ហេតុអ្វីបានជាឱសថអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មីស្ទើរតែមិនត្រូវបានផលិត ហើយតើយន្តការហិរញ្ញវត្ថុ “ជម្រុញ”-“ទាញ” កំពុងព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហានេះយ៉ាងណា?
គួរដឹង · សេដ្ឋកិច្ចថ្នាំ-ស្ថាប័ន៖ Push-Pull Funding Models, CARB-X, GARDP, NHS Subscription Model & the US PASTEUR Act
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
អត្ថបទនេះមិនមែនអំពីរបៀបដែល WHO ឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំ ឬស្ថាប័នអន្តរជាតិណារៀបចំគោលនយោបាយឆ្លើយតបនោះទេ — ស៊េរីនេះមានអត្ថបទដាច់ដោយឡែករួចហើយអំពីប្រព័ន្ធឃ្លាំមើល GLASS របស់ WHO ចំពោះភាពធន់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិកទូទៅ ផែនការសកលសកម្មភាព (GAP-AMR) ឆ្នាំ២០១៥ ព្រមទាំងបណ្តាញឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំគ្រុនចាញ់ដាច់ដោយឡែកមួយទៀត។ អត្ថបទនេះផ្ទុយទៅវិញ ផ្តោតតែលើសំណួរសេដ្ឋកិច្ចមួយ៖ ហេតុអ្វីក្រុមហ៊ុនឱសថធំៗជាច្រើនបានដកខ្លួនចេញពីការស្រាវជ្រាវឱសថអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មី ហើយតើយន្តការហិរញ្ញវត្ថុ “ជម្រុញ” និង “ទាញ” — ដូចជា CARB-X, GARDP, គំរូជាវរបស់ NHS ចក្រភពអង់គ្លេស និងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ PASTEUR Act របស់សហរដ្ឋអាមេរិក — កំពុងព្យាយាមកែតម្រូវការបរាជ័យទីផ្សារនេះបែបណា។ មិនមែនដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។
០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ វិសាលភាពអត្ថបទនេះ — ខុសពីអត្ថបទឃ្លាំមើល/ស្ថាប័នដែលមានស្រាប់
ចាប់ពីការរកឃើញ penicillin ក្នុងទសវត្សរ៍១៩៤០ ដល់អ្វីដែលអ្នកប្រវត្តិឱសថហៅថា “សម័យមាស” នៃការរកឃើញអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មី (ប្រមាណ១៩៤០-១៩៦០) ក្រុមហ៊ុនឱសថធំៗបានដាក់ចេញថ្នាក់ឱសថប្រឆាំងបាក់តេរីថ្មីៗជាប្រចាំ។ ប៉ុន្តែចាប់ពីដើមទសវត្សរ៍២០០០ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ចំនួនអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មីខុសពីគ្រួសារចាស់ដែលទទួលការអនុញ្ញាតលក់ ធ្លាក់ចុះខ្លាំង — តាមសន្លឹកព័ត៌មានរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ខ្លួនឯង “ពិភពលោកកំពុងជួបវិបត្តិស្រាវជ្រាវ-អភិវឌ្ឍន៍ ដោយមានឱសថថ្មីតិចតួចនៅក្នុងបំពង់អភិវឌ្ឍន៍” ខណៈបាក់តេរីបន្តវិវត្តន៍ភាពធន់ថ្នាំលឿនជាងអត្រាការស្រាវជ្រាវជំនួស។
អត្ថបទនេះមិនពន្យល់យន្តការឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំ ឬគោលនយោបាយស្ថាប័នអន្តរជាតិទេ — ស៊េរីនេះមានអត្ថបទដាច់ដោយឡែករួចហើយស្តីពីប្រព័ន្ធឃ្លាំមើល GLASS របស់ WHO ចំពោះភាពធន់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិកទូទៅ ផែនការសកលសកម្មភាព (Global Action Plan on AMR, GAP-AMR ២០១៥) ដែលកំណត់កាតព្វកិច្ចរបស់ប្រទេសសមាជិក ព្រមទាំងអត្ថបទដាច់ដោយឡែកមួយទៀតអំពីការឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំគ្រុនចាញ់ (Artemisinin) ជាក់លាក់។ អត្ថបទទាំងនោះឆ្លើយសំណួរថា “តើភាពធន់ថ្នាំរាលដាលយ៉ាងណា ហើយអង្គការណាតាមដាន?” ខណៈអត្ថបទនេះឆ្លើយសំណួរខុសគ្នាទាំងស្រុង៖ “ហេតុអ្វីក្រុមហ៊ុនឈប់ផលិតឱសថថ្មីមកទប់ស្កាត់វា ហើយតើមានយន្តការហិរញ្ញវត្ថុអ្វីខ្លះកំពុងព្យាយាមកែតម្រូវ?”
