០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ បន្ទុកជំងឺរបេង ហើយហេតុអ្វីត្រូវការវ៉ាក់សាំងថ្មី

តាម របាយការណ៍របេងសកលរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ជំងឺរបេង (tuberculosis — TB) បានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ ១,២៣ លាននាក់ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ (រួមទាំង ១៥០.០០០នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកមានផ្ទុកមេរោគ HIV) ខណៈមានអ្នកឈឺថ្មីប្រមាណ ១០,៧ លាននាក់ជាសកល។ WHO កំណត់ថា TB នៅតែជា «មូលហេតុមរណភាពកំពូលបំផុតពីមេរោគឯកតោមួយប្រភេទ» លើពិភពលោក ខណៈជំងឺនេះអាចការពារ និងព្យាបាលបានទាំងស្រុងតាមគោលការណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ។ ភាពផ្ទុយគ្នារវាង «អាចព្យាបាលបាន» និង «នៅតែសម្លាប់ច្រើនបំផុត» នេះហើយ ជាចំណុចដែលអត្ថបទនេះស្វែងយល់៖ ហេតុអ្វីឧបករណ៍បច្ចុប្បន្ន — ថ្នាំព្យាបាល ការរកឃើញអ្នកជំងឺជាមុន និងវ៉ាក់សាំង BCG តែមួយគត់ — មិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបញ្ឈប់ការឆ្លងរាលដាល។ បញ្ហាកាន់តែស្មុគស្មាញឡើងទៀត ដោយសារជំងឺរបេងធន់ថ្នាំមួយផ្នែក (MDR-TB, XDR-TB) កំពុងរីករាលដាលនៅតំបន់មួយចំនួន — ការព្យាបាលមួយករណីអាចចំណាយពេលរាប់ខែ ចំណាយថវិកាច្រើនដង និងទាមទារថ្នាំពីរបីជំនួស ធៀបនឹងជំងឺរបេងធម្មតា។ អ្នកជំនាញសុខភាពសាធារណៈជាច្រើនអះអាងថា ការការពារកុំឲ្យឆ្លងតាំងពីដើម តាមរយៈវ៉ាក់សាំង មានតម្លៃខ្ពស់ជាងការពឹងផ្អែកតែលើការព្យាបាលក្រោយឆ្លងឡើយ។

WHO បានកំណត់ The End TB Strategy ដែលមានគោលដៅកាត់បន្ថយមរណភាព ៩០% និងអត្រាឈឺថ្មី ៨០% ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ធៀបនឹងឆ្នាំគោល ២០១៥។ ប៉ុន្តែតាមការវិភាគរបស់ WHO ខ្លួនឯង ល្បឿនថយចុះបច្ចុប្បន្នឃ្លាតឆ្ងាយពីគន្លងឈានដល់គោលដៅនោះខ្លាំង។ គំរូគណនាដែលភ្ជាប់ជាមួយ «ផែនទីបង្ហាញផ្លូវសកលសម្រាប់វ៉ាក់សាំងរបេង» របស់ដៃគូអន្តរជាតិ ព្យាករថា វ៉ាក់សាំងថ្មីមួយដែលមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់លើមនុស្សពេញវ័យ-វ័យជំទង់ អាចជួយកាត់បន្ថយករណីឈឺថ្មីរាប់សិបលាននាក់ក្នុងរយៈពេលពីរបីទសវត្សរ៍ខាងមុខ — ដែលជាមូលហេតុចម្បងហេតុអ្វីវ៉ាក់សាំងជំនាន់ក្រោយកំពុងទទួលការយកចិត្តទុកដាក់កើនឡើងវិញ ក្រោយស្ងាត់ស្ងៀមស្ទើរតែពេញមួយសតវត្សរ៍។

០២BCG ១៩២១៖ អ្វីដែលភស្តុតាងបញ្ជាក់ច្បាស់ចំពោះកុមារ

វ៉ាក់សាំង Bacille Calmette-Guérin (BCG) ត្រូវបានបង្កើតដោយអ្នកបាក់តេរីវិទូបារាំង Albert Calmette និង Camille Guérin ដោយចុះខ្សោយប្រភេទបាក់តេរី Mycobacterium bovis ឲ្យរស់នៅ តែបាត់លទ្ធភាពបង្កជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ — ចាក់លើមនុស្សលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩២១។ សព្វថ្ងៃ WHO ណែនាំចាក់ BCG តែម្តងក្នុងកម្មវិធីចាក់ថ្នាំបង្ការទារកទើបនឹងកើត នៅប្រទេសដែលមានបន្ទុកជំងឺរបេងខ្ពស់ — ជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីចាក់ថ្នាំបង្ការសកលស្តង់ដារ។

