០១ · ស្ថានការណ៍តើមានអ្វីកើតឡើងនៅភាគខាងកើតកុងហ្គោ?

ក្រសួងសុខាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ (DRC) បានប្រកាសពីការផ្ទុះជំងឺអេបូឡានៅថ្ងៃទី១៥ ឧសភា ២០២៦ នៅខេត្តអ៊ីទូរី (Ituri) ភាគឦសាននៃប្រទេស។ យោងតាមមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង និងការពារជំងឺសហរដ្ឋអាមេរិក (CDC) នេះជាការផ្ទុះជំងឺអេបូឡាលើកទី ១៧ នៅកុងហ្គោ ចាប់តាំងពីមេរោគនេះត្រូវបានរកឃើញដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦។ ប៉ុន្តែលើកនេះខុសពីមុន៖ វាបណ្ដាលមកពីប្រភេទមេរោគ ប៊ុនឌីប៊ូចូ (Bundibugyo) ហើយវាបានក្លាយជាការផ្ទុះធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសនេះ។

យោងតាមរបាយការណ៍ Disease Outbreak News របស់ WHO ចុះថ្ងៃទី២៥ កញ្ញា គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៣ កញ្ញា ២០២៦ មានករណីបញ្ជាក់ ៧ ៨៩០ អ្នកស្លាប់ ៣ ៧៩៩ នាក់ និងអ្នកជាសះស្បើយ ១ ៩៦៦ នាក់។ អត្រាស្លាប់ក្នុងចំណោមករណីបញ្ជាក់ គឺ ៤៨,១%។ ចាប់ពីរបាយការណ៍មុន (១១ កញ្ញា) រហូតដល់ថ្ងៃទី២៣ កញ្ញា មានករណីថ្មីបន្ថែម ១ ១៣៣ និងអ្នកស្លាប់ ៥៣២ នាក់។ ត្រឹមចុងសប្ដាហ៍បន្ទាប់ ទីភ្នាក់ងារ AP រាយការណ៍ថា ចំនួនបានកើនដល់ ៨ ០៦៧ ករណី និងអ្នកស្លាប់ ៣ ៩០១ នាក់។ យោងតាមមជ្ឈមណ្ឌលការពារ និងគ្រប់គ្រងជំងឺអឺរ៉ុប (ECDC) គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៩ កញ្ញា មានករណីបញ្ជាក់ ៨ ២២៤ អ្នកស្លាប់ ៣ ៩៨២ នាក់ និងអ្នកជាសះស្បើយ ២ ១២១ នាក់។

ប្រភព៖ WHO Disease Outbreak News (២៥ កញ្ញា ២០២៦) ទិន្នន័យគិតត្រឹមថ្ងៃទី២៣ កញ្ញា។ ក្នុងចំណោមតំបន់សុខាភិបាល ៦៣ មាន ៤៨ តំបន់ដែលមានករណីក្នុងរយៈពេល ២១ ថ្ងៃចុងក្រោយ។

បញ្ហាមិនមែនមានតែអេបូឡាប៉ុណ្ណោះទេ។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារ Reuters ដែលដកស្រង់ដោយ The Rio Times ករណីជំងឺ mpox មួយក៏ត្រូវបានបញ្ជាក់ផងដែរ នៅក្នុងទីក្រុងភាគឦសាន ដែលជាចំណុចកណ្ដាលនៃការផ្ទុះអេបូឡា។ AP រាយការណ៍ថា បុគ្គលិកសុខាភិបាលយ៉ាងហោចណាស់ ៥០ នាក់បានស្លាប់ចាប់តាំងពីការប្រកាសការផ្ទុះ ហើយការយឺតយ៉ាវក្នុងការបើកប្រាក់ឈ្នួល បាននាំឱ្យមានការធ្វើកូដកម្ម។

០២ · ពេលវេលាពីករណីដំបូង ដល់ជាង ៨ ០០០ ករណី

កាលបរិច្ឆេទទាំងនេះ ផ្អែកលើ WHO, Africa CDC, CDC, AP, Reuters និង Al Jazeera។ សូមមើលបញ្ជីប្រភពនៅចុងអត្ថបទ។

០៣ · មូលហេតុហេតុអ្វីការផ្ទុះលើកនេះធំម្ល៉េះ ហើយហេតុអ្វីនៅពេលនេះ?

