Bហេតុអ្វីមានឈ្មោះ «វ៉ាកនឺ»?

«វ៉ាកនឺ» ជាអក្សរកាត់ភាសាអារ៉ាប់ حماس (Ḥamās) នៃឃ្លា Ḥarakat al-Muqāwamah al-Islāmiyyah ដែលបកប្រែថា «ចលនាតស៊ូអ៊ីស្លាម» (Islamic Resistance Movement)។

ឈ្មោះ «វ៉ាកនឺ» មិនមែនជាអក្សរកាត់ ឬឈ្មោះក្រុមហ៊ុនផ្លូវការនោះទេ — វាមកពី លេខកូដយោធា (callsign) ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ដ្មីទ្រី អ៊ូតគីន អតីតមន្ត្រី GRU (ស្ថាប័នចារកម្មយោធារុស្ស៊ី) និងជាមេបញ្ជាការកម្លាំងឯកជននេះ។

ចំណុចសំខាន់មួយដែលអត្ថបទនេះនឹងពន្យល់ជាបន្តបន្ទាប់៖ «វ៉ាកនឺ» និង «Africa Corps» មិនមែនជាពាក្យដូចគ្នាទាំងស្រុងទេ។ Africa Corps ជារចនាសម្ព័ន្ធស្នងបន្តជាផ្លូវការរបស់រដ្ឋរុស្ស៊ី ដែលបង្កើតឡើងក្រោយព្រីហ្កោហ្ស៊ីននិងអ៊ូតគីនស្លាប់ឆ្នាំ ២០២៣ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់ GRU/ក្រសួងការពារជាតិ ជំនួសគំរូ «ពាក់កណ្តាលឯកជន» របស់ព្រីហ្កោហ្ស៊ីន — ហើយការផ្លាស់ប្តូរនេះនៅមិនទាន់ស្មើគ្នា ឬពេញលេញនៅគ្រប់ប្រទេសនៅឡើយ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦។

Cដើមកំណើត — ពី Slavonic Corps ដល់ដុនបាស ២០១៤

មុនពេលវ៉ាកនឺកកើតជាផ្លូវការ មានការសាកល្បងមួយឆ្នាំ ២០១៣ ហៅថា Slavonic Corps — ក្រុមអ្នកចម្បាំងឯកជនរុស្ស៊ីមួយចំនួនតូចត្រូវបានចាត់ទៅជួយកម្លាំងរបបអាសាដនៅស៊ីរី ប៉ុន្តែបានបរាជ័យខាងយោធា និងត្រូវការចាប់ខ្លួនដោយអាជ្ញាធររុស្ស៊ីនៅពេលត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ព្រោះសកម្មភាពជាទាហានឯកជនស្ថិតក្រៅច្បាប់រុស្ស៊ីនៅពេលនោះ។

ឆ្នាំ ២០១៤ ស្របពេលរុស្ស៊ីភ្ជាប់ដែនដីគ្រីមេ និងជម្លោះនៅតំបន់ដុនបាសចាប់ផ្តើម វ៉ាកនឺត្រូវបានបង្កើតជាផ្លូវការឡើង ដោយប្រើមេរៀនពី Slavonic Corps — ប៉ុន្តែពេលនេះមានការគាំទ្រ ហិរញ្ញវត្ថុ និងការការពារផ្លូវច្បាប់ដោយប្រយោលពីរដ្ឋកាន់តែច្បាស់លាស់ជាង។ អ្នកចម្បាំងដំបូងភាគច្រើនជាអតីតយោធារុស្ស៊ី ជាពិសេសចេញពីអង្គភាពពិសេស (spetsnaz) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីគាំទ្រកងកម្លាំងបំបែកដែនដីនៅដុនបាស ដោយរក្សាចម្ងាយផ្លូវការពីក្រែមឡាំង — គោលការណ៍ «បដិសេធជឿជាក់បាន» (plausible deniability) ដែលនៅតែជាធាតុស្នូលនៃគំរូវ៉ាកនឺរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

