០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ សោធននិវត្តន៍មន្ត្រីរាជការជាអ្វី ហើយហេតុអ្វីត្រូវកែទម្រង់

សោធននិវត្តន៍មន្ត្រីរាជការ (civil-service pension) គឺជាការសន្យារបស់រដ្ឋចំពោះនិយោជិកវិស័យសាធារណៈថា ក្រោយចូលនិវត្តន៍ ពួកគេនឹងទទួលបានចំណូលទៀងទាត់ដែលបានផ្តល់ជូនផ្នែកមួយជំនួសប្រាក់ខែពេលកំពុងបម្រើការងារ។ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រព័ន្ធភាគច្រើនត្រូវបានរចនាជា«អត្ថប្រយោជន៍កំណត់» (Defined Benefit, DB)៖ រដ្ឋធានារ៉ាបរងចំនួនប្រាក់សោធនប្រចាំខែ ជាធម្មតាគណនាតាមរូបមន្តផ្អែកលើប្រាក់ខែចុងក្រោយ ឬប្រាក់ខែជាមធ្យម និងចំនួនឆ្នាំបម្រើការងារ — ដោយហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់ (អាយុវែង អត្រាការប្រាក់ ការវិនិយោគមិនល្អ) ធ្លាក់លើថវិការដ្ឋ មិនមែនលើបុគ្គលិកម្នាក់ៗនោះទេ។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍១៩៨០ជាមួយវិបត្តិសារពើពន្ធ និងការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្ត្រ រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធនេះ តាមទិសដៅផ្សេងៗគ្នា៖ ខ្លះប្តូរទៅជា«វិភាគទានកំណត់» (Defined Contribution, DC) ដែលហានិភ័យវិនិយោគផ្ទេរទៅបុគ្គលិក ខ្លះបង្កើតប្រព័ន្ធចម្រុះ (hybrid) បញ្ចូលគ្នារវាង DB មូលដ្ឋាន និង DC បន្ថែម ខណៈខ្លះទៀតរក្សា DB ទុកប៉ុន្តែធ្វើឲ្យវាមានលក្ខណៈជិតដល់ការវិភាគទានតាមទ្រឹស្តី (Notional Defined Contribution, NDC)។ គ្មានប្រទេសមួយណាមានចម្លើយ«ត្រឹមត្រូវ»តែមួយនោះទេ — ជម្រើសនីមួយៗឆ្លុះបញ្ចាំងពីរបៀបផ្សេងគ្នាក្នុងការបែងចែកហានិភ័យរវាងរដ្ឋ និយោជិក និងជំនាន់អនាគត។

អត្ថបទនេះមិនផ្តោតលើប្រព័ន្ធសោធននិវត្តន៍ជាតិទូទៅ (ដូចជា Social Security របស់សហរដ្ឋអាមេរិក) ដែលគ្របដណ្តប់ប្រជាជនទាំងអស់នោះទេ — វាផ្តោតជាក់លាក់លើសោធននិវត្តន៍មន្ត្រីរាជការ ដែលជាធម្មតាគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ដាច់ដោយឡែក និងជាប់ពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ជាមួយលក្ខខណ្ឌការងារនៃវិស័យសាធារណៈ។ ចំណុចនេះមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយសំណួរផ្សេងទៀតលើវដ្តជីវិតរបស់មន្ត្រីរាជការ — ចាប់ពីរបៀបជ្រើសរើសពួកគេចូលបម្រើការងារតាំងពីដើម រហូតដល់ថ្ងៃចាកចេញ។

០២សម្ពាធសារពើពន្ធ៖ ចាស់ជរា អាយុវែង និងបំណុលមិនមានមូលនិធិ

មូលហេតុចម្បងបំផុតដែលរដ្ឋាភិបាលលើកឡើងសម្រាប់ការកែទម្រង់សោធននិវត្តន៍ គឺការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្ត្រ។ អង្គការសហប្រតិបត្តិការ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច (OECD) កត់សម្គាល់ក្នុងរបាយការណ៍ «Pensions at a Glance» ថា ប្រទេសសមាជិកជាច្រើនកំពុងជួបនឹងអាយុមធ្យមកើនឡើង អត្រាកំណើតធ្លាក់ចុះ និងសមាមាត្រចាស់ជរាទាបទល់និយោជិកកំពុងធ្វើការថយចុះ — ន័យថា ចំនួនអ្នកបង់ពន្ធ/វិភាគទានក្នុងវិស័យធ្វើការមានចំនួនតិចជាងចំនួនអ្នកទទួលសោធនកាន់តែច្រើន។ ចំពោះប្រព័ន្ធ DB ដែលមិនមានមូលនិធិផ្ទាល់ខ្លួន (unfunded, pay-as-you-go) ដូចករណីភាគច្រើននៃសោធនមន្ត្រីរាជការបារាំង និងអង់គ្លេស ការចំណាយប្រចាំឆ្នាំធ្លាក់ផ្ទាល់លើថវិការដ្ឋ ដោយគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិបម្រុងទុកសម្រាប់ទូទាត់កាតព្វកិច្ចអនាគត។

