០១តើ SMR ជាអ្វី និងហេតុអ្វីមានក្រុមហ៊ុនរាប់សិបប្រកួតប្រជែង

ដ្រាក់នុយក្លេអ៊ែរខ្នាតតូច (Small Modular Reactor ឬ SMR) តាមនិយមន័យផ្លូវការរបស់ទីភ្នាក់ងារថាមពលអាតូមិកអន្តរជាតិ (IAEA) សំដៅលើដ្រាក់នុយក្លេអ៊ែរដែលមានសមត្ថភាពផលិតអគ្គិសនីត្រឹម ៣០០ មេហ្គាវ៉ាត់ក្នុងមួយឯកតា ឬតិចជាងនេះ — ធៀបនឹងដ្រាក់ធំបែបប្រពៃណីដែលអាចមានសមត្ថភាពលើសពី ១.០០០ មេហ្គាវ៉ាត់។ ចំណុចខុសគ្នាសំខាន់មិនមែនត្រឹមតែទំហំទេ គឺវិធីសាស្ត្រសាងសង់៖ សមាសធាតុសំខាន់ៗត្រូវផលិតជាមុននៅរោងចក្រ រួចដឹកជញ្ជូនទៅតំបន់សាងសង់ដើម្បីផ្គុំ ខុសពីការចាក់បេតុង និងផ្គុំផ្នែកភាគច្រើននៅកន្លែងសាងសង់ផ្ទាល់ — ក្រុមហ៊ុនអះអាងថាវិធីនេះកាត់បន្ថយហានិភ័យការពន្យារពេល និងអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើនល្បឿនផលិតតាមរយៈ «ខ្សែកោងរៀនសូត្រ» (learning curve) នៅពេលផលិតម្តងហើយម្តងទៀត។

បច្ចេកវិទ្យា SMR មិនមែនមានតែមួយប្រភេទទេ។ ភាគច្រើនកំពុងអភិវឌ្ឍគឺ SMR ទឹកសម្ពាធ (light-water SMR) ដែលប្រើទឹកជាសារធាតុត្រជាក់ ស្រដៀងនឹងដ្រាក់ធំភាគច្រើនបច្ចុប្បន្ន (ឧទាហរណ៍ NuScale, BWRX-300, Rolls-Royce SMR)។ ប៉ុន្តែមានប្រភេទជំនាន់ទី ៤ (Generation IV) ថ្មីជាងផងដែរ៖ ដ្រាក់ត្រជាក់ដោយសូដ្យូមរាវ (sodium-cooled fast reactor ដូច TerraPower Natrium) ដ្រាក់ត្រជាក់ដោយឧស្ម័នបែបគ្រាប់ (gas-cooled pebble-bed ដូច X-energy Xe-100 និង HTR-PM របស់ចិន) និងដ្រាក់ត្រជាក់ដោយអំបិលរលាយ (molten-salt cooled ដូច Kairos Power)។ ប្រភេទជំនាន់ទី ៤ ភាគច្រើនអះអាងសុវត្ថិភាពខ្ពស់ជាង ព្រោះមិនប្រើទឹកសម្ពាធខ្ពស់ ប៉ុន្តែមានកម្រិតបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែងតិចជាងច្រើន។

០២NuScale Power៖ អាជ្ញាប័ណ្ណដំបូងគេ ប៉ុន្តែគម្រោងអតិថិជនធំបំផុតត្រូវលុបចោល

NuScale Power ជាក្រុមហ៊ុនអាមេរិកកាំង គឺជាក្រុមហ៊ុនដំបូងគេ និងតែមួយគត់រហូតមកដល់ពេលនេះដែលទទួលបាន «វិញ្ញាបនបត្ររចនា» (design certification) ជាផ្លូវការពី NRC សម្រាប់ម៉ូឌុល SMR របស់ខ្លួន — ទទួលបានឆ្នាំ ២០២៣ សម្រាប់ម៉ូឌុលដើមទំហំ ៥០ មេហ្គាវ៉ាត់ និងទទួលការធ្វើវិសោធនកម្មបន្ថែមឆ្នាំ ២០២៥ សម្រាប់ម៉ូឌុលទំហំកើនដល់ ៧៧ មេហ្គាវ៉ាត់។ ការទទួលស្គាល់នេះជាជំហានសំខាន់ ព្រោះជាការបញ្ជាក់ថារចនាបែបនេះបំពេញតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាព មុននឹងក្រុមហ៊ុនណាមួយអាចដាក់ពាក្យសុំសាងសង់ជាក់ស្តែង។