គ្មានកត្តាតែមួយណាដែលពន្យល់បានទាំងអស់ទេ។ ប៉ុន្តែប្រភពដែល Eksastra បានពិនិត្យ បង្ហាញពីកត្តាធំៗចំនួនបួន ដែលកើតឡើងព្រមគ្នា៖

ការខ្វះទំនុកចិត្តនេះ មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើការឆ្លង។ វេជ្ជបណ្ឌិតម្នាក់នៅគីវូខាងជើង បានប្រាប់ Reuters ថា អ្នកជំងឺខ្លាចថា បើពួកគេទៅមន្ទីរពេទ្យ ពួកគេនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅមជ្ឈមណ្ឌលព្យាបាល «ដើម្បីស្លាប់»។ ដូច្នេះមនុស្សជាច្រើនសម្រាកព្យាបាលនៅផ្ទះ ដែលធ្វើឱ្យគ្រួសារ និងអ្នកថែទាំប្រឈមនឹងការឆ្លង។

ការផ្ទុះនេះមិនមែនកំពុងរួមតូចទេ វាកំពុងផ្លាស់ទី។— Anthony Kergosien, អង្គការគ្រូពេទ្យគ្មានព្រំដែន (MSF) (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Reuters

ការវិភាគចំពោះសំណួរ «ហេតុអ្វីពេលនេះ?» ចម្លើយគឺ កត្តាទាំងបួនខាងលើបានជួបគ្នានៅពេលតែមួយ។ ក្នុងការផ្ទុះឆ្នាំ ២០១៨–២០២០ ក៏មានជម្លោះ និងការខ្វះទំនុកចិត្តដែរ ប៉ុន្តែនៅពេលនោះ មេរោគជាប្រភេទហ្សាអ៊ីរ ដែលមានវ៉ាក់សាំងរួចហើយ។ លើកនេះ មេរោគដែលគ្មានវ៉ាក់សាំង បានលេចឡើងនៅក្នុងតំបន់ដែលប្រព័ន្ធតាមដានជំងឺទើបតែរងការកាត់ថវិកា។ លទ្ធផលគឺ ការផ្ទុះត្រូវបានរកឃើញយឺត ហើយរីកធំលឿនជាងសមត្ថភាពឆ្លើយតប។

០៤ · មេរោគហេតុអ្វីប្រភេទប៊ុនឌីប៊ូចូសំខាន់?

«អេបូឡា» មិនមែនជាមេរោគតែមួយប្រភេទទេ។ វាជាក្រុមមេរោគដែលមានប្រភេទខុសៗគ្នា។ ការផ្ទុះធំៗភាគច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ រួមទាំងការផ្ទុះនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច ឆ្នាំ ២០១៤–២០១៦ និងនៅកុងហ្គោ ឆ្នាំ ២០១៨–២០២០ បណ្ដាលមកពីប្រភេទ ហ្សាអ៊ីរ (Zaire)។ ឧបករណ៍ការពារ និងព្យាបាលដែលពិភពលោកមានសព្វថ្ងៃ ត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ប្រភេទនេះ។

ផ្ទុយទៅវិញ ប្រភេទប៊ុនឌីប៊ូចូ ត្រូវបានរកឃើញដំបូងនៅប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដា ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧។ យោងតាម CDC មុនឆ្នាំ ២០២៦ វាបង្កការផ្ទុះធំៗតែពីរដងប៉ុណ្ណោះ៖ នៅអ៊ូហ្គង់ដា ឆ្នាំ ២០០៧ (១៣១ ករណី ស្លាប់ ៤២ នាក់) និងនៅទីក្រុង Isiro កុងហ្គោ ឆ្នាំ ២០១២ (៦២ ករណី ស្លាប់ ៣៤ នាក់)។ CDC បញ្ជាក់ថា ការផ្ទុះមុនៗរបស់ប៊ុនឌីប៊ូចូ មានអត្រាស្លាប់ប្រហែល ២៥% ដល់ ៥០%។

ប្រភព៖ WHO (១៧ ឧសភា និង ៣១ សីហា ២០២៦) និង CDC Health Alert Network (១៩ ឧសភា ២០២៦)។

WHO បានបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្ដីប្រកាស PHEIC ថា «ខុសពីប្រភេទហ្សាអ៊ីរ» បច្ចុប្បន្ន «មិនទាន់មានថ្នាំព្យាបាល ឬវ៉ាក់សាំងជាក់លាក់សម្រាប់មេរោគប៊ុនឌីប៊ូចូ ដែលត្រូវបានអនុម័តទេ» (ប្រែសម្រួល)។ CDC ក៏បញ្ជាក់ដែរថា វ៉ាក់សាំង Ervebo ត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់តែប្រភេទហ្សាអ៊ីរប៉ុណ្ណោះ ហើយផ្អែកលើការសិក្សាលើសត្វ វា «មិនត្រូវបានរំពឹងថា» នឹងការពារប្រឆាំងនឹងប៊ុនឌីប៊ូចូទេ (ប្រែសម្រួល)។

តើមានអ្វីកំពុងធ្វើ? នៅថ្ងៃទី៣១ សីហា ២០២៦ WHO បានចេញការណែនាំថា Ervebo គួរប្រើតែក្នុងពិធីសារស្រាវជ្រាវប៉ុណ្ណោះ ព្រោះភស្តុតាងដែលមាន «នៅតែមិនគ្រប់គ្រាន់» ដើម្បីដឹងថា វាការពារមនុស្សបានពិតប្រាកដឬទេ (ប្រែសម្រួល)។ WHO ស្នើឱ្យធ្វើការសាកល្បងព្យាបាលដោយចៃដន្យ ជាមួយការចាក់វ៉ាក់សាំងជុំវិញអ្នកជំងឺ (ring vaccination) និងពន្លឿនការបង្កើតវ៉ាក់សាំងជាក់លាក់សម្រាប់ប៊ុនឌីប៊ូចូ។ យោងតាម WHO ការសាកល្បងព្យាបាលមួយត្រូវបានចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២ កក្កដា ដើម្បីស្វែងរកថ្នាំព្យាបាលដែលមានប្រសិទ្ធភាពដំបូងគេ ហើយក្រុមទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេសបានប្រជុំនៅថ្ងៃទី៣១ កក្កដា ដើម្បីកំណត់អាទិភាពវ៉ាក់សាំងបេក្ខភាព។

ការវិភាគនេះជាចំណុចខុសគ្នាដ៏ធំបំផុតពីការផ្ទុះឆ្នាំ ២០១៨–២០២០។ នៅពេលនោះ ក្រុមឆ្លើយតបអាចចាក់វ៉ាក់សាំងការពារអ្នកប៉ះពាល់ និងបុគ្គលិកសុខាភិបាល។ លើកនេះ ពួកគេត្រូវពឹងផ្អែកស្ទើរតែទាំងស្រុងលើវិធានការសុខភាពសាធារណៈមូលដ្ឋាន៖ រកឃើញករណី ញែកអ្នកជំងឺ តាមដានអ្នកប៉ះពាល់ និងបញ្ចុះសពដោយសុវត្ថិភាព។ វិធានការទាំងនេះដំណើរការបាន ប៉ុន្តែត្រូវការទំនុកចិត្តពីសហគមន៍ និងការចូលដល់តំបន់ ដែលជាអ្វីដែលខ្វះខាតបំផុតនៅពេលនេះ។

០៥ · ការឆ្លើយតបWHO និង Africa CDC ធ្វើអ្វីខ្លះ?

បាទ/ចាស WHO បានប្រកាស PHEIC រួចហើយ។ នៅថ្ងៃទី១៧ ឧសភា ២០២៦ អគ្គនាយក WHO បានកំណត់ថា ការផ្ទុះនៅកុងហ្គោ និងអ៊ូហ្គង់ដា ជាភាពអាសន្នសុខភាពសាធារណៈដែលជាកង្វល់អន្តរជាតិ ក្រោមមាត្រា ១២ នៃបទប្បញ្ញត្តិសុខភាពអន្តរជាតិ (IHR)។ WHO ក៏បញ្ជាក់ថា វា មិនមែនជា «ភាពអាសន្នជំងឺរាតត្បាតសកល» (pandemic emergency) ទេ។

ការផ្ទុះនេះកំពុងកើតឡើងនៅក្នុងបរិយាកាសប្រតិបត្តិការដ៏ស្មុគស្មាញបំផុតមួយនៅលើទ្វីប ដែលមានអសន្តិសុខ ចលនាប្រជាជន ប្រព័ន្ធសុខាភិបាលផុយស្រួយ និងមធ្យោបាយវេជ្ជសាស្ត្រមានកម្រិត។— វេជ្ជបណ្ឌិត Jean Kaseya អគ្គនាយក Africa CDC (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Africa CDC, ឧសភា ២០២៦