លើសពីនេះ អាយុវែងផ្ទាល់ខ្លួន (មនុស្សរស់បានយូរជាងអាយុនិវត្តន៍ដើម) មានន័យថា រដ្ឋត្រូវសង «អត្ថប្រយោជន៍កំណត់» យូរជាងការគណនាដើម នៅពេលច្បាប់ត្រូវបានចងក្រងជាដំបូង។ ធនាគារពិភពលោក និងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) បានចេញផ្សាយការវិភាគជាច្រើនស្តីពី «បំណុលមិនមានមូលនិធិ» (unfunded liabilities) នៃប្រព័ន្ធសោធនមន្ត្រីរាជការ ជាពិសេសនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលការចំណាយសោធនកាន់តែស៊ីទុនចំណេញផ្នែកផ្សេងទៀតនៃថវិកា ដូចជាការអប់រំ ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ របាយការណ៍ IMF ស្តីពី«កំណែទម្រង់សោធនមន្ត្រីរាជការ» (Civil Service Pension Reform) បង្ហាញថា នៅប្រទេសមួយចំនួន ការចំណាយសោធនមន្ត្រីរាជការតែម្នាក់ឯង អាចស្មើ ឬលើសពីការចំណាយសោធនសម្រាប់ប្រជាជនទូទៅទាំងអស់ រួមគ្នា ទោះបីជាមន្ត្រីរាជការតំណាងឲ្យសមាមាត្រតូចនៃកម្លាំងពលកម្មសរុបក៏ដោយ។

០៣បីទិសដៅចម្បងនៃកំណែទម្រង់៖ DB, DC, NDC និងបែបចម្រុះ

ការវិភាគរបស់ធនាគារពិភពលោក និង OECD សម្គាល់ថា កំណែទម្រង់សោធនមន្ត្រីរាជការជុំវិញពិភពលោក ជាទូទៅដើរតាមទិសដៅចម្បងបួន ដែលមិនផ្តាច់មុខគ្នា៖

• ការដំឡើងអាយុនិវត្តន៍ ឬចំនួនឆ្នាំវិភាគទានតម្រូវ — រក្សារូបមន្ត DB ដដែល ប៉ុន្តែពន្យារពេលចាប់ផ្តើមទទួលអត្ថប្រយោជន៍ (ឧទាហរណ៍៖ បារាំង ២០២៣)។
• ការប្តូរពី DB ទៅ DC ពេញលេញ — និយោជិកមានគណនីវិនិយោគផ្ទាល់ខ្លួន ហានិភ័យទីផ្សារធ្លាក់លើពួកគេ មិនមែនរដ្ឋទៀតទេ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រទេសអាមេរិកឡាទីនជាច្រើនក្នុងទសវត្សរ៍១៩៨០-៩០)។
• ប្រព័ន្ធចម្រុះ (hybrid) — បញ្ចូលគ្នារវាង DB មូលដ្ឋានតូច និងគណនី DC បន្ថែម ចែករំលែកហានិភ័យរវាងរដ្ឋ និងបុគ្គលិក (ឧទាហរណ៍៖ សហរដ្ឋអាមេរិក FERS)។
• ការវិភាគទានកំណត់តាមទ្រឹស្តី (NDC) — បន្តជាប្រព័ន្ធ pay-as-you-go ដោយគ្មានមូលនិធិវិនិយោគពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែកត់ត្រា«គណនីតាមទ្រឹស្តី»ដែលកើនតាមអត្រាកំណើនប្រាក់ឈ្នួល ជំនួសរូបមន្តផ្អែកលើប្រាក់ខែចុងក្រោយ (ឧទាហរណ៍៖ ស៊ុយអែត ១៩៩៨)។

ក្នុងផ្នែកបន្ទាប់ អត្ថបទនេះនឹងពិនិត្យលម្អិតលើករណីសិក្សាបួន — សហរដ្ឋអាមេរិក ស៊ុយអែត អង់គ្លេស និងបារាំង — ដែលនីមួយៗតំណាងឲ្យទិសដៅផ្សេងគ្នា ហើយបានចងក្រងជាឯកសារយ៉ាងទូលំទូលាយពីរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងសារព័ត៌មាន។

