រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ៖ Luna 2 បុកចូលព្រះច័ន្ទ A

ដើម្បីយល់ពីអត្ថន័យរបស់អ្វីដែលកើតឡើងលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទនាថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៩៥៩ ត្រូវត្រឡប់ទៅមុនពីរឆ្នាំនោះសិន។ នៅថ្ងៃទី៤ តុលា ១៩៥៧ សហភាពសូវៀតបានបញ្ជូនផ្កាយរណប Sputnik 1 ដែលជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេចូលគន្លងផែនដី ធ្វើឲ្យពិភពលោក — ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក — ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ ខែបន្ទាប់ Sputnik 2 បានដឹកសត្វឆ្កែ Laika ចូលគន្លងលើកដំបូង ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកទើបតែបញ្ជូនផ្កាយរណបដំបូងរបស់ខ្លួន Explorer 1 ជាសម្រេចនៅដើមឆ្នាំ១៩៥៨។ ការភ្ញាក់ផ្អើលនោះនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានក្លាយជាកត្តាជំរុញមួយឲ្យរដ្ឋសភាអនុម័តច្បាប់បង្កើតទីភ្នាក់ងារ NASA ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨ ដើម្បីធ្វើសមាហរណកម្មកម្មវិធីអវកាសស៊ីវិលរបស់ខ្លួន។ ជំហានបន្ទាប់នៃការប្រណាំងគឺឆ្ពោះទៅព្រះច័ន្ទ។ តាមអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ NASA ការប៉ុនប៉ងដំបូងរបស់សូវៀត គឺយាន Luna 1 ដែលបញ្ជូននៅដើមឆ្នាំ១៩៥៩ មានគោលបំណងបុកចូលព្រះច័ន្ទ ប៉ុន្តែបានខកខានគោលដៅ ហោះឆ្លងកាត់ចូលគន្លងជុំវិញព្រះអាទិត្យវិញ ក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេចូលគន្លងព្រះអាទិត្យ។ សូវៀតបានហៅភាពខកខាននោះជាជ័យជម្នះមួយបែប ដោយដាក់ឈ្មោះលេងកំប្លែងថា «Mechta» (ក្តីស្រមៃ)។

ក្រោយកែសម្រួលការគណនាគន្លងហោះ សូវៀតបានបញ្ជូនយាន Luna 2 ចេញពីមូលដ្ឋានបាញ្ចាំង Baikonur នៅថ្ងៃទី១២ កញ្ញា ១៩៥៩។ តាមអត្ថបទរបស់ EDN យាននេះមិនមានប្រព័ន្ធពន្យារពេលចុះចត ឬបំបាក់ល្បឿននោះទេ — ផែនការគឺឲ្យវាបុកចូលព្រះច័ន្ទដោយផ្ទាល់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាមនុស្សអាចបញ្ជូនវត្ថុទៅដល់ព្រះច័ន្ទបានជាក់ស្តែង។ លើដងខ្លួនយាន មានស្វ៊ែរដែកអ៊ីណុកពីរដុំ ដែលផ្ទៃខាងក្រៅត្រូវបានផ្គុំពីបន្ទះដែកប្រាំបួនជ្រុងជាច្រើនដុំ ស្រដៀងលំនាំបាល់ជើងសព្វថ្ងៃ ចារឹកអក្សរ «СССР» (សហភាពសូវៀត) និង «USSR SEPTEMBER 1959»។ ស្វ៊ែរនីមួយៗផ្ទុកគ្រាប់បំផុសតូចមួយ ដែលកំណត់ឲ្យផ្ទុះនៅពេលប៉ះទង្គិច ដើម្បីខ្ចាត់ខ្ចាយបន្ទះទាំងនោះពាសពេញទីតាំងបុក — ធានាថាស្លាកសញ្ញាសូវៀតនឹងនៅសេសសល់ ទោះខ្លួនយានត្រូវខូចខាតទាំងស្រុងក៏ដោយ។

