០១ភូមិសាស្ត្រនយោបាយប្រេង-ឧស្ម័នជាអ្វី?

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយប្រេង និងឧស្ម័ន (oil and gas geopolitics) សំដៅលើរបៀបដែលរដ្ឋាភិបាល សម្ព័ន្ធប្រទេសផលិត និងក្រុមហ៊ុនប្រេងធំៗ ប្រើអំណាចលើផលិតកម្ម ការនាំចេញ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនប្រេង/ឧស្ម័ន ដើម្បីសម្រេចគោលដៅសេដ្ឋកិច្ច និងយុទ្ធសាស្ត្រ។ អត្ថបទនេះខុសពីអត្ថបទមុនរបស់ Eksastra ដែលពិនិត្យរ៉ែសំខាន់សម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរថាមពល (លីចូម កូបាល់ នីកែល ទង់ដែង — ប្រើផលិតថ្មរថយន្តអគ្គិសនី) និងខ្សែសង្វាក់ផលិតរថយន្តអគ្គិសនី-ថ្ម ព្រោះផ្តោតលើប្រេងឆៅ និងឧស្ម័នធម្មជាតិផ្ទាល់ខ្លួន — ជាឥន្ធនៈផូស៊ីលចាស់ដែលនៅតែផ្គត់ផ្គង់ថាមពលភាគច្រើនរបស់ពិភពលោក ទោះបីមានការវិនិយោគថាមពលស្អាតកើនឡើងក៏ដោយ។ អត្ថបទនេះនឹងរាយការណ៍ជំហររបស់ស្ថាប័ននីមួយៗដោយផ្ទាល់ — IEA និង EIA ជាទីភ្នាក់ងារអព្យាក្រឹតតំណាងប្រទេសប្រើប្រាស់ថាមពល ខណៈ OPEC និងក្រុមហ៊ុនប្រេងជាភាគីមានផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ក្នុងការលក់ប្រេង — ដោយសម្គាល់ច្បាស់ថាតួលេខមួយណាមកពីភាគីណា។

០២OPEC+ និងល្បែងកូតាផលិតកម្ម

OPEC+ ជាសម្ព័ន្ធពី ២០១៦ រវាង OPEC (ប្រទេសសមាជិកដើម ១២ រួមទាំងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត) និងប្រទេសផលិតប្រេងក្រៅ OPEC ១០ ទៀត ដឹកនាំដោយរុស្ស៊ី ក្រោមក្របខណ្ឌ «សេចក្តីប្រកាសកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ» (Declaration of Cooperation)។ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមប្រទេសសំខាន់ៗចំនួន ៨ (អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ាក់ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម គុយវ៉ែត កាហ្សាក់ស្ថាន អាល់ហ្សេរី និងអូម៉ង់) បានកាត់បន្ថយផលិតកម្មជាបណ្តើរៗរហូតដល់សរុប ៥,៨៥ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ត្រង់ចំណុចខ្ពស់បំផុត — បែងចែកជាបីស្រទាប់៖ ការកាត់បន្ថយមូលដ្ឋាន ២ លាន (បន្តដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៦) ស្រទាប់ស្ម័គ្រចិត្តទី ១ ១,៦៥ លាន (ប្រកាសមេសា ២០២៣) និងស្រទាប់ស្ម័គ្រចិត្តទី ២ ២,២ លាន (ប្រកាសវិច្ឆិកា ២០២៣)។

ចាប់ពីខែមេសា ២០២៥ ក្រុមប្រទេសទាំង ៨ បានចាប់ផ្តើមដក («unwind») ស្រទាប់ ២,២ លាននេះជាបណ្តើរៗ រហូតដកចេញអស់ត្រឹមខែកញ្ញា ២០២៥ ខណៈអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមទទួលបានកូតាបន្ថែម ៣០០,០០០ បារ៉ែល/ថ្ងៃ ដាច់ដោយឡែក។ ខែតុលា ២០២៥ ក្រុមនេះចាប់ផ្តើមដកស្រទាប់ទី ១ (១,៦៥ លាន) ដោយបញ្ចេញបន្ថែម ៤១១,០០០ បារ៉ែល/ថ្ងៃ។ សរុបមក OPEC+ បានប្រគល់ត្រឡប់ទីផ្សារវិញប្រហែល ២,៩ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ចាប់ពីខែមេសា ២០២៥ ដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៥ ខណៈនៅសល់ប្រហែល ៣,២៤ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ជាការកាត់បន្ថយសកម្ម — ស្មើប្រហែល ៣% នៃតម្រូវការសកល។ ក្រុមនេះបានផ្អាកការបង្កើនបន្ថែមក្នុងត្រីមាសទី ១ ឆ្នាំ ២០២៦ ដើម្បីរៀបចំយន្តការវាយតម្លៃ «សមត្ថភាពផលិតកម្មអតិបរមាប្រកបដោយចីរភាព» សម្រាប់កំណត់មូលដ្ឋានកូតាឆ្នាំ ២០២៧។ ថ្ងៃទី ២ សីហា ២០២៦ ប្រទេសទាំង ៧ បានសម្រេចបង្កើនផលិតកម្មបន្ថែម ១៨៨,០០០ បារ៉ែល/ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមខែកញ្ញា ២០២៦ ដោយប្រកាសជាផ្លូវការថាជាការគាំទ្រ «ស្ថិរភាពទីផ្សារប្រេង»។

ក្នុងចំណោមប្រទេសទាំង ៨ អ៊ីរ៉ាក់មានកំណត់ត្រាអនុលោមភាពកូតាអន់ជាងគេ ដោយផលិតលើសកូតាជាប្រចាំដោយសារកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ និងកិច្ចសន្យាជាមួយក្រុមហ៊ុនប្រេងអន្តរជាតិ ខណៈកាហ្សាក់ស្ថាន និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមក៏ផលិតលើសកូតាម្តងម្កាលដែរ។ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតច្រើនតែកាត់បន្ថយផលិតកម្មខ្លួនឯងបន្ថែម ដើម្បីទូទាត់សងសម្រាប់ការផលិតលើសរបស់សមាជិកផ្សេង — ស្ថានភាពដែលអ្នកវិភាគឧស្សាហកម្មកត់សម្គាល់ថាកំពុងបង្កភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុងចំពោះគំរូអនុលោមភាពស្ម័គ្រចិត្តរបស់សម្ព័ន្ធ។

០៣ប្រេងហ្គាសថ្មអាមេរិក៖ កត្តាអថេរប្រែប្រួល

តាមទិន្នន័យ EIA សហរដ្ឋអាមេរិកផលិតប្រេងឆៅជាមធ្យម ១៣,៦ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ — ខ្ពស់ជាងឆ្នាំ ២០២៤ (១៣,២ លាន) និងខ្ពស់ជាងគេលើពិភពលោក។ ជាការប្រៀបធៀប រុស្ស៊ីផលិតប្រហែល ៩,៩ លាន និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតប្រហែល ៩,៦ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំដដែល។ សហរដ្ឋអាមេរិកឡើងជាអ្នកផលិតធំបំផុតលើពិភពលោកចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៨ (លើសពីរុស្ស៊ី) បន្ទាប់ពីបច្ចេកវិទ្យាប្រេងហ្គាសថ្ម (shale/tight oil — ការជីកផ្តេក រួមជាមួយការបំបែកថ្មដោយសម្ពាធ hydraulic fracturing) បានបញ្ច្រាសការធ្លាក់ចុះផលិតកម្មដែលបន្តជាច្រើនទសវត្សរ៍ ចាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ ២០០៨។ តំបន់ Permian Basin (តិចសាស-នូវម៉ិកស៊ិកូ) ជាកម្លាំងចលករចម្បង — ផលិតកម្មកើនពី ៦,៣ ទៅ ៦,៦ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ស្មើនឹងប្រហែល ៤៨% នៃផលិតកម្មសរុបអាមេរិក។

