
វ៉ាក់សាំងមហារីកផ្ទាល់ខ្លួន (Personalized Cancer Vaccines)៖ វេទិកា mRNA បន្ទាប់ពីវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ អះអាងអ្វី ភស្តុតាងគ្លីនិកបង្ហាញអ្វី ហើយហេតុអ្វីនៅមិនទាន់មានការអនុម័តជាផ្លូវការ?
គួរដឹង · បច្ចេកវិទ្យាវ៉ាក់សាំង mRNA ផ្ទាល់ខ្លួនប្រឆាំងមហារីក ការសាកល្បងគ្លីនិករបស់ Moderna-Merck និង BioNTech-Genentech ព្រមទាំងស្ថានភាព FDA/EMA (Personalized mRNA Cancer Vaccines: Trials, Claims & Regulatory Status)
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
វេទិកាបច្ចេកវិទ្យា mRNA ដែលក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ របស់ក្រុមហ៊ុន Moderna និង Pfizer-BioNTech កំពុងត្រូវបានសាកល្បងសម្រាប់គោលដៅថ្មីទាំងស្រុង៖ ការព្យាបាលមហារីកតាមរបៀបផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះអ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។ ក្រុមហ៊ុន Moderna ដែលសហការជាមួយ Merck និងក្រុមហ៊ុន BioNTech ដែលសហការជាមួយ Genentech (ក្រុមហ៊ុនក្នុងបណ្តាញ Roche) កំពុងអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងដែលរចនាឡើងសម្រាប់ដុំសាច់ជាក់លាក់របស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ ដោយផ្អែកលើការតាមរកការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនតែមួយគត់ក្នុងកោសិកាមហារីករបស់ពួកគេ។ អត្ថបទនេះពិពណ៌នាយន្តការនេះជាទូទៅ ការអះអាងរបស់ក្រុមហ៊ុន ភស្តុតាងគ្លីនិកដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយ និងស្ថានភាពបទបញ្ជាបច្ចុប្បន្ន ដោយបំបែកចំណុចទាំងបីនេះឲ្យបានច្បាស់លាស់ពីគ្នា — មិនមែនជាដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រ ឬអនុសាសន៍ព្យាបាលណាមួយឡើយ។
០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ វេទិកា mRNA ដំណើរការយ៉ាងណា ហើយហេតុអ្វីអាចប្រើលើសពីវ៉ាក់សាំងឆ្លង?
mRNA (messenger RNA) ជាប្រភេទម៉ូលេគុលមួយ ដែលកោសិកាធម្មតារាងកាយប្រើប្រចាំថ្ងៃ ជា “សេចក្តីណែនាំ” ដើម្បីផលិតប្រូតេអ៊ីនជាក់លាក់មួយ។ វ៉ាក់សាំង mRNA សំយោគ គឺជាការបញ្ជូនច្បាប់ចម្លងនៃសេចក្តីណែនាំនេះ ខ្ចប់ក្នុងភាគល្អិតជាតិខ្លាញ់ថ្នាតូច ចូលទៅក្នុងកោសិកា ដើម្បីឲ្យកោសិកាខ្លួនឯងផលិតប្រូតេអ៊ីនគោលដៅ (antigen) មួយចំនួនតូចជាបណ្តោះអាសន្ន។ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំសិក្សាស្គាល់ប្រូតេអ៊ីននោះ ហើយត្រៀមខ្លួនឆ្លើយតបលឿនជាងមុន ប្រសិនបើជួបប្រូតេអ៊ីនស្រដៀងគ្នានេះម្តងទៀត។ អត្ថបទនេះពិពណ៌នាគោលការណ៍ជាទូទៅតែប៉ុណ្ណោះ មិនចុះជម្រៅលើដំណើរការសំយោគកម្រិតម៉ូលេគុលណាមួយឡើយ។
វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ របស់ក្រុមហ៊ុន Moderna និង Pfizer-BioNTech បានបញ្ជាក់នៅកម្រិតប្រជាជនសកលថា វេទិកាបញ្ជូននេះអាចផលិត សាកល្បង និងអនុវត្តបានសុវត្ថិភាព ចំពោះគោលដៅមួយ (ប្រូតេអ៊ីន spike នៃមេរោគ)។ ដោយសារ “សេចក្តីណែនាំ” នោះគ្រាន់តែជាលំដាប់ម៉ូលេគុល mRNA ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរបាន វេទិកាផលិតកម្មតែមួយនេះ ឥឡូវកំពុងត្រូវបានដឹកនាំទៅរកគោលដៅផ្សេងទាំងស្រុង — រួមទាំងប្រូតេអ៊ីនដែលមានតែក្នុងដុំសាច់របស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗប៉ុណ្ណោះ ជាប្រធានបទសំខាន់នៃអត្ថបទនេះ។
| mRNA ធ្វើអ្វី | បញ្ជូនសេចក្តីណែនាំបណ្តោះអាសន្នឲ្យកោសិកាផលិតប្រូតេអ៊ីនគោលដៅមួយ ដើម្បីហ្វឹកហាត់ភាពស៊ាំ |