ប៉ុន្តែគម្រោងអតិថិជនដំបូង និងធំជាងគេរបស់ NuScale — គម្រោង Carbon Free Power Project (CFPP) ជាមួយសហជីពថាមពល Utah Associated Municipal Power Systems (UAMPS) សម្រាប់សាងសង់ម៉ូឌុលចំនួន ៦ សរុប ៤៦២ មេហ្គាវ៉ាត់ នៅជាប់តំបន់មន្ទីរពិសោធន៍ជាតិ Idaho — ត្រូវបានលុបចោលនៅខែវិច្ឆិកា ២០២៣។ តាមសេចក្តីប្រកាសរួមរបស់ក្រុមហ៊ុន និង UAMPS ខ្លួនឯង ថ្លៃដើមគោលដៅក្នុងមួយមេហ្គាវ៉ាត់ម៉ោងកើនពី ៥៨ ដុល្លារ ដែលធ្លាប់ព្យាករណ៍ដំបូង ទៅដល់ ៨៩ ដុល្លារ ខណៈចំនួនក្រុមប្រើប្រាស់ដែលចុះឈ្មោះកក់ទុកមិនគ្រប់កម្រិតតម្រូវការសម្រាប់បន្តគម្រោង។

ក្រោយការលុបចោលនេះ NuScale បន្តស្វែងរកអតិថិជនថ្មី៖ ក្រុមហ៊ុន RoPower Nuclear នៅប្រទេសរូម៉ានី កំពុងសិក្សាលទ្ធភាពសាងសង់ម៉ូឌុល NuScale នៅតំបន់ Doicești ខណៈក្រុមហ៊ុន ENTRA1 Energy ប្រកាសផែនការអភិវឌ្ឍគម្រោងនៅសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ដើមទសវត្សរ៍ក្រោយ។ គ្មានគម្រោងណាមួយក្នុងចំណោមនេះទាន់ចាប់ផ្តើមសាងសង់ជាក់ស្តែងនៅឡើយទេ។ ទោះបីជាគម្រោង CFPP ត្រូវលុបចោលក៏ដោយ មន្ទីរពិសោធន៍ជាតិ Idaho (Idaho National Laboratory ឬ INL) បន្តដើរតួជាមជ្ឈមណ្ឌលសាកល្បងដ្រាក់ជំនាន់ថ្មីធំជាងគេរបស់ក្រសួងថាមពលអាមេរិក — ជាទីតាំងកម្មវិធីច្នៃប្រឌិតដ្រាក់ជាតិ (National Reactor Innovation Center) និងគម្រោងសាកល្បងម៉ាស៊ីនផលិតថាមពលខ្នាតតូចខ្លាំង (microreactor) មួយចំនួនសម្រាប់ក្រសួងការពារជាតិ។

០៣TerraPower Natrium នៅ Wyoming៖ ការសាងសង់ជាក់ស្តែងដំបូងគេ

TerraPower ដែលបង្កើតឡើងដោយមានការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុពី Bill Gates កំពុងអភិវឌ្ឍដ្រាក់ Natrium ជាដ្រាក់ត្រជាក់ដោយសូដ្យូមរាវ (sodium-cooled fast reactor) សមត្ថភាព ៣៤៥ មេហ្គាវ៉ាត់ ភ្ជាប់ជាមួយប្រព័ន្ធផ្ទុកថាមពលអំបិលរលាយ (molten-salt energy storage) ដែលក្រុមហ៊ុនអះអាងថាអាចបង្កើនផលិតកម្មបណ្តោះអាសន្នដល់ ៥០០ មេហ្គាវ៉ាត់ ដើម្បីឆ្លើយតបភ្លាមៗនឹងតម្រូវការបណ្តាញអគ្គិសនីខ្ពស់ — លក្ខណៈពិសេសនេះមិនមានក្នុងដ្រាក់ធំបែបប្រពៃណីភាគច្រើនទេ។