អំឡុងពេលធ្វើដំណើរជិត២ថ្ងៃពីផែនដីទៅដល់ព្រះច័ន្ទ ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រលើយាន Luna 2 — រួមមានម៉ាញេតូម៉ែត្រ ឧបករណ៍រាប់ភ្លើងតម្កល់ (scintillation counters) ឧបករណ៍រាប់ Geiger ឧបករណ៍ចាប់ Cherenkov និងឧបករណ៍ចាប់មីក្រូឧល្កា — បានធ្វើការវាស់ស្ទង់ដំបូងគេនៃបរិយាកាសអវកាសរវាងផែនដី និងព្រះច័ន្ទ តាមទិន្នន័យរបស់ EDN។ លទ្ធផលសំខាន់មួយគឺ Luna 2 មិនបានរកឃើញដែនម៉ាញេទិច ឬដែនវិទ្យុសកម្មខ្លាំងជុំវិញព្រះច័ន្ទឡើយ — ផ្ទុយពីអ្វីដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខ្លះបានស្មានទុកមុននេះ តាមអត្ថបទរបស់ NASA។ វាក៏បានវាស់ស្ទង់ការកើនឡើងនៃចរន្តអ៊ីយ៉ុងនៅកម្ពស់ជិត៨.០០០គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទៃព្រះច័ន្ទ ដែលបានផ្តល់ព័ត៌មានដំបូងអំពីលក្ខណៈអ៊ីយ៉ុងជុំវិញព្រះច័ន្ទផងដែរ។ យាន Luna 2 បានបុកចូលផ្ទៃព្រះច័ន្ទក្នុងតំបន់ភាគខាងកើតនៃ Mare Imbrium ជិតរណ្តៅភ្នំបុរាណ Aristillus, Archimedes និង Autolycus ដោយសារព្រះច័ន្ទគ្មានបរិយាកាសដើម្បីបំបាក់ល្បឿន ការបុកនោះមានកម្លាំងខ្លាំង ហើយសញ្ញាវិទ្យុពីយានបានផ្តាច់ភ្លាមៗនៅពេលប៉ះទង្គិច។ ថ្វីត្បិតយាននេះមិនមានគោលបំណងបញ្ជូនទិន្នន័យបន្ទាប់ពីប៉ះទង្គិចក៏ដោយ ក៏លទ្ធផលនៃការវាស់ស្ទង់ចុងក្រោយរបស់វា — ជាពិសេសការអវត្តមាននៃដែនម៉ាញេទិចខ្លាំង — បានក្លាយជាចំណុចយោងសំខាន់សម្រាប់ការរចនាបេសកកម្មព្រះច័ន្ទជំនាន់ក្រោយៗ រួមទាំង Luna 3 ដែលបានបញ្ជូនតែមួយខែក្រោយមកប៉ុណ្ណោះ។

រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ (បន្ត)៖ ពីជ័យជម្នះនេះ ដល់ Apollo A

ដំណឹងអំពីជោគជ័យរបស់ Luna 2 បានផ្សព្វផ្សាយពាសពេញពិភពលោកក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ត្រូវនឹងពេលវេលាដ៏ស្រពិចស្រពិលមួយក្នុងទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក-សូវៀត។ តាមអត្ថបទរបស់ NASA ថ្ងៃប៉ុន្មានក្រោយមក លោក Nikita Khrushchev ថ្នាក់ដឹកនាំសូវៀត បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចប្រវត្តិសាស្ត្រទៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបានប្រគល់ត្រាប់តាមស្វ៊ែរផ្ទុកទង់សញ្ញា Luna 2 ជាអំណោយដល់ប្រធានាធិបតី Dwight Eisenhower — ត្រាប់តាមនោះសព្វថ្ងៃត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅសារមន្ទីរ Eisenhower Presidential Library and Museum ក្នុងទីក្រុង Abilene រដ្ឋ Kansas តាមអត្ថបទរបស់ EDN។ ចំណែកឯការប្រណាំងអវកាសខ្លួនឯង នៅតែបន្តទៅមុខយ៉ាងលឿន៖ ត្រឹមតែមួយខែក្រោយមក យាន Luna 3 បានថតរូបចំហៀងឆ្ងាយនៃព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដែលមុននេះគ្មាននរណាធ្លាប់ឃើញ។