| អ្វីប្តូរសម្រាប់មហារីក | ប្រូតេអ៊ីនគោលដៅ ក្លាយពីប្រូតេអ៊ីនមេរោគរួម ទៅជាប្រូតេអ៊ីនផ្លាស់ប្តូរផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងដុំសាច់អ្នកជំងឺនីមួយៗ |
| អ្នកអភិវឌ្ឍឈានមុខគេ | Moderna (ជាមួយ Merck) និង BioNTech (ជាមួយ Genentech/Roche) |
០២គោលគំនិតវ៉ាក់សាំងមហារីកផ្ទាល់ខ្លួន៖ ការតាមរកនិយូអង់ទីហ្សែនក្នុងដុំសាច់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ
កោសិកាមហារីកបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរហ្សែន (mutation) ជាបន្តបន្ទាប់ ដែលមិនកើតឡើងលើកោសិកាធម្មតារបស់អ្នកជំងឺដដែលនោះទេ។ ការផ្លាស់ប្តូរខ្លះផ្លាស់ប្តូរលំដាប់ប្រូតេអ៊ីនច្រើនល្មម ដល់ថ្នាក់ដែលប្រព័ន្ធភាពស៊ាំអាចទទួលស្គាល់ថាជាវត្ថុ “ចម្លែក” — ចំណិតប្រូតេអ៊ីនទាំងនេះហៅថា “និយូអង់ទីហ្សែន” (neoantigen)។ ដោយសារការផ្លាស់ប្តូរហ្សែននៃដុំសាច់ម្នាក់ៗ ខុសគ្នាស្ទើរតែទាំងស្រុងពីអ្នកជំងឺម្នាក់ទៅអ្នកជំងឺម្នាក់ទៀត — សូម្បីតែក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺមហារីកប្រភេទដូចគ្នា — វ៉ាក់សាំងដែលកំណត់គោលដៅទៅនិយូអង់ទីហ្សែននេះ ចាំបាច់ត្រូវរចនាដោយឡែកសម្រាប់អ្នកជំងឺនីមួយៗ។
តាមរបាយការណ៍ក្រុមហ៊ុននៅកម្រិតទូទៅ ដំណើរការនេះចាប់ផ្តើមក្រោយវះកាត់យកដុំសាច់ចេញ៖ សំណាកដុំសាច់ និងជាលិកាធម្មតារបស់អ្នកជំងឺដដែល ត្រូវបានវិភាគ ប្រៀបធៀបគ្នាតាមកុំព្យូទ័រ ដើម្បីកំណត់និយូអង់ទីហ្សែនសក្តានុពល។ និយូអង់ទីហ្សែនចំនួនតូច (ក្រុមហ៊ុនរាយការណ៍ថារហូតដល់ប្រមាណម្ភៃ) ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងវ៉ាក់សាំង mRNA តែមួយកញ្ចប់ ផលិតសម្រាប់អ្នកជំងឺនោះម្នាក់ឯង ហើយជាទូទៅផ្តល់ជូនរួមជាមួយ checkpoint inhibitor មិនមែនតែឯងទេ។
| និយូអង់ទីហ្សែន (neoantigen) | ចំណិតប្រូតេអ៊ីនផ្លាស់ប្តូរដែលកើតតែក្នុងកោសិកាមហារីករបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ |
| ផ្ទាល់ខ្លួន ធៀបនឹងរួចស្រេច | វ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួន៖ រចនាតាមហ្សែនដុំសាច់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ; វ៉ាក់សាំងរួចស្រេច៖ ប្រើប្រូតេអ៊ីនរួមដល់អ្នកជំងឺច្រើននាក់ |
| ហេតុអ្វីផ្សំជាមួយ checkpoint inhibitor | checkpoint inhibitor ស្រាយចំណងទូទៅលើកោសិកា T; វ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួនផ្តល់គោលដៅជាក់លាក់ — ក្រុមហ៊ុនរួមផ្សំយុទ្ធសាស្ត្រទាំងពីរ |
- Moderna + Merck៖ ផ្តោតជាដំបូងលើមហារីកស្បែក melanoma រួមផ្សំជាមួយឱសថ pembrolizumab (KEYTRUDA) — សូមមើលផ្នែក C-E
- BioNTech + Genentech (Roche)៖ សាកល្បងលើមហារីកលំពែង និងកំពុងពង្រីកទៅមហារីកប្រភេទផ្សេងទៀត — សូមមើលផ្នែក F-G

០៣កម្មវិធីរបស់ Moderna-Merck៖ mRNA-4157/V940 និងស្ថានភាពបទបញ្ជាដំបូង
កម្មវិធីវ៉ាក់សាំងមហារីកផ្ទាល់ខ្លួនឈានមុខគេមួយ គឺ mRNA-4157 (កូដមួយទៀត V940 ឈ្មោះទូទៅ “intismeran autogene”) សហអភិវឌ្ឍដោយ Moderna និង Merck ក្រោមឈ្មោះ “ការព្យាបាលនិយូអង់ទីហ្សែនផ្ទាល់ខ្លួន” (INT)។ ក្នុងការសាកល្បងគ្លីនិកទាំងអស់ដែលរៀបរាប់ក្នុងអត្ថបទនេះ វ៉ាក់សាំងនេះត្រូវផ្តល់ជូនរួមគ្នាជាមួយឱសថភាពស៊ាំរបស់ Merck ដែលមានឈ្មោះថា pembrolizumab (ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មក្រោមឈ្មោះ KEYTRUDA) មិនមែនប្រើតែម្នាក់ឯងទេ។ គិតត្រឹមពេលបោះពុម្ពអត្ថបទនេះ mRNA-4157/V940 នៅតែជាផលិតផលសាកល្បង — មិនទាន់មានការអនុម័តជាផ្លូវការពី FDA ឬ EMA ឡើយ។
តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ Merck ខ្លួនឯង FDA បានផ្តល់ការកំណត់ Breakthrough Therapy Designation ដល់កម្មវិធីនេះ នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាការព្យាបាលបន្ថែមក្រោយវះកាត់ (adjuvant) ចំពោះអ្នកជំងឺមហារីកស្បែក melanoma ហានិភ័យខ្ពស់។ ក្រោយមកបន្តិច នៅថ្ងៃទី ៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ EMA ក៏បានផ្តល់ការចូលរួមក្នុងគម្រោង PRIME ដល់កម្មវិធីដដែល។ ការកំណត់ទាំងពីរនេះ មិនមែនជាការអនុម័តលក់ជាទូទៅឡើយ — សូមមើលការពន្យល់លម្អិតនៅផ្នែក I។
| ក្រុមហ៊ុន/ដៃគូ | Moderna (អភិវឌ្ឍ) + Merck (ផ្តល់ pembrolizumab/KEYTRUDA) |
| ឈ្មោះផលិតផល | mRNA-4157 / V940 — ឈ្មោះទូទៅ៖ intismeran autogene |
| FDA Breakthrough Therapy | ទទួល ២២ កុម្ភៈ ២០២៣ — មិនមែនការអនុម័ត |
| EMA PRIME | ទទួល ៦ មេសា ២០២៣ — មិនមែនការអនុញ្ញាតលក់ |
| ស្ថានភាពអនុម័ត | មិនទាន់អនុម័តដោយ FDA ឬ EMA គិតត្រឹមពេលបោះពុម្ព |
០៤អ្វីដែលការសាកល្បង Phase 2b បានបង្ហាញផ្ទាល់៖ ការសិក្សា KEYNOTE-942
ភស្តុតាងគ្លីនិកកម្រិតខ្ពស់បំផុតសម្រាប់កម្មវិធីនេះ គឺមកពីការសាកល្បង KEYNOTE-942 (mRNA-4157-P201)។ នេះជាការសាកល្បងចៃដន្យត្រួតពិនិត្យដំណាក់កាល 2b ជាមួយអ្នកជំងឺ ១៥៧ នាក់ មហារីកស្បែក melanoma ដំណាក់កាល III/IV ហានិភ័យខ្ពស់ ក្រោយវះកាត់ ចែកជាពីរក្រុមតាមសមាមាត្រ ២ ទល់នឹង ១ ដើម្បីទទួល mRNA-4157/V940 រួមជាមួយ pembrolizumab ធៀបនឹង pembrolizumab តែឯង។ លទ្ធផលបានបោះពុម្ពក្នុង The Lancet ជាទស្សនាវដ្តី peer-reviewed — ខ្ពស់ជាងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានធម្មតា ប៉ុន្តែនៅតែជា Phase 2b មិនមែន Phase 3 ចុងក្រោយទេ។
តាមការវិភាគដំបូងដែលធ្វើបទបង្ហាញនៅសន្និសីទ AACR ខែមេសា ២០២៣ (លទ្ធផលចម្បង) និងសន្និសីទ ASCO ខែមិថុនា ២០២៣ (លទ្ធផលរង) ក្រុមរួម mRNA-4157/V940 កាត់បន្ថយហានិភ័យកើតឡើងវិញ ឬស្លាប់ (recurrence-free survival — RFS) ៤៤% និងកាត់បន្ថយហានិភ័យរីករាលដាលឆ្ងាយ ឬស្លាប់ (distant metastasis-free survival — DMFS) ៦៥% ធៀបនឹងក្រុម pembrolizumab តែឯង។ ក្រោយពីនោះ ក្រុមហ៊ុនបានបន្តរាយការណ៍ទិន្នន័យតាមដានយូរជាងមុន៖ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ ក្រុមហ៊ុនប្រកាសទិន្នន័យ ៣ឆ្នាំ បង្ហាញការកាត់បន្ថយ RFS ៤៩% (សមាមាត្រហានិភ័យ HR ០.៥១ ចន្លោះទំនុកចិត្ត ៩៥% ០.២៨៨-០.៩០៦) និង DMFS ៦២% (HR ០.៣៨៤ ចន្លោះ ០.១៧២-០.៨៥៨) ហើយក្រោយមកទៀត ទិន្នន័យតាមដាន ៥ឆ្នាំ ដែលធ្វើបទបង្ហាញនៅសន្និសីទឯកទេសមហារីកមួយទៀត នៅតែបង្ហាញការកាត់បន្ថយ RFS ៤៩% ជាប់លាប់ (HR ០.៥១០ ចន្លោះ ០.២៩៤-០.៨៨៧)។
| ការសាកល្បង | KEYNOTE-942 / mRNA-4157-P201 — Phase 2b ចៃដន្យត្រួតពិនិត្យ |
| អ្នកចូលរួម | ១៥៧ នាក់ — melanoma III/IV ក្រោយវះកាត់ — ២:១ |
| បោះពុម្ពផ្សាយ peer-reviewed | The Lancet (២០២៤) |
| លទ្ធផលដំបូង (AACR/ASCO ២០២៣) | RFS -៤៤%; DMFS -៦៥% |
| ទិន្នន័យក្រុមហ៊ុនរាយការណ៍ក្រោយ (មិនទាន់ peer-review ថ្មី) | ៣ឆ្នាំ៖ RFS -៤៩%, DMFS -៦២%; ៥ឆ្នាំ៖ RFS -៤៩% |
០៥លទ្ធផល Phase 3 ថ្មីៗ៖ INTerpath-001 និងអ្វីដែលនៅមិនទាន់ដឹង
នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ Merck និង Moderna បានប្រកាសតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ខ្លួនថា ការសាកល្បងដំណាក់កាល 3 បញ្ជាក់ (INTerpath-001) បានសម្រេចលទ្ធផលចម្បង (recurrence-free survival — RFS) និងលទ្ធផលរងសំខាន់ (distant metastasis-free survival — DMFS) សម្រាប់ intismeran autogene (mRNA-4157/V940) រួមជាមួយ pembrolizumab ធៀបនឹង pembrolizumab តែឯង ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺមហារីកស្បែក melanoma ដំណាក់កាល IIB-IV ក្រោយវះកាត់ គ្មានប្រវត្តិព្យាបាលទូទាំងរាងកាយពីមុនមក — ជាចំនួនប្រជាជនធំទូលាយជាង Phase 2b នៅផ្នែក D។ ក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់ពិពណ៌នាលទ្ធផលនេះថាមាន “សារៈសំខាន់ខាងស្ថិតិ និងអត្ថន័យគ្លីនិក”។
តាមលេខដែលបានចេញផ្សាយក្នុងសេចក្តីប្រកាសនេះផ្ទាល់៖ RFS កាត់បន្ថយហានិភ័យ ៤៩% (HR ០.៥១ ចន្លោះទំនុកចិត្ត ៩៥% ០.២៩៤-០.៨៨៧) និង DMFS កាត់បន្ថយហានិភ័យ ៥៩% (HR ០.៤១១ ចន្លោះ ០.២០០-០.៨៤៣)។ ត្រូវកត់សម្គាល់៖ នេះជាសេចក្តីប្រកាសក្រុមហ៊ុន (topline) មិនមែនអត្ថបទ peer-reviewed — តម្លៃ p និងក្រាហ្វ Kaplan-Meier មិនត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ ហើយទិន្នន័យអត្រារស់រានទាំងមូល (overall survival) នៅមិនទាន់ពេញលេញ (immature) នៅឡើយទេ។ ក្រុមហ៊ុនបញ្ជាក់ថានឹងធ្វើបទបង្ហាញលទ្ធផលពេញលេញនៅសន្និសីទវេជ្ជសាស្ត្រអន្តរជាតិមួយនាពេលខាងមុខ ហើយនឹងចាប់ផ្តើមពិភាក្សាជាមួយស្ថាប័នបទបញ្ជាអំពីការដាក់ស្នើសុំអនុម័ត — ប៉ុន្តែគិតត្រឹមពេលបោះពុម្ពអត្ថបទនេះ មិនទាន់មានការបញ្ជាក់ជាសាធារណៈថាបានដាក់ស្នើ ឬទទួលការសម្រេចអនុម័តពី FDA ឬ EMA ឡើយ។
| ការសាកល្បង | INTerpath-001 — Phase 3 ចៃដន្យត្រួតពិនិត្យបញ្ជាក់ |
| អ្នកចូលរួម | melanoma ដំណាក់កាល IIB-IV ក្រោយវះកាត់ គ្មានប្រវត្តិព្យាបាលទូទាំងរាងកាយ |
| លទ្ធផលដែលប្រកាស (១៩ សីហា ២០២៦) | RFS -៤៩% (HR ០.៥១); DMFS -៥៩% (HR ០.៤១១) |
| អ្វីដែលមិនទាន់មាន | ការត្រួតពិនិត្យ peer-review; តម្លៃ p លម្អិត; ទិន្នន័យអត្រារស់រានទាំងមូល; ការសម្រេចអនុម័តរបស់ស្ថាប័នបទបញ្ជា |
០៦កម្មវិធីរបស់ BioNTech៖ វេទិកា iNeST និង autogene cevumeran
ស្របគ្នាទៅនឹងកម្មវិធីរបស់ Moderna-Merck ក្រុមហ៊ុន BioNTech (ដៃគូវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ របស់ Pfizer) កំពុងអភិវឌ្ឍវេទិកាវ៉ាក់សាំងនិយូអង់ទីហ្សែនផ្ទាល់ខ្លួនផ្ទាល់ខ្លួន ដែលក្រុមហ៊ុនហៅថា “iNeST” (individualized Neoantigen Specific Therapy)។ ផលិតផលឈានមុខគេរបស់វេទិកានេះ មានលេខកូដ BNT122 / RO7198457 ហើយថ្មីៗនេះទទួលឈ្មោះទូទៅអន្តរជាតិ “autogene cevumeran”។ BioNTech អភិវឌ្ឍកម្មវិធីនេះជាដៃគូជាមួយក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រអាមេរិក Genentech (សមាជិកបណ្តាញក្រុមហ៊ុន Roche) ដែលផ្តល់ឱសថភាពស៊ាំ checkpoint inhibitor atezolizumab សម្រាប់ការសាកល្បងរួមផ្សំ។
សំខាន់ត្រូវបំបែកចេញពីគ្នា៖ BioNTech ក៏មានកម្មវិធីវ៉ាក់សាំង mRNA ប្រឆាំងមហារីកមួយទៀតឈ្មោះ BNT111 ដែលមិនមែនជាវ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួនទេ — វាជាវ៉ាក់សាំង “រួចស្រេច” (off-the-shelf) កំណត់គោលដៅទៅប្រូតេអ៊ីនរួមគ្នាដែលអ្នកជំងឺជាច្រើននាក់មានដូចគ្នា មិនចាំបាច់វិភាគហ្សែនដុំសាច់ម្នាក់ៗឡើយ។ BioNTech បានប្រកាសលទ្ធផលដំបូង (topline) វិជ្ជមានពី Phase 2 របស់ BNT111 ចំពោះមហារីកស្បែក melanoma រីកធំ កាលពីខែកក្កដា ២០២៤ — ប៉ុន្តែដោយសារវាមិនត្រូវផលិតដោយឡែកសម្រាប់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ វាមិនស្ថិតក្នុងក្រុមវ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួនដែលអត្ថបទនេះផ្តោតលើនោះទេ។ សូមមើលរបៀបប្រៀបធៀបទាំងពីរនៅតារាងខាងក្រោម។
🧬 BNT122 / autogene cevumeran
ផ្ទាល់ខ្លួន — រចនាតាមហ្សែនដុំសាច់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ — សាកល្បងលើមហារីកលំពែង (ផ្នែក G) និងកំពុងពង្រីក
💠 BNT111
រួចស្រេច (off-the-shelf) — គោលដៅរួម — Phase 2 វិជ្ជមានលើ melanoma រីកធំ (កក្កដា ២០២៤)
ក្រៅពីមហារីកលំពែង BioNTech បានប្រកាសកាលពីខែតុលា ២០២៣ ថាកំពុងចាប់ផ្តើម Phase 2 មួយទៀតនៃវេទិកា iNeST រួមផ្សំជាមួយ atezolizumab ចំពោះមហារីកប្រភេទបន្ថែម — គ្មានផលិតផលណាមួយទទួលការអនុម័តពី FDA ឬ EMA ឡើយ គិតត្រឹមពេលបោះពុម្ព។

០៧ទិន្នន័យក្នុងទស្សនាវដ្តី Nature៖ ការសាកល្បង Phase 1 លើមហារីកលំពែង
ភស្តុតាងបោះពុម្ពផ្សាយមួយទៀតរបស់វេទិកា autogene cevumeran មកពីការសាកល្បងផ្តួចផ្តើមដោយអ្នកស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ (investigator-initiated) នៅ Memorial Sloan Kettering សហការជាមួយសាកលវិទ្យាល័យ Pennsylvania — សាកល្បងវ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួននេះ រួមផ្សំជាមួយថ្នាំគីមី និង atezolizumab ចំពោះអ្នកជំងឺមហារីកលំពែងក្រោយវះកាត់ ជាមហារីកប្រភេទឆ្លើយតបយឺតទៅនឹងឱសថភាពស៊ាំ។ លទ្ធផលដំបូងបានបោះពុម្ពក្នុង Nature ថ្ងៃទី ១០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ ជា Phase 1។
ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺ ១៦ នាក់ដែលអាចវាយតម្លៃភាពស៊ាំបាន ពាក់កណ្តាល (៨ នាក់) បង្ហាញការឆ្លើយតបកោសិកា T ដែលបង្កដោយវ៉ាក់សាំង (ហៅថា “អ្នកឆ្លើយតប”) ។ អ្នកឆ្លើយតបទាំងនោះមានរយៈពេលមិនកើតឡើងវិញ (recurrence-free survival — RFS) វែងជាងអ្នកមិនឆ្លើយតបយ៉ាងខ្លាំង — តាមរបាយការណ៍ដំបូង មធ្យម RFS របស់អ្នកឆ្លើយតបមិនទាន់ដល់ចំណុចកណ្តាល (not reached) ខណៈអ្នកមិនឆ្លើយតបមានមធ្យម ១៣.៤ ខែ (P=០.០០៣)។ អត្ថបទបន្តតាមដានមួយទៀត បោះពុម្ពក្នុង Nature ថ្ងៃទី ១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ បន្តតាមដានរហូតដល់មធ្យម ៣.២ ឆ្នាំ រកឃើញថា ក្លូនកោសិកា T ភាគច្រើន (៨៦% ក្នុងមួយអ្នកជំងឺ) នៅតែមានវត្តមានក្នុងអ្នកឆ្លើយតប ហើយគម្លាត RFS រវាងអ្នកឆ្លើយតប និងអ្នកមិនឆ្លើយតប នៅតែបន្ត (មិនទាន់ដល់ចំណុចកណ្តាល ធៀបនឹង ១៣.៤ ខែ P=០.០០៧)។
- អ្វីដែលបានបង្ហាញ៖ វ៉ាក់សាំងអាចបង្កការឆ្លើយតបភាពស៊ាំពិតប្រាកដ ដែលនៅតែមានវត្តមានក្នុងឈាមអស់រយៈពេលច្រើនឆ្នាំ
- អ្វីដែលមិនទាន់បង្ហាញ៖ ថាតើវ៉ាក់សាំងពិតជាកាត់បន្ថយអត្រាកើតឡើងវិញ ឬពន្យារជីវិតដោយផ្ទាល់ ក្នុងការសិក្សាចៃដន្យទំហំធំជាង
០៨ដែនកំណត់ផលិតកម្ម៖ រយៈពេលរង់ចាំ តម្លៃ និងបញ្ហាធ្វើមាត្រដ្ឋាន
ខុសពីវ៉ាក់សាំងឆ្លងទូទៅ ដែលអាចផលិតជាចំនួនច្រើនទុកជាមុន វ៉ាក់សាំងមហារីកផ្ទាល់ខ្លួន ត្រូវរចនា និងផលិតដោយឡែកសម្រាប់អ្នកជំងឺនីមួយៗ ដោយចាប់ផ្តើមពីសំណាកដុំសាច់ និងជាលិកាធម្មតារបស់អ្នកជំងឺនោះផ្ទាល់ — “ការផលិតមួយកញ្ចប់ = អ្នកជំងឺម្នាក់” ដែលធ្វើឲ្យពេលវេលា និងតម្លៃខុសពីវ៉ាក់សាំងស្តង់ដារទាំងស្រុង។
តាមរបាយការណ៍ព័ត៌មានឯករាជ្យក្រោយសេចក្តីប្រកាស INTerpath-001 ខែសីហា ២០២៦ រយៈពេលចាប់ពីវះកាត់រហូតដល់ដូសដំបូងសម្រាប់ផលិតផលមហារីកស្បែក melanoma នៅតែប្រមាណប្រាំមួយសប្តាហ៍ — ចាត់ទុកថា “យឺត” ធៀបនឹងល្បឿនដែលជំងឺសេសសល់អាចរាលដាល។ អត្ថបទពិនិត្យឡើងវិញ peer-reviewed ឆ្នាំ២០២៥ មួយ រាយការណ៍ថា ការផលិតវ៉ាក់សាំងមហារីកលំពែងត្រូវបានធ្វើឲ្យប្រសើរដល់មធ្យមប្រមាណប្រាំបួនសប្តាហ៍ ខណៈវិធីសាស្ត្រកូនកាត់ថ្មី (ផ្សំសមាសធាតុផលិតជាមុនជាមួយផ្នែកផ្ទាល់ខ្លួនតូចជាង) កំពុងត្រូវស្រាវជ្រាវ ជាមធ្យោបាយអាចកាត់បន្ថយពេលវេលាមកនៅក្រោមបួនសប្តាហ៍ — ប៉ុន្តែមិនទាន់ជាស្តង់ដារឧស្សាហកម្មនៅឡើយទេ។
ចំពោះថ្លៃដើម អត្ថបទពិនិត្យឡើងវិញដដែលរាយការណ៍ថា ថ្លៃដើមផលិតកម្មក្នុងមួយអ្នកជំងឺ ជាទូទៅលើសពី ១០០.០០០ ដុល្លារអាមេរិក ដែលអ្នកនិពន្ធពិពណ៌នាថាជា “ឧបសគ្គសំខាន់” ចំពោះលទ្ធភាពទទួលបានទូលំទូលាយ។ របាយការណ៍ព័ត៌មានឯករាជ្យលើកលទ្ធផល Phase 3 ខែសីហា ២០២៦ ក៏កត់សម្គាល់ថា Merck និង Moderna មិនទាន់បង្ហាញតម្លៃពិតប្រាកដជាសាធារណៈនៅឡើយទេ។
| រយៈពេលផលិត (melanoma) | ~៦ សប្តាហ៍ ចាប់ពីវះកាត់ដល់ដូសដំបូង (តាមរបាយការណ៍ព័ត៌មានឯករាជ្យ) |
| រយៈពេលផលិត (លំពែង) | ~៩ សប្តាហ៍ជាមធ្យម (តាមអត្ថបទពិនិត្យឡើងវិញ ២០២៥) |
| ថ្លៃដើមផលិត | លើសពី ១០០.០០០ដុល្លារ/អ្នកជំងឺម្នាក់ (តាមអត្ថបទពិនិត្យឡើងវិញដដែល) |
| តម្លៃចំពោះអ្នកជំងឺ | មិនទាន់ប្រកាសជាសាធារណៈ គិតត្រឹមខែសីហា ២០២៦ |

០៩ស្ថានភាពបទបញ្ជា៖ ហេតុអ្វី “Breakthrough” និង “PRIME” មិនស្មើនឹងការអនុម័ត
សង្ខេបចំណុចនៅផ្នែក C, E, F៖ គិតត្រឹមពេលបោះពុម្ព គ្មានវ៉ាក់សាំងមហារីកផ្ទាល់ខ្លួនណាមួយ — មិនមែន intismeran autogene របស់ Moderna-Merck ក៏មិនមែន autogene cevumeran របស់ BioNTech — ទទួលការអនុម័តពេញលេញពី FDA (Biologics License Application) ឬការអនុញ្ញាតលក់ពី EMA ឡើយ។ កម្មវិធីទាំងអស់នៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតសាកល្បងគ្លីនិក។
ត្រូវយល់ច្បាស់ន័យ៖ FDA Breakthrough Therapy Designation ជាយន្តការដំណើរការមួយ — ផ្តល់ការណែនាំពី FDA ញឹកញាប់ជាងធម្មតា និងសិទ្ធិត្រួតពិនិត្យបន្តបន្ទាប់ (rolling review) ចំពោះឱសថភស្តុតាងដំបូងបង្ហាញភាពប្រសើរជាងឱសថមានស្រាប់ ចំពោះជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ — ប៉ុន្តែអ្នកឧបត្ថម្ភនៅតែត្រូវបំពេញការសាកល្បងគ្លីនិកតម្រូវការ និងឲ្យ FDA អនុម័តឯកសារ Biologics License Application ជាផ្លូវការ មុននឹងអាចលក់ជាទូទៅបាន។ ស្រដៀងគ្នា EMA PRIME ផ្តល់ការគាំទ្របទបញ្ជាបន្ថែម ក៏មិនមែនជាការសម្រេចអនុញ្ញាតលក់ដែរ។
បន្ទាប់ពីសេចក្តីប្រកាស INTerpath-001 (ផ្នែក E) Merck និង Moderna ថ្លែងថានឹងចាប់ផ្តើមពិភាក្សាជាមួយស្ថាប័នបទបញ្ជាអំពីលទ្ធភាពដាក់ស្នើ — គឺគ្រាន់តែជាបំណងអនាគត មិនមែនបានដាក់ស្នើ ឬត្រូវបានសម្រេចអនុម័តរួចហើយនោះទេ។ រហូតដល់ FDA/EMA ចេញការសម្រេចអនុម័ត ការទទួលបានផលិតផលទាំងនេះក្រៅពីការសាកល្បងគ្លីនិក មិនទាន់មានឡើយ។
| intismeran autogene (Moderna-Merck) | Breakthrough Therapy + PRIME — Phase 3 ប្រកាសសម្រេចគោលដៅ — មិនទាន់អនុម័ត |
| autogene cevumeran (BioNTech-Genentech) | Phase 1 បោះពុម្ព Nature — មិនទាន់មានការកំណត់ពិសេស ឬអនុម័តដែលរាយការណ៍ |
| BNT111 (BioNTech, រួចស្រេច) | Phase 2 វិជ្ជមាន — ជាផលិតផលផ្សេង មិនទាន់អនុម័តដែរ |
១០ដែនកំណត់វិទ្យាសាស្ត្រ៖ តើអាចអនុវត្តលើមហារីកគ្រប់ប្រភេទដែរឬទេ?
