ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · ១៤ កញ្ញា — ថ្ងៃដែលយាន Luna 2 របស់សូវៀត ក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេដែលទៅដល់ព្រះច័ន្ទ
នៅចន្លោះយប់ថ្ងៃទី១៣ ដល់ព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៩ តាមម៉ោងទីក្រុងម៉ូស្គូ យានអវកាសសូវៀត Luna 2 បានធ្លាក់បុកចូលផ្ទៃព្រះច័ន្ទដោយចេតនា ក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេដែលទៅដល់ផ្ទៃវត្ថុមេឃណាមួយក្រៅពីផែនដី។
សេចក្តីផ្តើម
ព្រឹត្តិការណ៍នេះកើតឡើងកណ្តាលការប្រណាំងអវកាសដ៏ក្តៅគគុករវាងសហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិកអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ហើយឧបករណ៍លើយាននេះក៏បានផ្តល់ទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រដំបូងៗអំពីព្រះច័ន្ទ រួមទាំងភស្តុតាងដំបូងថាព្រះច័ន្ទគ្មានដែនម៉ាញេទិចខ្លាំង។ អត្ថបទនេះក៏រំឭកព្រឹត្តិការណ៍ធំមួយទៀតដែលកើតឡើងក្នុងកាលបរិច្ឆេទដដែល ប៉ុន្តែឆ្នាំផ្សេង៖ ព្រឹកថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៨១៤ ក្រោយឃើញទង់ជាតិអាមេរិកនៅតែបក់បោលលើបន្ទាយ McHenry ក្រោយការគ្រវីគ្រវាមរបស់កងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេស លោក Francis Scott Key បានចាប់ផ្តើមសរសេរកំណាព្យដែលក្រោយមកក្លាយជាបទចម្រៀងជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក។ បន្ថែមពីនេះ អត្ថបទរួមបញ្ចូលព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតជាច្រើនដែលកើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ក្នុងឆ្នាំផ្សេងៗ ចាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរប្រតិទិន ការស្លាប់របស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក រហូតដល់កំណើត និងមរណភាពរបស់មនុស្សសំខាន់ៗជាច្រើននាក់។ អត្ថបទក៏រៀបរាប់ផងដែរអំពីជីវិតរបស់អ្នកធម្មជាតិវិទ្យា Alexander von Humboldt ដែលកើតនៅថ្ងៃដដែលកាលពី២៥៧ឆ្នាំមុន និងអំពីមូលហេតុដែលបទចម្រៀងជាតិមួយចម្រៀង និងបេសកកម្មអវកាសមួយបេសកកម្ម នៅតែជះឥទ្ធិពលដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សរាប់លាននាក់សព្វថ្ងៃ។ រាល់ព័ត៌មានក្នុងអត្ថបទនេះផ្អែកលើឯកសារបណ្ណសាររបស់ NASA សារមន្ទីរ Smithsonian និងប្រភពស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀតដែលដាក់បញ្ជីនៅផ្នែក I។
០១ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ៖ Luna 2 បុកចូលព្រះច័ន្ទ
ដើម្បីយល់ពីអត្ថន័យរបស់អ្វីដែលកើតឡើងលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទនាថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៩៥៩ ត្រូវត្រឡប់ទៅមុនពីរឆ្នាំនោះសិន។ នៅថ្ងៃទី៤ តុលា ១៩៥៧ សហភាពសូវៀតបានបញ្ជូនផ្កាយរណប Sputnik 1 ដែលជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេចូលគន្លងផែនដី ធ្វើឲ្យពិភពលោក — ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក — ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ ខែបន្ទាប់ Sputnik 2 បានដឹកសត្វឆ្កែ Laika ចូលគន្លងលើកដំបូង ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកទើបតែបញ្ជូនផ្កាយរណបដំបូងរបស់ខ្លួន Explorer 1 ជាសម្រេចនៅដើមឆ្នាំ១៩៥៨។ ការភ្ញាក់ផ្អើលនោះនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានក្លាយជាកត្តាជំរុញមួយឲ្យរដ្ឋសភាអនុម័តច្បាប់បង្កើតទីភ្នាក់ងារ NASA ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨ ដើម្បីធ្វើសមាហរណកម្មកម្មវិធីអវកាសស៊ីវិលរបស់ខ្លួន។ ជំហានបន្ទាប់នៃការប្រណាំងគឺឆ្ពោះទៅព្រះច័ន្ទ។ តាមអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ NASA ការប៉ុនប៉ងដំបូងរបស់សូវៀត គឺយាន Luna 1 ដែលបញ្ជូននៅដើមឆ្នាំ១៩៥៩ មានគោលបំណងបុកចូលព្រះច័ន្ទ ប៉ុន្តែបានខកខានគោលដៅ ហោះឆ្លងកាត់ចូលគន្លងជុំវិញព្រះអាទិត្យវិញ ក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេចូលគន្លងព្រះអាទិត្យ។ សូវៀតបានហៅភាពខកខាននោះជាជ័យជម្នះមួយបែប ដោយដាក់ឈ្មោះលេងកំប្លែងថា «Mechta» (ក្តីស្រមៃ)។