អ្នកវិភាគ និងទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានថាមពលច្រើនហៅប្រេងហ្គាសថ្មអាមេរិកថាជា «កត្តាអថេរប្រែប្រួល» (swing factor) ថ្មីនៃទីផ្សារពិភពលោក ជំនួសតួនាទីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ព្រោះក្រុមហ៊ុនប្រេងហ្គាសថ្មអាចបង្កើន ឬបន្ថយការជីកយកលឿនជាងគម្រោងប្រេងធម្មតាច្រើន។ តាមការវិភាគឧស្សាហកម្មមួយចំនួន ចំណុចសមមូល (breakeven) សម្រាប់អាងភាគច្រើននៃប្រេងហ្គាសថ្មនៅចន្លោះ ៦០ ដល់ ៧៥ ដុល្លារ/បារ៉ែល WTI — លេខនេះជាការប៉ាន់ស្មានពាណិជ្ជកម្មឯកជន មិនមែនតួលេខផ្លូវការរបស់ EIA ទេ ហើយប្រែប្រួលច្រើនតាមអាង និងក្រុមហ៊ុន។

០៤ច្រកសមុទ្រហ័រមុស និងតម្លៃប្រែប្រួល ២០២៦

ចាប់ពីថ្ងៃទី ២៨ កុម្ភៈ ២០២៦ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារគោលដៅយោធា-នុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ ដែលក្រោយមកបណ្តាលឲ្យអ៊ីរ៉ង់បិទច្រកសមុទ្រហ័រមុសចំពោះនាវាឆ្លងកាត់ភាគច្រើន (Eksastra បានពន្យល់ច្រកនេះលម្អិតរួចមកហើយក្នុងអត្ថបទ «ចរកហ័រមុស»)។ លំហូរប្រេងកាត់ច្រកនេះធ្លាក់ពីប្រហែល ២០ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ មុនវិបត្តិ មកនៅត្រឹមប្រហែល ២,៧ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ក្នុងខែមីនា-ឧសភា ២០២៦ តាមការវិភាគរបស់ IEA ខណៈការបាត់បង់ផលិតកម្មសរុបពីអ្នកផលិតមជ្ឈិមបូព៌ាលើសពី ១,៣ ពាន់លានបារ៉ែល។ IEA បានសម្របសម្រួលការបញ្ចេញស្តុកយុទ្ធសាស្ត្រធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន — ៤០០ លានបារ៉ែល — បន្ថែម ២,៥ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ចូលទីផ្សារត្រឹមខែឧសភា ខណៈអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបង្កើនការនាំចេញតាមបំពង់សមុទ្រក្រហម ពី ២ ទៅជាង ៥ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបង្កើនផ្លូវនាំចេញជំនួស ពី ១,៩ ទៅ ៤,៣ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ត្រឹមខែមិថុនា។

កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ប្រហារនៅពាក់កណ្តាលខែមិថុនា ២០២៦ បានបែកបាក់ ហើយការប៉ះទង្គិចបានកើតឡើងឡើងវិញក្នុងខែកក្កដា និងដើមខែសីហា — ច្រកសមុទ្រហ័រមុស ព្រមទាំងច្រកសមុទ្របាប-អែល-ម៉ាន់ដេប (ដែល Eksastra ពន្យល់ក្នុងអត្ថបទដាច់ដោយឡែក) នៅតែមិនអាចធានាការឆ្លងកាត់ដោយសុវត្ថិភាពពេញលេញបានទេ រហូតដល់របាយការណ៍ IEA ខែសីហា ២០២៦។ លទ្ធផលគឺ IEA បានកាត់បន្ថយការព្យាករណ៍តម្រូវការប្រេងសកលឆ្នាំ ២០២៦ ចុះមក -១,៦ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ (ធ្លាក់ខ្លាំងជាងការប៉ាន់ស្មាន -១,០ លាន កាលពីខែកក្កដា) ដោយសារ «ការបិទបន្តរបស់ច្រកសមុទ្រហ័រមុស និងតម្លៃឥន្ធនៈខ្ពស់» កំពុងសង្កត់សង្កិនការប្រើប្រាស់ ខណៈផលិតកម្មសកលត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងធ្លាក់ចុះ ៤,៣ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ មកនៅត្រឹម ១០២ លាន ដោយកំណើន ១,៤ លាននៅតំបន់អាមេរិកបានទូទាត់ត្រឹមផ្នែកខ្លះនៃការបាត់បង់នៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងរុស្ស៊ី។ IEA ព្យាករណ៍ថាទីផ្សារនឹងខ្វះតុល្យភាព ១,៨ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ក្នុងត្រីមាសទី ៣ ឆ្នាំ ២០២៦។

អត្ថបទនេះមិនពិពណ៌នាលម្អិតអំពីប្រតិបត្តិការយោធាទេ — ផ្តោតតែលើផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច-ទីផ្សារប្រេង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការរបស់ IEA ប៉ុណ្ណោះ។ ព័ត៌មានលម្អិតអំពីភាគីជម្លោះ និងសកម្មភាពយោធា គួរស្វែងរកតាមប្រភពព័ត៌មានយោធា-នយោបាយឯកទេស។

០៥ការប្តូរទិសពាណិជ្ជកម្ម LNG របស់អឺរ៉ុប

មុនការឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនរបស់រុស្ស៊ីឆ្នាំ ២០២២ ឧស្ម័នបំពង់រុស្ស៊ីកាន់ប្រហែល ៤០% នៃការនាំចូលឧស្ម័នសហភាពអឺរ៉ុប។ តាមទិន្នន័យក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុប (Council of the EU) កម្រិតនេះធ្លាក់មកនៅត្រឹមប្រហែល ៦% តាមបំពង់ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៥ ខណៈរុស្ស៊ីរួម (បំពង់+LNG) កាន់ត្រឹមប្រហែល ១២% នៃការនាំចូលសរុប។ លុះមកដល់ឆ្នាំ ២០២៥ ក្របខណ្ឌផ្គត់ផ្គង់ឧស្ម័នអឺរ៉ុបប្រែក្លាយទាំងស្រុង៖ ន័រវេស កាន់ចំណែកធំបំផុត ៣០,៩% (៨៩,៣ ប៊ីលានម៉ែត្រគូប) សហរដ្ឋអាមេរិកទីពីរ ២៦,២% (៧៥,៦ ប៊ីលានម៉ែត្រគូប) អាហ្វ្រិកខាងជើង ១២,៧% រុស្ស៊ីរួម ១២,៥% ចក្រភពអង់គ្លេស ៤,៤% អាហ្សែបៃហ្សង់ ៣,៩% និងកាតារ ៣,៧%។ បើធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២១ ការនាំចេញឧស្ម័នន័រវេសកើនពី ៧៩,៥ ទៅ ៨៩,៣ ប៊ីលានម៉ែត្រគូប ខណៈការនាំចេញអាមេរិកកើនបីដងជាង ពី ១៨,៩ ទៅ ៧៥,៦ ប៊ីលានម៉ែត្រគូប។