ក្រៅពីសំណួរបទបញ្ជា អ្នកស្រាវជ្រាវឯករាជ្យបានលើកឡើងសំណួរវិទ្យាសាស្ត្របើកចំហមួយចំនួន។ អត្ថបទពិនិត្យឡើងវិញ peer-reviewed ឆ្នាំ២០២៦ (Cudog, Villanueva និងសហការី ក្នុងទស្សនាវដ្តី J) ដែលប្រៀបធៀបវេទិកា BNT122 (ផ្ទាល់ខ្លួន) និង BNT111 (រួចស្រេច) របស់ BioNTech សន្និដ្ឋានថា “គ្មានវិធីសាស្ត្រណាមួយអាចចាត់ទុកថាជាវ៉ាក់សាំងល្អប្រសើរបំផុតយ៉ាងច្បាស់លាស់ទេ” ហើយកំណត់ថា ភាពខុសគ្នានៃហ្សែនក្នុងដុំសាច់តែមួយ (tumor heterogeneity — ភាពខុសគ្នានៃការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនរវាងផ្នែកខុសគ្នានៃដុំសាច់ដដែល ឬតាមពេលវេលា) ជា “ឧបសគ្គចម្បង” ដល់ការពង្រីកវិធីសាស្ត្រទាំងពីរនេះទៅកាន់មហារីកច្រើនប្រភេទថែមទៀត។
សំណួរបើកចំហមួយទៀត គឺថាតើមហារីកប្រភេទណាខ្លះជាគោលដៅសមស្រប៖ វិធីសាស្ត្រនិយូអង់ទីហ្សែន ត្រូវការឲ្យដុំសាច់មានការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនច្រើនល្មម ដើម្បីឲ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំមានគោលដៅច្បាស់លាស់ — ដូច្នេះមហារីកមានចំនួនផ្លាស់ប្តូរហ្សែនខ្ពស់ ដូច melanoma និងសួតកោសិកាមិនតូច ជាកន្លែងសាកល្បងដំបូង និងឈានមុខគេ។ ការសាកល្បងលើមហារីកលំពែងរបស់ BioNTech-MSK នៅផ្នែក G ជាករណីលើកលែងគួរកត់សម្គាល់ — ព្រោះជាទូទៅចាត់ទុកថាជាគោលដៅពិបាកសម្រាប់ឱសថភាពស៊ាំ — ប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវផ្ទាល់បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការសិក្សា Phase 1 ទំហំតូច គ្មានចៃដន្យនោះ នៅមិនទាន់អាចបញ្ជាក់ថាវិធីសាស្ត្រនេះពង្រីកបានគួរឲ្យទុកចិត្តប៉ុនណានោះទេ។
🧬 CRISPR/mRNA ទូទៅ (អត្ថបទ ៣៣)
គ្របដណ្តប់វេទិកា mRNA/ការកែប្រែហ្សែនទូទៅ រួមទាំងវ៉ាក់សាំងឆ្លងដើម — មិនមែនកម្មវិធីវ៉ាក់សាំងមហារីកផ្ទាល់ខ្លួនទេ
🔎 AI ស្វែងរកឱសថ (អត្ថបទ ៦៩)
គ្របដណ្តប់ការទស្សន៍ទាយរចនាសម្ព័ន្ធប្រូតេអ៊ីន/ស្វែងរកម៉ូលេគុលឱសថ — មិនមែនការរចនាវ៉ាក់សាំងកំណត់គោលដៅភាពស៊ាំទេ
១១ទស្សនវិស័យអនាគត
អ្វីដែលទំនងជានឹងផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពពិតបំផុត គឺ៖ ការបោះពុម្ពផ្សាយពេញលេញរបស់ Phase 3 INTerpath-001 ក្នុងទស្សនាវដ្តី peer-reviewed (រួមទិន្នន័យអត្រារស់រានទាំងមូល) សម្រាប់កម្មវិធី melanoma ព្រមទាំងការសិក្សាចៃដន្យទំហំធំជាង Phase 1 សម្រាប់កម្មវិធីមហារីកលំពែងរបស់ BioNTech ដើម្បីបញ្ជាក់ថាតើការឆ្លើយតបភាពស៊ាំដែលបានឃើញ ពិតជាបកប្រែទៅជាផលប្រយោជន៍ការរស់រានឬអត់។ ចំណែកខាងផលិតកម្ម ថាតើវិធីសាស្ត្រកូនកាត់ (hybrid) អាចកាត់បន្ថយពេលវេលា និងថ្លៃដើមបានគួរឲ្យទុកចិត្តដែរឬទេ នឹងកំណត់ថាតើវ៉ាក់សាំងផ្ទាល់ខ្លួន អាចទៅដល់អ្នកជំងឺច្រើនជាងបច្ចុប្បន្នឬអត់។
សរុបជារួម៖ យន្តការមួយដែលបានបញ្ជាក់ថាដំណើរការ (តាមរយៈវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ mRNA) ឥឡូវកំពុងត្រូវបានដឹកនាំទៅរកគោលដៅពិបាកជាងច្រើន គឺគោលដៅផ្ទាល់ខ្លួនម្នាក់ៗ។ ភស្តុតាងចៃដន្យ peer-reviewed ដំបូងលើ melanoma ព្រមទាំងភស្តុតាងភាពស៊ាំ peer-reviewed លើមហារីកលំពែង សុទ្ធតែជាសញ្ញាល្អតាមស្តង់ដារដំណាក់កាលដើម — ប៉ុន្តែ “សញ្ញាល្អ ពង្រឹងដោយការអះអាង Phase 3 មិនទាន់បោះពុម្ព” គឺជាស្ថានភាពខុសពី “ព្យាបាលមហារីកដែលអនុម័តដោយ FDA/EMA” មិនគួរនិយាយឡំគ្នាឡើយ។
១២សំណួរញឹកញាប់
តើវ៉ាក់សាំងមហារីកផ្ទាល់ខ្លួន ខុសពីវ៉ាក់សាំងកូវីដ mRNA យ៉ាងណា?
ប្រើវេទិកាបញ្ជូន mRNA ដូចគ្នា ប៉ុន្តែគោលដៅផ្លាស់ប្តូរពីប្រូតេអ៊ីនមេរោគរួម ទៅជានិយូអង់ទីហ្សែនផ្លាស់ប្តូរផ្ទាល់ខ្លួន ដែលរចនាដោយឡែកសម្រាប់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។ សូមមើលផ្នែក A-B។
តើ mRNA-4157/V940 (intismeran autogene) ត្រូវបានអនុម័តដោយ FDA ដែរឬទេ?
ទេ — មានតែការកំណត់ Breakthrough Therapy (មិនមែនការអនុម័ត) ហើយលទ្ធផល Phase 3 ខែសីហា ២០២៦ ក៏ជាសេចក្តីប្រកាសក្រុមហ៊ុន មិនទាន់ peer-reviewed ឬអនុម័តនៅឡើយទេ។ សូមមើលផ្នែក C, E, I។
តើលទ្ធផល Phase 3 INTerpath-001 មានន័យថាវ៉ាក់សាំងនេះព្យាបាលមហារីកបានច្បាស់លាស់ហើយឬ?