គម្រោងនេះកំពុងសាងសង់ជាក់ស្តែងនៅតំបន់ Kemmerer រដ្ឋ Wyoming ជាប់នឹងរោងចក្រថ្មនិងធ្យូងថ្មចាស់ដែលកំពុងបិទ។ TerraPower ដាក់ពាក្យសុំអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ពី NRC ខែមីនា ២០២៤ ចាប់ផ្តើមការសាងសង់ផ្នែកមិនមែននុយក្លេអ៊ែរខែមិថុនា ២០២៤ ខណៈ NRC បញ្ចប់ការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពមុនកាលកំណត់ ហើយចេញអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ៩ មីនា ២០២៦ — ជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលជិត ១០ ឆ្នាំដែល NRC ចេញអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ដ្រាក់ពាណិជ្ជកម្មថ្មី និងជាលើកដំបូងសម្រាប់ដ្រាក់មិនប្រើទឹកសម្ពាធក្នុងរយៈពេលជាង ៤០ ឆ្នាំ។ ក្រុមហ៊ុនកំណត់គោលដៅបញ្ចប់គម្រោងឆ្នាំ ២០៣០។

០៤X-energy Xe-100៖ ភាពជាដៃគូជាមួយ Dow និង Amazon

X-energy អភិវឌ្ឍដ្រាក់ Xe-100 ជាប្រភេទត្រជាក់ដោយឧស្ម័នបែបគ្រាប់ (high-temperature gas-cooled pebble-bed) សមត្ថភាព ៨០ មេហ្គាវ៉ាត់ក្នុងមួយឯកតា ដោយរចនាបែបស្តង់ដារជាកញ្ចប់ ៤ ឯកតារួម (សរុប ៣២០ មេហ្គាវ៉ាត់)។ ក្រុមហ៊ុននេះ និង TerraPower សុទ្ធតែជាអ្នកឈ្នះកម្មវិធីអភិវឌ្ឍដ្រាក់ជម្រុញរបស់ក្រសួងថាមពលអាមេរិក (Advanced Reactor Demonstration Program ឬ ARDP) ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២០។

គម្រោងជាក់ស្តែងដំបូងគេគឺភាពជាដៃគូជាមួយក្រុមហ៊ុនគីមី Dow នៅតំបន់ផលិតកម្ម Seadrift រដ្ឋតិចសាស់ — ប្រកាសដំបូងឆ្នាំ ២០២២ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ទាំងអគ្គិសនី និងចំហាយកំដៅសម្រាប់ដំណើរការឧស្សាហកម្ម។ Dow និង X-energy ដាក់ពាក្យសុំអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ពី NRC សម្រាប់ដ្រាក់ចំនួន ៤ ឯកតានៅខែមេសា ២០២៥ — ដំណើរការត្រួតពិនិត្យអាចចំណាយពេលដល់ ៣០ ខែ ខណៈគោលដៅដំណើរការឆ្នាំ ២០៣០ ដើមឥឡូវហាក់មិនទាន់ប្រាកដទេ តាមរបាយការណ៍ឧស្សាហកម្ម ដោយកាលបរិច្ឆេទថ្មីអាចផ្លាស់ទៅដើមទសវត្សរ៍ក្រោយ។

ខែតុលា ២០២៤ Amazon ដឹកនាំការវិនិយោគសរុប ៥០០ លានដុល្លារចូល X-energy ព្រមទាំងប្រកាសផែនការសាងសង់ដ្រាក់ Xe-100 ជាមួយសហគ្រាសសាធារណៈ Energy Northwest នៅរដ្ឋ Washington ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ថាមពលដល់មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យរបស់ខ្លួន — ជាផ្នែកនៃចលនាធំជាងគេនៃក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងស្វែងរកថាមពលនុយក្លេអ៊ែរសម្រាប់ AI (មើលផ្នែក J)។

០៥អង់គ្លេស បារាំង ប៉ូឡូញ និងកាណាដា៖ Rolls-Royce SMR និង BWRX-300

នៅចក្រភពអង់គ្លេស ក្រុមហ៊ុន Rolls-Royce SMR អភិវឌ្ឍដ្រាក់ទឹកសម្ពាធខ្នាតតូចសមត្ថភាពប្រមាណ ៤៧០ មេហ្គាវ៉ាត់ ដែលកំពុងឆ្លងកាត់ដំណើរការវាយតម្លៃរចនាទូទៅ (Generic Design Assessment ឬ GDA) ជាមួយអង្គភាពត្រួតពិនិត្យនុយក្លេអ៊ែរអង់គ្លេស (Office for Nuclear Regulation ឬ ONR) តាំងពីឆ្នាំ ២០២២។ ខែមិថុនា ២០២៥ អង្គភាពរដ្ឋ Great British Nuclear ជ្រើសរើស Rolls-Royce SMR ជាបច្ចេកវិទ្យាដែលរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសនឹងគាំទ្រជាចម្បងសម្រាប់កម្មវិធី SMR ជាតិ ប៉ុន្តែការជ្រើសរើសទីតាំងសាងសង់ជាក់ស្តែង និងការសម្រេចវិនិយោគចុងក្រោយ (final investment decision) មិនទាន់ប្រកាសនៅឡើយទេ។