យោងតារាងសង្ខេបភស្តុតាងផ្លូវការរបស់ WHO ដែលដកស្រង់ការវិភាគជាប្រព័ន្ធរបស់ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ Mangtani និងសហការី (ការសាកល្បងចៃដន្យត្រួតពិនិត្យចំនួន១៨) ភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ស្ថិរភាព និងសំខាន់បំផុតរបស់ BCG គឺការការពារទម្រង់ជំងឺរបេងសាយភាយធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចំពោះកុមារ — ជំងឺរបេងខួរក្បាល (TB meningitis) និងជំងឺរបេងសាយភាយពេញរាងកាយ (miliary TB) — ដែលទាំងពីរអាចនាំមរណភាព ឬពិការភាពអចិន្ត្រៃយ៍លឿន។ ប្រសិទ្ធភាពរួមប្រមាណ ៨៥% (ចន្លោះទំនុកចិត្ត៩៥% ៦៩-៩២%) ហើយកើនដល់ប្រមាណ ៩០% ចំពោះទារកទើបនឹងកើតដែលចាក់ភ្លាមៗ និង ៩២% ចំពោះកុមារអាយុសិក្សាដែលមិនទាន់ឆ្លងជាមុន។ នេះជាមូលហេតុចម្បងហេតុអ្វី WHO និងអង្គការសុខភាពជាតិភាគច្រើននៅតែបន្តណែនាំចាក់ BCG សកលចំពោះទារកនៅតំបន់បន្ទុកជំងឺខ្ពស់ — ទោះបីជាការការពារប្រឆាំងនឹងទម្រង់ជំងឺរបេងសួតធម្មតា (ដែលផ្នែក C ខាងក្រោមនឹងបង្ហាញ) ចុះខ្សោយជាងច្រើនក៏ដោយ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ទោះបីជាប្រើប្រាស់ជាង១សតវត្សរ៍មកហើយក៏ដោយ យន្តការភាពស៊ាំពិតប្រាកដដែល BCG ប្រើដើម្បីការពារ (correlate of protection) នៅមិនទាន់យល់ច្បាស់ទាំងស្រុងដដែល — ជាឧបសគ្គមួយដ៏ធំសម្រាប់ការរចនាវ៉ាក់សាំងជំនួសឲ្យកាន់តែប្រសើរ ព្រោះអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនអាចប្រកែកបានច្បាស់ថា គួរតម្រង់ការឆ្លើយតបភាពស៊ាំបែបណាដើម្បីធានាការពារខ្ពស់ជាង។

០៣ហេតុអ្វី BCG ការពារមិនទៀងទាត់លើមនុស្សពេញវ័យ-វ័យជំទង់

ការវិភាគជាប្រព័ន្ធជាមួយទិន្នន័យសាកល្បងចៃដន្យដដែលរបស់ Mangtani (ដកស្រង់ក្នុងតារាងសង្ខេបភស្តុតាងផ្លូវការរបស់ WHO) បង្ហាញរូបភាពខុសគ្នាឆ្ងាយសម្រាប់ជំងឺរបេងសួតធម្មតា (pulmonary TB) — ទម្រង់ដែលឆ្លងបានតាមខ្យល់ និងជាកម្លាំងចម្បងជំរុញការឆ្លងបន្តរបស់ជំងឺនេះក្នុងសហគមន៍។ ប្រសិទ្ធភាពប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងតាមក្រុមអាយុ និងវិធីសាកល្បង៖ ៥៩% (ចន្លោះទំនុកចិត្ត៩៥% ៤២-៧១%) ចំពោះការចាក់តាំងពីកំណើត ឡើងដល់ ៧៤% (៦៣-៨២%) ចំពោះកុមារអាយុសិក្សាដែលធ្វើតេស្ត tuberculin ត្រួតពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់ថាមិនទាន់ឆ្លងជាមុន ប៉ុន្តែធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៤១% ប្រសិនបើមិនធ្វើតេស្តត្រួតពិនិត្យតឹងរឹង ហើយធ្លាក់ចុះមកត្រឹម តិចជាង២០% ចំពោះមនុស្សវ័យចាស់ជាង។

មូលហេតុនៃភាពប្រែប្រួលនេះ មិនមែនចៃដន្យទេ — Mangtani et al. រកឃើញថា ប្រសិទ្ធភាព BCGខ្ពស់ជាងនៅតំបន់ឃ្លាតឆ្ងាយពីខ្សែអេក្វាទ័រ ជាកន្លែងដែលការប៉ះពាល់មេរោគមីកូបាក់តេរីបរិស្ថាន (environmental mycobacteria) ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃមានតិចជាង។ នៅតំបន់សីតុណ្ហភាពត្រូពិច ជាកន្លែងបន្ទុកជំងឺរបេងខ្ពស់បំផុត ការប៉ះពាល់ជាមុនជាមួយបាក់តេរីស្រដៀងគ្នាក្នុងបរិស្ថាន ហាក់ដូចជាបិទបាំង ឬកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពការចាក់ថ្នាំបន្ថែម។ ការការពារក៏ថយចុះតាមពេលវេលាដែរ — ភាគច្រើនធ្លាក់ចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរយៈពេល១០ទៅ២០ឆ្នាំក្រោយចាក់ — មានន័យថា នៅដល់វ័យពេញវ័យ ដែលហានិភ័យវិវត្តទៅជាជំងឺរបេងសួតសកម្មខ្ពស់បំផុត ការការពារពី BCG ដែលចាក់តាំងពីកំណើតច្រើនតែថយចុះទៅហើយ។

ក្រៅពីការការពារជំងឺសកម្មដោយផ្ទាល់ ការវិភាគជាប្រព័ន្ធដាច់ដោយឡែកមួយទៀតដឹកនាំដោយ Roy et al. រកឃើញថា កុមារដែលចាក់ BCG រួច ដែលរស់ក្បែរអ្នកជំងឺ TB មានអត្រាឆ្លងទាបជាងប្រមាណ ១៩-២៧% ហើយក្នុងចំណោមកុមារដែលឆ្លងរួចហើយ BCG ជួយកាត់បន្ថយការវិវត្តទៅជំងឺសកម្មប្រមាណ ៥៨% (ចន្លោះទំនុកចិត្ត៩៥% ២៣-៧៧%)។ ប្រសិទ្ធភាពទាំងនេះមានប្រយោជន៍ជាក់ស្តែង ប៉ុន្តែតូចជាង និងមិនទៀងទាត់ស្មើនឹងអត្ថប្រយោជន៍ការពារជំងឺធ្ងន់ធ្ងរចំពោះកុមារដែលបានបង្ហាញនៅផ្នែក B ខាងលើឡើយ។

០៤M72/AS01E៖ ដើមកំណើតពី GSK និងយន្តការ Adjuvant AS01

M72/AS01E អភិវឌ្ឍនៅដើមឡើយដោយក្រុមហ៊ុនឱសថ GlaxoSmithKline (GSK) សហការជាមួយអង្គការមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ Aeras — ជាប្រូតេអ៊ីនលាយផ្សំពីរដែលដកស្រង់ពីបាក់តេរីរបេង (Mtb32A និង Mtb39A) បូកនឹង «adjuvant» កម្មសិទ្ធិរបស់ GSK ហៅថា AS01E — សារធាតុជំរុញការឆ្លើយតបភាពស៊ាំដូចគ្នានឹងវេទិកាដែលប្រើក្នុងវ៉ាក់សាំងគ្រុនរបួស Shingrix និងវ៉ាក់សាំងគ្រុនចាញ់ RTS,S/Mosquirix។ AS01 មានផ្សំធាតុ QS-21 (សារធាតុ saponin ដកស្រង់ពីសំបកឈើ Quillaja saponaria) និង MPL (monophosphoryl lipid A) ជំរុញកោសិកា CD4+ T-cell ឲ្យផលិត interferon-gamma យ៉ាងខ្លាំង — ខុសពី BCG ដែលជាបាក់តេរីរស់ចុះខ្សោយ។ ដោយសារវាមិនមែនបាក់តេរីរស់ វាមានលទ្ធភាពប្រើសុវត្ថិភាពជាងចំពោះមនុស្សដែលមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ ដូចជាអ្នកមានផ្ទុកមេរោគ HIV។

ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ GSK បានផ្ទេរការអភិវឌ្ឍន៍គ្លីនិកបន្តទៅឲ្យ Bill & Melinda Gates Medical Research Institute (Gates MRI) — ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញដែលបង្កើតឡើងដោយមូលនិធិ Gates Foundation ជាពិសេសសម្រាប់ជំរុញផលិតផលសុខភាពសម្រាប់ប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម — ខណៈ GSK នៅតែជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ផ្នែក adjuvant AS01 ក្នុងការសាកល្បង និងក្រោយទទួលការអនុញ្ញាតផងដែរ។ ការផ្ទេរនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីទិន្នន័យសាកល្បងភាគទី២b ដែលផ្នែក E ខាងក្រោមនឹងបង្ហាញលម្អិត — ជាទិន្នន័យវិជ្ជមានដំបូងគេចំពោះវ៉ាក់សាំងរបេងសម័យថ្មីណាមួយ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ មុនដល់ចំណុចនោះ M72/AS01E ធ្លាប់ឆ្លងកាត់ការសាកល្បងភាគទី១-២a តូចៗជាច្រើនតាំងពីដើមទសវត្សរ៍២០០០ ដើម្បីកំណត់ដូស និងសុវត្ថិភាពជាមុន — ជាដំណើរការស្តង់ដារ។

០៥លទ្ធផលការសាកល្បងភាគទី២b៖ ប្រសិទ្ធភាព ~៥០%

ការសាកល្បងភាគទី២b ចេញផ្សាយលទ្ធផលចុងក្រោយក្នុងទស្សនាវត្តី New England Journal of Medicine (NEJM) ២០១៩ ដោយក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ Tait និងសហការី បានចុះញ៉ោះមនុស្សពេញវ័យចំនួន ៣.៥៧៣នាក់ អាយុ១៨-៥០ឆ្នាំ គ្មានផ្ទុកមេរោគ HIV ប៉ុន្តែមានផ្ទុកមេរោគរបេងសម្ងាត់រួចហើយ (latent TB infection — កំណត់តាមតេស្តណាម IGRA វិជ្ជមាន) នៅអាហ្រ្វិកខាងត្បូង កេនយ៉ា និងហ្សំប៊ី។ សំខាន់ត្រូវកត់សម្គាល់ថា ការសាកល្បងនេះមិនបានសាកល្បងថាតើវ៉ាក់សាំងការពារការឆ្លងដំបូងបានទេ — វាសាកល្បងចំពោះមនុស្សដែលឆ្លងរួចហើយ ថាតើវ៉ាក់សាំងអាចទប់ស្កាត់ការវិវត្តពីការឆ្លងសម្ងាត់ទៅជាជំងឺសកម្មបានឬអត់។ ការសាកល្បងនេះមានលក្ខណៈចៃដន្យ ពិការភ្នែកទ្វេ (double-blind) និងគ្រប់គ្រងដោយថ្នាំក្លែង — ស្តង់ដារខ្ពស់បំផុតនៃវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រគ្លីនិក — ដោយអ្នកចូលរួមទទួលការចាក់ថ្នាំពីរដូសដាច់ពីគ្នាមួយខែ។

ក្រោយតាមដានជាមធ្យមប្រមាណ៣ឆ្នាំ អ្នកចាក់ថ្នាំពិត មានករណីវិវត្តទៅជាជំងឺរបេងសួតសកម្មត្រឹមតែ ១៣នាក់ ធៀបនឹង ២៦នាក់ ក្នុងក្រុមចាក់ថ្នាំក្លែង (placebo) — គណនាបានប្រសិទ្ធភាព ៥០% (ចន្លោះទំនុកចិត្ត៩០% ១២-៧១%)។ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ — ជាទិន្នន័យប្រសិទ្ធភាពវិជ្ជមានដំបូងគេ ចំពោះវ៉ាក់សាំងរបេងសម័យថ្មីណាមួយ ក្នុងរយៈពេលច្រើនទសវត្សរ៍។ ទោះជាយ៉ាងណា ចន្លោះទំនុកចិត្តទូលំទូលាយ (១២ ដល់ ៧១%) បង្ហាញថា ទំហំប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដនៅមានភាពមិនប្រាកដច្បាស់ខ្លាំង — ចុងក្រោមអាចទាបត្រឹមតែជាង១០%បន្តិចប៉ុណ្ណោះ ខណៈចុងលើអាចខ្ពស់ដល់ជិត៧១%។ ផ្នែកសុវត្ថិភាព ការឆ្លើយតបភាគច្រើនជាប្រតិកម្មតំបន់ចាក់ថ្នាំធម្មតា (ដូចវ៉ាក់សាំងផ្សេងទៀតដែលប្រើ adjuvant AS01) គ្មានសញ្ញាសុវត្ថិភាពធ្ងន់ធ្ងរណាមួយត្រូវបានរាយការណ៍ឡើយ។

