បញ្ជីថ្នាំសំខាន់របស់ WHO៖ តើគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញជ្រើសរើសថ្នាំដាក់បញ្ជីតាមវិធីណា ហើយហេតុអ្វីថ្នាំមហារីក និង Hepatitis C ថ្លៃៗកំពុងសាកល្បងគោលការណ៍ដើមរបស់វា?
គួរដឹង · សុខភាព-ស្ថាប័នសកល៖ ដំណើរការគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ “សារជាតិសំខាន់” បញ្ជីបំពេញបន្ថែម និងគម្លាតរវាងបញ្ជី និងលទ្ធភាពទទួលបានជាក់ស្តែង (WHO Model List of Essential Medicines: Expert Committee Process, Essentiality Criteria & the Real-World Access Gap)
⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី
អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បោះពុម្ព “បញ្ជីគំរូថ្នាំសំខាន់” (Model List of Essential Medicines ឬ EML) រៀងរាល់២ឆ្នាំ តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៧មក ជាឯកសារយោងដែលប្រទេសជាង១៥០កំពុងប្រើសាងសង់បញ្ជីថ្នាំជាតិផ្ទាល់ខ្លួន។ អត្ថបទនេះមិនណែនាំថ្នាំណាមួយសម្រាប់ជំងឺជាក់លាក់ណាមួយឡើយ — វាផ្តោតតែលើសំណួរស្ថាប័ន៖ តើគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញរបស់ WHO វាយតម្លៃ និងជ្រើសរើសថ្នាំដាក់បញ្ជីតាមវិធីណា លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ “សារជាតិសំខាន់” មានន័យដូចម្តេចជាក់ស្តែង ហេតុអ្វីបញ្ជីនេះបែងចែកជា “core” និង “complementary” តាំងពីការកែទម្រង់ឆ្នាំ២០០២ ហើយហេតុអ្វីការបញ្ចូលថ្នាំមហារីក និងថ្នាំ Hepatitis C ថ្លៃៗចាប់ពីឆ្នាំ២០១៥ កំពុងបង្កជម្លោះអំពីអត្តសញ្ញាណដើមរបស់បញ្ជីនេះ ជាឯកសារយោង “ថ្នាំសាមញ្ញ ថោក និងមានប្រសិទ្ធភាព”។
០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ EML គឺជាអ្វី ហើយវិសាលភាពអត្ថបទនេះ
អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) កំណត់និយមន័យថ្នាំសំខាន់ថាជា ថ្នាំដែល “ព្យាបាលតម្រូវការសុខភាពអាទិភាពរបស់ប្រជាជនឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងសុវត្ថិភាព” — ជ្រើសរើសដោយផ្អែកលើសារជាតិសំខាន់សុខភាពសាធារណៈ ភស្តុតាងអំពីអត្ថប្រយោជន៍ និងគ្រោះថ្នាក់ ព្រមទាំងការគិតគូរអំពីតម្លៃ និងលទ្ធភាពទទួលបាន។ “បញ្ជីគំរូថ្នាំសំខាន់” (WHO Model List of Essential Medicines ឬ EML) ជាឯកសារមួយច្បាប់ដែល WHO បោះពុម្ពរៀងរាល់២ឆ្នាំម្តង — មិនមែនជាច្បាប់អន្តរជាតិចងកាតព្វកិច្ចទេ គ្រាន់តែជា “គំរូ” (model) ដែលប្រទេសនីមួយៗអាចយកទៅសម្របតាមបរិបទជាតិខ្លួនឯង។
អត្ថបទនេះមិនណែនាំ ឬវាយតម្លៃថ្នាំណាមួយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ — វាមិនមែនដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាផ្តោតលើសំណួរស្ថាប័ន-គោលនយោបាយសុទ្ធសាធ៖ តើដំណើរការជ្រើសរើសរបស់ WHO ដំណើរការយ៉ាងណា លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ “សារជាតិសំខាន់” មានន័យអ្វីជាក់ស្តែងក្នុងការអនុវត្ត ហេតុអ្វីបញ្ជីនេះមានឥទ្ធិពលទូលំទូលាយលើគោលនយោបាយសំរាំង-ទិញថ្នាំរបស់ប្រទេសជាច្រើន ហើយហេតុអ្វីការបញ្ចូលថ្នាំមហារីក និង Hepatitis C ថ្លៃៗតាំងពីឆ្នាំ២០១៥ កំពុងបង្កជម្លោះថា តើបញ្ជីនេះនៅតែស្មោះត្រង់នឹងគោលការណ៍ដើម “ថ្នាំសាមញ្ញ ថោក និងមានប្រសិទ្ធភាព” ដែរឬទេ។
| អ្វីដែលអត្ថបទនេះមិនធ្វើ | មិនណែនាំថ្នាំជាក់លាក់ណាមួយ មិនប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពព្យាបាលរវាងថ្នាំ ឬផ្តល់ដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រណាមួយឡើយ |
| អ្វីដែលអត្ថបទនេះផ្តោត | យន្តការស្ថាប័ន៖ ដំណើរការគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ ឥទ្ធិពលគោលនយោបាយជាតិ និងគម្លាតលទ្ធភាពទទួលបានជាក់ស្តែង |
| វិសាលភាព | បញ្ជីគំរូ EML សកលរបស់ WHO ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៧ដល់បច្ចុប្បន្ន (បញ្ជីលើកទី២៤ ឆ្នាំ២០២៥) |
០២ដើមកំណើត និងគោលបំណង៖ ពីឆ្នាំ១៩៧៧ដល់បច្ចុប្បន្ន
WHO បោះពុម្ពបញ្ជីគំរូថ្នាំសំខាន់ដំបូងគេនