ចូលពោរពេញទៅដោយកាលវិភាគដែលមិនបានសម្រេចតាមផែនការ។

Lសេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ថាមពលរួមបញ្ចូលនុយក្លេអ៊ែរតំណាងឲ្យផលបូកនៃមហិច្ឆតាវិទ្យាសាស្ត្រធំបំផុតមួយរបស់មនុស្សជាតិ — ការស្តារចម្លងអ្វីដែលកើតឡើងនៅចំណុចកណ្តាលផ្កាយឡើងវិញនៅលើផែនដី ជាប្រភពថាមពលស្អាត សុវត្ថិភាព និងស្ទើរអនន្តសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត។

ខែធ្នូ ២០២២ បានបញ្ជាក់ថា រូបវិទ្យាមូលដ្ឋានដំណើរការពិតប្រាកដ — សំណួរដែលនៅសល់ឥឡូវនេះជាបញ្ហាវិស្វកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច មិនមែនជារូបវិទ្យាមូលដ្ឋានទៀតទេ។ ជាមួយការប្រណាំងអន្តរជាតិកំពុងបន្តរវាងគម្រោងរដ្ឋាភិបាលដូចជា ITER និងក្រុមហ៊ុនឯកជនរាប់សិបដែលកំពុងវិនិយោគមូលនិធិកំណត់ត្រា ទសវត្សរ៍ខាងមុខនេះនឹងកំណត់ថាតើថាមពលរួមបញ្ចូលពាណិជ្ជកម្មពិតជានៅជិតដល់ដៃ ឬនៅតែជាសក្តានុពលនៃពេលអនាគត។

Mសំណួរ-ចម្លើយ

តើថាមពលរួមបញ្ចូលនុយក្លេអ៊ែរជាអ្វី?
ដំណើរការដែលបង្ខំនុយក្លេអុសអ៊ីដ្រូសែនពីរបញ្ចូលគ្នាទៅជាហេលិយម រំសាយថាមពលច្រើនតាមរូបមន្ត E=mc² — ដូចអ្វីដែលកើតឡើងនៅចំណុចកណ្តាលព្រះអាទិត្យ។
តើ fusion ខុសពី fission (ដ្រាក់នុយក្លេអ៊ែរធម្មតា) យ៉ាងណា?
Fusion រួមបញ្ចូលនុយក្លេអុសពន្លុ ខណៈ fission បំបែកនុយក្លេអុសធ្ងន់ — fusion មិនស្វ័យរក្សាឡើយ (ឈប់ភ្លាមៗបើបាត់លក្ខខណ្ឌ) និងផលិតសំណល់វិទ្យុសកម្មរយៈពេលខ្លីជាង fission ច្រើន។
តើ NIF សម្រេចអ្វីនៅខែធ្នូ ២០២២?
លើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ការបាញ់ឡាស៊ែរដាក់ថាមពល ២,០៥ MJ ចូលទៅក្នុងគ្រាប់ឥន្ធនៈ បានផ្តល់ថាមពលចេញមកវិញ ៣,១៥ MJ — សម្រេចបាន «ការទទួលបានថាមពលសុទ្ធ» (Q>1) ធៀបនឹងឡាស៊ែរដែលចូលដោយផ្ទាល់។
តើ ITER គ្រោងចាប់ផ្តើមផលិតប្លាស្មានៅពេលណា?
តាមកំណត់ត្រាមូលដ្ឋានថ្មីឆ្នាំ ២០២៤ ប្លាស្មាដំបូងត្រូវបានគ្រោងទុកចុងទសវត្សរ៍ ២០៣០ ខណៈប្រតិបត្តិការឌឺទែរីយ៉ូម-ទ្រីទីយ៉ូមពេញលេញប្រហែលឆ្នាំ ២០៣៥។
តើក្រុមហ៊ុនឯកជនអាចលឿនជាង ITER ពិតឬទេ?
ក្រុមហ៊ុនដូចជា Commonwealth Fusion Systems និង Helion សន្យាកាលវិភាគខ្លីជាង ដោយប្រើម៉ាញេទិកទំនើបជាង និងម៉ាស៊ីនតូចជាង ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញឯករាជ្យភាគច្រើននៅតែសង្ស័យថាកាលវិភាគទាំងនេះមានហានិភ័យខ្ពស់នឹងយឺតជាងគេគ្រោង ដូចប្រវត្តិសាស្ត្រ fusion ធ្លាប់កើតឡើងម្តងហើយម្តងទៀត។
តើថាមពលរួមបញ្ចូលសុវត្ថិភាពទេ?
មានសុវត្ថិភាពជាងដ្រាក់ fission ខ្លាំង ពីព្រោះប្រតិកម្មមិនស្វ័យរក្សា — ប្រសិនបើប្រព័ន្ធបាត់លក្ខខណ្ឌ (ការឃាំងព័ទ្ធ ឬសីតុណ្ហភាព) ប្រតិកម្មឈប់ភ្លាមៗដោយខ្លួនឯង គ្មានលទ្ធភាពគ្រោះថ្នាក់រលាយស្នូលដូច Chernobyl ឬ Fukushima ឡើយ។
តើថាមពលពាណិជ្ជកម្មនឹងភ្ជាប់ក្រឡាចរន្តអគ្គិសនីនៅពេលណា?
ការប៉ាន់ស្មានប្រកបដោយភាពពិតនិយមភាគច្រើននៅចន្លោះទសវត្សរ៍ ២០៣៥-២០៤០ សម្រាប់គម្រោងទីមួយៗ ខណៈការពង្រីកជាទូលំទូលាយប្រហែលពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ ២០៥០។

Nប្រភពយោង

✔ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពសាធារណៈជាច្រើន
01
ITER Organization — Official siteព័ត៌មានផ្លូវការគម្រោង ITER
02
ITER — New baseline 2024កាលវិភាគ និងថវិកាថ្មីឆ្នាំ ២០២៤
03
Physics World — ITER delay and cost hikeការវិភាគគម្លាតកាលវិភាគ និងថវិកា
04
Lawrence Livermore National Laboratory — Achieving Fusion Ignitionព័ត៌មានផ្លូវការព្រឹត្តិការណ៍ធ្នូ ២០២២
05
LLNL — Target breakthrough enabled fusion recordលទ្ធផលកែលម្អបន្ថែមឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦
06
Wikipedia — Nuclear fusionព័ត៌មានទូទៅនៃរូបវិទ្យា fusion
07
Wikipedia — Nuclear fissionការប្រៀបធៀបជាមួយ fission
08
Wikipedia — ITERប្រវត្តិសាស្ត្រ និងលម្អិតគម្រោង
09
Wikipedia — SPARC (tokamak)ព័ត៌មាន Commonwealth Fusion Systems
10
Helion Energy — Fusion PPA with Microsoftកិច្ចព្រមព្រៀង Helion-Microsoft
11
S&P Global — Helion breaks ground on Orion plantកាលវិភាគសាងសង់ខែកក្កដា ២០២៥
12
TechCrunch — CFS installs reactor magnet, Nvidia dealវឌ្ឍនភាព SPARC ដើមឆ្នាំ ២០២៦
13
Wikipedia — TAE Technologiesព័ត៌មានបច្ចេកវិទ្យា hydrogen-boron
14
Wikimedia Commons — ITER & Fusionរូបភាពសាធារណៈដែនស្ថិតក្នុងអត្ថបទនេះ
🛈 អត្ថបទនេះចងក្រងឡើងសម្រាប់គោលបំណងអប់រំ និងផ្តល់ពត៌មានតែប៉ុណ្ណោះ ដោយផ្អែកលើប្រភពសាធារណៈដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន គិតត្រឹមខែកញ្ញា ២០២៦។ កាលវិភាគគម្រោង ITER និងក្រុមហ៊ុនឯកជនអាចផ្លាស់ប្តូរបន្ថែមទៀត — អត្ថបទនេះខិតខំបង្ហាញព័ត៌មានចុងក្រោយបំផុតតាមប្រភពផ្លូវការគិតត្រឹមពេលចងក្រង។





🔎 ស្វែងរកឯកសារបន្ថែម?

ស្វែងរកតាមក្រសួង-ស្ថាប័ន ប្រភេទឯកសារ ឬកាលបរិច្ឆេទ ក្នុងឯកសារជាង ២,២០០។

🔎 ស្វែងរកកម្រិតខ្ពស់ 📚 បណ្ណសារឯកសារ
ℹ️
ការបដិសេធ (Disclaimer)

Eksastra.com ជា Startup ឯករាជ្យ បង្កើតឡើងដោយអតីតនិស្សិត ដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ (DMC)។ យើងមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយស្ថាប័នណាមួយ ហើយក៏មិនមែនជាសារព័ត៌មានដែរ។ ឯកសារទាំងអស់ជាឯកសារសាធារណៈ ប្រមូលផ្តុំពីប្រភពផ្លូវការ ដើម្បីភាពងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកតែប៉ុណ្ណោះ។

Eksastra — ថ្នាលឯកសារឌីជីថលឯករាជ្យ៖ ស្វែងរក អាន និងទាញយកឯកសារផ្លូវការកម្ពុជា អត្ថបទគួរដឹង និងឱកាសអាហារូបករណ៍ ឥតគិតថ្លៃ។

💛Donateប្រាក់ឧបត្ថម្ភ
© 2026 Eksastra.com Startup ឯករាជ្យ — មិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយស្ថាប័នណាមួយ