ចំពោះឧស្ម័នដុតកក LNG ជាក់លាក់ (មិនរាប់ឧស្ម័នបំពង់) តាម IEEFA សហរដ្ឋអាមេរិកផ្គត់ផ្គង់ជិត ២/៣ (៦៦,៧%) នៃការនាំចូល LNG សរុបរបស់អឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ហើយត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងឡើងដល់ ៨០% ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៨។ ក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុបបានអនុម័តបទបញ្ជាថ្មីខែមករា ២០២៦ ហាមឃាត់ការនាំចូលឧស្ម័នរុស្ស៊ីទាំង LNG និងតាមបំពង់ ចាប់ផ្តើមអនុវត្តថ្ងៃទី ១៨ មីនា ២០២៦ ជាមួយរយៈពេលអន្តរកាលសម្រាប់កិច្ចសន្យាចាស់ ហើយការហាមឃាត់ពេញលេញនឹងចូលជាធរមានត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៧។

០៦រលកផ្គត់ផ្គង់ LNG ថ្មី៖ កាតារ អូស្ត្រាលី អាមេរិក

តាមទិន្នន័យ EIA កាតារជាអ្នកនាំចេញ LNG ធំបំផុតលំដាប់ទី ៣ លើពិភពលោក គិតតាមសមត្ថភាព (ក្រោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអូស្ត្រាលី) ជាមួយបណ្តាញបញ្ចេញ ១៤ ខ្សែ សមត្ថភាពសរុប ៣,៧ ទ្រីលានគូបហ្វីត/ឆ្នាំ ប៉ុន្តែកាន់ចំណែកជិត ១/៥ នៃការនាំចេញ LNG ពិភពលោកឆ្នាំ ២០២៤ — ចំណាត់ថ្នាក់ទី ២ គិតតាមបរិមាណជាក់ស្តែង ដោយសារអត្រាប្រើប្រាស់សមត្ថភាពខ្ពស់។ គម្រោងពង្រីក North Field Expansion (NFE) របស់ក្រុមហ៊ុនរដ្ឋ QatarEnergy កំពុងបង្កើនសមត្ថភាពជាដំណាក់កាល — ពី ~៧៧ លានតោន/ឆ្នាំ (MTPA) បច្ចុប្បន្ន ទៅ ១១០ MTPA ចុងឆ្នាំ ២០២៦ ១២៦ MTPA ឆ្នាំ ២០២៧ និងគោលដៅចុងក្រោយ ១៤២ MTPA ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ — ស្មើនឹងស្ទើរតែពីរដងបច្ចុប្បន្ន តាមការវាយតម្លៃឯករាជ្យរបស់ EIA ដែលព្យាករណ៍សមត្ថភាពកើនដល់ ៦,៨ ទ្រីលានគូបហ្វីត/ឆ្នាំ។

ការប្រកួតប្រជែងបន្ថែមសមត្ថភាព LNG ក្នុងពេលដំណាលគ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក កាតារ និងអូស្ត្រាលី កំពុងបង្កការព្រួយបារម្ភពី «ការផ្គត់ផ្គង់ហួសកម្រិត» (glut) ជិតដល់ចុងទសវត្សរ៍នេះ។ IEEFA ព្យាករណ៍ថាតម្រូវការ LNG របស់អឺរ៉ុបខ្លួនឯងអាចធ្លាក់ចុះប្រហែល ២៣% ចន្លោះឆ្នាំ ២០២៥-២០៣០ ដោយសារការសន្សំសំចៃថាមពល និងកំណើនថាមពលកកកើត ខណៈអឺរ៉ុបនៅតែបន្តសាងសង់ស្ថានីយនាំចូល LNG បន្ថែម — ស្ថានភាពដែល IEEFA កត់សម្គាល់ថាអាចនាំឲ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រើប្រាស់មិនពេញលេញនាពេលអនាគត។ នេះជាការវិភាគរបស់អង្គការមួយ មិនមែនការព្យាករណ៍ផ្លូវការរបស់ IEA ឬ EIA ទេ។