០៤ករណីសិក្សា១៖ សហរដ្ឋអាមេរិក — ពី CSRS ទៅ FERS ឆ្នាំ១៩៨៦

មុនឆ្នាំ១៩៨៧ មន្ត្រីរាជការសហព័ន្ធអាមេរិកភាគច្រើនស្ថិតក្រោមប្រព័ន្ធ Civil Service Retirement System (CSRS) ជាប្រព័ន្ធ DB សុទ្ធ ដែលមន្ត្រីភាគច្រើនមិនចូលរួម Social Security ជាតិផងដែរ។ ច្បាប់ Federal Employees’ Retirement System Act ដែលអនុម័តឆ្នាំ១៩៨៦ និងចូលជាធរមានថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨៧ បានបង្កើតប្រព័ន្ធថ្មីហៅថា Federal Employees Retirement System (FERS) សម្រាប់មន្ត្រីជួលថ្មីៗ — ដោយមានគោលដៅជាផ្លូវការធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធសោធនរដ្ឋសហព័ន្ធស្របគ្នាកាន់តែច្រើនជាមួយការអនុវត្តវិស័យឯកជន។ FERS ជាប្រព័ន្ធចម្រុះបីស្រទាប់៖

1. Social Security — មន្ត្រី FERS ចូលរួម Social Security ជាតិដូចនិយោជិកឯកជនទូទៅ (ខុសពី CSRS ចាស់)។
2. FERS Basic Annuity — ជាផ្នែក DB តូចជាង CSRS ដើម គណនាតាមភាគរយប្រាក់ខែ គុណនឹងចំនួនឆ្នាំបម្រើការងារ និងប្រាក់ខែជាមធ្យមបីឆ្នាំខ្ពស់បំផុត។
3. Thrift Savings Plan (TSP) — ជាគណនី DC ស្រដៀង 401(k) ក្នុងវិស័យឯកជន ដែលរដ្ឋធានាចូលរួមផ្គូផ្គង (matching) លើការវិភាគទានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មន្ត្រី រហូតដល់អត្រាកំណត់មួយ។

អត្រាវិភាគទានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មន្ត្រី FERS ខ្លួនឯងបានផ្លាស់ប្តូរតាមឆ្នាំជួល — មន្ត្រីជួលមុនឆ្នាំ១៩៨៧វិភាគទាន០,៨%នៃប្រាក់ខែ ខណៈអ្នកជួលចាប់ពីឆ្នាំ២០១៤តទៅត្រូវវិភាគទាន៤,៤% (មានបន្ថែម០,៥%សម្រាប់មុខតំណែងជាក់លាក់ខ្លះ) — បង្ហាញពីនិន្នាការទូទៅមួយក្នុងកំណែទម្រង់សោធនចម្រុះ៖ បន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែច្រើនផ្ទេរទៅភាគនិយោជិកសម្រាប់ក្រុមអ្នកជួលថ្មីៗ ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់អ្នកជួលចាស់ដែលមានការសន្យារួចហើយ។ ការចែកជាថ្នាក់តាមឆ្នាំជួល (grandfathering) នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រទូទៅមួយដែលកំណែទម្រង់សោធនជាច្រើនប្រើ ដើម្បីកាត់បន្ថយការតតាំងផ្នែកច្បាប់ និងនយោបាយ។

០៥ករណីសិក្សា២៖ ស៊ុយអែត — ប្រព័ន្ធវិភាគទានតាមទ្រឹស្តី (NDC) ឆ្នាំ១៩៩៨

ស៊ុយអែតតំណាងឲ្យទិសដៅកំណែទម្រង់ខុសពីសហរដ្ឋអាមេរិកទាំងស្រុង។ ប្រព័ន្ធសោធនចាស់របស់ស៊ុយអែត (ATP) ជាប្រព័ន្ធ DB ដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ផ្អែកលើ១៥ឆ្នាំដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់បំផុតក្នុងអាជីព — រូបមន្តនេះមិនលើកទឹកចិត្តឲ្យធ្វើការបន្តទេ ព្រោះឆ្នាំបន្ថែមមិនតែងតែបង្កើនអត្ថប្រយោជន៍។ ការកែទម្រង់ដែលអនុម័តជាច្បាប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ និងចាប់ផ្តើមអនុវត្តជាបណ្តើរៗចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៨ បានជំនួសវាដោយប្រព័ន្ធវិភាគទានតាមទ្រឹស្តី (Notional Defined Contribution, NDC) — នៅតែជាប្រព័ន្ធ pay-as-you-go (គ្មានមូលនិធិវិនិយោគពិតប្រាកដដូច DC) ប៉ុន្តែកត់ត្រា«គណនីតាមទ្រឹស្តី»សម្រាប់និយោជិកម្នាក់ៗ ដែលកើនឡើងតាមចំណូលពេញមួយអាជីព មិនមែនត្រឹមតែឆ្នាំចុងក្រោយនោះទេ ហើយអត្ថប្រយោជន៍ចុងក្រោយត្រូវបានកែសម្រួលដោយស្វ័យប្រវត្តិតាមការកើនឡើងអាយុជីវិតជាតិ។