Dអ្នកដឹកនាំ — ពីអតីតដល់បច្ចុប្បន្ន

យេវហ្គេនី ព្រីហ្កោហ្ស៊ីន ជាអតីតអ្នកជំនួញភោជនីយដ្ឋាន-សេវាផ្គត់ផ្គងអាហារ ដែលកសាងទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយវ្លាឌីមៀរ ពូទីន រហូតទទួលបានឈ្មោះហៅក្រៅជាសាធារណៈថា «ចុងភៅរបស់ពូទីន» (Putin’s chef)។ គាត់ជាមុខមុខសាធារណៈ និងស្ថាបនិកខាងហិរញ្ញវត្ថុ-នយោបាយនៃវ៉ាកនឺ ព្រមទាំងគ្រប់គ្រងបណ្តាញធុរកិច្ចធនធានធម្មជាតិ (មាស ពេជ្រ ឈើ) នៅប្រទេសអាហ្វ្រិកជាច្រើន ជាថ្នូរនឹងសេវាសន្តិសុខ-យោធា — គំរូសេដ្ឋកិច្ចដែលក្លាយជាមូលដ្ឋានហិរញ្ញវត្ថុចម្បងរបស់ក្រុមហ៊ុន។

ដ្មីទ្រី អ៊ូតគីន អតីតមន្ត្រីអង្គភាពពិសេស GRU ជាមេបញ្ជាការយោធាផ្ទាល់ និងជាម្ចាស់ឈ្មោះ «វ៉ាកនឺ» តាមលេខកូដផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់។ ខុសពីព្រីហ្កោហ្ស៊ីនដែលមានតួនាទីជាសាធារណៈកាន់តែច្រើន អ៊ូតគីនផ្តោតលើវិស័យប្រតិបត្តិការ-បញ្ជាការជួរមុខ។

ថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ២០២៣ ព្រីហ្កោហ្ស៊ីនដឹកនាំកងកម្លាំងវ៉ាកនឺមួយផ្នែកបះបោរប្រឆាំងថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ី ដោយកាន់កាប់ទីក្រុងរ៉ូស្តូវ-ខាងទន្លេដុន ហើយឈានទៅជិតទីក្រុងមូស្គូ មុននឹងបញ្ឈប់ការវាយឡុកទីក្រុងភ្លាមៗតាមកិច្ចព្រមព្រៀងសម្របសម្រួលមួយ។ ត្រឹមពីរខែក្រោយមក — ថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ២០២៣ — យន្តហោះឯកជនមួយដឹកទាំងព្រីហ្កោហ្ស៊ីន និងអ៊ូតគីន បានធ្លាក់ភាគខាងជើងទីក្រុងមូស្គូ សម្លាប់អ្នកដំណើរទាំងអស់ ៗ រួមទាំងអ្នកទាំងពីរនេះផង។ អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិភាគច្រើនចាត់ទុកនេះថាជាការធ្វើឃាតតាមបញ្ជាក្រែមឡាំង ដើម្បីសងសឹកចំពោះការបះបោរ ទោះក្រែមឡាំងមិនធ្លាប់ទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការក៏ដោយ។

ក្រោយការស្លាប់នេះ ក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ីបានចាប់ផ្តើមដំណើរការស្រូបយកទ្រព្យសម្បត្តិ និងបុគ្គលិកវ៉ាកនឺភាគច្រើនចូលក្រោមរចនាសម្ព័ន្ធថ្មី Africa Corps ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ឧត្តមសេនីយ៍ អាន់ដ្រេយ អាវ៉េរីយ៉ានូវ អនុប្រធាន GRU — ការផ្លាស់ប្តូរដែលកំពុងបន្តវិវត្តន៍ខុសគ្នាតាមប្រទេស មិនទាន់ស្មើគ្នា ឬបញ្ចប់ទេ គិតត្រឹមខែកញ្ញា ២០២៦។

Eគោលដៅ និងគំរូអាជីវកម្ម

ខុសពីចលនាប្រដាប់អាវុធជាច្រើនផ្សេងទៀត វ៉ាកនឺមិនមែនជាចលនាមានមនោគមវិជ្ជាសាសនា ឬជាតិនិយមច្បាស់លាស់នោះទេ — វាជាកម្លាំងបំពេញបេសកកម្មរបស់រដ្ឋរុស្ស៊ី ដែលដំណើរការតាមគំរូអាជីវកម្ម៖ ផ្តល់សេវាសន្តិសុខ-ចម្បាំងជាថ្នូរនឹងប្រាក់កំរៃ ការចូលប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិ (ជាពិសេសមាស ពេជ្រ) ឬឥទ្ធិពលនយោបាយឱ្យរដ្ឋកម្ចាត់រុស្ស៊ី។