ក្រោយកែសម្រួលការគណនាគន្លងហោះ សូវៀតបានបញ្ជូនយាន Luna 2 ចេញពីមូលដ្ឋានបាញ្ចាំង Baikonur នៅថ្ងៃទី១២ កញ្ញា ១៩៥៩។ តាមអត្ថបទរបស់ EDN យាននេះមិនមានប្រព័ន្ធពន្យារពេលចុះចត ឬបំបាក់ល្បឿននោះទេ — ផែនការគឺឲ្យវាបុកចូលព្រះច័ន្ទដោយផ្ទាល់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាមនុស្សអាចបញ្ជូនវត្ថុទៅដល់ព្រះច័ន្ទបានជាក់ស្តែង។ លើដងខ្លួនយាន មានស្វ៊ែរដែកអ៊ីណុកពីរដុំ ដែលផ្ទៃខាងក្រៅត្រូវបានផ្គុំពីបន្ទះដែកប្រាំបួនជ្រុងជាច្រើនដុំ ស្រដៀងលំនាំបាល់ជើងសព្វថ្ងៃ ចារឹកអក្សរ «СССР» (សហភាពសូវៀត) និង «USSR SEPTEMBER 1959»។ ស្វ៊ែរនីមួយៗផ្ទុកគ្រាប់បំផុសតូចមួយ ដែលកំណត់ឲ្យផ្ទុះនៅពេលប៉ះទង្គិច ដើម្បីខ្ចាត់ខ្ចាយបន្ទះទាំងនោះពាសពេញទីតាំងបុក — ធានាថាស្លាកសញ្ញាសូវៀតនឹងនៅសេសសល់ ទោះខ្លួនយានត្រូវខូចខាតទាំងស្រុងក៏ដោយ។
អំឡុងពេលធ្វើដំណើរជិត២ថ្ងៃពីផែនដីទៅដល់ព្រះច័ន្ទ ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រលើយាន Luna 2 — រួមមានម៉ាញេតូម៉ែត្រ ឧបករណ៍រាប់ភ្លើងតម្កល់ (scintillation counters) ឧបករណ៍រាប់ Geiger ឧបករណ៍ចាប់ Cherenkov និងឧបករណ៍ចាប់មីក្រូឧល្កា — បានធ្វើការវាស់ស្ទង់ដំបូងគេនៃបរិយាកាសអវកាសរវាងផែនដី និងព្រះច័ន្ទ តាមទិន្នន័យរបស់ EDN។ លទ្ធផលសំខាន់មួយគឺ Luna 2 មិនបានរកឃើញដែនម៉ាញេទិច ឬដែនវិទ្យុសកម្មខ្លាំងជុំវិញព្រះច័ន្ទឡើយ — ផ្ទុយពីអ្វីដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខ្លះបានស្មានទុកមុននេះ តាមអត្ថបទរបស់ NASA។ វាក៏បានវាស់ស្ទង់ការកើនឡើងនៃចរន្តអ៊ីយ៉ុងនៅកម្ពស់ជិត៨.០០០គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទៃព្រះច័ន្ទ ដែលបានផ្តល់ព័ត៌មានដំបូងអំពីលក្ខណៈអ៊ីយ៉ុងជុំវិញព្រះច័ន្ទផងដែរ។ យាន Luna 2 បានបុកចូលផ្ទៃព្រះច័ន្ទក្នុងតំបន់ភាគខាងកើតនៃ Mare Imbrium ជិតរណ្តៅភ្នំបុរាណ Aristillus, Archimedes និង Autolycus ដោយសារព្រះច័ន្ទគ្មានបរិយាកាសដើម្បីបំបាក់ល្បឿន ការបុកនោះមានកម្លាំងខ្លាំង ហើយសញ្ញាវិទ្យុពីយានបានផ្តាច់ភ្លាមៗនៅពេលប៉ះទង្គិច។ ថ្វីត្បិតយាននេះមិនមានគោលបំណងបញ្ជូនទិន្នន័យបន្ទាប់ពីប៉ះទង្គិចក៏ដោយ ក៏លទ្ធផលនៃការវាស់ស្ទង់ចុងក្រោយរបស់វា — ជាពិសេសការអវត្តមាននៃដែនម៉ាញេទិចខ្លាំង — បានក្លាយជាចំណុចយោងសំខាន់សម្រាប់ការរចនាបេសកកម្មព្រះច័ន្ទជំនាន់ក្រោយៗ រួមទាំង Luna 3 ដែលបានបញ្ជូនតែមួយខែក្រោយមកប៉ុណ្ណោះ។
០២ · រឿងសំខាន់នៃថ្ងៃរឿងសំខាន់នៃថ្ងៃ (បន្ត)៖ ពីជ័យជម្នះនេះ ដល់ Apollo
ដំណឹងអំពីជោគជ័យរបស់ Luna 2 បានផ្សព្វផ្សាយពាសពេញពិភពលោកក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ត្រូវនឹងពេលវេលាដ៏ស្រពិចស្រពិលមួយក្នុងទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក-សូវៀត។ តាមអត្ថបទរបស់ NASA ថ្ងៃប៉ុន្មានក្រោយមក លោក Nikita Khrushchev ថ្នាក់ដឹកនាំសូវៀត បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចប្រវត្តិសាស្ត្រទៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបានប្រគល់ត្រាប់តាមស្វ៊ែរផ្ទុកទង់សញ្ញា Luna 2 ជាអំណោយដល់ប្រធានាធិបតី Dwight Eisenhower — ត្រាប់តាមនោះសព្វថ្ងៃត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅសារមន្ទីរ Eisenhower Presidential Library and Museum ក្នុងទីក្រុង Abilene រដ្ឋ Kansas តាមអត្ថបទរបស់ EDN។ ចំណែកឯការប្រណាំងអវកាសខ្លួនឯង នៅតែបន្តទៅមុខយ៉ាងលឿន៖ ត្រឹមតែមួយខែក្រោយមក យាន Luna 3 បានថតរូបចំហៀងឆ្ងាយនៃព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដែលមុននេះគ្មាននរណាធ្លាប់ឃើញ។