ទេ — មានន័យថាការសាកល្បងសម្រេចលទ្ធផលចម្បង RFS និងលទ្ធផលរង DMFS តាមការប្រកាសផ្ទាល់របស់ក្រុមហ៊ុន ខណៈទិន្នន័យអត្រារស់រានទាំងមូលមិនទាន់ពេញលេញ ហើយមិនទាន់ត្រូវបាន peer review។ សូមមើលផ្នែក E។
តើការសាកល្បងលើមហារីកលំពែងរបស់ BioNTech បង្ហាញថាវ៉ាក់សាំងព្យាបាលមហារីកលំពែងបានឬ?
ទេ — នេះជាការសាកល្បង Phase 1 ទំហំតូច គ្មានចៃដន្យ រចនាដើម្បីសាកល្បងសុវត្ថិភាព និងការឆ្លើយតបភាពស៊ាំ អ្នកនិពន្ធខ្លួនឯងព្រមានមិនឲ្យសន្និដ្ឋានប្រសិទ្ធភាពពីវា។ សូមមើលផ្នែក G។
ហេតុអ្វីវ៉ាក់សាំងទាំងនេះចំណាយពេលយូរម្ល៉ោះក្នុងការផលិត?
ព្រោះដូសនីមួយៗត្រូវរចនា និងផលិតដោយឡែកពីសំណាកដុំសាច់/ជាលិការបស់អ្នកជំងឺនោះម្នាក់ឯង មិនមែនផលិតជាចំនួនច្រើនទុកជាមុនដូចវ៉ាក់សាំងស្តង់ដារទេ — រយៈពេលរាយការណ៍ប្រមាណប្រាំមួយទៅប្រាំបួនសប្តាហ៍ អាស្រ័យលើកម្មវិធី។ សូមមើលផ្នែក H។
តើវ៉ាក់សាំងទាំងនេះអាចប្រើលើមហារីកគ្រប់ប្រភេទបានទេ?
មិនទាន់បញ្ជាក់ច្បាស់ទេ — ការសាកល្បងភាគច្រើនផ្តោតលើមហារីកមានចំនួនការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនខ្ពស់ដូច melanoma ខណៈមហារីកលំពែងជាករណីលើកលែងទំហំតូច អ្នកពិនិត្យឡើងវិញឯករាជ្យកត់សម្គាល់ថាភាពខុសគ្នានៃហ្សែនក្នុងដុំសាច់ (tumor heterogeneity) នៅតែជាឧបសគ្គ។ សូមមើលផ្នែក J។
តើគួរស្វែងរកព្យាបាលនេះទេ?
អត្ថបទនេះមិនផ្តល់អនុសាសន៍បែបនេះទេ — ការសម្រេចចិត្តអំពីការព្យាបាលមហារីកគឺជាការសម្រេចរបស់អ្នកជំនាញសុខភាពមានអាជ្ញាប័ណ្ណ រួមជាមួយអ្នកជំងឺ។
១៣ប្រភព
- Merck — FDA Breakthrough Therapy Designation for mRNA-4157/V940 (កុម្ភៈ ២០២៣)
- Merck — EMA PRIME Scheme Designation for mRNA-4157/V940 (មេសា ២០២៣)
- Merck — 3-Year Follow-Up Data, mRNA-4157 (V940) + KEYTRUDA (ធ្នូ ២០២៣)
- The Lancet — Individualised Neoantigen Therapy mRNA-4157 (V940) Plus Pembrolizumab (KEYNOTE-942): Phase 2b Study
- Merck — Phase 3 INTerpath-001 Topline Results (សីហា ២០២៦)
- Targeted Oncology — 5-Year RFS Follow-Up Data for Intismeran Autogene in Melanoma
- Nature — Personalized RNA Neoantigen Vaccines Stimulate T Cells in Pancreatic Cancer (២០២៣)
- Nature — RNA Neoantigen Vaccines Prime Long-Lived CD8+ T Cells in Pancreatic Cancer (២០២៥)
- Memorial Sloan Kettering — Can mRNA Vaccines Fight Pancreatic Cancer?
- BioNTech — Expands Late-Stage Clinical Oncology Portfolio, iNeST Phase 2 (តុលា ២០២៣)
- BioNTech — Positive Topline Phase 2 Results for BNT111 in Advanced Melanoma (កក្កដា ២០២៤)
- Planet Today — Personalized mRNA Melanoma Vaccine Hits Phase 3: Landmark Result, Incomplete Data
- PMC — Current Progress and Future Perspectives of RNA-Based Cancer Vaccines: A 2025 Update
- Cudog, Villanueva et al. — Mechanistic Insights into Off-the-Shelf vs. Personalized mRNA Cancer Vaccines (Journal J, ២០២៦)
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៤ ប្រភព
📚 សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ ទាំងអស់ →ការព្យាបាលដោយកោសិកា CAR-T៖ ព្យាបាលមហារីកបានពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីផលិតកម្មយឺត ហើយតម្លៃឡើងដល់រាប់សែនដុល្លារ?ការធ្វើតេស្តឈាមរកមហារីកដំបូង (Liquid Biopsy)៖ ការអះអាង ធៀបនឹងភស្តុតាងគ្លីនិកAlphaFold ការទស្សន៍ទាយរចនាសម្ព័ន្ធប្រូតេអ៊ីន និងការប្រណាំងស្វែងរកឱសថថ្មីតាមរយៈបញ្ញាសិប្បនិម្មិតព្យាបាលហ្សែនសម្រាប់ជំងឺកម្រ៖ ការប្រណាំងអនុញ្ញាតបទបញ្ជា និងជម្លោះតម្លៃរាប់លានដុល្លារ