ការតាមដានអ្នកប៉ះពាល់៖ តួលេខពីរដែលផ្ទុយគ្នា

ការតាមដានអ្នកប៉ះពាល់ គឺជាឧបករណ៍សំខាន់បំផុតនៅពេលគ្មានវ៉ាក់សាំង។ យោងតាម WHO ក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង មុនថ្ងៃទី២៣ កញ្ញា អ្នកប៉ះពាល់ ៨៣,៤% ដែលបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ ត្រូវបានតាមដានដោយជោគជ័យ (២៦ ៩៨០ នាក់ ក្នុងចំណោម ៣២ ៣៤២ នាក់)។ ប៉ុន្តែប្រធាន Africa CDC លោក Jean Kaseya បានប្រាប់ Reuters ថា មានតែប្រហែល ៣០ ០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលមានក្នុងបញ្ជីអ្នកប៉ះពាល់ ខណៈដែលតាមចំនួនករណី គួរតែមានប្រហែល ៤៧៤ ០០០ នាក់។ ករណីបញ្ជាក់ថ្មីជាង ៨០% មកពីមនុស្សដែលមិនមាននៅក្នុងបញ្ជីអ្នកប៉ះពាល់។

នៅពេលដែលការផ្ទុះស្ថិតនៅកម្រិតសហគមន៍ យើងមិនអាចនិយាយអំពីការគ្រប់គ្រងបានទេ។— វេជ្ជបណ្ឌិត Jean Kaseya អគ្គនាយក Africa CDC (ប្រែសម្រួល) · ប្រភព៖ Reuters, ២៦ កញ្ញា ២០២៦

សារនេះផ្ទុយពីសារផ្លូវការរបស់កុងហ្គោ។ The Rio Times សរសេរថា រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសថា ការផ្ទុះត្រូវបាន «គ្រប់គ្រង» នៅថ្ងៃទី១០ កញ្ញា ហើយនាយករដ្ឋមន្ត្រី Judith Suminwa Tuluka បាននិយាយថា ការឆ្លើយតប «ចាប់ផ្ដើមផ្ដល់លទ្ធផលជាក់ស្ដែង» (ប្រែសម្រួល តាម Reuters)។ ទាក់ទងនឹងថវិកា Reuters រាយការណ៍ថា មានការសន្យាផ្ដល់ជិត ២,៩ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងនោះ ៨៨៦ លានដុល្លារមកពីសហរដ្ឋអាមេរិក។

ការវិភាគតួលេខ ៨៣,៤% របស់ WHO និងការព្រមានរបស់ Africa CDC មិនផ្ទុយគ្នាទេ។ អ្នកប៉ះពាល់ដែលមាននៅក្នុងបញ្ជី ត្រូវបានតាមដានបានល្អ ប៉ុន្តែបញ្ជីនោះតូចពេក។ បើករណីថ្មីភាគច្រើនមិនមែនមកពីអ្នកប៉ះពាល់ដែលគេស្គាល់ មានន័យថា ខ្សែសង្វាក់នៃការឆ្លងជាច្រើន កំពុងដំណើរការនៅខាងក្រៅការមើលឃើញរបស់ក្រុមឆ្លើយតប។

០៦ · តំបន់ហានិភ័យចំពោះប្រទេសជិតខាង

កុងហ្គោមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសចំនួន ៩។ WHO វាយតម្លៃហានិភ័យថា «ខ្ពស់» សម្រាប់ប្រទេសទាំងអស់ដែលមានព្រំដែនគោកជាប់កុងហ្គោ ប៉ុន្តែ «ទាប» សម្រាប់តំបន់អាហ្វ្រិកដែលនៅសល់ និងពិភពលោក។ យោងតាម Al Jazeera ការផ្ទុះបានរីករាលដាលដល់តំបន់សុខាភិបាល Bulu ក្នុងខេត្ត Sud-Ubangi ជាប់ព្រំដែនសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្ដាល និងតំបន់ Dungu ក្នុងខេត្ត Haut-Uélé ជាប់ព្រំដែនស៊ូដង់ខាងត្បូង។ WHO និយាយថា ការពង្រីកនេះ «បង្កើនហានិភ័យនៃការឆ្លងឆ្លងកាត់ព្រំដែន» (ប្រែសម្រួល)។