០៧ការវិនិយោគក្រុមហ៊ុនប្រេងធំៗ ធៀបនឹងសូន្យកាបូន

តាមរបាយការណ៍ World Energy Investment ២០២៦ របស់ IEA ការវិនិយោគថាមពលសកលឆ្នាំ ២០២៦ សរុប ៣,៤ ទ្រីលានដុល្លារ ដោយ ២,២ ទ្រីលានដុល្លារ (ប្រហែល ៦៥%) ទៅលើថាមពលស្អាត និងត្រឹមតែ ១,២ ទ្រីលានដុល្លារ ទៅលើឥន្ធនៈផូស៊ីល — ស្ទើរតែទ្វេដងខ្ពស់ជាងគ្នា។ ប៉ុន្តែនៅកម្រិតក្រុមហ៊ុនប្រេងធំៗនីមួយៗ ទិសដៅមិនស្រដៀងគ្នាទេ។ ខែកុម្ភៈ ២០២៥ ក្រុមហ៊ុន BP បានប្រកាស «កំណែទម្រង់យុទ្ធសាស្ត្រ» ក្រោមអគ្គនាយក Murray Auchincloss កំណត់ការវិនិយោគប្រេង-ឧស្ម័នប្រចាំឆ្នាំប្រហែល ១០ ពាន់លានដុល្លារ ធៀបនឹងថាមពលកាបូនទាបត្រឹមតែ ១,៥ ដល់ ២ ពាន់លានដុល្លារ (ថយចុះប្រហែល ៥ ពាន់លានដុល្លារពីផែនការមុន) ដោយបញ្ច្រាសផែនការឆ្នាំ ២០២០ ដែលធ្លាប់កំណត់គោលដៅកាត់បន្ថយផលិតកម្ម ២៥% ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ មកកំណត់គោលដៅថ្មីបង្កើនផលិតកម្មដល់ ២,៣ ទៅ ២,៥ លានបារ៉ែលប្រេងសមមូល/ថ្ងៃ។ លោក Auchincloss ថ្លែងថា យុទ្ធសាស្ត្រប្រាំឆ្នាំមុន «ទៅឆ្ងាយពេក លឿនពេក» ខណៈក្រុមហ៊ុនក៏បានបញ្ចូលមុខជំនួញកង់ទួរប៊ីនខ្យល់សមុទ្រ ជាមួយក្រុមហ៊ុន JERA របស់ជប៉ុន កាត់បន្ថយទុនផ្នែកនោះប្រហែល ៥ ពាន់លានដុល្លារ។

ក្រុមហ៊ុន Shell ក៏ប្រកាសនិន្នាការស្រដៀងគ្នា — អគ្គនាយក Wael Sawan ថ្លែងកាលពីដើមឆ្នាំ ២០២៥ ថាក្រុមហ៊ុននឹងមិនចាប់ផ្តើមគម្រោងកង់ទួរប៊ីនខ្យល់សមុទ្រថ្មីទៀតទេ ដោយពន្យល់ថា Shell «មិនមានអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែង» ក្នុងការផលិតថាមពលកកកើត។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមហ៊ុន ExxonMobil ប្រកាសគម្រោងវិនិយោគរហូតដល់ ៣០ ពាន់លានដុល្លារ ចន្លោះឆ្នាំ ២០២៥-២០៣០ លើបច្ចេកវិទ្យាចាប់យក-ស្តុកកាបូន (CCS) អ៊ីដ្រូសែន និងការជីករ៉ែលីចូម ខណៈក្នុងពេលដំណាលគ្នាក៏មានគោលដៅបង្កើនផលិតកម្មប្រេង-ឧស្ម័នផ្ទាល់ខ្លួនប្រហែល ១/៥ ត្រឹមចុងទសវត្សរ៍នេះដែរ — មិនមែនកាត់បន្ថយប្រេង-ឧស្ម័នដើម្បីវិនិយោគថាមពលស្អាតទេ គឺបន្ថែមទាំងពីរផ្នែកស្របគ្នា។