| អ្វីដែលអត្ថបទនេះមិនធ្វើ | មិនពន្យល់យន្តការឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំ ស្ថិតិរាលដាល ឬកាតព្វកិច្ចស្ថាប័នអន្តរជាតិទេ — សូមមើលអត្ថបទ GLASS/GAP-AMR/ការឃ្លាំមើលគ្រុនចាញ់ក្នុងស៊េរីនេះ |
| អ្វីដែលអត្ថបទនេះផ្តោត | ហេតុអ្វីទីផ្សារពាណិជ្ជកម្មបរាជ័យ ក្រុមហ៊ុនធំៗដកខ្លួនចេញ បញ្ជីមេរោគអាទិភាព និងយន្តការហិរញ្ញវត្ថុ “ជម្រុញ/ទាញ” ដែលកំពុងព្យាយាមកែតម្រូវវា |
| វិសាលភាព | ឱសថប្រឆាំងបាក់តេរី (antibacterial) ជាចម្បង — មិនរួមបញ្ចូលថ្នាំប្រឆាំងផ្សិត ប្រឆាំងវីរុស ឬថ្នាំគ្រុនចាញ់ទេ |
០២ហេតុអ្វីទីផ្សារបរាជ័យ៖ តក្កវិជ្ជាសេដ្ឋកិច្ចប្រឆាំងខ្លួនឯងរបស់ឱសថអង់ទីប៊ីយោទិក
ឱសថភាគច្រើនផ្សេងទៀត — ថ្នាំបញ្ចុះឈាមខ្ពស់ ថ្នាំទឹកនោមផ្អែម ថ្នាំកូឡេស្តេរ៉ុល — ជាថ្នាំរ៉ាំរ៉ៃ ដែលអ្នកជំងឺបន្តប្រើប្រាស់ជាច្រើនឆ្នាំ ឬពេញមួយជីវិត បង្កើតប្រាក់ចំណូលកើតឡើងវិញជាប្រចាំដល់ក្រុមហ៊ុនផលិត។ ឱសថអង់ទីប៊ីយោទិកផ្ទុយពីនេះទាំងស្រុង៖ អ្នកជំងឺប្រើប្រាស់រយៈពេលខ្លីត្រឹមប៉ុន្មានថ្ងៃ ឬប៉ុន្មានសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ រួចឈប់ — មានន័យថា ចំណូលក្នុងមួយអ្នកជំងឺទាបជាងឱសថរ៉ាំរ៉ៃរាប់រយដង។
លើសពីនេះ គោលការណ៍ “ការគ្រប់គ្រងឱសថប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ” (antimicrobial stewardship) ដែលអង្គការសុខភាពនានាទាំង WHO និងមណ្ឌលគ្រប់គ្រង-ទប់ស្កាត់ជំងឺសហរដ្ឋអាមេរិក (CDC) ណែនាំជាផ្លូវការ តម្រូវឲ្យអង់ទីប៊ីយោទិកជំនាន់ថ្មីបំផុត ដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងបាក់តេរីធន់ថ្នាំបំផុត ត្រូវរក្សាទុកជា “ជម្រើសចុងក្រោយ” (last-resort) ប្រើតែក្នុងករណីចាំបាច់ខ្លាំង — ដើម្បីពន្យារពេលមុនពេលបាក់តេរីវិវត្តន៍ភាពធន់ថ្នាំនឹងឱសថនោះដែរ។ នេះបង្កើតភាពផ្ទុយគ្នាដោយផ្ទាល់៖ គោលដៅសុខភាពសាធារណៈ (ប្រើតិចបំផុតតាមដែលអាចធ្វើបាន ដើម្បីរក្សាប្រសិទ្ធភាពរយៈពេលវែង) ផ្ទុយទាំងស្រុងនឹងតក្កវិជ្ជាធុរកិច្ចធម្មតា (លក់ច្រើនតាមដែលអាចធ្វើបាន ដើម្បីទាញថវិកាស្រាវជ្រាវមកវិញ)។
ជាចុងក្រោយ ការកំណត់តម្លៃក៏ជាឧបសគ្គមួយទៀត៖ អង់ទីប៊ីយោទិកថ្មីជាទូទៅត្រូវកំណត់តម្លៃជិតនឹងអង់ទីប៊ីយោទិកជំនាន់ចាស់ដែលក្លាយជាថ្នាំគ្លីលិកថោកៗរួចហើយ ព្រោះមន្ទីរពេទ្យ និងអ្នកទូទាត់ធានារ៉ាប់រងតែងតែប្រៀបធៀបតម្លៃទៅនឹងជម្រើសដែលមានស្រាប់ — ខុសពីវិស័យផ្សេងទៀតដូចជំងឺមហារីក ដែលឱសថថ្មីអាចកំណត់តម្លៃខ្ពស់ដោយសារកង្វះជម្រើសព្យាបាល។ លទ្ធផលរួម៖ ថ្លៃដើមស្រាវជ្រាវខ្ពស់ ភ្ជាប់នឹងចំណូលរំពឹងទុកទាប និងបរិមាណលក់ដែលកម្រិតដោយចេតនា — សមីការសេដ្ឋកិច្ចដែលអ្នកវិភាគគោលនយោបាយសុខភាពជាច្រើនហៅថា “ការបរាជ័យទីផ្សារ” (market failure) ជាក់លាក់មួយប្រភេទ។
| ថ្នាំរ៉ាំរ៉ៃទូទៅ (ឧ. បញ្ចុះឈាមខ្ពស់) | ប្រើប្រាស់ជាច្រើនឆ្នាំ/ពេញមួយជីវិត — ចំណូលកើតឡើងវិញជាប្រចាំ |
| អង់ទីប៊ីយោទិកថ្មី | ប្រើប្រាស់ប៉ុន្មានថ្ងៃ + ណែនាំរក្សាទុកជាជម្រើសចុងក្រោយ — បរិមាណលក់ទាបដោយចេតនា សូម្បីក្រោយអនុញ្ញាតរួច |
| ការកំណត់តម្លៃ | ជាទូទៅជិតនឹងឱសថគ្លីលិកចាស់ — មិនអាចទាញថ្លៃដើមស្រាវជ្រាវខ្ពស់មកវិញបានដូចវិស័យផ្សេង |
០៣ក្រុមហ៊ុនធំៗដកខ្លួនចេញ៖ ករណីក្ស័យធនរបស់ Achaogen និងអ្នកដទៃទៀត
តាមអត្ថបទព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងទស្សនាវដ្តី Nature ក្រុមហ៊ុនឱសថពហុជាតិសាជីវកម្មធំៗមួយចំនួន — រួមទាំង AstraZeneca, Novartis, និង Sanofi — បានកាត់បន្ថយ ឬបញ្ឈប់កម្មវិធីស្រាវជ្រាវអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មីស្ទើរតែទាំងស្រុងចន្លោះឆ្នាំ ២០១៦-២០១៨ ដោយហេតុផលចម្បងតែមួយ៖ “កង្វះការលើកទឹកចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ” (a lack of financial incentive) តាមចំណងជើងរងផ្ទាល់របស់អត្ថបទ។ នេះមិនមែនការស្មានទេ — ជាការសម្រេចចិត្តអាជីវកម្មដែលក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់បានប្រកាសជាសាធារណៈ។