ប្រភព៖ WHO (សេចក្ដីប្រកាស PHEIC និង DON ២៥ កញ្ញា) Africa CDC (ឧសភា ២០២៦) និង Al Jazeera (២៥ កញ្ញា ២០២៦)។

ការវិភាគអ៊ូហ្គង់ដាបង្ហាញថា ការផ្ទុះអាចត្រូវបានបញ្ឈប់ នៅពេលដែលមានប្រព័ន្ធសុខាភិបាលដំណើរការ និងសន្តិសុខ។ ប៉ុន្តែតំបន់ព្រំដែនថ្មីៗ ដូចជា Dungu និង Bulu ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីចំណុចកណ្ដាលនៃការឆ្លើយតប ហើយប្រទេសជិតខាងខ្លះ ដូចជា ស៊ូដង់ខាងត្បូង និងសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្ដាល មានប្រព័ន្ធសុខាភិបាលផុយស្រួយ។ ការរីករាលដាលដល់ទីនោះ នឹងពិបាករកឃើញ និងពិបាកទប់ស្កាត់ជាងនៅអ៊ូហ្គង់ដាច្រើន។

០៧ · ប្រៀបធៀបធៀបនឹងអាហ្វ្រិកខាងលិច ២០១៤–២០១៦ និងកុងហ្គោ ២០១៨–២០២០

ដើម្បីយល់ពីទំហំនៃការផ្ទុះលើកនេះ គួរប្រៀបធៀបជាមួយការផ្ទុះធំៗពីរលើកចុងក្រោយ។ ការផ្ទុះនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច (ជាពិសេសនៅហ្គីណេ លីបេរីយ៉ា និងសៀរ៉ាឡេអូន) នៅតែជាការផ្ទុះធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ការផ្ទុះនៅគីវូខាងជើង និងអ៊ីទូរី ឆ្នាំ ២០១៨–២០២០ ធ្លាប់ជាការផ្ទុះធំបំផុតរបស់កុងហ្គោ រហូតដល់ឆ្នាំនេះ។

ប្រភព៖ CDC (ប្រវត្តិការផ្ទុះជំងឺអេបូឡា) សម្រាប់ឆ្នាំ ២០១៤–២០១៦ និង ២០១៨–២០២០៖ WHO (២៥ កញ្ញា ២០២៦) សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦។ ក្រាហ្វត្រូវបានរៀបចំដោយ Eksastra។

ចំណុចដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងគេ គឺល្បឿន។ AP រាយការណ៍ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យ WHO ថា នៅសប្ដាហ៍ទី ១៩ នៃការផ្ទុះលើកនេះ មានករណី ៧ ៨៤០ ធៀបនឹង ៣ ៧៨១ ករណីនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច ក្នុងចំណុចពេលវេលាដូចគ្នា។ WHO ព្យាករថា ការផ្ទុះលើកនេះអាចលើសការផ្ទុះនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច ដែលបានសម្លាប់មនុស្សជាង ១១ ០០០ នាក់។

ការវិភាគក្នុងរយៈពេលតិចជាង ៥ ខែ ការផ្ទុះលើកនេះមានករណីច្រើនជាងទ្វេដងនៃការផ្ទុះឆ្នាំ ២០១៨–២០២០ ដែលមានរយៈពេលជិត ២ ឆ្នាំ។ អត្រាស្លាប់ ៤៨% ទាបជាង ៦៦% នៃឆ្នាំ ២០១៨–២០២០ ប៉ុន្តែដោយសារចំនួនករណីច្រើន ចំនួនអ្នកស្លាប់សរុបបានលើសរួចហើយ។