ការប្រណាំងឆ្ពោះទៅព្រះច័ន្ទបន្តកើនកម្តៅរហូតដល់ទសវត្សរ៍១៩៦០ទាំងមូល។ សូវៀតបានបញ្ជូនមនុស្សដំបូងគេទៅអវកាស — Yuri Gagarin — នៅឆ្នាំ១៩៦១ ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកបានឆ្លើយតបជាមួយកម្មវិធី Apollo ដែលបញ្ចប់ដោយជោគជ័យក្នុងការចុះចតមនុស្សដំបូងគេនៅលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩។ Luna 2 ខ្លួនវាមិនមែនជាបេសកកម្មដ៏ស្មុគស្មាញបំផុតក្នុងចំណោមបេសកកម្មព្រះច័ន្ទរបស់សូវៀត ឬអាមេរិកនោះទេ — វាគ្រាន់តែជាការបុកចូលដោយផ្ទាល់ គ្មានចុះចតយឺតៗ គ្មានមនុស្សនៅលើយាន — ប៉ុន្តែវាបានបញ្ជាក់ជាលើកដំបូងថា វត្ថុពីផែនដីអាចទៅដល់ផ្ទៃវត្ថុមេឃមួយផ្សេងទៀតបានជាក់ស្តែង ជាមូលដ្ឋានគំនិតដែលគាំទ្រគម្រោងទាំងអស់ដែលបន្តបន្ទាប់មក។ ក្នុងបរិបទនយោបាយសម័យនោះ ជោគជ័យនេះក៏មានតម្លៃជានិមិត្តរូបផងដែរ៖ វាកើតឡើងគ្រាន់តែប៉ុន្មានថ្ងៃមុនដំណើរទស្សនកិច្ចប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ Khrushchev ដែលជាលើកទីមួយ និងលើកតែមួយគត់ដែលថ្នាក់ដឹកនាំសូវៀតបានចូលទស្សនាសហរដ្ឋអាមេរិកផ្ទាល់ ធ្វើឲ្យប្រធានបទអវកាសក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការជជែកការទូតរវាងមហាអំណាចទាំងពីរនៅឆ្នាំនោះ ក្នុងអំឡុងពេលដែលអ្នកសារព័ត៌មានហៅថា «ស្មារតី Camp David» — កំណត់សម្គាល់ការសម្រាកសង្គ្រាមត្រជាក់មួយរយៈខ្លីមុនការតានតឹងកើនឡើងម្តងទៀតនៅដើមទសវត្សរ៍១៩៦០។ ប្រហែលប្រាំមួយឆ្នាំក្រោយមក ការប្រណាំងឆ្ពោះទៅព្រះច័ន្ទបានឈានដល់ចំណុចសំខាន់មួយទៀត នៅពេលយាន Luna 9 របស់សូវៀតធ្វើការចុះចតទន់ដំបូងគេលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទដោយជោគជ័យ។
| ៦ តុលា ១៩៥៩ | យាន Luna 3 ថតរូបភាគចំហៀងឆ្ងាយនៃព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូង |
| ១២ មេសា ១៩៦១ | Yuri Gagarin ក្លាយជាមនុស្សដំបូងគេចូលអវកាស លើយាន Vostok 1 |
| ៣ កុម្ភៈ ១៩៦៦ | Luna 9 ធ្វើការចុះចតទន់ដំបូងគេលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទដោយជោគជ័យ |
| ២០ កក្កដា ១៩៦៩ | Apollo 11 ចុះចតមនុស្សដំបូងគេលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទ |
ប្រភពខ្លះកត់ថាយាន Luna 2 បុកចូលព្រះច័ន្ទ «ថ្ងៃទី១៣ កញ្ញា» ខណៈខ្លះទៀតកត់ថា «ថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា»។ ភាពខុសគ្នានេះមកពីតំបន់ម៉ោង៖ ការគណនាតាមម៉ោងហ្គ្រីនវិច (GMT) ធ្លាក់នៅចុងថ្ងៃទី១៣ កញ្ញា ខណៈម៉ោងម៉ូស្គូ (លឿនជាង GMT បីម៉ោង) ធ្លាក់ចូលភ្លាមៗក្រោយពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ ចូលថ្ងៃទី១៤ កញ្ញាហើយ — តាមរបាយការណ៍ភ្លាមៗនៅពេលនោះដែល EDN ដកស្រង់មកវិញ ដែលបាននិយាយថាការគណនាបុរេនិមិត្តរបស់សូវៀតផ្ទាល់ក៏ប្រើម៉ោងម៉ូស្គូជាគោល។ អត្ថបទនេះប្រកាន់តាមកាលបរិច្ឆេទម៉ោងម៉ូស្គូ (១៤ កញ្ញា) ដូចប្រភពភាគច្រើនប្រើផងដែរ។
០៣ · រឿងទីពីរនៃថ្ងៃរឿងទីពីរនៃថ្ងៃ៖ ១៨១៤ — កំណាព្យដែលក្លាយជាបទចម្រៀងជាតិ
ក្នុងសង្គ្រាមឆ្នាំ១៨១២ រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស កងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសបានវាយប្រហារទីក្រុង Baltimore រដ្ឋ Maryland។ ជាមួយពេលនោះ លោក Francis Scott Key មេធាវីវ័យ៣៥ឆ្នាំ កំពុងស្ថិតនៅលើនាវាចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាមរបស់អង់គ្លេស ដើម្បីចរចារសុំដោះលែងលោកវេជ្ជបណ្ឌិត William Beanes ជាមិត្តរបស់គាត់ដែលត្រូវចាប់ខ្លួន។ តាមព័ត៌មានរបស់ សារមន្ទីរ Smithsonian ការចរចាជោគជ័យ ប៉ុន្តែ Key និងសហការីត្រូវបានឃុំខ្លួននៅលើនាវារហូតដល់ការវាយប្រហារបញ្ចប់ ដោយសារពួកគេបានឮឮគម្រោងវាយប្រហារពីមុន។ សង្គ្រាមឆ្នាំ១៨១២ខ្លួនឯង កើតចេញពីជម្លោះជាច្រើនឆ្នាំរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស ទាក់ទងនឹងការរឹតត្បិតពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រ និងការបង្ខំយកនាវិកអាមេរិកទៅបម្រើក្នុងកងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេស ក្រោយប្រទេសទាំងពីរធ្លាប់ធ្វើសង្គ្រាមឯករាជ្យគ្នារួចមកហើយកាលពីទសវត្សរ៍១៧៧០។ ការគ្រវីគ្រវាមបន្ទាយ Fort McHenry ចាប់ផ្តើមនៅម៉ោង 06:30 ព្រឹកថ្ងៃទី១៣ កញ្ញា ១៨១៤ ហើយបន្តរហូតដល់ជាង២៥ម៉ោង។ ទង់ជាតិដ៏ធំមួយ — ទទឹង៩ម៉ែត្រ វែង១៣ម៉ែត្រ — ដែលដេរដោយស្ត្រីជាង Mary Pickersgill ជាមួយកូនស្រី ក្មួយស្រីពីរនាក់ និងក្មេងស្រីជាប់កិច្ចសន្យាការងារជនជាតិអាហ្រ្វិកអាមេរិកម្នាក់ ត្រូវបានស្កាល់លើបន្ទាយនោះ។