០៦ការចាក់ BCG ម្តងទៀត (Revaccination)៖ សន្យា ធៀបនឹងភស្តុតាងចុងក្រោយ

យុទ្ធសាស្ត្រមួយទៀតដែលទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ — ព្រោះថោក និងមានស្រាប់រួចហើយ គ្មានតម្រូវការឧបករណ៍ផលិតថ្មី — គឺការចាក់ BCG ជាលើកទីពីរលើវ័យជំទង់ដែលធ្លាប់ចាក់តាំងពីកំណើត។ ការសាកល្បងភាគទី២ឆ្នាំ ២០១៨ ដឹកនាំដោយ Nemes និងសហការី ក្នុង NEJM ធ្វើលើវ័យជំទង់អាហ្រ្វិកខាងត្បូងដែលមិនទាន់ឆ្លងរបេង (IGRA-អវិជ្ជមាន) ដោយប្រៀបធៀបបីក្រុម៖ ការចាក់ BCG ម្តងទៀត វ៉ាក់សាំងបេក្ខភាពថ្មី H4:IC31 និងក្រុមថ្នាំក្លែង។ លទ្ធផលដែលចេញផ្សាយពេលនោះគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍៖ ការចាក់ BCG ម្តងទៀត បង្ហាញប្រសិទ្ធភាពប្រមាណ ៤៥% (ចន្លោះទំនុកចិត្ត៩៥% ៦-៦៨%) ក្នុងការទប់ស្កាត់ការឆ្លងជាប់លាប់ (sustained QFT/IGRA conversion) — សូមកត់សម្គាល់ថា នេះជាការវាស់ស្ទង់ការឆ្លងថ្មី មិនមែនការវិវត្តទៅជាជំងឺសកម្មដូចការសាកល្បង M72/AS01E នៅផ្នែក E ខាងលើឡើយ។

ដោយសារសារៈសំខាន់នៃសញ្ញាដំបូងនេះ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវដដែលបានធ្វើការសាកល្បងបញ្ជាក់ឡើងវិញ ទំហំធំជាង ដែលលទ្ធផលចេញផ្សាយក្នុង NEJM៖ វ័យជំទង់អាហ្រ្វិកខាងត្បូងគ្មានផ្ទុកមេរោគ HIV ចំនួន ១.៨៣៦នាក់ (៨៧១នាក់ចាក់ BCG ធៀបនឹង ៨៤៩នាក់ចាក់ថ្នាំក្លែង)។ លើកនេះ លទ្ធផលខុសគ្នាឆ្ងាយ៖ សមាមាត្រហានិភ័យ (hazard ratio) ស្ថិតត្រឹម ១,០៤ (ចន្លោះទំនុកចិត្ត៩៥% ០,៧៣-១,៤៨) ស្មើនឹងប្រសិទ្ធភាព -៣,៨% (ចន្លោះទំនុកចិត្ត៩៥% -៤៨,៣% ដល់ ២៧,៤%) — ពោលគឺគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់នៃប្រសិទ្ធភាពការពារឡើយ ផ្ទុយស្រឡះពីសញ្ញាវិជ្ជមាននៅឆ្នាំ ២០១៨។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវសរុបថា លទ្ធផលនេះ «ធ្វើឲ្យសង្ស័យលើប្រយោជន៍នៃការចាក់ BCG ម្តងទៀតជាវិធានការការពារ» ហើយបញ្ជាក់ពីតម្រូវការបេក្ខភាពវ៉ាក់សាំងដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រសើរជាងនេះ។

០៧បំពង់អភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀត៖ mRNA, MVA85A, VPM1002