សម្រាប់ក្រែមឡាំង វ៉ាកនឺផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សំខាន់មួយគឺ «ការបដិសេធជឿជាក់បាន» — អាចប្រើកម្លាំងវាយប្រហារ ការការពាររបបកូនចៅ ឬការជះឥទ្ធិពលនៅបរទេស ដោយមិនប្រថុយឈ្មោះកងទ័ពជាតិ ឬទទួលខុសត្រូវជាផ្លូវការ។ អង្គភាពរងមួយឈ្មោះ Rusich ត្រូវបានចងក្រងឯកសារយ៉ាងទូលំទូលាយថាប្រើនិមិត្តសញ្ញា/ឧត្ដមគតិនាស៊ីថ្មី (neo-Nazi) ជាក់ស្តែង — ការពិតមួយដែលកាន់តែពង្រឹងការវិភាគអំពីទំនោរនិយមចំពោះនិមិត្តសញ្ញាណាស៊ីនៅក្នុងអង្គភាពមួយចំនួនរបស់វ៉ាកនឺ។

Fកាលប្បវត្តិសង្ខេប (២០១៣–២០២៦)

Gរចនាសម្ព័ន្ធអង្គការ

មុនឆ្នាំ២០២៣ វ៉ាកនឺដំណើរការក្រោមគំរូបញ្ជាការពាក់កណ្តាលឯកជនរបស់ព្រីហ្កោហ្ស៊ីន — ក្រោយពីនោះ ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជារចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋពេញលេញ។

មុនសីហា ២០២៣

ព្រីហ្កោហ្ស៊ីនគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ-នយោបាយ ខណៈអ៊ូតគីនដឹកនាំបញ្ជាការជួរមុខ។ រចនាសម្ព័ន្ធនេះមានភាពបត់បែនច្រើន ធ្វើឱ្យក្រែមឡាំងអាចរក្សាចម្ងាយផ្លូវការ ខណៈនៅតែទទួលបានផលប្រយោជន៍ជាយុទ្ធសាស្ត្រ — ជាពិសេសនៅអាហ្វ្រិក ដែលព្រីហ្កោហ្ស៊ីនចរចាកិច្ចព្រមព្រៀង «ធនធានសងសេវាសន្តិសុខ» ផ្ទាល់ជាមួយរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋាន។

ក្រោយសីហា ២០២៣ — Africa Corps

ក្រសួងការពារជាតិ និង GRU បានចាត់ចែងស្រូបយកទ្រព្យសម្បត្តិ បុគ្គលិក និងកិច្ចសន្យានៅអាហ្វ្រិកភាគច្រើន ចូលក្រោមរចនាសម្ព័ន្ធថ្មីមួយឈ្មោះ Africa Corps ក្រោមការដឹកនាំដោយផ្ទាល់របស់ ឧត្តមសេនីយ៍ អាន់ដ្រេយ អាវ៉េរីយ៉ានូវ — ខុសពីមុន Africa Corps ស្ថិតក្រោមខ្សែច្រវ៉ាក់បញ្ជាការរដ្ឋផ្លូវការទាំងស្រុង មិនមែនគំរូពាក់កណ្តាលឯកជនរបស់ព្រីហ្កោហ្ស៊ីនទៀតទេ។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះកំពុងបន្តវិវត្តន៍ខុសគ្នាតាមប្រទេស — ខ្លះលឿន (ម៉ាលី ២០២៥) ខ្លះយឺត (CAR ២០២៦)។

អង្គភាពរង Rusich

Rusich ជាអង្គភាពរងតូចមួយត្រូវបានចងក្រងឯកសារយ៉ាងទូលំទូលាយថាប្រើនិមិត្តសញ្ញា/ឧត្ដមគតិនាស៊ីថ្មី ហើយត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសសង្គ្រាម — ជាឧទាហរណ៍ច្បាស់មួយអំពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃវប្បធម៌សាហាវក្នុងកម្រិតអង្គភាពខ្លះរបស់វ៉ាកនឺ។

Hទឹកដី និងប្រទេសប្រតិបត្តិការ

អាជ្ញាធរតាមដានសកម្មភាព (ដូចជា ACLED) កត់ត្រាថា ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពីវ៉ាកនឺទៅ Africa Corps មិនមែនជាដំណើរការឯកសណ្ឋានទេ — មានប្រទេសខ្លះការផ្ទេរអំណាចកើតឡើងលឿន ប៉ុន្តែជួបបញ្ហាប្រតិបត្តិការ (ម៉ាលី) ខណៈប្រទេសផ្សេងទៀត (CAR) នៅតែប្រើម៉ាកយីហោចាស់រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៦ ទើបចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរ។