ករណីច្បាស់លាស់បំផុតដែលបង្ហាញពីភាពធ្ងន់ធ្ងររបស់បញ្ហានេះ គឺក្រុមហ៊ុនអាមេរិកខ្នាតតូច Achaogen។ តាមរបាយការណ៍របស់ Center for Infectious Disease Research and Policy (CIDRAP) សាកលវិទ្យាល័យ Minnesota ក្រុមហ៊ុននេះទទួលបានការអនុញ្ញាតពី FDA ក្នុងខែមិថុនា ២០១៨ សម្រាប់ plazomicin (ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម Zemdri) ជាឱសថព្យាបាលការឆ្លងមេរោគប្រព័ន្ធទឹកនោមស្មុគស្មាញ ដែលបណ្តាលមកពីបាក់តេរីធន់ថ្នាំច្រើនប្រភេទ — ជាជោគជ័យវិទ្យាសាស្ត្រពិតប្រាកដ។ ក៏ប៉ុន្តែ តិចជាងមួយឆ្នាំក្រោយមក ក្រុមហ៊ុនប្រកាសក្ស័យធនតាមមាត្រា ១១ (Chapter 11) ដោយសារការលក់មិនគ្រប់គ្រាន់គ្របដណ្តប់ថ្លៃដើម។ លោក Allan Coukell នៃអង្គការ Pew Charitable Trusts ត្រូវបានយោងក្នុងរបាយការណ៍ថា “Achaogen មិនចាំបាច់ត្រូវរស់រានឡើយ” ខណៈលោកស្រី Helen Boucher នៃសាកលវិទ្យាល័យ Tufts និង Infectious Diseases Society of America (IDSA) បង្ហាញការព្រួយបារម្ភថា ក្រុមហ៊ុនតូចៗផ្សេងទៀតអាចជួបវាសនាដូចគ្នា។
តាមរបាយការណ៍ដដែលរបស់ CIDRAP ជាង៩០%នៃផលិតផលអង់ទីប៊ីយោទិកកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ បច្ចុប្បន្នមកពីក្រុមហ៊ុនខ្នាតតូច មិនមែនក្រុមហ៊ុនធំមានធនធានស្ថេរភាពទេ ហើយប្រមាណ៦០%នៃក្រុមហ៊ុនទាំងនោះ គ្មានផលិតផលផ្សេងទៀតកំពុងលក់ក្នុងទីផ្សារឡើយ — ធ្វើឲ្យពួកគេប្រថុយប្រថានហិរញ្ញវត្ថុខ្ពស់បំផុត ដោយគ្មានប្រភពចំណូលចម្រុះទុកជាខ្នងគាំទ្រ។
| ក្រុមហ៊ុនធំៗដកខ្លួន | AstraZeneca, Novartis, Sanofi — កាត់បន្ថយ/បញ្ឈប់ស្រាវជ្រាវអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មី ចន្លោះ២០១៦-២០១៨ (Nature) |
| Achaogen (ក្រុមហ៊ុនតូច) | ទទួល FDA អនុញ្ញាត plazomicin មិថុនា ២០១៨ — ក្ស័យធនតិចជាងមួយឆ្នាំក្រោយមក |
| រចនាសម្ព័ន្ធវិស័យ | >៩០%នៃការអភិវឌ្ឍន៍មកពីក្រុមហ៊ុនតូច — ~៦០%គ្មានផលិតផលផ្សេងគាំទ្រ (CIDRAP) |
០៤បញ្ជីមេរោគអាទិភាពរបស់ WHO៖ គ្រោងការណ៍កំណត់ថាតើការគំរាមកំហែងណាសំខាន់
ដើម្បីដឹកនាំថវិកាស្រាវជ្រាវទៅរកគោលដៅដែលមានផលប៉ះពាល់សុខភាពសាធារណៈខ្ពស់បំផុត WHO បានបោះពុម្ព បញ្ជីមេរោគបាក់តេរីអាទិភាព (Bacterial Priority Pathogens List, BPPL) លើកដំបូងឆ្នាំ២០១៧ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយក្នុងខែឧសភា ២០២៤។ បញ្ជីនេះប្រើវិធីសាស្ត្រវិភាគសម្រេចចិត្តពហុលក្ខណវិនិច្ឆ័យ (multi-criteria decision analysis) ដោយពិចារណាលើបន្ទុកជំងឺ លំនាំភាពធន់ថ្នាំ លទ្ធភាពរាលដាល ភាពធ្ងន់ធ្ងរជំងឺ អត្រាមរណភាព និងភាពងាយរងគ្រោះនៃប្រជាជនប្រឈម — ចែកបាក់តេរី-ធន់ថ្នាំចេញជា៣ថ្នាក់អាទិភាព។
🔴 អាទិភាពសំខាន់បំផុត (Critical) — ៤ប្រភេទ
Acinetobacter baumannii ធន់ថ្នាំ carbapenem · Enterobacterales ធន់ថ្នាំ cephalosporin ជំនាន់ទី៣ · Enterobacterales ធន់ថ្នាំ carbapenem · Mycobacterium tuberculosis ធន់ថ្នាំ rifampicin
🟠 អាទិភាពខ្ពស់ (High) — ៧ប្រភេទ
Salmonella Typhi · Shigella spp. · Enterococcus faecium ធន់ vancomycin · Pseudomonas aeruginosa ធន់ carbapenem · Salmonella មិនមែនប្រភេទ Typhi · Neisseria gonorrhoeae · Staphylococcus aureus ធន់ methicillin (MRSA)
🟡 អាទិភាពមធ្យម (Medium) — ៤ប្រភេទ
Streptococcus ក្រុម A · Streptococcus pneumoniae · Haemophilus influenzae · Streptococcus ក្រុម B — ២ប្រភេទថ្មីបន្ថែមក្នុងបច្ចុប្បន្នភាព២០២៤
បញ្ជីនេះមិនមែនគ្រាន់តែជាឯកសារឃ្លាំមើលទេ — វាដើរតួជា “ផែនទីផ្លូវ” ដែល CARB-X, GARDP និងអង្គការផ្តល់ថវិកាស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀត ប្រើដើម្បីវាយតម្លៃថាតើគម្រោងស្រាវជ្រាវអង់ទីប៊ីយោទិកមួយណាសមនឹងទទួលថវិកាអាទិភាព (សូមមើលផ្នែក E-H)។ ចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវកត់សម្គាល់៖ ការធន់ថ្នាំ rifampicin ចំពោះជំងឺរបេង ស្ថិតក្នុងកម្រិតអាទិភាពសំខាន់បំផុតដូចគ្នា ប៉ុន្តែស៊េរីនេះមានអត្ថបទដាច់ដោយឡែកមួយផ្សេងទៀត ដែលពិនិត្យលម្អិតលើភាពធន់ថ្នាំរបេងច្រើនប្រភេទ (MDR-TB/XDR-TB) ជាក់លាក់រួចហើយ។