តាម របាយការណ៍របេងសកលរបស់ WHO ២០២៤ គិតត្រឹមខែសីហា ២០២៤ មានបេក្ខភាពវ៉ាក់សាំងសរុប ១៥ ក្នុងបំពង់អភិវឌ្ឍន៍គ្លីនិក — ៤ ភាគទី១ ៥ ភាគទី២ និង ៦ ភាគទី៣ — ថយចុះបន្តិចពី ១៦ បេក្ខភាពក្នុងឆ្នាំ ២០២៣។ ប៉ុន្តែប្រវត្តិសាស្ត្រនៃបំពង់នេះពោរពេញទៅដោយការបរាជ័យ។ ករណីល្បីល្បាញបំផុតគឺ MVA85A — វ៉ាក់សាំងវ៉ិចទ័រវីរុសដែលរចនាឡើងជាការចាក់បន្ថែមក្រោយ BCG — ដែលធ្លាប់ជាបេក្ខភាពដំបូងគេក្នុងចំណោមវ៉ាក់សាំងរបេងជំនាន់ថ្មីដែលចូលដល់ការសាកល្បងប្រសិទ្ធភាពក្នុងទសវត្សរ៍ជាច្រើន។ ការសាកល្បងភាគទី២b ចេញផ្សាយក្នុង The Lancet ២០១៣ ដោយក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ Tameris និងសហការី ចុះញ៉ោះទារកអាយុ៤-៦ខែចំនួន ២.៧៩៤នាក់ នៅអាហ្រ្វិកខាងត្បូង (ទាំងអស់ធ្លាប់ចាក់ BCG ពីកំណើតរួច) បង្ហាញប្រសិទ្ធភាពត្រឹមតែ ១៧,៣% ប្រឆាំងជំងឺសកម្ម ដែលមិនមានសារៈសំខាន់ខាងស្ថិតិឡើយ។ លទ្ធផលនេះជាការវាយប្រហារយ៉ាងខ្លាំងចំពោះទំនុកចិត្តលើវិធីសាស្ត្រនោះ ទោះបីជាអ្នកនិពន្ធអត្ថាធិប្បាយពេលនោះបញ្ជាក់ថា មិនមែនជា«សេចក្តីវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយ»ចំពោះវេទិកាបែបនេះទាំងអស់ក៏ដោយ។

ករណីថ្មីជាងគឺ VPM1002 — វ៉ាក់សាំង BCG កែប្រែហ្សែន (recombinant BCG) អភិវឌ្ឍដោយ Vakzine Projekt Management អាល្លឺម៉ង់ រួមផលិតដោយ Serum Institute of India — ដែលការសាកល្បងភាគទី៣សាកល្បងជំនួស BCG ដើមចំពោះទារកទើបកើតទាំងស្រុង។ តាមរបាយការណ៍ CIDRAP ការសាកល្បងចុះញ៉ោះទារកទើបកើតចំនួន ៦.៨៩៧នាក់ ក្នុងប្រទេសអាហ្រ្វិកទាំង៥ (Gabon, Kenya, អាហ្រ្វិកខាងត្បូង, Tanzania, Uganda) ចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ២០២០ ដល់ខែមិថុនា ២០២២ រកឃើញថា VPM1002 មិនបំពេញលក្ខខណ្ឌមិនអន់ជាង (non-inferiority) ធៀបនឹង BCG ដើម — ករណីជំងឺរបេងបញ្ជាក់ច្បាស់មាន១៨ករណីក្នុងក្រុម VPM1002 ធៀបនឹង៦ករណីក្នុងក្រុម BCG — ការសាកល្បងត្រូវបានបញ្ឈប់មុនកាលកំណត់នៅខែតុលា ២០២៤។ ចំណែកវេទិកា mRNA — ដូចជាបេក្ខភាព BNT164a1/BNT164b1 របស់ក្រុមហ៊ុន BioNTech — នៅដំណាក់កាលដំបូងបំផុត៖ ការសាកល្បងភាគទី១ ចុះញ៉ោះមនុស្សពេញវ័យសុខភាពល្អតែប្រមាណ១២០នាក់ ដើម្បីវាស់សុវត្ថិភាព និងកំណត់ដូសតែប៉ុណ្ណោះ — មិនទាន់មានទិន្នន័យប្រសិទ្ធភាពលើមនុស្សឡើយ ខណៈការសិក្សាលើសត្វកកូនប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះបង្ហាញការឆ្លើយតបភាពស៊ាំល្អក្នុងគំរូសត្វ។