នៅកាណាដា សហគ្រាសអគ្គិសនីរដ្ឋ Ontario Power Generation (OPG) ឈានមុខគេជាងគេក្នុងចំណោមប្រទេសអង់គ្លេស អាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តទាំងអស់។ គម្រោង Darlington New Nuclear Project ប្រើបច្ចេកវិទ្យា BWRX-300 (រចនាដោយ GE Vernova Hitachi ផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាដ្រាក់ទឹករំពុះ boiling water reactor ដែលធ្លាប់ប្រើប្រាស់អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍) — ទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ជាផ្លូវការពីអង្គភាពសុវត្ថិភាពនុយក្លេអ៊ែរកាណាដា (Canadian Nuclear Safety Commission ឬ CNSC) ខែមេសា ២០២៥ ជាលើកដំបូងគេនៃពិភពលោកសម្រាប់ SMR ខ្នាតពាណិជ្ជកម្មពេញលេញ។ OPG កំណត់គោលដៅចាប់ផ្តើមដំណើរការពាណិជ្ជកម្មឯកតាដំបូងត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៩ ដោយផែនការចុងក្រោយគ្រោងសាងសង់សរុប ៤ ឯកតា ផ្តល់សមត្ថភាពរួមដល់ ៤.៨០០ មេហ្គាវ៉ាត់ សម្រាប់បណ្តាញអគ្គិសនីរដ្ឋ Ontario។

នៅប្រទេសបារាំង ក្រុមហ៊ុនថាមពលរដ្ឋ EDF កំពុងអភិវឌ្ឍគម្រោង Nuward ជាដ្រាក់ទឹកសម្ពាធខ្នាតតូចរបស់ខ្លួន ដោយសហការជាមួយអង្គភាពស្រាវជ្រាវជាតិ CEA — គម្រោងនេះនៅដំណាក់កាលរចនា មិនទាន់ចូលការត្រួតពិនិត្យផ្លូវការពេញលេញឡើយ។ ចំណែកឯនៅប៉ូឡូញ ក្រុមហ៊ុន ORLEN Synthos Green Energy ជ្រើសរើសបច្ចេកវិទ្យា BWRX-300 ដូចគ្នា ដើម្បីអភិវឌ្ឍចំនួនច្រើនទីតាំង ដោយសង្ឃឹមចាប់ផ្តើមដំណើរការឯកតាដំបូងប្រហែលដើមទសវត្សរ៍ក្រោយ — ស្រដៀងនឹងក្រុមហ៊ុនថាមពល TVA (Tennessee Valley Authority) នៅសហរដ្ឋអាមេរិកដែលក៏កំពុងសិក្សា BWRX-300 សម្រាប់តំបន់ Clinch River រដ្ឋ Tennessee ដែរ។

០៦រុស្ស៊ី៖ Akademik Lomonosov និងកម្មវិធី RITM-200

រុស្ស៊ីជាប្រទេសតែមួយគត់ដែលមាន SMR ដំណើរការភ្ជាប់បណ្តាញអគ្គិសនីជាក់ស្តែងរួចហើយ។ ម៉ាស៊ីនអណ្តែតទឹក Akademik Lomonosov ដែលផ្ទុកដ្រាក់ KLT-40S ចំនួន ២ ក្បាល (៣៥ មេហ្គាវ៉ាត់ក្នុងមួយក្បាល) ត្រូវបានសាងសង់នៅរោងចក្រនាវា រួចអូសទៅចតនៅតំបន់ Pevek ក្នុងតំបន់ Chukotka ជិតរង្វង់អាកទិក — ចាប់ផ្តើមផ្គត់ផ្គង់ក្រឡាបណ្តាញអគ្គិសនីតាំងពីខែឧសភា ២០២០។ ក្រុមហ៊ុនរដ្ឋ Rosatom ហៅនេះថាជា SMR ពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេនៃពិភពលោក ទោះបីជាអ្នកវិភាគខ្លះជជែកថា ការសាងសង់នៅរោងចក្រនាវាតែមួយកន្លែង មិនមែនផលិតជាបន្តបន្ទាប់តាមខ្សែសង្វាក់រោងចក្រច្រើននោះ ខុសពីគំនិត «ការផលិតបែបរោងចក្រធំទូលាយ» ដែលក្រុមហ៊ុនលោកខាងលិចអះអាង។