០៥ថវិកា “ជម្រុញ” (Push)៖ CARB-X និងគំរូអ្នកបង្កើនល្បឿន
ការឆ្លើយតបគោលនយោបាយដំបូងចំពោះការបរាជ័យទីផ្សារនេះ ជា “ថវិកាជម្រុញ” (push funding) — ជំនួយថវិកាដល់ដំណាក់កាលដើមនៃការស្រាវជ្រាវ ដោយមិនទាមទារភាគហ៊ុន ឬចំណែកចំណូលត្រឡប់មកវិញទេ។ អង្គការធំបំផុតតាមប្រភេទនេះ គឺ CARB-X (Combating Antibiotic-Resistant Bacteria Biopharmaceutical Accelerator) បង្កើតឡើងឆ្នាំ២០១៦ ដឹកនាំដោយសាកលវិទ្យាល័យ Boston សហការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ ដោយទទួលថវិកាចូលរួមពីទាំង BARDA សហរដ្ឋអាមេរិក Wellcome Trust ចក្រភពអង់គ្លេស ក្រសួងអប់រំ-ស្រាវជ្រាវអាល្លឺម៉ង់ (BMBF) និងមូលនិធិ Bill & Melinda Gates។
តាមទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ CARB-X ចាប់ពីបង្កើតរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន អង្គការនេះបានវិនិយោគជាង៥០៦លានដុល្លារ លើគម្រោង១២៤ នៅក្នុងប្រទេស១៤ — រួមទាំងឱសថថ្មី ឧបករណ៍វិនិច្ឆ័យរោគលឿន និងវ៉ាក់សាំងកម្រិតដំណាក់កាលដើម។ គិតត្រឹមរបាយការណ៍ចុងក្រោយ គម្រោងទាំងនោះមានការសាកល្បងគ្លីនិកលើមនុស្ស២៤កំពុងដំណើរការ ព្រមទាំងឧបករណ៍វិនិច្ឆ័យរោគ៣ដែលបានចេញលក់ជាទីផ្សាររួច។ CARB-X ខ្លួនឯងអះអាងថា គម្រោងក្នុងផលប័ត្ររបស់ខ្លួន “មានលទ្ធភាពឈានទៅដល់ដំណាក់កាលគ្លីនិកខ្ពស់ជាងស្តង់ដារឧស្សាហកម្មទូទៅប្រាំដង” — ជាការអះអាងផ្ទាល់របស់អង្គការ មិនមែនការវាយតម្លៃឯករាជ្យទេ។
យន្តការស្នូល៖ CARB-X ផ្តល់ “ជំនួយផ្នែកបច្ចេកទេស” (portfolio acceleration tools) បន្ថែមលើថវិកា — ជួយគម្រោងខ្នាតតូចរៀបចំផែនការវិលមន្ត្រីបទបញ្ជា ការគ្រប់គ្រងគុណភាព និងយុទ្ធសាស្ត្រធុរកិច្ច — ដោះស្រាយផ្នែកមួយនៃចន្លោះប្រហោងដែលបានលើកឡើងក្នុងផ្នែក C គឺក្រុមហ៊ុនតូចភាគច្រើនគ្មានធនធានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ជំហានទាំងនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែថវិកាជម្រុញមានដែនកំណត់ស្នូលមួយ៖ វាជួយឲ្យគម្រោងឈានដល់ការសាកល្បងគ្លីនិក ប៉ុន្តែមិនដោះស្រាយបញ្ហាចំណូលក្រោយអនុញ្ញាតលក់ទេ — ជាចន្លោះប្រហោងដែលយន្តការ “ទាញ” ព្យាយាមឆ្លើយតប (សូមមើលផ្នែក G-I)។
| បង្កើតឡើង | ២០១៦ — ដឹកនាំដោយសាកលវិទ្យាល័យ Boston |
| ថវិកាចូលរួម | BARDA (សហរដ្ឋអាមេរិក) · Wellcome Trust (អង់គ្លេស) · BMBF (អាល្លឺម៉ង់) · មូលនិធិ Gates |
| ទំហំវិនិយោគ | >៥០៦លានដុល្លារ លើ១២៤គម្រោង ក្នុង១៤ប្រទេស — សាកល្បងគ្លីនិក២៤ + វិនិច្ឆ័យរោគ៣លក់រួច |
| ដែនកំណត់ | ជួយដល់ការសាកល្បងគ្លីនិកតែប៉ុណ្ណោះ — មិនធានាចំណូលក្រោយអនុញ្ញាតលក់ទេ |
០៦ថវិកា “ជម្រុញ”៖ BARDA និងសន្តិសុខសុខភាពសហរដ្ឋអាមេរិក
Biomedical Advanced Research and Development Authority (BARDA) ជាទីភ្នាក់ងារសហព័ន្ធអាមេរិកក្រោមរដ្ឋបាលត្រៀមរៀបចំ-ឆ្លើយតបយុទ្ធសាស្ត្រ (Administration for Strategic Preparedness and Response, ASPR) នៃក្រសួងសុខាភិបាល-សេវាមនុស្ស (HHS)។ អាណត្តិចម្បងរបស់ BARDA គឺគាំទ្រការអភិវឌ្ឍន៍ “វិធានការការពារវេជ្ជសាស្ត្រ” (medical countermeasures) សម្រាប់ភាពអាសន្នសុខភាពសាធារណៈជាទូទៅ — ជំងឺរាតត្បាតផ្តាសាយធំ ជំងឺឆ្លងកើតថ្មី និងការគំរាមកំហែងគីមី-ជីវសាស្ត្រ-វិទ្យុសកម្ម-នុយក្លេអ៊ែរ (CBRN) — មិនមែនចាត់តាំងឡើងជាក់លាក់សម្រាប់ភាពធន់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិកតែម្នាក់ឯងទេ។
ចំពោះឧស្សាហកម្មអង់ទីប៊ីយោទិកជាក់លាក់ BARDA សម្តែងតួនាទីទាំងជាដៃគូថវិកាចម្បងរបស់ CARB-X (ផ្នែក E) និងជាអ្នកផ្តល់កិច្ចសន្យាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្លួនផងដែរដល់ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ឱសថប្រឆាំងបាក់តេរីធន់ថ្នាំ ជាពិសេសគម្រោងកម្រិតជិតដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ ភាពខុសគ្នាសំខាន់ពី CARB-X ជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញឯករាជ្យ៖ BARDA ជាភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ ភ្ជាប់ជាមួយអាទិភាពសន្តិសុខសុខភាពជាតិសហរដ្ឋអាមេរិកជាចម្បង — មានន័យថា ការគាំទ្ររបស់ខ្លួនអាចប្រែប្រួលទៅតាមថវិកា និងអាទិភាពនយោបាយប្រចាំឆ្នាំរបស់សភាកុងហ្គ្រេស ខុសពីអង្គការសប្បុរសធម៌ដែលមានផែនការហិរញ្ញវត្ថុរយៈពេលវែងជាងនេះ។
- ចាត់តាំងក្រោម ASPR/HHS — មិនមែនស្ថាប័នឯករាជ្យ ឬអន្តរជាតិទេ
- អាណត្តិទូលំទូលាយ៖ ជំងឺរាតត្បាត ជំងឺឆ្លងកើតថ្មី ការគំរាមកំហែង CBRN — មិនមែនតែ AMR ទេ
- ជាដៃគូថវិកាចម្បងរបស់ CARB-X ព្រមទាំងផ្តល់កិច្ចសន្យាផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ
០៧យន្តការ “ទាញ” (Pull)៖ គំរូជាវរបស់ NHS ចក្រភពអង់គ្លេស
ដើម្បីដោះស្រាយចន្លោះប្រហោងដែលថវិកា “ជម្រុញ” មិនអាចដល់ — ចំណូលក្រោយអនុញ្ញាតលក់ — ចក្រភពអង់គ្លេសបានសាកល្បង “យន្តការទាញ” (pull incentive) ជាដំបូងគេក្នុងចំណោមប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ សេវាសុខភាពជាតិចក្រភពអង់គ្លេស (NHS England) សហការជាមួយ National Institute for Health and Care Excellence (NICE) បានរៀបចំ “គំរូបង់ថ្លៃជាវ” (subscription-style payment model) — ដែលកាសែតឧស្សាហកម្មខ្លះហៅក្រៅផ្លូវការថា “គំរូ Netflix” ព្រោះស្រដៀងនឹងសេវាជាវខ្សែភាពយន្តជាកញ្ចប់។
យន្តការស្នូល៖ ជំនួសទូទាត់ថ្លៃទៅតាមចំនួនកញ្ចប់ថ្នាំដែលចេញវេជ្ជបញ្ជា NHS បង់ថ្លៃថេរប្រចាំឆ្នាំដល់ក្រុមហ៊ុនផលិត ដោយផ្អែកលើតម្លៃសុខភាពជាសាធារណៈដែលថ្នាំនោះនាំមក (ដូចជា ថាតើវាដោះស្រាយបញ្ហាបាក់តេរីអាទិភាពសំខាន់ ផ្នែក D ដែរឬទេ) — ដកចេញការភ្ជាប់ជាមួយបរិមាណវេជ្ជបញ្ជាជាក់ស្តែងទាំងស្រុង (delinked payment)។ នេះមានន័យថា ក្រុមហ៊ុនទទួលចំណូលដដែល ទោះបីវេជ្ជបណ្ឌិតគ្រប់គ្រងប្រើប្រាស់ថ្នាំតាមគោលការណ៍ stewardship យ៉ាងតឹងរឹង (ផ្នែក B) ក៏ដោយ — ដោះស្រាយភាពផ្ទុយគ្នាស្នូលដែលបានពិភាក្សារួច។ តាមរបាយការណ៍សាធារណៈស្តីពីគម្រោងនេះ កិច្ចសន្យាដំបូងចាប់ផ្តើមអនុវត្តឆ្នាំ២០២២ ជាមួយអង់ទីប៊ីយោទិកពីរមុខ៖ cefiderocol (ក្រុមហ៊ុន Shionogi) និង ceftazidime-avibactam (ក្រុមហ៊ុន Pfizer)។
NICE វាយតម្លៃថ្នាំតាមវិធីសាស្ត្រពិសេស ខុសពីវិធីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើមធម្មតាសម្រាប់ថ្នាំរ៉ាំរ៉ៃ — ដោយពិចារណាលើតម្លៃទប់ស្កាត់ភាពធន់ថ្នាំនាពេលអនាគត មិនមែនតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ចំពោះអ្នកជំងឺបច្ចុប្បន្នប៉ុណ្ណោះទេ។ ការសាកល្បងនេះត្រូវបានតាមដានយ៉ាងជិតស្និទ្ធពីប្រទេសផ្សេងទៀត ជាគំរូសក្តានុពលមួយ — ក៏ប៉ុន្តែគិតត្រឹមបច្ចុប្បន្ន វានៅតែជាការសាកល្បងកម្រិតជាតិតែមួយ មិនទាន់មានប្រព័ន្ធស្រដៀងគ្នាដាក់ឲ្យអនុវត្តទូលំទូលាយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកឡើយ (សូមមើលផ្នែក I)។
| ចាប់ផ្តើម | គំរូជាវ — កិច្ចសន្យាដំបូងអនុវត្តឆ្នាំ២០២២ |
| ថ្នាំក្នុងកិច្ចសន្យាដំបូង | cefiderocol (Shionogi) និង ceftazidime-avibactam (Pfizer) |
| យន្តការ | បង់ថ្លៃថេរប្រចាំឆ្នាំ ដកចេញពីបរិមាណវេជ្ជបញ្ជា (delinked payment) |
០៨យន្តការ “ទាញ”៖ GARDP និងគំរូអភិវឌ្ឍន៍មិនរកប្រាក់ចំណេញ
ខុសពី CARB-X (ជម្រុញថវិកាដល់អ្នកដទៃ) និងគំរូ NHS (ធានាចំណូលក្រោយអនុញ្ញាតលក់) Global Antibiotic Research and Development Partnership (GARDP) ជាដៃគូភាព WHO-DNDi (Drugs for Neglected Diseases initiative) បង្កើតឡើងឆ្នាំ២០១៦ ដែលអភិវឌ្ឍន៍ឱសថដំណាក់កាលចុងក្រោយដោយផ្ទាល់ខ្លួនឯង ជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញ។ ជំនួសពឹងផ្អែកលើក្រុមហ៊ុនឯកជនធ្វើការស្រាវជ្រាវទាំងស្រុង GARDP សហការជាមួយដៃគូឧស្សាហកម្ម-សិក្សា-រដ្ឋច្រើនជាង១០០ស្ថាប័ន នៅ២៧ប្រទេស ដោយបញ្ចូលការចូលដំណើរការសម្រាប់ប្រទេសចំណូលទាប-មធ្យមចូលក្នុងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តាំងពីដំណាក់កាលដើម — មិនមែនគិតបន្ថែមក្រោយផលិតផលចេញលក់រួចទេ។
តាមទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ GARDP ផលប័ត្រកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មាន៨ការព្យាបាល កំណត់គោលដៅចំពោះបាក់តេរីអាទិភាពរបស់ WHO (ផ្នែក D) ដោយផ្ទាល់ — រួមមាន zoliflodacin (ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម NUZOLVENCE) ដែលទទួលការអនុញ្ញាតលក់ពីទាំងអង្គការចំណីអាហារ-ឱសថថៃ និងអាជ្ញាធរអាមេរិកសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺកាមរោគ Neisseria gonorrhoeae ធន់ថ្នាំ (ផ្នែក D) គម្រោង NeoSep សម្រាប់ការឆ្លងមេរោគឈាមទារកទើបនឹងកើត កម្មវិធីពង្រីកលទ្ធភាពទទួលបាន cefiderocol ព្រមទាំងសមាសធាតុថ្មីកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជា BWC0977 និង Debio1453។ ចាប់ពីបង្កើតរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន GARDP បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទទួលអាជ្ញាបណ្ណចូល (in-licensing) ចំនួន៥ និងបានពិនិត្យសមាសធាតុគីមីជាង២៥០.០០០មុខសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវដំណាក់កាលដើម។
លក្ខណៈពិសេសសំខាន់៖ ព្រោះជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញ GARDP អាចរចនាកិច្ចព្រមព្រៀងអាជ្ញាបណ្ណដោយមិនទាមទារភាពផ្តាច់មុខទីផ្សារពេញលេញ (non-exclusive licensing) — ធានាថា ផលិតផលដែលអភិវឌ្ឍន៍ជោគជ័យ អាចចែកចាយក្នុងតម្លៃទាបដល់ប្រទេសមានចំណូលទាបផងដែរ មិនមែនកំណត់ត្រឹមទីផ្សារចំណូលខ្ពស់ដូចគំរូអភិវឌ្ឍន៍ឱសថពាណិជ្ជកម្មធម្មតាទេ។
| បង្កើតឡើង | ២០១៦ — ដៃគូភាព WHO-DNDi មិនរកប្រាក់ចំណេញ |
| ផលប័ត្រ | ៨ការព្យាបាលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ — zoliflodacin, NeoSep, cefiderocol access, BWC0977, Debio1453 |
| ដៃគូ | >១០០ស្ថាប័ន ក្នុង២៧ប្រទេស — កិច្ចព្រមព្រៀងអាជ្ញាបណ្ណចូល៥ + ពិនិត្យសមាសធាតុ>២៥០.០០០ |
០៩យន្តការ “ទាញ”៖ PASTEUR Act របស់សហរដ្ឋអាមេរិក — សេចក្តីព្រាងឆ្លងកាត់ច្រើនសម័យ
ត្រូវគ្នានឹងគំរូ NHS (ផ្នែក G) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក អ្នកនិពន្ធច្បាប់ដែលឆ្លងគណបក្សនយោបាយបានស្នើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ហៅថា PASTEUR Act (Pioneering Antimicrobial Subscriptions To End Upsurging Resistance) — ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធធានាចំណូលថេរតាមកិច្ចសន្យា “ជាវ” (subscription) ដល់ក្រុមហ៊ុនផលិតអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មីដែលដោះស្រាយបញ្ហាបាក់តេរីអាទិភាព (ផ្នែក D) ដកចេញពីបរិមាណវេជ្ជបញ្ជាទាំងស្រុង — ជាគំនិតគោលនយោបាយស្រដៀងគ្នាទាំងស្រុងនឹងគំរូអង់គ្លេស ប៉ុន្តែធ្វើនៅកម្រិតសហព័ន្ធសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ។
តាមការតាមដានគោលនយោបាយសុខភាពសាធារណៈជាសាធារណៈ សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះត្រូវបានដាក់ជូនចូលសភាកុងហ្គ្រេសច្រើនដងជាប់ៗគ្នា ចាប់ពីប្រមាណឆ្នាំ២០២០ — ដោយទទួលការគាំទ្រពីអង្គការវិជ្ជាជីវៈវេជ្ជសាស្ត្រ និងអង្គការគោលនយោបាយសុខភាពដូចជា Pew Charitable Trusts ដែលធ្លាប់ត្រូវបានយោងក្នុងផ្នែក C ថា “ទីផ្សារអង់ទីប៊ីយោទិកខូចហើយ និងនឹងមិនជួសជុលដោយខ្លួនឯងបានឡើយ”។ គិតត្រឹមកំណត់ត្រាសាធារណៈចុងក្រោយបំផុតដែលអត្ថបទនេះមានក្នុងដៃ សេចក្តីព្រាងនេះនៅតែជាសេចក្តីព្រាងច្បាប់ក្នុងសភាកុងហ្គ្រេស មិនទាន់ត្រូវបានអនុម័តជាច្បាប់អនុវត្តន៍ជាផ្លូវការនោះទេ — សូមកុំសន្មតថាវាបានអនុម័តរួចហើយ ព្រោះស្ថានភាពច្បាប់អាចផ្លាស់ប្តូរបន្ទាប់ពីថ្ងៃបោះពុម្ពអត្ថបទនេះ។
ភាពខុសគ្នាសំខាន់ពីគំរូ NHS៖ ចក្រភពអង់គ្លេសមានប្រព័ន្ធសុខភាពសាធារណៈតែមួយ ធ្វើឲ្យអនុវត្តគំរូជាវកម្រិតជាតិមួយបានស្រួល ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកមានប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងឯកជន-សាធារណៈចម្រុះជាច្រើន — PASTEUR Act ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធធ្វើតួជាអ្នកទិញកណ្តាលតែម្នាក់ ជំនួសទីផ្សារធានារ៉ាប់រងកម្រិតរដ្ឋធ្វើដោយឡែក — ភាពស្មុគស្មាញនេះជាហេតុផលមួយដែលសេចក្តីព្រាងនេះចំណាយពេលយូរជាងគំរូអង់គ្លេសសម្រាប់ឆ្លងកាត់។
| ស្នើឡើងដំបូង | ប្រមាណ២០២០ — ដាក់ជាថ្មីច្រើនដងជាប់ៗគ្នា |
| យន្តការស្នើ | ជាវ/delinked payment កម្រិតសហព័ន្ធ — ស្រដៀងគំរូអង់គ្លេស |
| ស្ថានភាពច្បាប់ | សេចក្តីព្រាង — មិនទាន់ជាច្បាប់ តាមកំណត់ត្រាចុងក្រោយបំផុត |
១០តើយន្តការទាំងនេះកំពុងដោះស្រាយបញ្ហាដែរឬទេ? ការត្រួតពិនិត្យតាមភស្តុតាង
ចម្លើយស្មោះត្រង់តាមភស្តុតាងបច្ចុប្បន្ន៖ ដោយផ្នែក ប៉ុន្តែមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ តាមសន្លឹកព័ត៌មានរបស់ WHO ខ្លួនឯង (ផ្នែក A) ភាពធន់ថ្នាំបាក់តេរីមានទំនាក់ទំនងជាមួយមរណភាពជាង៤,៧លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ជាសកល ខណៈប្រមាណ១ក្នុង៦ការឆ្លងមេរោគបាក់តេរីដែលបញ្ជាក់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ជាសកលឆ្នាំ២០២៣ ធន់នឹងអង់ទីប៊ីយោទិក — ហើយថ្លៃដើមព្យាបាលត្រូវបានប៉ាន់ស្មានអាចឈានដល់៤១២ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ បូកនឹងការខាតបង់ផលិតភាព៤៤៣ពាន់លានដុល្លារ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០៣៥។ តួលេខទាំងនេះជាការប៉ាន់ស្មានតាមគំរូស្ថិតិ មិនមែនការរាប់ចំនួនច្បាស់លាស់ទេ — ប៉ុន្តែបង្ហាញពីទំហំបញ្ហាដែលនៅតែបន្តកើនឡើង ទោះមានយន្តការហិរញ្ញវត្ថុថ្មីៗ (ផ្នែក E-I) ចាប់ផ្តើមអនុវត្តរួចមកហើយក៏ដោយ។
ចំណុចសំខាន់មួយទៀត៖ គំរូ “ទាញ” ពេញលក្ខណៈ (ធានាចំណូលក្រោយអនុញ្ញាតលក់ពិតប្រាកដ) បច្ចុប្បន្នអនុវត្តជាផ្លូវការតែនៅចក្រភពអង់គ្លេសមួយប្រទេសប៉ុណ្ណោះ (ផ្នែក G) ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាសេចក្តីព្រាង (ផ្នែក I) — មានន័យថា ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍អង់ទីប៊ីយោទិកភាគច្រើននៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនច្បាស់លាស់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ទោះជោគជ័យទទួលការអនុញ្ញាតលក់ក៏ដោយ — ដូចករណី Achaogen ដែលបានលើកឡើងរួច (ផ្នែក C)។ ថវិកា “ជម្រុញ” ដូច CARB-X និង GARDP ជួយបង្កើនចំនួនគម្រោងចូលដល់ការសាកល្បងគ្លីនិកបានពិតប្រាកដ — ក៏ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេនៅតែជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុពេលចេញលក់ដូចជំហានចុងក្រោយ ដូចដែលបានឃើញរួច ការវិនិយោគដំណាក់កាលដើមទាំងនោះក៏ប្រថុយប្រថានបាត់បង់ផលចំណេញដែរ។
- អ្វីដែលកំពុងដំណើរការ៖ ថវិកា “ជម្រុញ” បង្កើនចំនួនគម្រោងចូលការសាកល្បងគ្លីនិក — CARB-X និង GARDP បង្ហាញលទ្ធផលជាក់ស្តែង
- អ្វីដែលនៅតែខ្វះ៖ យន្តការ “ទាញ” ពេញលក្ខណៈ នៅមានតែចក្រភពអង់គ្លេសមួយប្រទេស — សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាសេចក្តីព្រាង
១១ទស្សនវិស័យអនាគត
សំណួរបើកចំហជាច្រើននៅតែមិនទាន់មានចម្លើយ៖ តើ PASTEUR Act (ផ្នែក I) នឹងឆ្លងកាត់សភាកុងហ្គ្រេសដែរឬទេ ហើយប្រសិនបើឆ្លងកាត់ តើនឹងអនុវត្តជាក់ស្តែងយ៉ាងណាចំពោះប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងឯកជនចម្រុះរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក? តើគំរូជាវរបស់ NHS (ផ្នែក G) នឹងពង្រីកទៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀត ដូចជាអាល្លឺម៉ង់ ឬកាណាដា ដែរឬទេ ក្រោយសាកល្បងអស់រយៈពេលច្រើនឆ្នាំ? ហើយតើ GARDP (ផ្នែក H) នឹងអាចនាំយកសមាសធាតុថ្មីៗដូចជា BWC0977 និង Debio1453 ដល់ការអនុញ្ញាតលក់ជោគជ័យដែរឬទេ ដូច zoliflodacin ធ្លាប់ធ្វើបាន?