ការប្រណាំងឆ្ពោះទៅព្រះច័ន្ទបន្តកើនកម្តៅរហូតដល់ទសវត្សរ៍១៩៦០ទាំងមូល។ សូវៀតបានបញ្ជូនមនុស្សដំបូងគេទៅអវកាស — Yuri Gagarin — នៅឆ្នាំ១៩៦១ ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកបានឆ្លើយតបជាមួយកម្មវិធី Apollo ដែលបញ្ចប់ដោយជោគជ័យក្នុងការចុះចតមនុស្សដំបូងគេនៅលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩។ Luna 2 ខ្លួនវាមិនមែនជាបេសកកម្មដ៏ស្មុគស្មាញបំផុតក្នុងចំណោមបេសកកម្មព្រះច័ន្ទរបស់សូវៀត ឬអាមេរិកនោះទេ — វាគ្រាន់តែជាការបុកចូលដោយផ្ទាល់ គ្មានចុះចតយឺតៗ គ្មានមនុស្សនៅលើយាន — ប៉ុន្តែវាបានបញ្ជាក់ជាលើកដំបូងថា វត្ថុពីផែនដីអាចទៅដល់ផ្ទៃវត្ថុមេឃមួយផ្សេងទៀតបានជាក់ស្តែង ជាមូលដ្ឋានគំនិតដែលគាំទ្រគម្រោងទាំងអស់ដែលបន្តបន្ទាប់មក។ ក្នុងបរិបទនយោបាយសម័យនោះ ជោគជ័យនេះក៏មានតម្លៃជានិមិត្តរូបផងដែរ៖ វាកើតឡើងគ្រាន់តែប៉ុន្មានថ្ងៃមុនដំណើរទស្សនកិច្ចប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ Khrushchev ដែលជាលើកទីមួយ និងលើកតែមួយគត់ដែលថ្នាក់ដឹកនាំសូវៀតបានចូលទស្សនាសហរដ្ឋអាមេរិកផ្ទាល់ ធ្វើឲ្យប្រធានបទអវកាសក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការជជែកការទូតរវាងមហាអំណាចទាំងពីរនៅឆ្នាំនោះ ក្នុងអំឡុងពេលដែលអ្នកសារព័ត៌មានហៅថា «ស្មារតី Camp David» — កំណត់សម្គាល់ការសម្រាកសង្គ្រាមត្រជាក់មួយរយៈខ្លីមុនការតានតឹងកើនឡើងម្តងទៀតនៅដើមទសវត្សរ៍១៩៦០។ ប្រហែលប្រាំមួយឆ្នាំក្រោយមក ការប្រណាំងឆ្ពោះទៅព្រះច័ន្ទបានឈានដល់ចំណុចសំខាន់មួយទៀត នៅពេលយាន Luna 9 របស់សូវៀតធ្វើការចុះចតទន់ដំបូងគេលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទដោយជោគជ័យ។