០៨ · ការវាយតម្លៃសញ្ញាល្អ និងហានិភ័យ

០៩ · បន្ទាប់ពីនេះអ្វីដែលត្រូវតាមដាន

• ករណីក្នុងបញ្ជីអ្នកប៉ះពាល់៖ សូចនាករសំខាន់បំផុត។ បើភាគរយនៃករណីថ្មីដែលមកពីបញ្ជីអ្នកប៉ះពាល់កើនឡើង មានន័យថា ក្រុមឆ្លើយតបកំពុងតាមទាន់មេរោគ។
• គីវូខាងជើង៖ តំបន់នេះមានអត្រាស្លាប់ ៥៩,៧% និងប្រហែលមួយភាគបីនៃករណីថ្មី។ តើការផ្ទុះនឹងបន្តរីកនៅទីនោះឬទេ?
• ព្រំដែន៖ តើនឹងមានករណីបញ្ជាក់នៅស៊ូដង់ខាងត្បូង ឬសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្ដាលឬទេ?
• លទ្ធផលការសាកល្បង៖ លទ្ធផលពីការសាកល្បងថ្នាំព្យាបាល និងការសាកល្បង Ervebo អាចផ្លាស់ប្ដូរការឆ្លើយតបទាំងស្រុង។
• ថវិកាពិតប្រាកដ៖ ការសន្យាផ្ដល់ថវិកា មិនដូចការផ្ដល់ពិតប្រាកដទេ។ ត្រូវតាមដានថា តើប្រាក់ឈ្នួលបុគ្គលិកសុខាភិបាលត្រូវបានបើកទាន់ពេលឬអត់។
• ការប្រៀបធៀបជាមួយអាហ្វ្រិកខាងលិច៖ តើចំនួនអ្នកស្លាប់នឹងឈានដល់កម្រិតប្រហែល ១១ ០០០ ដូចការព្យាកររបស់ WHO ឬទេ?

ការវិភាគសេណារីយ៉ូល្អបំផុត គឺការតាមដានអ្នកប៉ះពាល់ប្រសើរឡើង ហើយការសាកល្បងផ្ដល់ឧបករណ៍ថ្មីក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែខាងមុខ។ សេណារីយ៉ូអាក្រក់បំផុត គឺការផ្ទុះបន្តរីកក្នុងសហគមន៍ ហើយឆ្លងចូលប្រទេសជិតខាងដែលមានប្រព័ន្ធសុខាភិបាលខ្សោយ។ ដោយសារករណីថ្មីនៅតែច្រើនរាប់សិបក្នុងមួយថ្ងៃ ការផ្ទុះនេះទំនងជាមិនបញ្ចប់ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះទេ។

១០ · FAQសំណួរដែលសួរញឹកញាប់

១១ · ប្រភពប្រភពឯកសារយោង និងរូបភាព

1. The Rio Times — Africa Intelligence Brief, Monday, September 28, 2026 (28.09.2026)
2. WHO — Disease Outbreak News: Ebola disease caused by Bundibugyo virus, Democratic Republic of the Congo (25.09.2026)
3. ECDC — Ebola disease outbreak in the Democratic Republic of the Congo (data as of 29.09.2026)
4. WHO — Epidemic of Ebola Disease caused by Bundibugyo virus in the DRC and Uganda determined a PHEIC (17.05.2026)
5. WHO — Emergency guidance on the use of licensed Ebola vaccine during Bundibugyo virus disease outbreaks (31.08.2026)
6. CDC Health Alert Network — Ebola Disease Outbreak in the Democratic Republic of the Congo and Uganda (19.05.2026)
7. CDC — History of Ebola Disease Outbreaks
8. Africa CDC — Africa CDC Declares the Ongoing Bundibugyo Ebola Outbreak a Public Health Emergency of Continental Security (05.2026)
9. Reuters (via Daily Sabah) — Ebola outbreak deepens as Congo fails to trace most contacts (26.09.2026)
10. Reuters (via ThePrint) — Moving target: How mistrust is fuelling a deadly Ebola hotspot in east Congo (25.09.2026)
11. AP (via ABC News) — Congo Ebola outbreak tops 8,000 confirmed cases as disease remains out of control (28.09.2026)
12. Al Jazeera — DR Congo’s Ebola outbreak spreads to two new health zones, WHO says (25.09.2026)
13. STAT News — Trump’s cuts to foreign aid are undermining the Ebola response, insiders say (19.05.2026)

📷 ឥណទានរូបភាព

រូបភាពទាំង ៧ ក្នុងអត្ថបទនេះ មកពី Wikimedia Commons៖ MONUSCO Photos (CC BY-SA 2.0) · ERCC – Emergency Response Coordination Centre (Public domain) · HokieRNB (Public domain) · National Institute of Allergy and Infectious Diseases (Public domain) · Coordenação-Geral de Observação da Terra/INPE (CC BY-SA 2.0) · CDC Global / Athalia Christie (CC BY 2.0) · MONUSCO / Mamadou Alain Coulibaly (CC BY-SA 2.0)។ តារាង និងគំនូសប្រៀបធៀប ត្រូវបានរៀបចំដោយ Eksastra ពីតួលេខផ្លូវការ។ ចុចលើរូបភាពណាមួយ ដើម្បីមើលទំហំធំ។