០៨ជម្លោះ «ចំណុចកំពូល» តម្រូវការប្រេង៖ IEA vs OPEC

ក្នុងទស្សនវិស័យថាមពលពិភពលោក (World Energy Outlook) ខែវិច្ឆិកា ២០២៥ IEA បានផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសេណារីយ៉ូខ្លួនឯង — បន្ថែមសេណារីយ៉ូថ្មីមួយឈ្មោះ «គោលនយោបាយបច្ចុប្បន្ន» (Current Policies Scenario, CPS) ក្រៅពីសេណារីយ៉ូចាស់ «គោលនយោបាយបានប្រកាស» (Stated Policies Scenario, STEPS) និង «សូន្យកាបូនត្រឹមឆ្នាំ ២០៥០» (Net Zero Emissions, NZE)។ ក្រោមសេណារីយ៉ូ CPS ថ្មីនេះ តម្រូវការប្រេងសកលនឹងមិនដល់ចំណុចកំពូលទាល់តែសោះមុនឆ្នាំ ២០៥០ ដោយកើនដល់ ១១៣ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ជំរុញដោយវត្ថុធាតុដើមគីមីកម្ម (petrochemical feedstock) ការហោះហើរ និងចំណុះឡានដឹកទំនិញធំ ខណៈចំណែករថយន្តអគ្គិសនីលើការលក់រថយន្តថ្មីឋិតនៅត្រឹមប្រហែល ៤០% បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ២០៣៥។ ចំណែក STEPS (ការវាយតម្លៃស្តង់ដារចាស់) បង្ហាញថាតម្រូវការនឹង «ឋិតនៅកម្រិត» ប្រហែលឆ្នាំ ២០៣០ ត្រឹម ១០២ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ មុននឹងចាប់ផ្តើមថយចុះយឺតៗ ខណៈ NZE បង្ហាញការថយចុះលឿនជាងគេ។ IEA ពន្យល់ការផ្លាស់ប្តូរនេះថាឆ្លុះបញ្ចាំង «ស្ទាទុនចលនាតិចជាងមុន» នៅក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកាត់បន្ថយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ រួមទាំងជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនប្រឆាំងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។

ចំណែក OPEC ខ្លួនឯង ក្នុងទស្សនវិស័យប្រេងពិភពលោក (World Oil Outlook) ២០២៥ បោះពុម្ពខែកក្កដា ២០២៥ ព្យាករណ៍ក្នុងករណីយោង (reference case) ថាតម្រូវការប្រេងសកលនឹងកើនដល់ ១២២,៩ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ត្រឹមឆ្នាំ ២០៥០ ដោយគ្មានចំណុចកំពូលឡើយ — ខ្ពស់ជាងសេណារីយ៉ូ CPS របស់ IEA ខ្លួនឯងទៅទៀត។ OPEC ព្យាករណ៍រយៈពេលមធ្យម ១១១,៦ លានបារ៉ែល/ថ្ងៃ ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៩ ដោយកំណើនជំរុញពីឥណ្ឌា អាហ្វ្រិក និងមជ្ឈិមបូព៌ា — ការកើនចំនួនប្រជាជន ការធ្វើទីក្រុងភាវូបនីយកម្ម និងចំណូលកើនឡើងនៅប្រទេសក្រៅ OECD។ អគ្គលេខាធិការ OPEC លោក Haitham Al Ghais បានសង្កត់ធ្ងន់ថាពិភពលោកនៅតែត្រូវការ «បច្ចេកវិទ្យាថាមពលគ្រប់ប្រភេទ» ជាការឆ្លើយតបប្រយោលទៅនឹងការនិទានរឿងអំពីចំណុចកំពូលតម្រូវការរបស់ IEA។

០៩អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត

ភូមិសាស្ត្រនយោបាយប្រេង-ឧស្ម័នកំពុងផ្លាស់ប្តូរលឿន ជាពិសេសខណៈវិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមុសនៅតែបន្ត។ បញ្ជីខាងក្រោមជាចំណុចវាស់វែងបានច្បាស់លាស់ ដែលអ្នកអានអាចតាមដានដោយខ្លួនឯងតាមប្រភពដើម៖