គួរកត់សម្គាល់ថា Rosatom ក៏អភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា RITM-200 ដែលជាដ្រាក់ខ្នាតតូចជាងទៀត ប្រើប្រាស់លើកប៉ាល់កាត់ទឹកកកនុយក្លេអ៊ែរជំនាន់ថ្មីរបស់រុស្ស៊ីរួចហើយចំនួនច្រើនគ្រឿង។ ក្រុមហ៊ុននេះក៏មានផែនការសាងសង់ស្ថានីយ៍ថាមពលដីគោក (land-based) ប្រើ RITM-200N នៅតំបន់ Ust-Kuyga ក្នុងសាធារណរដ្ឋ Yakutia ភាគខាងជើងឆ្ងាយ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ថាមពលដល់តំបន់រុករករ៉ែមាស ដែលឆ្ងាយពីបណ្តាញអគ្គិសនីជាតិ។

០៧ចិន៖ Linglong One និង HTR-PM

ក្រុមហ៊ុនរដ្ឋ China National Nuclear Corporation (CNNC) កំពុងសាងសង់ដ្រាក់ Linglong One (ហៅឈ្មោះបច្ចេកទេស ACP100) សមត្ថភាព ១២៥ មេហ្គាវ៉ាត់ នៅតំបន់ Changjiang កោះ Hainan — ចាប់ផ្តើមសាងសង់ខែកក្កដា ២០២១ ហើយត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា SMR ពាណិជ្ជកម្មដីគោក (land-based) ដំបូងគេនៃពិភពលោកកំពុងសាងសង់។ CNNC អះអាងថាដ្រាក់នេះអាចផលិតអគ្គិសនីជិត ១ ពាន់លានគីឡូវ៉ាត់ម៉ោងក្នុងមួយឆ្នាំ គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្ទះប្រមាណ ៥២៦.០០០ គ្រួសារ ខណៈកាត់បន្ថយកាបូនឌីអុកស៊ីតប្រមាណ ៨៨០.០០០ តោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ គម្រោងឆ្លងកាត់ការធ្វើតេស្តចាប់ផ្តើមចំហាយទឹកមិនប្រើនុយក្លេអ៊ែររួចហើយ ហើយត្រូវបានគ្រោងភ្ជាប់ក្រឡាបណ្តាញអគ្គិសនីក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ — ប៉ុន្តែនេះនៅតែជាកាលវិភាគគោលដៅ មិនទាន់បញ្ជាក់ជាក់ស្តែងឡើយ។

ចិនក៏មានឯកតាមួយទៀតដែលបានឈានដល់ការដំណើរការពាណិជ្ជកម្មរួចហើយ៖ HTR-PM នៅតំបន់ Shidaowan ខេត្ត Shandong ជាដ្រាក់ត្រជាក់ដោយឧស្ម័នបែបគ្រាប់ដូច X-energy (ប្រើដ្រាក់ពីរឯកតារបស់ខ្លួនជំរុញកង់ស្តុមទឹកមួយ សរុប ២១០ មេហ្គាវ៉ាត់) ចាប់ផ្តើមដំណើរការពាណិជ្ជកម្មខែធ្នូ ២០២៣ — ត្រូវបានប្រកាសដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយចិនថាជារោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរជំនាន់ទី ៤ (Generation IV) ដំណើរការពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេនៃពិភពលោក។

០៨សេដ្ឋកិច្ចអះអាង ធៀបនឹងអ្វីដែលបានបង្ហាញផ្ទាល់

អះអាងសេដ្ឋកិច្ចស្នូលរបស់ឧស្សាហកម្ម SMR មានបួនចំណុចសំខាន់៖ (១) ការផលិតម៉ូឌុលនៅរោងចក្របន្ថយហានិភ័យការពន្យារពេលសាងសង់នៅកន្លែងជាក់ស្តែង; (២) ថវិកាមូលធនតម្រូវការតូចជាងក្នុងមួយគម្រោង ធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនថាមពលខ្នាតតូចអាចវិនិយោគបាន; (៣) កាលវិភាគសាងសង់ខ្លីជាង កាត់បន្ថយហានិភ័យការប្រែប្រួលអត្រាការប្រាក់; (៤) «ខ្សែកោងរៀនសូត្រ» ពីការផលិតជាបន្តបន្ទាប់ (Nth-of-a-kind) នឹងបន្ថយថ្លៃដើមក្នុងមួយកម្លាំងស្មើ (per-kW) ជាបណ្តើរៗ ស្រដៀងនឹងឧស្សាហកម្មផលិតរថយន្ត ឬបន្ទះឈីប។