០៨គម្លាតហិរញ្ញប្បទាន-សមត្ថភាពផលិត ធៀបនឹងបន្ទុកជំងឺ

តាម របាយការណ៍និន្នាការហិរញ្ញប្បទានស្រាវជ្រាវរបេងឆ្នាំ ២០២៤ របស់ Treatment Action Group (TAG) ហិរញ្ញប្បទានស្រាវជ្រាវ-អភិវឌ្ឍន៍ (R&D) របេងសកលក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ សម្រេចបានត្រឹមតែ ២៤% នៃគោលដៅប្រចាំឆ្នាំ ៥ពាន់លានដុល្លារ ដែលកំណត់ដោយកិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់របស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីជំងឺរបេង (UN High-Level Meeting) ខែកញ្ញា ២០២៣ — ស្មើនឹងហិរញ្ញប្បទានពិតប្រាកដប្រមាណ ១,២ពាន់លានដុល្លារ ខណៈគម្លាតឆ្ងាយពីគោលដៅជិត ៣,៨ពាន់លានដុល្លារ។ តាមទិន្នន័យមុននេះមួយឆ្នាំក្នុង របាយការណ៍របេងសកលរបស់ WHO ហិរញ្ញប្បទានឆ្នាំ ២០២២ ក៏ស្ថិតត្រឹមប្រមាណ ១ពាន់លានដុល្លារតែប៉ុណ្ណោះ ធៀបនឹងគោលដៅ ៥ពាន់លានដុល្លារដដែល — បង្ហាញថា គម្លាតនេះមិនមែនហេតុការណ៍តែមួយឆ្នាំទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ហារ៉ាំរ៉ៃជាច្រើនឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ទោះបីជាហិរញ្ញប្បទានសរុបមានការកើនឡើងបន្តិចម្តងៗក៏ដោយ។

គម្លាតហិរញ្ញប្បទាននេះស្រដៀងគ្នាខ្លាំងនឹងបញ្ហា«ទីផ្សារបរាជ័យ» (market failure) ដែលកំពុងកើតឡើងចំពោះការអភិវឌ្ឍន៍ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិកថ្មី — សូមមើលអត្ថបទដាច់ដោយឡែកមួយក្នុងស៊េរីនេះស្តីពី បំពង់ស្ងួតឱសថអង់ទីប៊ីយោទិក និងយន្តការហិរញ្ញវត្ថុ «ជម្រុញ-ទាញ» ដែលពិភាក្សាយន្តការនេះលម្អិតជាងនេះ — ក្នុងករណីទាំងពីរ ក្រុមហ៊ុនឱសថធំៗមើលឃើញអត្រាចំណេញត្រឡប់ទាបជាងវិស័យព្យាបាលផ្សេងទៀត (ដូចជាថ្នាំមហារីក ឬជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ) ព្រោះទីផ្សារភាគច្រើនស្ថិតនៅប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម ជាកន្លែងសមត្ថភាពទិញថ្នាំមានកម្រិត។ លទ្ធផលគឺ ភាគច្រើននៃការស្រាវជ្រាវវ៉ាក់សាំងរបេងសព្វថ្ងៃពឹងផ្អែកលើអ្នកផ្តល់ថវិកាមួយចំនួនតូច — រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក (តាមរយៈ NIH) មូលនិធិ Gates Foundation និងអង្គការមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញមួយចំនួន — ខណៈវិនិយោគឯកជនពាណិជ្ជកម្មនៅមានកម្រិតទាបជាងវិស័យផ្សេងទៀតឆ្ងាយ។ ចំណុចផ្ទុយគ្នាមួយគួរកត់សម្គាល់៖ ខណៈហិរញ្ញប្បទានស្រាវជ្រាវនៅតែខ្វះ ក្រុមហ៊ុន Gates MRI និង Serum Institute of India បែរជាបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងផលិត M72/AS01E ជាមុន — ត្រៀមសមត្ថភាពផលិតមុនពេលដឹងលទ្ធផលភាគទី៣ផងសោះ — ដែលផ្នែក I ខាងក្រោមនឹងបង្ហាញលម្អិត។