ខុសពីអត្ថបទឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំក្នុងស៊េរីនេះ ដែលសំណួរស្នូលនៅតែជា “តើភាពធន់ថ្នាំរីករាលដាលលឿនប៉ុនណា” អត្ថបទនេះបង្ហាញថា សំណួរស្នូលមួយទៀតដែលសំខាន់ស្មើគ្នា គឺ “តើនរណានឹងបង់ថ្លៃឲ្យអភិវឌ្ឍន៍ឱសថថ្មីមកទប់ស្កាត់វា” — សំណួរសេដ្ឋកិច្ច-គោលនយោបាយមួយ ដែលមិនអាចដោះស្រាយក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ឬតាមរយៈការឃ្លាំមើលតែម្នាក់ឯងបានឡើយ។
១២សំណួរញឹកញាប់
តើអត្ថបទនេះដដែលនឹងអត្ថបទរបស់ស៊េរីនេះស្តីពី WHO GLASS ឬ WHO Global Action Plan ដែរឬទេ?
អត់ទេ — អត្ថបទទាំងនោះពន្យល់ពីរបៀបដែល WHO ឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំ និងកាតព្វកិច្ចស្ថាប័នអន្តរជាតិ។ អត្ថបទនេះផ្តោតទាំងស្រុងលើសេដ្ឋកិច្ចនៃការអភិវឌ្ឍន៍ឱសថថ្មី — ហេតុអ្វីទីផ្សារបរាជ័យ និងយន្តការហិរញ្ញវត្ថុ push/pull ដែលកំពុងព្យាយាមកែតម្រូវ។ សូមមើលផ្នែក A។
តើអត្ថបទនេះខុសពីអត្ថបទឃ្លាំមើលភាពធន់ថ្នាំគ្រុនចាញ់ក្នុងស៊េរីនេះដែរឬទេ?
ខុសគ្នា — អត្ថបទនោះពិនិត្យលើប្រព័ន្ធឃ្លាំមើលហ្សែនសម្រាប់ការធន់ថ្នាំគ្រុនចាញ់ (parasite) ជាក់លាក់។ អត្ថបទនេះពិនិត្យលើសេដ្ឋកិច្ចនៃការអភិវឌ្ឍន៍ឱសថប្រឆាំងបាក់តេរី (antibiotic) ជាចម្បង — ជំងឺ ស្ថាប័ន និងសំណួរខុសគ្នាទាំងស្រុង។
ហេតុអ្វីទីផ្សារឯកជនតែម្នាក់ឯង មិនអាចផលិតអង់ទីប៊ីយោទិកគ្រប់គ្រាន់?
ព្រោះអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មីត្រូវប្រើប្រាស់តិចដោយចេតនា (ជម្រើសចុងក្រោយ) ដើម្បីរក្សាប្រសិទ្ធភាព — ផ្ទុយពីតក្កវិជ្ជាធុរកិច្ចដែលត្រូវការលក់ច្រើនដើម្បីទាញថ្លៃដើមស្រាវជ្រាវមកវិញ។ សូមមើលផ្នែក B។
តើ CARB-X និង GARDP ខុសគ្នាយ៉ាងណា?
CARB-X ជាថវិកា “ជម្រុញ” — ផ្តល់ថវិកាដល់ក្រុមហ៊ុនផ្សេងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវដំណាក់កាលដើម។ GARDP វិញ ជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញ ដែលអភិវឌ្ឍន៍ឱសថដំណាក់កាលចុងក្រោយដោយផ្ទាល់ខ្លួនឯង។ សូមមើលផ្នែក E និង H។
តើ PASTEUR Act បានក្លាយជាច្បាប់ហើយឬនៅ?
អត់ទេ — គិតត្រឹមកំណត់ត្រាចុងក្រោយបំផុតដែលអត្ថបទនេះមានក្នុងដៃ វានៅតែជាសេចក្តីព្រាងច្បាប់ក្នុងសភាកុងហ្គ្រេស មិនទាន់ត្រូវបានអនុម័តទេ។ សូមមើលផ្នែក I។
តើអត្ថបទនេះណែនាំការប្រើប្រាស់អង់ទីប៊ីយោទិកជាក់លាក់ណាមួយ ឬការវិនិយោគជាក់លាក់ណាមួយដែរឬទេ?
អត់ទេ — នេះជាការពន្យល់សេដ្ឋកិច្ចថ្នាំ-ស្ថាប័នអប់រំតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រ ឬហិរញ្ញវត្ថុផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។
១៣ប្រភព
- WHO — Antimicrobial Resistance (Fact Sheet)
- WHO (2024) — Bacterial Priority Pathogens List Update
- CIDRAP — Achaogen Bankruptcy Raises Worry Over Antibiotic Pipeline
- Nature — Large Pharmaceutical Companies Leaving the Antibiotic Market
- CARB-X — Official Site (Portfolio, Funding Scale)
- BARDA / ASPR — Official Site
- NHS England — Antimicrobial Resistance (Subscription Model)
- GARDP — Official Site (Portfolio, Model)
- Pew Charitable Trusts — Antibiotic Resistance Project
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ៩ ប្រភព
📚 សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ ទាំងអស់ →ភាពធន់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក គឺជាអ្វី ហើយហេតុអ្វីបានជា WHO ហៅវាថា “ជំងឺរាតត្បាតស្ងាត់ស្ងៀម”? (ប្រព័ន្ធឃ្លាំមើល GLASS)ភាពធន់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក៖ WHO អនុម័តផែនការសកលសកម្មភាពតាំងពី២០១៥ ចងកាតព្វកិច្ចអ្វីខ្លះជាក់ស្តែង?ការឃ្លាំមើលការធន់ថ្នាំគ្រុនចាញ់ជាសកល៖ WHO តាមដានតាមវិធីអ្វី ហើយអង្គការណាដំណើរការបណ្តាញឃ្លាំមើលហ្សែន?ថ្នាំគ្រុនចាញ់ជំនាន់ក្រោយ Artemisinin៖ បំពង់អភិវឌ្ឍន៍ថ្នាំរបស់ MMV អះអាងអ្វី ភស្តុតាងគ្លីនិកបង្ហាញអ្វី?