ប៉ុន្តែរហូតដល់ពេលនេះ គ្មានគម្រោង SMR លោកខាងលិចណាមួយបានបញ្ចប់ការសាងសង់ និងបញ្ជាក់ថ្លៃដើមជាក់ស្តែងសម្រាប់ឯកតាដំបូងគេ (first-of-a-kind) នៅឡើយទេ។ ការលុបចោលគម្រោង NuScale-UAMPS (មើលផ្នែក B) បង្ហាញច្បាស់ថា ការប៉ាន់ស្មានថ្លៃដើមដំបូងអាចខុសឆ្ងាយពីការជាក់ស្តែង — ជាលំនាំដែលធ្លាប់កើតឡើងជាមួយឧស្សាហកម្មនុយក្លេអ៊ែរបែបប្រពៃណីផងដែរ៖ រោងចក្រ Vogtle ក្នុងរដ្ឋ Georgia (ដ្រាក់ AP1000 ខ្នាតធំ មិនមែន SMR ទេ ប៉ុន្តែជាឧទាហរណ៍ប្រៀបធៀបញឹកញាប់) ចំណាយអស់ប្រមាណ ៣៥ ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់ ២ ឯកតា — ជិតទ្វេដងនៃការប៉ាន់ស្មានដើមប្រមាណ ១៤ ពាន់លានដុល្លារ និងយឺតជាងកាលវិភាគដើមជាច្រើនឆ្នាំ។

០៩ឧបសគ្គបទប្បញ្ញត្តិ និងកាកសំណល់នុយក្លេអ៊ែរ

ការផ្លាស់ប្តូរនិយតកម្មនៅ NRC

អាមេរិកកំពុងកែទម្រង់ដំណើរការត្រួតពិនិត្យសម្រាប់ SMR និងដ្រាក់ជំនាន់ថ្មី។ ខែមីនា ២០២៦ NRC ប្រកាសច្បាប់ចុងក្រោយស្តីពី «10 CFR Part 53» — ក្របខ័ណ្ឌអាជ្ញាប័ណ្ណថ្មីមិនកំណត់ចំពោះបច្ចេកវិទ្យាណាមួយ (technology-inclusive) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនប្រើវិធីវិភាគហានិភ័យ ជំនួសការតម្រូវឱ្យស្នើសុំលើកលែងច្បាប់ចាស់ដែលរចនាឡើងសម្រាប់ដ្រាក់ទឹកសម្ពាធតែប៉ុណ្ណោះ — ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងច្បាប់ NEIMA ឆ្នាំ ២០១៩ ដែលកំណត់ថ្ងៃផុតកំណត់ត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៧។ NRC ថ្លែងថាក្របខ័ណ្ឌថ្មីអាចកាត់បន្ថយពេលវេលាអនុម័តរចនាមកនៅត្រឹម ១៨ ខែ និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមកម្មវិធីលើសពីពាក់កណ្តាល។

ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ឥន្ធនៈ HALEU

ដ្រាក់ជំនាន់ថ្មីភាគច្រើន (Natrium, Xe-100 និងផ្សេងទៀត) ត្រូវការឥន្ធនៈយូរ៉ាញ៉ូមកម្រិតបំបែកខ្ពស់ជាង (High-Assay Low-Enriched Uranium ឬ HALEU ដែលបំបែក ៥-២០%) ខុសពីដ្រាក់ធម្មតាដែលប្រើប្រមាណ ៣-៥%។ បញ្ហាធំមួយគឺ អាមេរិកគ្មានសមត្ថភាពផលិត HALEU ពាណិជ្ជកម្មក្នុងស្រុកគ្រប់គ្រាន់ ដោយអ្នកផ្គត់ផ្គង់តែមួយគត់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រគឺក្រុមហ៊ុន TENEX របស់រុស្ស៊ី — រហូតដល់ច្បាប់ហាមនាំចូលយូរ៉ាញ៉ូមបំបែករុស្ស៊ី (ចុះហត្ថលេខាឧសភា ២០២៤) ដែលបង្ខំឱ្យអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពក្នុងស្រុក។ ក្រុមហ៊ុន Centrus Energy នៅតំបន់ Piketon រដ្ឋ Ohio ចាប់ផ្តើមផលិត HALEU ដំបូងគេក្នុងស្រុកអាមេរិកឆ្នាំ ២០២៣-២០២៤ ហើយឈានដល់ចំនួនផលិតសរុប ៩០០ គីឡូក្រាមក្នុងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ — ចំនួនតូចនៅឡើយបើប្រៀបធៀបនឹងតម្រូវការនាពេលអនាគតរបស់គម្រោង SMR ជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។