យោងតាមការវិភាគរបស់ Oxford Institute of Population Ageing ការសិក្សាប្រៀបធៀបជំនាន់កំណើតឆ្នាំ១៩៣៧ធៀបនឹងឆ្នាំ១៩៣៨ (ជាជំនាន់ដំបូងដែលរងឥទ្ធិពលដោយការកែសម្រួលអាយុសិទ្ធិទទួលអត្ថប្រយោជន៍) រកឃើញថា ក្រុមអ្នកកើតឆ្នាំ១៩៣៨មានទំនោរតិចជាងក្នុងការឈប់ធ្វើការនៅអាយុ៦០ ឬ៦១ឆ្នាំ ហើយមានទំនោរច្រើនជាងក្នុងការបន្តធ្វើការរហូតដល់៦៥ឆ្នាំ ឬលើសនេះ — ជាភស្តុតាងថា ការតភ្ជាប់អត្ថប្រយោជន៍ទៅនឹងចំណូលពេញមួយអាជីព (មិនមែនត្រឹមតែឆ្នាំចុងក្រោយ) អាចលើកទឹកចិត្តឲ្យបន្តធ្វើការបានយូរជាង ដោយឥទ្ធិពលនេះស្រដៀងគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី។ ធនាគារពិភពលោកបានចងក្រងគំរូស៊ុយអែតជា«ក្របខ័ណ្ឌគំរូ»សម្រាប់ប្រទេសផ្សេងទៀតដែលចង់រក្សាលក្ខណៈ pay-as-you-go ប៉ុន្តែចង់ភ្ជាប់អត្ថប្រយោជន៍ទៅនឹងវិភាគទានជាក់ស្តែងកាន់តែច្បាស់។

០៦ករណីសិក្សា៣៖ អង់គ្លេស — CARE ២០១៥ និងសាលក្រម McCloud

អង់គ្លេសបានអនុម័ត Public Service Pensions Act ២០១៣ ដែលកែទម្រង់ស្ទើរតែគ្រប់ប្រព័ន្ធសោធនវិស័យសាធារណៈ — រួមទាំងមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល ចៅក្រម អគ្គិសនីករពន្លត់អគ្គិភ័យ គ្រូបង្រៀន បុគ្គលិកសុខាភិបាល និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៥ ប្រព័ន្ធភាគច្រើនប្តូរពីរូបមន្ត«ប្រាក់ខែចុងក្រោយ» (final-salary DB) ទៅជារូបមន្ត«មធ្យមភាពមុខរបរ» (Career Average Revalued Earnings, CARE) — អត្ថប្រយោជន៍គណនាផ្អែកលើប្រាក់ខែជាមធ្យមពេញមួយអាជីព (កែតម្រូវតាមអតិផរណា) ជំនួសប្រាក់ខែចុងក្រោយតែម្នាក់។ រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា CARE យុត្តិធម៌ជាងចំពោះនិយោជិកដែលមិនទទួលការឡើងឋានៈលឿននៅចុងអាជីព ខណៈក៏កាត់បន្ថយបន្ទុកសារពើពន្ធរយៈពេលវែងផងដែរ។

ដើម្បីការពារនិយោជិកដែលនៅជិតចូលនិវត្តន៍ រដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់«ការការពារអន្តរកាល» (transitional protection) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យសមាជិកចាស់ជាងនៅតែស្ថិតក្នុងគម្រោងចាស់ ខណៈសមាជិកក្មេងជាងត្រូវផ្លាស់ទីភ្លាមទៅគម្រោង CARE ថ្មី។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ តុលាការឧទ្ធរណ៍ក្នុងសំណុំរឿងLord Chancellor v McCloud បានកាត់ថា ការការពារអន្តរកាលនេះជាការរើសអើងតាមអាយុខុសច្បាប់ — ព្រោះសមាជិកវ័យក្មេងជាងត្រូវទទួលការខាតបង់ ខណៈសមាជិកវ័យចាស់ជាងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ការពារ ដោយផ្អែកលើអាយុតែមួយមុខ។ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស ត្រូវអនុវត្ត«វិធានការសង» (McCloud remedy)៖ បិទគម្រោងចាស់ (legacy schemes) ទាំងអស់ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ និងអនុញ្ញាតឲ្យសមាជិកដែលរងផលប៉ះពាល់ រវាងឆ្នាំ២០១៥ដល់២០២២ ជ្រើសរើសសារជាថ្មីថាតើពួកគេចង់ស្ថិតក្នុងគម្រោងចាស់ ឬថ្មី សម្រាប់រយៈពេលនោះ — ជាការជ្រើសរើសពន្យារ (deferred choice underpin) ដែលធ្វើឡើងក្រោយដឹងលទ្ធផលជាក់ស្តែង។