Iការចាត់ថ្នាក់អន្តរជាតិ

លោកខាងលិចជាច្រើនបានចាត់ថ្នាក់វ៉ាកនឺជាអង្គការឧក្រិដ្ឋកម្ម ខណៈរដ្ឋមួយចំនួននៅអាហ្វ្រិកនៅតែសម្របសម្រួលធុរកិច្ចជាមួយ Africa Corps ជាបន្តបន្ទាប់។

អង់គ្លេស ចាត់ថ្នាក់វ៉ាកនឺជាអង្គការភេរវកម្មឆ្នាំ ២០២៣។ សហរដ្ឋអាមេរិក ធ្លាប់ចាត់ថ្នាក់វ៉ាកនឺជា «អង្គការឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងព្រំដែន» (transnational criminal organization) ក្រោមរដ្ឋបាលមុន ព្រមទាំងដាក់ទណ្ឌកម្មជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិ-បុគ្គលពាក់ព័ន្ធ។ សហភាពអឺរ៉ុប ដាក់ទណ្ឌកម្មបុគ្គល និងអង្គភាពពាក់ព័ន្ធវ៉ាកនឺជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២១។

ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋាភិបាលមួយចំនួននៅអាហ្វ្រិក (ម៉ាលី សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល ប៊ូរគីណាហ្វាសូ) និងសម្ព័ន្ធមិត្តខ្លះនៅមជ្ឈិមបូព៌ា នៅតែសម្របសម្រួលធុរកិច្ចសន្តិសុខជាមួយ Africa Corps ដោយចាត់ទុកជាដៃគូជំនួស ឬបំពេញកម្លាំងបារាំង-លោកខាងលិចធ្លាប់ដកខ្លួនចេញ។

Jនិមិត្តសញ្ញា

វ៉ាកនឺមិនធ្លាប់មានទង់ជាតិផ្លូវការតែមួយឯកភាពគ្នាទូទាំងអង្គភាពនោះទេ ប៉ុន្តែនិមិត្តសញ្ញាទូទៅដែលអ្នកសង្កេតការណ៍-អង្គការសិទ្ធិមនុស្សតែងតែកត់សម្គាល់រួមមាន ពណ៌ខ្មៅ-ក្រហម-លឿង (ស្រដៀងទង់ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ចក្រពត្រ) និងជាពិសេស ការប្រើនិមិត្តសញ្ញា «ក្បាលឆ្អឹងលលាដ៍ក្បាល» (Totenkopf) ក្នុងអង្គភាពមួយចំនួន ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធជិតស្និទ្ធនឹងកងទ័ព SS សម័យណាស៊ី។

ការជ្រើសរើសនិមិត្តសញ្ញាទាំងនេះ រួមជាមួយឈ្មោះ «វ៉ាកនឺ» ខ្លួនវាផ្ទាល់ (យោងទៅតន្ត្រីករសំណព្វរបស់ហ៊ីត្លែរ) ត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនចាត់ទុកថាមិនមែនជារឿងចៃដន្យទេ — ជាពិសេសនៅពេលបូកបញ្ចូលជាមួយភស្តុតាងឯកសារអំពីអង្គភាព Rusich ដែលបង្ហាញនិមិត្តសញ្ញា/ឧត្ដមគតិនាស៊ីថ្មីយ៉ាងច្បាស់ថែមទៀត។

Kទំនាក់ទំនងបរទេស និងគំរូ «ធនធានសងសន្តិសុខ»

ខុសពីក្រុមប្រដាប់អាវុធក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាភាគច្រើន វ៉ាកនឺ/Africa Corps មិនមែនជាចលនាមានលទ្ធិសាសនា ឬសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអ៊ីរ៉ង់នោះទេ — វាជាឧបករណ៍រដ្ឋរុស្ស៊ីសុទ្ធសាធ ធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងផ្ទាល់ជាមួយរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋាន។

គំរូទូទៅរបស់វ៉ាកនឺ/Africa Corps គឺផ្តល់សេវាការពាររបបគណៈយោធា ឬថ្នាក់ដឹកនាំមូលដ្ឋាន (ដូចជានៅម៉ាលី សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល) ជាថ្នូរនឹងសិទ្ធិទទួលបានប្រាក់ចំណូល ឬចែករំលែកមាស ពេជ្រ ឬធនធានផ្សេងទៀត — ក៏ដូចជាជាថ្នូរនឹងជំហរនយោបាយអំណោយផលដល់រុស្ស៊ីលើឆាកអន្តរជាតិ (ដូចជានៅអង្គការសហប្រជាជាតិ)។ គំរូនេះខុសគ្នាទាំងស្រុងពីបណ្តាញឧបត្ថម្ភរបស់អ៊ីរ៉ង់ចំពោះក្រុមដូចជាហេហ្ស៊្បុលឡាស់ ឬហាម៉ាស ដែលផ្អែកលើលទ្ធិសាសនា-នយោបាយរួមច្រើនជាងកិច្ចសន្យាធុរកិច្ច។