ព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ក្រោយការគ្រវីគ្រវាមមួយយប់ពេញ Key មិនដឹងថាបន្ទាយបានទប់ទល់រួច ឬចុះចាញ់ឡើយ រហូតដល់ពន្លឺថ្ងៃរះឡើង ហើយគាត់ឃើញទង់ជាតិដ៏ធំនោះនៅតែបក់បោលនៅលើបន្ទាយ — សញ្ញាថាកងទ័ពអាមេរិកបានទប់ទល់ជោគជ័យ ហើយកងទ័ពអង់គ្លេសកំពុងដកថយ។ រំភើបនឹងទិដ្ឋភាពនោះ Key បានចាប់ផ្តើមសរសេរកំណាព្យនៅផ្ទាំងក្រោយសំបុត្រមួយសន្លឹកដែលនៅជាប់នឹងខ្លួន។ តាមព័ត៌មានរបស់ Smithsonian គាត់បានបំពេញកំណាព្យទាំង៤ខ្គមនៅយប់នោះនៅសណ្ឋាគារ Indian Queen ក្នុងទីក្រុង Baltimore។ កំណាព្យនេះក្រោយមកត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាខិត្តប័ណ្ណក្រោមចំណងជើង «Defence of Fort M’Henry» ហើយត្រូវច្រៀងតាមបទភ្លេងអង់គ្លេសដែលពេញនិយមស្រាប់មួយបទឈ្មោះ «To Anacreon in Heaven» — មិនមែនជាបទថ្មីដែលតែងឡើងសម្រាប់កំណាព្យនេះដោយឡែកនោះទេ។
ដំបូង កំណាព្យនេះត្រូវបានស្គាល់ត្រឹមក្នុងចំណោមប្រជាជនក្នុងតំបន់ Baltimore ប៉ុន្តែបានពេញនិយមឡើងបន្តិចម្តងៗក្នុងនាមបទចម្រៀងស្នេហាជាតិ ជាពិសេសអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិល និងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ នៅពេលកងទ័ព និងកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកចាប់ផ្តើមប្រើវាជាទម្លាប់ក្នុងពិធីផ្លូវការ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ តាមកំណត់ត្រារបស់ Smithsonian សភាកុងឃ្រេសសហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់ធ្វើឲ្យបទចម្រៀងនេះក្លាយជាបទចម្រៀងជាតិផ្លូវការតែក្នុងឆ្នាំ១៩៣១ — ១១៧ឆ្នាំបន្ទាប់ពី Key សរសេរខគម្ពីរដំបូង។ ចំណែកទង់ជាតិដើម ត្រូវបានរក្សាទុកដោយគ្រួសារវរសេនីយឯក George Armistead អ្នកបញ្ជាការបន្ទាយ រហូតដល់ចៅចៅរបស់គាត់ Eben Appleton បានប្រគល់ជូនសារមន្ទីរជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩០៧។ អំឡុងជាង៩០ឆ្នាំដែលនៅជាមួយគ្រួសារ Armistead ដុំក្រណាត់ខ្លះត្រូវបានកាត់ចែកជាអំណោយអនុស្សាវរីយ៍ដល់ភ្ញៀវសំខាន់ៗ — រួមទាំងផ្កាយមួយផ្កាដែលបាត់ខ្លួនទាំងស្រុង — ធ្វើឲ្យទំហំទង់ជាតិដែលនៅសល់សព្វថ្ងៃតូចជាងទំហំដើមបន្តិច។ ចំណែក Francis Scott Key ខ្លួនឯង ក្រោយឧប្បត្តិហេតុនេះ បានបន្តអាជីពជាមេធាវី ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាព្រះរាជអាជ្ញាសហព័ន្ធសម្រាប់ទីក្រុង Washington DC រហូតដល់គាត់ទទួលមរណភាពក្នុងឆ្នាំ១៨៤៣។
០៤ · ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃដដែលព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនៅថ្ងៃ ១៤ កញ្ញា
កាលបរិច្ឆេទខាងក្រោមប្រើប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន (Gregorian) ដែលពិភពលោកភាគច្រើនប្រើសព្វថ្ងៃ។ ព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ១៩១៧ នៅរុស្ស៊ីខាងក្រោម ត្រូវបានបំប្លែងពីប្រតិទិនជូលីយ៉ាន (Julian) ដែលរុស្ស៊ីនៅតែប្រើនៅពេលនោះ ទៅជាកាលបរិច្ឆេទហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ានសមមូល ដូចត្រូវបញ្ជាក់ក្នុងចំណុចនោះខាងក្រោម។