រឿងទីពីរនៃថ្ងៃ៖ ១៨១៤ — កំណាព្យដែលក្លាយជាបទចម្រៀងជាតិ B

ក្នុងសង្គ្រាមឆ្នាំ១៨១២ រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស កងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសបានវាយប្រហារទីក្រុង Baltimore រដ្ឋ Maryland។ ជាមួយពេលនោះ លោក Francis Scott Key មេធាវីវ័យ៣៥ឆ្នាំ កំពុងស្ថិតនៅលើនាវាចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាមរបស់អង់គ្លេស ដើម្បីចរចារសុំដោះលែងលោកវេជ្ជបណ្ឌិត William Beanes ជាមិត្តរបស់គាត់ដែលត្រូវចាប់ខ្លួន។ តាមព័ត៌មានរបស់ សារមន្ទីរ Smithsonian ការចរចាជោគជ័យ ប៉ុន្តែ Key និងសហការីត្រូវបានឃុំខ្លួននៅលើនាវារហូតដល់ការវាយប្រហារបញ្ចប់ ដោយសារពួកគេបានឮឮគម្រោងវាយប្រហារពីមុន។ សង្គ្រាមឆ្នាំ១៨១២ខ្លួនឯង កើតចេញពីជម្លោះជាច្រើនឆ្នាំរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស ទាក់ទងនឹងការរឹតត្បិតពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រ និងការបង្ខំយកនាវិកអាមេរិកទៅបម្រើក្នុងកងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេស ក្រោយប្រទេសទាំងពីរធ្លាប់ធ្វើសង្គ្រាមឯករាជ្យគ្នារួចមកហើយកាលពីទសវត្សរ៍១៧៧០។ ការគ្រវីគ្រវាមបន្ទាយ Fort McHenry ចាប់ផ្តើមនៅម៉ោង 06:30 ព្រឹកថ្ងៃទី១៣ កញ្ញា ១៨១៤ ហើយបន្តរហូតដល់ជាង២៥ម៉ោង។ ទង់ជាតិដ៏ធំមួយ — ទទឹង៩ម៉ែត្រ វែង១៣ម៉ែត្រ — ដែលដេរដោយស្ត្រីជាង Mary Pickersgill ជាមួយកូនស្រី ក្មួយស្រីពីរនាក់ និងក្មេងស្រីជាប់កិច្ចសន្យាការងារជនជាតិអាហ្រ្វិកអាមេរិកម្នាក់ ត្រូវបានស្កាល់លើបន្ទាយនោះ។

ព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ក្រោយការគ្រវីគ្រវាមមួយយប់ពេញ Key មិនដឹងថាបន្ទាយបានទប់ទល់រួច ឬចុះចាញ់ឡើយ រហូតដល់ពន្លឺថ្ងៃរះឡើង ហើយគាត់ឃើញទង់ជាតិដ៏ធំនោះនៅតែបក់បោលនៅលើបន្ទាយ — សញ្ញាថាកងទ័ពអាមេរិកបានទប់ទល់ជោគជ័យ ហើយកងទ័ពអង់គ្លេសកំពុងដកថយ។ រំភើបនឹងទិដ្ឋភាពនោះ Key បានចាប់ផ្តើមសរសេរកំណាព្យនៅផ្ទាំងក្រោយសំបុត្រមួយសន្លឹកដែលនៅជាប់នឹងខ្លួន។ តាមព័ត៌មានរបស់ Smithsonian គាត់បានបំពេញកំណាព្យទាំង៤ខ្គមនៅយប់នោះនៅសណ្ឋាគារ Indian Queen ក្នុងទីក្រុង Baltimore។ កំណាព្យនេះក្រោយមកត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាខិត្តប័ណ្ណក្រោមចំណងជើង «Defence of Fort M’Henry» ហើយត្រូវច្រៀងតាមបទភ្លេងអង់គ្លេសដែលពេញនិយមស្រាប់មួយបទឈ្មោះ «To Anacreon in Heaven» — មិនមែនជាបទថ្មីដែលតែងឡើងសម្រាប់កំណាព្យនេះដោយឡែកនោះទេ។