០៩ភាគទី៣ និងទស្សនវិស័យខាងមុខ

ក្រោយទិន្នន័យវិជ្ជមានពីភាគទី២b (ផ្នែក E) Gates MRI បានចាប់ផ្តើមការសាកល្បងភាគទី៣សម្រាប់ M72/AS01E។ តាមសេចក្តីប្រកាសផ្លូវការរបស់ Gates MRI ការសាកល្បងនេះឈានដល់ការចុះញ៉ោះពេញលេញនៅថ្ងៃទី១៦ មេសា ២០២៥ — លឿនជាងកាលវិភាគដើមប្រមាណ១១ខែ — ដោយចុះញ៉ោះអ្នកចូលរួមសរុបប្រមាណ ២០.០០០នាក់ នៅ៥ប្រទេស តាមរយៈកន្លែងសាកល្បងសកម្មចំនួន ៥៤កន្លែង។ លោក Patrice Matchaba នាយកប្រតិបត្តិ Gates MRI លើកឡើងថា ប្រសិនបើជោគជ័យ នេះនឹងក្លាយជា«វ៉ាក់សាំងរបេងថ្មីដំបូងគេក្នុងរយៈពេល១០០ឆ្នាំ»។ លទ្ធផលការសាកល្បងភាគទី៣ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានចេញផ្សាយចុងឆ្នាំ ២០២៨ ហើយប្រសិនបើជោគជ័យ ការដាក់ពាក្យសុំការអនុញ្ញាតបទបញ្ជាអាចចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ ២០២៩។

គួរកត់សម្គាល់ថា ខណៈលទ្ធផលភាគទី៣នៅមិនទាន់ដឹង Gates MRI បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងផលិតជាមួយ Serum Institute of India (SII) រួចហើយ — SII នឹងផលិតផ្នែកប្រូតេអ៊ីនអង់ទីហ្សែន M72 ខណៈ GSK នៅតែផ្គត់ផ្គង់ adjuvant AS01E តាមកិច្ចព្រមព្រៀងដាច់ដោយឡែក ព្រមទាំងផ្ទេរបច្ចេកទេសផលិតទៅកាន់អ្នកផលិតក្នុងតំបន់នៅឥណ្ឌូនេស៊ី និងអាហ្រ្វិកខាងត្បូងផងដែរ។ គោលបំណងគឺកាត់បន្ថយចន្លោះពេលរវាងភាពជោគជ័យក្នុងគ្លីនិក និងលទ្ធភាពទទួលបានជាក់ស្តែងលើទីផ្សារ — ការត្រៀមសមត្ថភាពផលិតជាមុននេះ ជាការវិនិយោគហានិភ័យខ្ពស់ ព្រោះការសាកល្បងភាគទី៣អាចបរាជ័យបានដូចករណី VPM1002 ឬ MVA85A ដែលផ្នែក G បានបង្ហាញ — ប៉ុន្តែក៏បង្ហាញពីកម្រិតទំនុកចិត្តខ្ពស់លើទិន្នន័យភាគទី២b ផងដែរ។ សូម្បីតែជោគជ័យពេញលេញ ការចែកចាយសកលក៏នៅតែពឹងផ្អែកលើយន្តការហិរញ្ញប្បទានបន្ថែម (ដូចជា Gavi ឬ Global Fund ដែលផ្នែក H បានលើកឡើង) ដើម្បីធានាថា ប្រទេសមានបន្ទុកជំងឺខ្ពស់បំផុតអាចទទួលបានវ៉ាក់សាំងថ្មីនេះជាក់ស្តែង មិនមែនត្រឹមតែប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ។

១០សំណួរញឹកញាប់

១១ប្រភព

1. WHO — Tuberculosis Fact Sheet
2. WHO — The End TB Strategy
3. WHO — BCG Vaccine Efficacy Evidence Summary
4. Gates Medical Research Institute
5. Tait et al., NEJM ២០១៩ — M72/AS01E Phase 2b Trial Results
6. Nemes et al., NEJM ២០១៨ — H4:IC31 & BCG Revaccination
7. NEJM — BCG Revaccination Confirmatory Trial
8. Tameris et al., The Lancet ២០១៣ — MVA85A Phase 2b Trial
9. CIDRAP — VPM1002 Phase 3 Newborn Trial Results
10. BioNTech — BNT164-01 Phase 1 Trial Registry
11. WHO — Global Tuberculosis Report 2024, Research & Innovation Chapter
12. Treatment Action Group — 2024 Report on TB Research Funding Trends
13. Gates MRI — M72/AS01E Phase 3 Trial Reaches Full Enrollment
14. Gates MRI & Serum Institute of India — Manufacturing Agreement

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ប្រភពស្នូល ១៤