ការហោះហើររបស់ស្តេចអៀអៀនអរឡែន (Flight of the Earls) — ដឺក Hugh O’Neill នៃ Tyrone និងដឺក Rory O’Donnell នៃ Tyrconnell ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារជិត១០០នាក់ បានចេញនាវាចេញពីកំពង់ផែ Rathmullan ខេត្ត Donegal ទៅជម្រកនៅអេស្ប៉ាញ បញ្ចប់របបអភិជនហ្គែលិកនៅ Ulster និងបើកផ្លូវឲ្យអភិវឌ្ឍន៍អាណានិគមអង់គ្លេស-ស្កុតឡែន (Plantation of Ulster) តាមអត្ថបទរបស់ History Ireland។ Hugh O’Neill ខ្លួនឯង បានស្លាប់និរទេសនៅទីក្រុងរ៉ូម ១០ឆ្នាំក្រោយមក ដោយមិនដែលសម្រេចគោលដៅវិលត្រឡប់ជាមួយកម្លាំងទ័ពគាំទ្រពីអេស្ប៉ាញឡើយ។
អង់គ្លេស និងអាណានិគមប្តូរទៅប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន — ថ្ងៃទី២ កញ្ញា ត្រូវបានតាមដោយថ្ងៃទី១៤ កញ្ញាភ្លាមៗ ដោយលុបចោល១១ថ្ងៃ ដើម្បីត្រូវគ្នាជាមួយប្រទេសកាតូលិកដែលបានប្តូរតាំងពីឆ្នាំ១៥៨២។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះបានបង្កភាពច្របូកច្របល់ និងការតវ៉ាខ្លះនៅចំណោមប្រជាជនមួយចំនួន តាមអត្ថបទរបស់ EBSCO Research Starters។ ភាសាប្រជាប្រិយក្រោយមកបានចងចាំពាក្យស្រែក «ចូរប្រគល់ ១១ ថ្ងៃរបស់យើងមកវិញ» ជាកន្សោមតំណាងឲ្យព្រឹត្តិការណ៍នេះ ទោះបីអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រនាពេលក្រោយកត់សម្គាល់ថា ភស្តុតាងឯកសារផ្ទាល់អំពីការតវ៉ាដ៏ធំបែបនោះមានកម្រិត។
Francis Scott Key សរសេរកំណាព្យ Star-Spangled Banner — សូមមើលផ្នែក B។
ប្រធានាធិបតី William McKinley សុគត Theodore Roosevelt ស្បថកាន់តំណែង — McKinley ត្រូវបានបាញ់ដោយលោក Leon Czolgosz អ្នកឧទ្ទិសខ្លួនចំពោះលទ្ធិអនាធិបតេយ្យ ក្នុងពិធីតាំងពិព័រណ៍ Pan-American Exposition ក្នុងទីក្រុង Buffalo នៅថ្ងៃទី៦ កញ្ញា ហើយសុគតដោយសារជំងឺគែងគូតលើដំបៅនោះនៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៩០១។ ថ្ងៃដដែល អនុប្រធានាធិបតី Theodore Roosevelt បានស្បថកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីទី២៦ ដោយចៅក្រមសហព័ន្ធ John R. Hazel នៅផ្ទះឯកជនរបស់ Ansley Wilcox ក្នុងទីក្រុង Buffalo រដ្ឋ New York តាមកំណត់ត្រារបស់ National Park Service។
រុស្ស៊ីប្រកាសខ្លួនជាសាធារណរដ្ឋ — រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នរបស់ Alexander Kerensky បានប្រកាសផ្លូវការឲ្យរុស្ស៊ីក្លាយជាសាធារណរដ្ឋ នៅថ្ងៃទី១ កញ្ញា (ប្រតិទិនជូលីយ៉ាន) ស្មើនឹងថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា (ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ាន) ឆ្នាំ១៩១៧ មុនបដិវត្តន៍ Bolshevik ខែតុលាឆ្នាំដដែល តាមកំណត់ត្រារបស់ Britannica។ ការប្រកាសនេះមានគោលបំណងបញ្ចប់ភាពមិនច្បាស់លាស់ស្តីពីរបបនយោបាយរបស់រុស្ស៊ីក្រោយការដួលរលំរបស់រាជានិយម ប៉ុន្តែសាធារណរដ្ឋនេះមានអាយុកាលខ្លីជាងពីរខែ មុនពេលបក្ស Bolshevik របស់ Vladimir Lenin ដណ្តើមអំណាចវិញ។
របាំសិល្បការិនី Isadora Duncan ស្លាប់ដោយចៃដន្យនៅ Nice — កន្សែងសូត្រពណ៌ក្រហមវែងរបស់ Duncan បានជាប់នៅកង់រថយន្ត Amilcar ដែលនាងជិះ ធ្វើឲ្យកញ្ចឹងករបស់នាងបាក់ភ្លាមៗ តាមអត្ថបទរបស់ EBSCO Research Starters។ ជីវិតរបស់ Duncan ធ្លាប់ជួបគ្រោះមហន្តរាយពីមុនផងដែរ — កូនតូចទាំងពីររបស់នាងលង់ទឹកស្លាប់ក្នុងទន្លេ Seine ក្រុងប៉ារីស នៅឆ្នាំ១៩១៣ តាមកំណត់ត្រារបស់ HISTORY។ សូមមើលផ្នែក D ផងដែរ។
Luna 2 បុកចូលព្រះច័ន្ទ — សូមមើលផ្នែក A។
Microsoft ចេញលក់ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ Windows Me — Windows Millennium Edition ត្រូវបានប្រកាសដាក់លក់ភ្លាមៗនៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ២០០០ ជាមួយលក្ខណៈពិសេស System Restore និង Windows Movie Maker ក្នុងតម្លៃពេញ២០៩ដុល្លារ ឬតម្លៃដំឡើងកំណែពី Windows 95 ត្រឹម១០៩ដុល្លារ តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ Microsoft។ ថ្វីត្បិត Microsoft បានផ្សព្វផ្សាយវាយ៉ាងទូលំទូលាយក៏ដោយ ក៏ Windows Me ក្រោយមកត្រូវបានចាត់ទុកជាទូទៅថាជាកំណែមួយក្នុងចំណោមកំណែមានបញ្ហាស្ថេរភាពច្រើនបំផុតរបស់ក្រុមហ៊ុន មុននឹងត្រូវជំនួសដោយ Windows XP តែមួយឆ្នាំកន្លះក្រោយមក។