ដំបូង កំណាព្យនេះត្រូវបានស្គាល់ត្រឹមក្នុងចំណោមប្រជាជនក្នុងតំបន់ Baltimore ប៉ុន្តែបានពេញនិយមឡើងបន្តិចម្តងៗក្នុងនាមបទចម្រៀងស្នេហាជាតិ ជាពិសេសអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិល និងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ នៅពេលកងទ័ព និងកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកចាប់ផ្តើមប្រើវាជាទម្លាប់ក្នុងពិធីផ្លូវការ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ តាមកំណត់ត្រារបស់ Smithsonian សភាកុងឃ្រេសសហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់ធ្វើឲ្យបទចម្រៀងនេះក្លាយជាបទចម្រៀងជាតិផ្លូវការតែក្នុងឆ្នាំ១៩៣១ — ១១៧ឆ្នាំបន្ទាប់ពី Key សរសេរខគម្ពីរដំបូង។ ចំណែកទង់ជាតិដើម ត្រូវបានរក្សាទុកដោយគ្រួសារវរសេនីយឯក George Armistead អ្នកបញ្ជាការបន្ទាយ រហូតដល់ចៅចៅរបស់គាត់ Eben Appleton បានប្រគល់ជូនសារមន្ទីរជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩០៧។ អំឡុងជាង៩០ឆ្នាំដែលនៅជាមួយគ្រួសារ Armistead ដុំក្រណាត់ខ្លះត្រូវបានកាត់ចែកជាអំណោយអនុស្សាវរីយ៍ដល់ភ្ញៀវសំខាន់ៗ — រួមទាំងផ្កាយមួយផ្កាដែលបាត់ខ្លួនទាំងស្រុង — ធ្វើឲ្យទំហំទង់ជាតិដែលនៅសល់សព្វថ្ងៃតូចជាងទំហំដើមបន្តិច។ ចំណែក Francis Scott Key ខ្លួនឯង ក្រោយឧប្បត្តិហេតុនេះ បានបន្តអាជីពជាមេធាវី ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាព្រះរាជអាជ្ញាសហព័ន្ធសម្រាប់ទីក្រុង Washington DC រហូតដល់គាត់ទទួលមរណភាពក្នុងឆ្នាំ១៨៤៣។

ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃ ១៤ កញ្ញា C

កាលបរិច្ឆេទខាងក្រោមប្រើប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន (Gregorian) ដែលពិភពលោកភាគច្រើនប្រើសព្វថ្ងៃ។ ព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ១៩១៧ នៅរុស្ស៊ីខាងក្រោម ត្រូវបានបំប្លែងពីប្រតិទិនជូលីយ៉ាន (Julian) ដែលរុស្ស៊ីនៅតែប្រើនៅពេលនោះ ទៅជាកាលបរិច្ឆេទហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ានសមមូល ដូចត្រូវបញ្ជាក់ក្នុងចំណុចនោះខាងក្រោម។

កើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ D

ក្នុងចំណោមឈ្មោះខាងលើ រឿងរបស់ Alexander von Humboldt បង្ហាញឲ្យឃើញពីស្មារតីរុករកដែលភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍ Luna 2 ខាងលើ។ Humboldt កើតនៅទីក្រុង Berlin ថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៧៦៩ តាមកំណត់ត្រារបស់ Britannica។ រវាងឆ្នាំ១៧៩៩-១៨០៤ គាត់បានធ្វើដំណើររុករកអាមេរិកឡាទីនរួមជាមួយអ្នកបុរាណវិទ្យាបារាំង Aimé Bonpland ឡើងតាមទន្លេ Orinoco និងឆ្លងកាត់តំបន់ Andes តាមអត្ថបទរបស់ Linda Hall Library។ គាត់បានឡើងភ្នំភ្លើង Chimborazo ក្នុងប្រទេស Ecuador ខ្ពស់ជាងអ្នកសិក្សាអឺរ៉ុបណាម្នាក់ធ្លាប់កត់ត្រាទុកពីមុន ដែលក្លាយជាកំណត់ត្រាកម្ពស់ឡើងភ្នំមួយសម្រាប់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ក្រោយមក។ ការសង្កេត និងវាស់ស្ទង់ជាប្រព័ន្ធរបស់គាត់ — ចាប់ពីសីតុណ្ហភាព សម្ពាធខ្យល់ រហូតដល់ការចែកចាយរុក្ខជាតិតាមកម្ពស់ — បានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះឲ្យផ្នែកភូគព្ភសាស្ត្រជីវសាស្ត្រ (biogeography) សម័យទំនើប ហើយស្នាដៃច្រើនភាគរបស់គាត់ រួមទាំង «Kosmos» បានជះឥទ្ធិពលដល់ Charles Darwin ដែលធ្លាប់ចាត់ទុក Humboldt ជាមួយក្នុងចំណោមអ្នកបានជះឥទ្ធិពលដល់ជីវិតគាត់ខ្លាំងជាងគេ។ Humboldt ស្លាប់នៅ Berlin ថ្ងៃទី៦ ឧសភា ១៨៥៩ អាយុ៨៩ឆ្នាំ ហើយសព្វថ្ងៃមានទីកន្លែង ស្ទឹងសមុទ្រ (Humboldt Current ក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក) ខេត្ត ភ្នំ និងប្រភេទសត្វរាប់រយ ដាក់ឈ្មោះតាមគាត់នៅទ្វីបអាមេរិក — ច្រើនជាងមនុស្សណាម្នាក់ផ្សេងទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ តាមអត្ថបទរបស់ Linda Hall Library។ Britannica ថែមទាំងកត់សម្គាល់ថា ស្នាដៃ«Le voyage aux régions equinoxiales du Nouveau Continent» របស់គាត់ដែលបោះពុម្ពរវាងឆ្នាំ១៨០៥-១៨៣៤ មានចំនួនជាង៣០ភាគ ក្លាយជាការចងក្រងចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងសម័យនោះ។ ក្នុងចំណោមមនុស្សដទៃទៀតដែលកើតនៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា Margaret Sanger បានបង្កើតទស្សនាវដ្តី The Woman Rebel ក្នុងឆ្នាំ១៩១៤ និងឡាយបើកគ្លីនិកគ្រប់គ្រងកំណើតដំបូងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ១៩១៦ ដែលក្រោយមកវិវត្តទៅជាអង្គការ Planned Parenthood។

ហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃ E

Luna 2 មិនមែនជាចំណុចបញ្ចប់នៃការរុករកព្រះច័ន្ទឡើយ — វាគ្រាន់តែជាជំហានដំបូង។ ជិត៧០ឆ្នាំក្រោយមក មនុស្សនៅតែបន្តត្រឡប់ទៅព្រះច័ន្ទ។ តាមព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ NASA នៅថ្ងៃទី៦ មេសា ២០២៦ បេសកកម្ម Artemis II បានដឹកមនុស្សបួននាក់ហោះឆ្លងកាត់ព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីកម្មវិធី Apollo — មិនចុះចត ប៉ុន្តែហោះកាត់ខាងក្រោយព្រះច័ន្ទ ថតរូបផ្ទៃព្រះច័ន្ទ និងផែនដីរះពីខាងក្រោយព្រះច័ន្ទ ស្រដៀងគំនិតរូបភាព Earthrise ដ៏ល្បីរបស់ Apollo 8 ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨។ គម្រោង Artemis មានគោលដៅចុះចតមនុស្សលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទឡើងវិញ រួមទាំងស្ត្រីដំបូងគេ ក្នុងបេសកកម្មបន្តបន្ទាប់។ ចំណែកទង់ជាតិ Star-Spangled Banner ដើម ក៏នៅតែជាកម្មសិទ្ធិសាធារណៈដ៏មានតម្លៃបំផុតមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកសព្វថ្ងៃ — ដាក់តាំងក្នុងបន្ទប់ថែរក្សាបច្ចេកទេសពិសេសនៅសារមន្ទីរ National Museum of American History ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨ ដើម្បីការពារវាមិនឲ្យខូចខាតបន្ថែម ខណៈបទចម្រៀងជាតិខ្លួនឯងនៅតែច្រៀងមុនព្រឹត្តិការណ៍កីឡា និងឱកាសផ្លូវការស្ទើរតែរាល់ថ្ងៃ។ ក្នុងវិស័យអវកាសវិញ បេសកកម្ម Artemis III ដែលកំពុងគ្រោងទុក មានគោលដៅចុះចតអវកាសយានិកនៅជិតប៉ូលខាងត្បូងនៃព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូង — តំបន់ដែលមិនធ្លាប់មានមនុស្សណាម្នាក់ចូលទៅដល់ពីមុនមក ខុសពីតំបន់សម៊ីមេផ្ទាល់ដែល Luna 2 និង Apollo ធ្លាប់ចុះចត។

ដឹងឬទេ? F

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ G

សំណួរញឹកញាប់ H