០៧ករណីសិក្សា៤៖ បារាំង — ច្បាប់ដំឡើងអាយុនិវត្តន៍ ២០២៣

ខុសពីករណីខាងលើ ដែលផ្តោតលើការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធប្រព័ន្ធ (DB→DC/NDC/hybrid) កំណែទម្រង់បារាំង ២០២៣ ជាការដំឡើងអាយុតែមួយចំណុច ប៉ុន្តែក្លាយជាករណីសិក្សាសំខាន់បំផុតមួយពីទស្សនៈប្រតិកម្មសាធារណៈ។ រដ្ឋាភិបាលនាំដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី Élisabeth Borne ក្រោមប្រធានាធិបតី Emmanuel Macron បានដាក់ស្នើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថ្ងៃទី៣០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ ដើម្បីដំឡើងអាយុចូលនិវត្តន៍តាមច្បាប់ពី៦២ទៅ៦៤ឆ្នាំ និងបង្កើនចំនួនឆ្នាំវិភាគទានតម្រូវសម្រាប់ទទួលសោធនពេញលេញដល់៤៣ឆ្នាំ។ រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា ការផ្លាស់ប្តូរនេះចាំបាច់ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពហិរញ្ញវត្ថុនៃប្រព័ន្ធសោធនជាតិ ខណៈអាយុវែងបន្តកើនឡើង។

ដំណើរការសភាមានភាពតានតឹងខ្លាំង៖ ថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ សភាជាតិបានច្រានចោលមាត្រា២នៃសេចក្តីព្រាង (២០៣ទល់នឹង២៥៦សំឡេង) ថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ លោកស្រី Borne ប្រើមាត្រា៤៧.១នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីកំណត់ពេលវេលាជជែក ថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ព្រឹទ្ធសភាបានអនុម័តសេចក្តីព្រាង (១៩៥ទល់នឹង១១២) ថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា គណៈកម្មការចម្រុះទទួលបានការឯកភាព ប៉ុន្តែជំនួសឲ្យការបញ្ជូនទៅបោះឆ្នោតជាចុងក្រោយនៅសភាជាតិ រដ្ឋាភិបាលបានប្រើមាត្រា៤៩.៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ — អនុញ្ញាតឲ្យច្បាប់ចូលជាធរមានដោយស្វ័យប្រវត្តិ លុះត្រាតែសភាអនុម័តសំណើទុកចិត្ត (motion of no confidence) ក្នុងរយៈពេល២៤ម៉ោង។ ថ្ងៃទី២០ ខែមីនា សំណើទុកចិត្តពីរត្រូវបានច្រានចោល ដោយសំណើមួយបរាជ័យតែប៉ុន្មានសំឡេងប៉ុណ្ណោះ។ ថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ (Conseil constitutionnel) សម្រេចថាច្បាប់ស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយប្រធានាធិបតី Macron បានចុះហត្ថលេខាភ្លាមៗ។ ថ្ងៃទី៣ ខែឧសភា ក្រុមប្រឹក្សាបានច្រានចោលសំណើរបស់អ្នកជំទាស់ សុំរៀបចំបារាំងប្រជាមតិលើកទីពីរផងដែរ។

០៨ប្រតិកម្មសាធារណៈបារាំង៖ ការតវ៉ា ការស្ទង់មតិ និងលទ្ធផលនយោបាយ

សហជីពសំខាន់ៗនៃបារាំង — រួមទាំង CGT ដឹកនាំដោយ Philippe Martinez និង CFDT ដឹកនាំដោយ Laurent Berger — បានបង្កើតជាសម្ព័ន្ធរួម (intersyndicale) ជាកម្រិតដែលមិនធ្លាប់មានអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដើម្បីជំទាស់ការដំឡើងអាយុនិវត្តន៍ ដោយអះអាងថា វារំលោភសិទ្ធិអ្នកធ្វើការវិជ្ជាជីវៈធ្ងន់ធ្ងរ និងស្ត្រីដែលមានចន្លោះអាជីពដោយសារកូន។ រដ្ឋាភិបាលមកវិញអះអាងថា ការមិនធ្វើអ្វីមួយនឹងនាំឲ្យប្រព័ន្ធជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៅទៀតនាពេលអនាគត។ តាមរបាយការណ៍របស់ Al Jazeera ក្រសួងមហាផ្ទៃបារាំងបានប៉ាន់ស្មានថា មានអ្នកតវ៉ាប្រមាណ១,២៨លាននាក់នៅទូទាំងប្រទេសនៅថ្ងៃទី៧ ខែមីនា ២០២៣ — ខណៈសហជីពខ្លួនឯងអះអាងថាមានចំនួនច្រើនជាងនេះឆ្ងាយ (ជាការខ្វែងគំនិតគ្នាធម្មតារវាងតួលេខអាជ្ញាធរ និងតួលេខអ្នករៀបចំតវ៉ា)។ តាមរបាយការណ៍របស់ NPR ការតវ៉ាថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ២០២៣ មានអ្នកចូលរួមលើសពី១លាននាក់ផងដែរ តាមការប៉ាន់ស្មានផ្លូវការ។

ការតវ៉ាមួយចំនួនក្លាយជាហិង្សា — ជាមួយការដុតកម្មសំរាម ការបិទផ្លូវ និងការប៉ះទង្គិចជាមួយប៉ូលីស នៅទីក្រុងធំៗ។ តាមរបាយការណ៍របស់ CNN ការប្រើមាត្រា៤៩.៣ ខ្លួនឯង ក្លាយជាចំណុចជំរុញការតវ៉ាបន្ថែម ព្រោះអ្នកជំទាស់មើលឃើញថា ជា«ការគេចវេសពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ» ខណៈរដ្ឋាភិបាលការពារថា វាជាឧបករណ៍ធម្មនុញ្ញស្របច្បាប់ ដែលធ្លាប់ត្រូវបានប្រើដោយរដ្ឋាភិបាលមុនៗជាច្រើនលើកផងដែរ។ ការស្ទង់មតិសាធារណៈជាច្រើនក្នុងអំឡុងពេលនោះបានបង្ហាញភាគច្រើននៃប្រជាជនបារាំង ជំទាស់នឹងការដំឡើងអាយុនិវត្តន៍ ទោះបីជាកម្រិតគាំទ្រការតវ៉ាបន្តបន្ទាប់ថយចុះបន្តិចម្តងៗនៅចុងឆ្នាំ២០២៣ក៏ដោយ។ ក្នុងខែកក្កដា ២០២៤ គណបក្សប្រឆាំង La France Insoumise បានស្នើសំណើលុបចោលច្បាប់នេះ ដោយទទួលការគាំទ្រពីគណបក្សស្តាំបំផុត Rassemblement National ផងដែរ — ជាភស្តុតាងថា ការជំទាស់ចំពោះច្បាប់នេះឆ្លងកាត់ព្រំដែននយោបាយធម្មតា។ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ២០២៥ រដ្ឋសភាបារាំងបានបោះឆ្នោតគាំទ្រការផ្អាកអនុវត្តផ្នែកខ្លះនៃច្បាប់នេះជាបណ្តោះអាសន្ន ជាចំណុចដែលបញ្ជាក់ថា ជម្លោះនយោបាយជុំវិញច្បាប់នេះនៅតែបន្តរហូតដល់ជាង២ឆ្នាំក្រោយពីច្បាប់ត្រូវបានប្រកាសឲ្យប្រើ។

០៩ការជជែកវែកញែក៖ និរន្តរភាពសារពើពន្ធ vs. សន្តិសុខអ្នកធ្វើការ

ករណីសិក្សាទាំងបួនខាងលើបង្ហាញពីភាពតានតឹងស្នូលមួយដែលកើតឡើងឡើងវិញនៅគ្រប់ប្រទេស៖ អ្នកគាំទ្រកំណែទម្រង់ (ជាទូទៅជារដ្ឋាភិបាល ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិដូចជា IMF និង OECD) អះអាងថា ដោយគ្មានការកែទម្រង់ ប្រព័ន្ធសោធន pay-as-you-go នឹងក្លាយជាបន្ទុកមិនអាចទ្រទ្រង់បាននៅពេលអនាគត ដែលនឹងបង្ខំឲ្យមានការកាត់បន្ថយធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះនៅពេលក្រោយ ឬការកើនពន្ធធំសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ។ អ្នកជំទាស់ (ជាទូទៅជាសហជីព អ្នកតំណាងនិយោជិកវិស័យសាធារណៈ និងអ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះ) អះអាងថា ការដំឡើងអាយុ ឬការប្តូរទៅ DC ផ្ទេរហានិភ័យទីផ្សារ និងហានិភ័យអាយុវែងទៅបុគ្គលិកម្នាក់ៗ ជាពិសេសប៉ះពាល់ដល់អ្នកធ្វើការវិជ្ជាជីវៈធ្ងន់ធ្ងរ (ដូចជាកម្មករសំណង់ ឬបុគ្គលិកសម្អាត) ដែលរាងកាយចាស់ទ្រុឌទ្រោមលឿនជាងអ្នកធ្វើការការិយាល័យ។

ចំណុចមួយទៀតដែលអ្នកស្រាវជ្រាវលើកឡើងញឹកញាប់ គឺផលប៉ះពាល់តាមយេនឌ័រ — ស្ត្រីជាទូទៅមានចន្លោះអាជីពញឹកញាប់ជាងសម្រាប់ការមើលថែកូន ដែលមានន័យថា រូបមន្តផ្អែកលើប្រាក់ខែចុងក្រោយ ឬចំនួនឆ្នាំវិភាគទានតម្រូវខ្ពស់ អាចប៉ះពាល់ដល់ស្ត្រីខ្លាំងជាងបុរស ខណៈគម្រោង CARE ឬ NDC ដែលគណនាតាមចំណូលពេញមួយអាជីព អាចធូរស្រាលជាងចំពោះជំនួសអាជីពមិនទៀងទាត់ ក្នុងករណីខ្លះ ប៉ុន្តែធ្ងន់ជាងក្នុងករណីផ្សេង អាស្រ័យលើព័ត៌មានលម្អិតរបស់រូបមន្តនីមួយៗ។ សំណុំរឿង McCloud របស់អង់គ្លេសក៏បង្ហាញពីហានិភ័យផ្នែកច្បាប់មួយបន្ថែម៖ ការការពារអន្តរកាលដែលរចនាឡើងដើម្បីការពារកម្មករជិតចូលនិវត្តន៍ អាចប្រែជារើសអើងតាមអាយុខុសច្បាប់ ប្រសិនបើមិនរចនាដោយប្រុងប្រយ័ត្នគ្រប់គ្រាន់ — មេរៀនដែលឥឡូវត្រូវពិចារណានៅគ្រប់ប្រទេសដែលធ្វើកំណែទម្រង់ស្រដៀងគ្នា។

ភាពខុសគ្នាមួយទៀតដែលអ្នកសិក្សានយោបាយសាធារណៈកត់សម្គាល់ គឺល្បឿននៃការអនុវត្ត។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងស៊ុយអែតជ្រើសយកការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធជ្រៅជាងគេ ប៉ុន្តែអនុវត្តជាបណ្តើរៗឆ្ពោះទៅមុនច្រើនឆ្នាំ ដោយធានាថាមិនប៉ះពាល់ភ្លាមៗដល់អ្នកជិតចូលនិវត្តន៍ — ជាហេតុមួយដែលកំណែទម្រង់ទាំងពីរនេះមិនធ្លាប់ជួបប្រតិកម្មសាធារណៈកម្រិតដូចករណីបារាំង។ ផ្ទុយទៅវិញ បារាំង និងអង់គ្លេសជ្រើសយកការផ្លាស់ប្តូរលឿនជាង ដែលធ្វើឲ្យអត្ថប្រយោជន៍/ការខាតបង់កាន់តែច្បាស់ និងផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះអ្នកនៅជិតអាយុនិវត្តន៍ — ជាកត្តាមួយដែលអ្នកវិភាគនយោបាយចាត់ទុកជាមូលហេតុមួយដែលពន្យល់ពីកម្រិតតវ៉ាខ្ពស់ជាងនៅបារាំង។

១០មេរៀន និងទិសដៅអនាគត

ការចងក្រងករណីសិក្សាទាំងបួននេះ បង្ហាញមេរៀនរួមមួយចំនួន៖ ទីមួយ ការចែកជាថ្នាក់តាមឆ្នាំជួល ឬ«ការការពារអន្តរកាល»សម្រាប់និយោជិកចាស់ ជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយសាមញ្ញដើម្បីកាត់បន្ថយការតតាំង ប៉ុន្តែដូចករណីអង់គ្លេសបង្ហាញ វាអាចបង្កហានិភ័យផ្នែកច្បាប់ប្រសិនបើរចនាមិនប្រុងប្រយ័ត្ន។ ទីពីរ ការចាប់ផ្តើមកែទម្រង់ជាបណ្តើរៗ និងទាន់ពេលវេលា (ដូចករណីអាមេរិក និងស៊ុយអែត) ជាទូទៅជួបប្រតិកម្មសាធារណៈតិចជាងការផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗលើប្រជាជនកំពុងធ្វើការជិតចូលនិវត្តន៍ (ដូចករណីបារាំង)។ ទីបី យន្តការចូលជាធរមាន (តាមរយៈការចរចាសភាធម្មតា ធៀបនឹងឧបករណ៍ដូចមាត្រា៤៩.៣) មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើកម្រិតនៃភាពស្របច្បាប់ដែលកំណែទម្រង់ទទួលបានពីសាធារណជន ទោះបីជាខ្លឹមសារគោលនយោបាយដូចគ្នាបេះបិទក៏ដោយ។

សោធននិវត្តន៍ក៏ជាចំណុចមួយក្នុងវដ្តជីវិតទាំងមូលរបស់មន្ត្រីរាជការ — ចាប់ពីរបៀបដែលរដ្ឋជ្រើសរើសពួកគេចូលបម្រើការងារតាំងពីដើម រហូតដល់ថ្ងៃចាកចេញផុតវ័យធ្វើការ។ ប្រទេសដែលវិនិយោគខ្លាំងលើប្រព័ន្ធជ្រើសរើសមន្ត្រីតាមសមត្ថភាព — ដូចករណី ការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ត្រីរាជការតាមសមត្ថភាព របស់កូរ៉េខាងត្បូង បារាំង និងសិង្ហបុរី — ជាទូទៅក៏ប្រឈមនឹងសំណួរស្រដៀងគ្នាចំពោះចុងវដ្តជីវិតនោះដែរ៖ តើត្រូវផ្តល់ការធានាអ្វីខ្លះដល់មន្ត្រីដែលបានវិនិយោគពេញមួយអាជីពក្នុងវិស័យសាធារណៈ ខណៈពេលដែលរដ្ឋខ្លួនឯងក៏ត្រូវរក្សាតុល្យភាពសារពើពន្ធ សម្រាប់ជំនាន់ពន្ធដារនាពេលអនាគត។ ជាទូទៅ ការវិភាគរបស់ IMF និង OECD ណែនាំថា កំណែទម្រង់ដែលទទួលបានការទទួលយកខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេលវែង ជាទូទៅផ្សំគ្នារវាងការជូនដំណឹងជាមុនយូរអង្វែង ការការពារអន្តរកាលដែលរចនាដោយប្រុងប្រយ័ត្នផ្នែកច្បាប់ និងការចរចាជាមួយអ្នកតំណាងនិយោជិកសំខាន់ៗ មុននឹងអនុវត្តជាផ្លូវការ។

១១សំណួរញឹកញាប់

១២ប្រភព

1. OECD — Pensions at a Glance 2023: OECD and G20 Indicators
2. IMF Staff Country Reports — Civil Service Pension Reform (2024)
3. OECD — Civil Service Pension Reform in Developing Countries (2020)
4. Conseil constitutionnel — Décision sur la loi de financement rectificative de la sécurité sociale pour 2023
5. Wikipedia — 2023 French Pension Reform Law (សង្ខេបព្រឹត្តិការណ៍ និងកាលបរិច្ឆេទ)
6. JURIST — France Votes to Suspend Pension Reform Law (វិច្ឆិកា ២០២៥)
7. Al Jazeera — 1.28m People Protest Macron’s Pension Reform Plan: Ministry
8. NPR — More Than 1 Million Demonstrate Across France Against Pension Reforms
9. CNN — France Pensions: Protests Erupt as Government Forces Through Higher Retirement Age
10. GOV.UK — Civil Service Pension Scheme 2015 Remedy (McCloud) Consultation, Equality Impact Assessment
11. House of Commons Library — Public Service Pensions: Response to McCloud (CBP-9177)
12. UK Parliament Public Accounts Committee — Treasury’s £17bn Mistake on McCloud Remedy Costs
13. U.S. Office of Personnel Management — CSRS Information
14. Federal Employees Retirement System — legislative history, three-tier structure, contribution rates
15. Oxford Institute of Population Ageing — Sweden’s 1998 Pension Reform and the Future of Work
16. World Bank — The Swedish Pension Reform Model: Framework and Issues
17. PBS NewsHour — Continued Anger at Retirement Age Change Fuels Further Protests in France

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៧ ប្រភព