០៥ · កើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះកើត និងស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ
🌱 កើតនៅថ្ងៃ ១៤ កញ្ញា
- ១៧៦៩ Alexander von Humboldt — អ្នកធម្មជាតិវិទ្យា-អ្នករុករកអាល្លឺម៉ង់
- ១៨៧៩ Margaret Sanger — សកម្មជនអាមេរិកផ្នែកសុខភាពបន្តពូជ
- ១៩៣៣ Zoe Caldwell — តារាសម្តែងឆាកអូស្ត្រាលី-អាមេរិក ជើងឯក Tony ៤ដង
- ១៩៤៧ Sam Neill — តារាសម្តែងញូវសេឡែន (Jurassic Park)
🕯️ ស្លាប់នៅថ្ងៃ ១៤ កញ្ញា
- ១៩០១ William McKinley — ប្រធានាធិបតីអាមេរិកទី២៥ សុគតដោយសាររបួសគ្រាប់កាំភ្លើង
- ១៩២៧ Isadora Duncan — របាំសិល្បការិនីអាមេរិក ត្រូវបានហៅថា «មាតានៃរបាំសម័យទំនើប»
- ១៩៨២ Grace Kelly (ព្រះនាង Grace នៃម៉ូណាកូ) — តារាសម្តែងឈ្នះអូស្ការ អតីតព្រះនាងម៉ូណាកូ
ក្នុងចំណោមឈ្មោះខាងលើ រឿងរបស់ Alexander von Humboldt បង្ហាញឲ្យឃើញពីស្មារតីរុករកដែលភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍ Luna 2 ខាងលើ។ Humboldt កើតនៅទីក្រុង Berlin ថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៧៦៩ តាមកំណត់ត្រារបស់ Britannica។ រវាងឆ្នាំ១៧៩៩-១៨០៤ គាត់បានធ្វើដំណើររុករកអាមេរិកឡាទីនរួមជាមួយអ្នកបុរាណវិទ្យាបារាំង Aimé Bonpland ឡើងតាមទន្លេ Orinoco និងឆ្លងកាត់តំបន់ Andes តាមអត្ថបទរបស់ Linda Hall Library។ គាត់បានឡើងភ្នំភ្លើង Chimborazo ក្នុងប្រទេស Ecuador ខ្ពស់ជាងអ្នកសិក្សាអឺរ៉ុបណាម្នាក់ធ្លាប់កត់ត្រាទុកពីមុន ដែលក្លាយជាកំណត់ត្រាកម្ពស់ឡើងភ្នំមួយសម្រាប់ជាច្រើនទសវត្សរ៍ក្រោយមក។ ការសង្កេត និងវាស់ស្ទង់ជាប្រព័ន្ធរបស់គាត់ — ចាប់ពីសីតុណ្ហភាព សម្ពាធខ្យល់ រហូតដល់ការចែកចាយរុក្ខជាតិតាមកម្ពស់ — បានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះឲ្យផ្នែកភូគព្ភសាស្ត្រជីវសាស្ត្រ (biogeography) សម័យទំនើប ហើយស្នាដៃច្រើនភាគរបស់គាត់ រួមទាំង «Kosmos» បានជះឥទ្ធិពលដល់ Charles Darwin ដែលធ្លាប់ចាត់ទុក Humboldt ជាមួយក្នុងចំណោមអ្នកបានជះឥទ្ធិពលដល់ជីវិតគាត់ខ្លាំងជាងគេ។ Humboldt ស្លាប់នៅ Berlin ថ្ងៃទី៦ ឧសភា ១៨៥៩ អាយុ៨៩ឆ្នាំ ហើយសព្វថ្ងៃមានទីកន្លែង ស្ទឹងសមុទ្រ (Humboldt Current ក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក) ខេត្ត ភ្នំ និងប្រភេទសត្វរាប់រយ ដាក់ឈ្មោះតាមគាត់នៅទ្វីបអាមេរិក — ច្រើនជាងមនុស្សណាម្នាក់ផ្សេងទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ តាមអត្ថបទរបស់ Linda Hall Library។ Britannica ថែមទាំងកត់សម្គាល់ថា ស្នាដៃ«Le voyage aux régions equinoxiales du Nouveau Continent» របស់គាត់ដែលបោះពុម្ពរវាងឆ្នាំ១៨០៥-១៨៣៤ មានចំនួនជាង៣០ភាគ ក្លាយជាការចងក្រងចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងសម័យនោះ។ ក្នុងចំណោមមនុស្សដទៃទៀតដែលកើតនៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា Margaret Sanger បានបង្កើតទស្សនាវដ្តី The Woman Rebel ក្នុងឆ្នាំ១៩១៤ និងឡាយបើកគ្លីនិកគ្រប់គ្រងកំណើតដំបូងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ១៩១៦ ដែលក្រោយមកវិវត្តទៅជាអង្គការ Planned Parenthood។
០៦ · ហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃហេតុអ្វីនៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃ
Luna 2 មិនមែនជាចំណុចបញ្ចប់នៃការរុករកព្រះច័ន្ទឡើយ — វាគ្រាន់តែជាជំហានដំបូង។ ជិត៧០ឆ្នាំក្រោយមក មនុស្សនៅតែបន្តត្រឡប់ទៅព្រះច័ន្ទ។ តាមព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ NASA នៅថ្ងៃទី៦ មេសា ២០២៦ បេសកកម្ម Artemis II បានដឹកមនុស្សបួននាក់ហោះឆ្លងកាត់ព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីកម្មវិធី Apollo — មិនចុះចត ប៉ុន្តែហោះកាត់ខាងក្រោយព្រះច័ន្ទ ថតរូបផ្ទៃព្រះច័ន្ទ និងផែនដីរះពីខាងក្រោយព្រះច័ន្ទ ស្រដៀងគំនិតរូបភាព Earthrise ដ៏ល្បីរបស់ Apollo 8 ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨។ គម្រោង Artemis មានគោលដៅចុះចតមនុស្សលើផ្ទៃព្រះច័ន្ទឡើងវិញ រួមទាំងស្ត្រីដំបូងគេ ក្នុងបេសកកម្មបន្តបន្ទាប់។ ចំណែកទង់ជាតិ Star-Spangled Banner ដើម ក៏នៅតែជាកម្មសិទ្ធិសាធារណៈដ៏មានតម្លៃបំផុតមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកសព្វថ្ងៃ — ដាក់តាំងក្នុងបន្ទប់ថែរក្សាបច្ចេកទេសពិសេសនៅសារមន្ទីរ National Museum of American History ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨ ដើម្បីការពារវាមិនឲ្យខូចខាតបន្ថែម ខណៈបទចម្រៀងជាតិខ្លួនឯងនៅតែច្រៀងមុនព្រឹត្តិការណ៍កីឡា និងឱកាសផ្លូវការស្ទើរតែរាល់ថ្ងៃ។ ក្នុងវិស័យអវកាសវិញ បេសកកម្ម Artemis III ដែលកំពុងគ្រោងទុក មានគោលដៅចុះចតអវកាសយានិកនៅជិតប៉ូលខាងត្បូងនៃព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូង — តំបន់ដែលមិនធ្លាប់មានមនុស្សណាម្នាក់ចូលទៅដល់ពីមុនមក ខុសពីតំបន់សម៊ីមេផ្ទាល់ដែល Luna 2 និង Apollo ធ្លាប់ចុះចត។
ការបុកចូលដោយចេតនាឆ្នាំ១៩៥៩ បានបញ្ជាក់ជាលើកដំបូងថា វត្ថុពីផែនដីអាចទៅដល់ព្រះច័ន្ទបាន។ ឆ្នាំ២០២៦ មនុស្សបានហោះឆ្លងកាត់ព្រះច័ន្ទម្តងទៀត ជាមួយផែនការត្រឡប់ទៅចុះចតវិញក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ។
កំណាព្យដែល Key សរសេរនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៨១៤ ប្រើពេល១១៧ឆ្នាំទើបក្លាយជាបទចម្រៀងជាតិផ្លូវការ (១៩៣១) ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃ ស្ទើរតែគ្មានព្រឹត្តិការណ៍ជាតិអាមេរិកណាមួយចាប់ផ្តើមដោយគ្មានវាឡើយ។
០៧ · ដឹងឬទេ?ដឹងឬទេ?
ស្វ៊ែររាងបាល់ជើង មុនបាល់ជើងទំនើប។
ស្វ៊ែរផ្ទុកទង់សញ្ញាសូវៀតដែល Luna 2 យកទៅជាមួយ ត្រូវបានផ្គុំពីបន្ទះដែកប្រាំបួនជ្រុងជាច្រើនដុំ ស្រដៀងលំនាំបាល់ជើងសព្វថ្ងៃ ហើយផ្ទុះនៅពេលប៉ះទង្គិចដើម្បីខ្ចាត់ខ្ចាយបន្ទះទាំងនោះពាសពេញផ្ទៃព្រះច័ន្ទ ដើម្បីធានាថាស្លាកសញ្ញាសូវៀតនឹងនៅសេសសល់ ទោះខ្លួនយានត្រូវខូចខាតទាំងស្រុងក៏ដោយ។
គម្លាត១៣ថ្ងៃ។
ព្រោះរុស្ស៊ីនៅតែប្រើប្រតិទិនជូលីយ៉ានរហូតដល់ឆ្នាំ១៩១៨ ព្រឹត្តិការណ៍រុស្ស៊ីជាច្រើននៅដើមសតវត្សទី២០ — ដូចជាការប្រកាសសាធារណរដ្ឋថ្ងៃទី១ កញ្ញា — ត្រូវធ្លាក់ក្រោយ១៣ថ្ងៃ ទៅជាថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា នៅពេលបំប្លែងទៅប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរីយ៉ានដែលពិភពលោកភាគច្រើនប្រើសព្វថ្ងៃ។
ចំណេះ១១៧ឆ្នាំទើបចូលច្បាប់។
កំណាព្យរបស់ Francis Scott Key ដែលសរសេរនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៨១៤ ត្រូវបានច្រៀងតាមបទចម្រៀងក្លឹបសង្គមអង់គ្លេសចាស់ «To Anacreon in Heaven» ជាច្រើនទសវត្សរ៍ មុនសភាកុងឃ្រេសអនុម័តវាជាបទចម្រៀងជាតិផ្លូវការតែក្នុងឆ្នាំ១៩៣១។
ភាពច្របូកច្របល់ ១១ថ្ងៃដែលបាត់។
នៅឆ្នាំ១៧៥២ ពេលអង់គ្លេសលោតពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី១៤ កញ្ញាភ្លាមៗ ប្រជាជនមួយចំនួនកើតការភ័យខ្លាចជាក់ស្តែងថា ខ្លួនកំពុងបាត់បង់១១ថ្ងៃនៃជីវិត រហូតបណ្តាលឲ្យមានការតវ៉ានៅទីក្រុងខ្លះ។
០៨ · សំណួរញឹកញាប់សំណួរញឹកញាប់
តើ Luna 2 ជាអ្វី ហើយហេតុអ្វីសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអវកាស?
Luna 2 ជាយានអវកាសសូវៀតដែលបានបុកចូលផ្ទៃព្រះច័ន្ទដោយចេតនានៅឆ្នាំ១៩៥៩ ក្លាយជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងគេដែលទៅដល់ផ្ទៃវត្ថុមេឃណាមួយក្រៅពីផែនដី — ជាមូលដ្ឋានគំនិតដែលបញ្ជាក់ថា ការទៅដល់ព្រះច័ន្ទតាមបច្ចេកវិទ្យាមានលទ្ធភាពជាក់ស្តែង។ សូមមើលផ្នែក A។
ហេតុអ្វីអត្ថបទនេះនិយាយថា Luna 2 បុកចូលព្រះច័ន្ទទាំង «ថ្ងៃទី១៣» និង «ថ្ងៃទី១៤» កញ្ញា?