ចំពោះកម្លាំងបារាំង និងលោកខាងលិចដែលធ្លាប់ផ្តល់ជំនួយសន្តិសុខដល់ប្រទេសអាហ្វ្រិកនិយាយភាសាបារាំងជាច្រើន (ម៉ាលី ប៊ូរគីណាហ្វាសូ) វ៉ាកនឺ/Africa Corps បានចូលបំពេញកន្លែងទំនេរដែលកម្លាំងទាំងនោះបានដកខ្លួនចេញ — ជាធាតុមួយពន្យល់ពីមូលហេតុរដ្ឋាភិបាលគណៈយោធាមួយចំនួនស្វាគមន៍ការសហការជាមួយរុស្ស៊ី ទោះមានកំណត់ត្រាសិទ្ធិមនុស្សអាក្រក់ក៏ដោយ។

Lរូបភាព

ជម្រើសរូបភាពខាងក្រោមបង្ហាញពីទិដ្ឋភាពផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងវ៉ាកនឺ ស្ថាបនិក និងប្រទេសដែលកងកម្លាំងនេះមានប្រតិបត្តិការ។ ចុចលើរូបភាពនីមួយៗដើម្បីមើលទំហំពេញ។

ពូទីន និងព្រីហ្កោហ្ស៊ីន (២០១០) យេវហ្គេនី ព្រីហ្កោហ្ស៊ីន រុស្ស៊ី ម៉ាលី សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល លីប៊ី ស៊ូដង់ ប៊ូរគីណាហ្វាសូ

Mកំណត់ត្រាសិទ្ធិមនុស្ស

អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកសារព័ត៌មានស៊ើបអង្កេតជាច្រើនបានចងក្រងឯកសារពីបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរដែលទាក់ទងនឹងវ៉ាកនឺ ចាប់ពីអ៊ុយក្រែនរហូតដល់អាហ្វ្រិក។

ការសម្លាប់រង្គាលមូរ៉ា — ខែមីនា ២០២២ កងទ័ពម៉ាលី និងអ្នកចម្បាំងវ៉ាកនឺ បានវាយប្រហារភូមិមូរ៉ា សម្លាប់ជនស៊ីវិលប៉ាន់ស្មានលើសពី៣០០នាក់ តាមរបាយការណ៍អង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ — ជាឧប្បត្តិហេតុសម្លាប់រង្គាលធំបំផុតមួយចងក្រងក្នុងជម្លោះម៉ាលី។

ការប្រហារជីវិតញូហ្ស៊ីន — ខែវិច្ឆិកា ២០២២ អ្នកគេចខ្លួនវ៉ាកនឺម្នាក់ឈ្មោះ យេវហ្គេនី ញូហ្ស៊ីន ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយវីដេអូប្រហារជីវិតលើកាមេរ៉ាដោយញញួរដែកមួយ ជាកម្មវិធីផ្សព្វផ្សាយបំភិតបំភ័យផ្ទៃក្នុងដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍អន្តរជាតិយ៉ាងទូលំទូលាយ។

អង្គភាព Rusich ត្រូវបានចងក្រងឯកសារជាក់លាក់ថាបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសសង្គ្រាម និងប្រើនិមិត្តសញ្ញា/ឧត្ដមគតិនាស៊ីថ្មីជាសាធារណៈ។ ក្រៅពីនោះ ក៏មានការចោទប្រកាន់ជាបន្តបន្ទាប់ពីការធ្វើទារុណកម្ម ការសម្លាប់ជនស៊ីវិលដោយចៃដន្យ និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល និងស៊ូដង់ផងដែរ។

រដ្ឋាភិបាលលោកខាងលិចជាច្រើន (រួមមានអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិកកាលមុន) បានដកស្រង់កំណត់ត្រាទាំងនេះ ជាមូលដ្ឋានចម្បងសម្រាប់ការចាត់ថ្នាក់វ៉ាកនឺជាអង្គការភេរវកម្ម ឬឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងព្រំដែន។

Nការយល់ច្រឡំ

Oសំណួរ-ចម្លើយ

Pប្រភពយោង