កាកសំណល់ និងការព្រួយបារម្ភរីករាលដាលអាវុធ

ការសិក្សាមួយចេញផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី PNAS ឆ្នាំ ២០២២ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវសាកលវិទ្យាល័យ Stanford និង University of British Columbia (Krall, Macfarlane, Ewing) ជជែកថា ដ្រាក់ SMR ភាគច្រើនអាចបង្កើតកាកសំណល់នុយក្លេអ៊ែរច្រើនជាងក្នុងមួយឯកតាថាមពលផលិត ធៀបនឹងដ្រាក់ធំបែបប្រពៃណី ដោយសារការលេចធាតុនឺទ្រុងកើនឡើង និងកម្រិតដុតឥន្ធនៈ (burnup) ទាបជាង — ការសន្និដ្ឋាននេះត្រូវបានជជែកតវ៉ាដោយ NuScale និងក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតក្នុងឧស្សាហកម្ម ដែលអះអាងថាការគណនាមិនគិតបញ្ចូលបច្ចេកទេសកាត់បន្ថយកាកសំណល់ថ្មីៗ។ លើសពីនេះ កម្រិតបំបែក HALEU ខ្ពស់ជាង ក៏ធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញការមិនរីករាលដាលអាវុធនុយក្លេអ៊ែរតាមដានយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ព្រោះកម្រិតបំបែកខ្ពស់ជាងធ្វើឱ្យបំបែកបន្ថែមទៅជាកម្រិតអាវុធងាយស្រួលជាងឥន្ធនៈបំបែកទាបបែបប្រពៃណី ទោះបីជានៅឆ្ងាយពីកម្រិតដែលត្រូវការសម្រាប់អាវុធក៏ដោយ — IAEA បន្តអនុវត្តវិធានការការពារ (safeguards) ចំពោះគ្រប់គ្រឿងឥន្ធនៈបែបនេះ។

១០ការបំបែកកាបូនបណ្តាញអគ្គិសនី និងតម្រូវការថាមពលពី AI

តម្រូវការអគ្គិសនីកំពុងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងទីផ្សារជឿនលឿនផ្សេងទៀត ជាចម្បងដោយសារការពង្រីកមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យសម្រាប់បណ្តុះបណ្តាល និងដំណើរការម៉ូតែល AI ដ៏ធំ។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗចាប់អារម្មណ៍ SMR ព្រោះថាមពលនុយក្លេអ៊ែរផ្តល់ការផលិតជាប់លាប់ (baseload/dispatchable) ដោយមិនបញ្ចេញកាបូន — ខុសពីថាមពលកកើតឡើងវិញ (solar/wind) ដែលអាស្រ័យលើអាកាសធាតុ។

ខែតុលា ២០២៤ Google ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយ Kairos Power ដើម្បីអភិវឌ្ឍសមត្ថភាព SMR រហូតដល់ ៥០០ មេហ្គាវ៉ាត់ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣៥ — Kairos កំពុងសាងសង់ដ្រាក់សាកល្បង Hermes នៅតំបន់ Oak Ridge រដ្ឋ Tennessee ក្រោមអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ដំបូងគេដែល NRC ចេញឱ្យសម្រាប់ដ្រាក់មិនប្រើទឹកសម្ពាធក្នុងទសវត្សរ៍ថ្មីនេះ (ខែវិច្ឆិកា ២០២៣) ប៉ុន្តែជាដ្រាក់សាកល្បងខ្នាតតូច មិនមែនផលិតអគ្គិសនីពាណិជ្ជកម្មពេញលេញនៅឡើយទេ។ ក្រុមហ៊ុន Meta ប្រកាសសំណើសុំសំណេរ (RFP) ខែធ្នូ ២០២៤ ស្វែងរកសមត្ថភាពថាមពលនុយក្លេអ៊ែរថ្មីរហូតដល់ ១-៤ ជីហ្គាវ៉ាត់ រួមទាំង SMR។ Amazon វិញផ្តោតការវិនិយោគលើ X-energy (មើលផ្នែក D) ព្រមទាំងចុះកិច្ចព្រមព្រៀងដាច់ដោយឡែកជាមួយសហគ្រាស Talen Energy សម្រាប់ភ្ជាប់មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់ជាមួយរោងចក្រ Susquehanna (ដ្រាក់ធំបែបប្រពៃណី មិនមែន SMR ទេ)។