ភាពខុសគ្នានេះមកពីតំបន់ម៉ោង៖ ការគណនាតាមម៉ោងហ្គ្រីនវិចធ្លាក់នៅចុងថ្ងៃទី១៣ កញ្ញា ខណៈម៉ោងម៉ូស្គូដែលលឿនជាងបីម៉ោង បានចូលថ្ងៃទី១៤ កញ្ញាហើយ។ សូមមើលផ្នែក A។
តើនរណាសរសេរបទចម្រៀងជាតិអាមេរិក ហើយសរសេរនៅពេលណា?
Francis Scott Key មេធាវីអាមេរិក បានសរសេរកំណាព្យនេះនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ១៨១៤ ក្រោយឃើញទង់ជាតិនៅតែបក់បោលលើបន្ទាយ Fort McHenry ក្រោយការគ្រវីគ្រវាមរបស់កងទ័ពអង់គ្លេស។ សូមមើលផ្នែក B។
តើមានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ផ្សេងទៀតអ្វីខ្លះនៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ?
ចាប់ពីការហោះហើររបស់ស្តេចអៀអៀនអរឡែនឆ្នាំ១៦០៧ ការប្តូរប្រតិទិនរបស់អង់គ្លេសឆ្នាំ១៧៥២ ការសុគតរបស់ប្រធានាធិបតី McKinley និងការស្បថកាន់តំណែងរបស់ Theodore Roosevelt ឆ្នាំ១៩០១ ការប្រកាសសាធារណរដ្ឋរបស់រុស្ស៊ីឆ្នាំ១៩១៧ ការស្លាប់របស់របាំសិល្បការិនី Isadora Duncan ឆ្នាំ១៩២៧ រហូតដល់ការចេញលក់ Windows Me ឆ្នាំ២០០០ — សរុប៨ព្រឹត្តិការណ៍តាមលំដាប់ពេលវេលា។ សូមមើលផ្នែក C។
តើនរណាកើត ឬស្លាប់នៅថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា ដែលគួរដឹង?
អ្នកកើតរួមមាន Alexander von Humboldt (១៧៦៩) និង Margaret Sanger (១៨៧៩); អ្នកស្លាប់រួមមានប្រធានាធិបតី William McKinley (១៩០១) របាំសិល្បការិនី Isadora Duncan (១៩២៧) និងព្រះនាង Grace នៃម៉ូណាកូ (១៩៨២)។ សូមមើលផ្នែក D។
តើ Luna 2 នៅតែសំខាន់សព្វថ្ងៃដែរឬទេ ខណៈមនុស្សបានទៅដល់ព្រះច័ន្ទរួចហើយ?
មែន — គម្រោង Artemis របស់ NASA កំពុងបន្តប្រពៃណីនោះ ជាមួយការហោះឆ្លងកាត់ព្រះច័ន្ទដោយមនុស្សក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និងផែនការចុះចតឡើងវិញនៅជិតប៉ូលខាងត្បូងព្រះច័ន្ទក្នុងបេសកកម្មបន្តបន្ទាប់។ គោលការណ៍មូលដ្ឋានដដែលដែល Luna 2 បញ្ជាក់ជាលើកដំបូង — ថាមនុស្សអាចទៅដល់ព្រះច័ន្ទបាន — នៅតែជាមូលដ្ឋានគំនិតគាំទ្រគម្រោងអវកាសទាំងអស់សព្វថ្ងៃ។ សូមមើលផ្នែក E។
តើទង់ជាតិ Star-Spangled Banner ដើមសព្វថ្ងៃនៅឯណា?
ទង់ជាតិដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកក្នុងបន្ទប់ថែរក្សាបច្ចេកទេសពិសេសនៅសារមន្ទីរ National Museum of American History ក្នុងទីក្រុង Washington ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨។ សូមមើលផ្នែក E។
តើអត្ថបទនេះផ្អែកលើប្រភពអ្វីខ្លះ ហើយអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បានទេ?
អត្ថបទនេះផ្អែកលើ១៦ប្រភពស្ថាប័ន និងបណ្ណសារ រួមមាន NASA, Smithsonian Institution, National Park Service, Britannica, History Ireland, EBSCO Research Starters និង Microsoft — ដាក់តាំងបញ្ជីទាំងស្រុងជាមួយតំណភ្ជាប់។ សូមមើលផ្នែក I។
០៩ · ប្រភពប្រភព
- NASA History Office — “60 Years Ago: Luna 2 Makes Impact in Moon Race”
- EDN — “Luna 2 reaches the Moon, September 14, 1959”
- NASA — “Artemis II Lunar Flyby” image gallery
- NASA — Artemis II image detail (art002e009289)
- Smithsonian Institution — “Facts about the Star-Spangled Banner”
- Smithsonian Institution — Star-Spangled Banner, object record (siris_sic_9740)
- National Park Service — Theodore Roosevelt Inaugural NHS, “September 14, 1901”
- Smithsonian Institution, National Portrait Gallery — William McKinley portrait (NPG.80.181)
- Encyclopaedia Britannica — “Russian Provisional Government”
- History Ireland — “The Flight of the Earls: escape or strategic regrouping?”
- EBSCO Research Starters — “Britain Employs the Gregorian Calendar”
- EBSCO Research Starters — “Death of Isadora Duncan”
- Microsoft News Source — “Microsoft Announces Immediate Availability of Windows Me”
- Encyclopaedia Britannica — “Alexander von Humboldt”
- Linda Hall Library — “Alexander von Humboldt, Scientist of the Day”
- Smithsonian Libraries — “Portrait of Alexander von Humboldt” image record
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៦ ប្រភព
📅 ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ · Eksastra
អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃ រំឭកព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោកតាមកាលបរិច្ឆេទ ជាភាសាខ្មែរ។
អត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់ →← ម្សិលមិញ · ១៣ កញ្ញាថ្ងៃស្អែក · ១៥ កញ្ញា →សេដ្ឋកិច្ចអវកាសពាណិជ្ជកម្មអ៊ីនធឺណិតផ្កាយរណបគន្លងទាបអត្ថបទប្រចាំថ្ងៃទាំងអស់