1. យន្តការកូតា ២០២៧ របស់ OPEC+ — ថាតើកូតាថ្មីផ្អែកលើ «សមត្ថភាពផលិតកម្មអតិបរមាប្រកបដោយចីរភាព» នឹងដោះស្រាយបញ្ហាការផលិតលើសកូតារបស់អ៊ីរ៉ាក់ និងកាហ្សាក់ស្ថានបានដែរឬទេ ឬបន្តបង្កភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុងសម្ព័ន្ធ។
2. ស្ថានភាពច្រកសមុទ្រហ័រមុស — ថាតើកិច្ចចរចាថ្មីអាចនាំមកនូវការបើកឡើងវិញពេញលេញ និងគួរឲ្យទុកចិត្តបានដែរឬទេ ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ប្រហារខែមិថុនាបានបែកបាក់រួចមកហើយ។
3. ការឆ្លើយតបរបស់ប្រេងហ្គាសថ្មអាមេរិក — ថាតើវិន័យទុននឹងបន្តរក្សា ឬក្រុមហ៊ុននឹងចាប់ផ្តើមបង្កើនផលិតកម្មសារជាថ្មី ប្រសិនបើតម្លៃនៅតែខ្ពស់បន្តទៀត។
4. ដំណាក់កាល North Field Expansion របស់កាតារ — សមត្ថភាព ១១០ MTPA គួរចូលជាធរមានចុងឆ្នាំ ២០២៦ ជាការសាកល្បងដំបូងថាតើទីផ្សារ LNG ចាប់ផ្តើមមានការផ្គត់ផ្គង់លើសតម្រូវការដែរឬទេ។
5. ការហាមឃាត់ពេញលេញលើឧស្ម័នរុស្ស៊ីរបស់សហភាពអឺរ៉ុប — កំណត់ចូលជាធរមានចុងឆ្នាំ ២០២៧ បន្ទាប់ពីរយៈពេលអន្តរកាល តើនឹងអនុវត្តបានទាំងស្រុងដែរឬទេ ខណៈការនាំចូល LNG រុស្ស៊ីនៅតែឡើងខ្ពស់។
6. ទស្សនវិស័យថាមពលពិភពលោក ២០២៦ របស់ IEA — ថាតើសេណារីយ៉ូ CPS ថ្មីនឹងកែសម្រួលឡើងវិញ ក្រោយឆ្នាំដំបូងនៃការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។

១០សំណួរញឹកញាប់

១១ប្រភព (Sources)

1. របាយការណ៍ទីផ្សារប្រេង សីហា ២០២៦ — IEA Oil Market Report
2. សេចក្តីប្រកាសកូតា ២ សីហា ២០២៦ — OPEC Press Release
3. ផលិតកម្មប្រេងអាមេរិកឆ្នាំ ២០២៥ — EIA Today in Energy
4. ទស្សនវិស័យថាមពលពិភពលោក ២០២៥ — IEA World Energy Outlook
5. ទស្សនវិស័យប្រេងពិភពលោក ២០២៥ — OPEC World Oil Outlook
6. ការវិនិយោគថាមពលពិភពលោក ២០២៦ — IEA World Energy Investment
7. ប្រភពឧស្ម័នសហភាពអឺរ៉ុប — Council of the EU
8. LNG អាមេរិកទៅអឺរ៉ុប ២០២៦ — IEEFA
9. វិភាគប្រទេសកាតារ — EIA International
10. BP ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រត្រឡប់ទៅប្រេង-ឧស្ម័ន — World Oil
11. ការវិនិយោគ Exxon BP Shell — Zero Carbon Analytics
12. ការសម្របខ្លួនផ្គត់ផ្គង់ក្រោយវិបត្តិហ័រមុស — IEA Commentary

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។