អ្នកតាមដានឧស្សាហកម្មសង្កត់ធ្ងន់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងទិញថាមពលរយៈពេលវែង (power purchase agreements) ជាមួយក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា អាចជួយផ្តល់ប្រាក់ចំណូលធានារយៈពេលវែងដល់អ្នកអភិវឌ្ឍ SMR — ដែលអាចដោះស្រាយបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុដែលធ្លាប់ធ្វើឱ្យគម្រោង NuScale-UAMPS ត្រូវលុបចោល។ ប៉ុន្តែទាំងនេះនៅតែជាការប្តេជ្ញាចិត្តលើក្រដាស មិនទាន់មានឯកតាណាមួយក្នុងចំណោមនេះបានផលិតថាមពលជូនក្រុមហ៊ុនទាំងនោះជាក់ស្តែងនៅឡើយទេ។

អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត

• តើ Linglong One នឹងភ្ជាប់ក្រឡាបណ្តាញអគ្គិសនីជាក់ស្តែងក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ដូចគោលដៅដែរឬទេ។
• តើ Darlington ឯកតាដំបូងអាចចាប់ផ្តើមដំណើរការពាណិជ្ជកម្មត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៩ ដូចផែនការដែរឬទេ។
• តើកិច្ចព្រមព្រៀងទិញថាមពលពីក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា AI អាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុដែលធ្លាប់បំផ្លាញគម្រោង NuScale-UAMPS បានដែរឬទេ។
• តើសមត្ថភាពផលិត HALEU ក្នុងស្រុកអាមេរិកនឹងកើនដល់កម្រិតគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គម្រោង SMR ជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយបានពេលណា។

១១សំណួរញឹកញាប់

១២ប្រភព (Sources)

1. NuScale-UAMPS បញ្ចប់គម្រោង CFPP — NuScale Power (វិច្ឆិកា ២០២៣)
2. ការវិភាគការលុបចោលគម្រោង CFPP — Utility Dive
3. TerraPower ចាប់ផ្តើមសាងសង់ Natrium — World Nuclear News (មេសា ២០២៦)
4. NRC ចេញអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ Natrium — US Department of Energy
5. Amazon វិនិយោគក្នុង X-energy — X-energy (តុលា ២០២៤)
6. Dow-X-energy ដាក់ពាក្យសាងសង់ Seadrift — NucNet
7. Rolls-Royce SMR ត្រូវជ្រើសរើសដោយចក្រភពអង់គ្លេស — World Nuclear News (មិថុនា ២០២៥)
8. CNSC ចេញអាជ្ញាប័ណ្ណសាងសង់ Darlington SMR — NucNet (មេសា ២០២៥)
9. Linglong One ឆ្លងកាត់តេស្តចំហាយទឹក — World Nuclear News
10. HTR-PM ចាប់ផ្តើមដំណើរការពាណិជ្ជកម្ម — World Nuclear News (ធ្នូ ២០២៣)
11. NRC — ក្របខ័ណ្ឌ Part 53 — Nuclear Regulatory Commission
12. ច្បាប់ហាមនាំចូលយូរ៉ាញ៉ូមរុស្ស៊ី — Utility Dive (ឧសភា ២០២៤)
13. Centrus ឈានដល់ ៩០០ គីឡូក្រាម HALEU — US Department of Energy
14. ការសិក្សា Stanford៖ SMR និងកាកសំណល់ — Stanford Report (ឧសភា ២០២២)
15. Google និង Kairos Power ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង SMR — World Nuclear News (តុលា ២០២៤)
16. Meta ស្វែងរកថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដល់ ៤ ជីហ្គាវ៉ាត់ — Utility Dive (ធ្នូ ២០២៤)
17. រុស្ស៊ីភ្ជាប់ Akademik Lomonosov ក្រឡាបណ្តាញ — World Nuclear News
18. Rosatom គ្រោង RITM-200N នៅ Yakutia — World Nuclear News
19. Constellation-Microsoft៖ ការចាប់ផ្តើម Three Mile Island ឡើងវិញ — CNBC (កញ្ញា ២០២៤)
20. ការវិភាគថ្លៃដើម Plant Vogtle ក្រោយបញ្ចប់ — The Current (ឧសភា ២០២៦)

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។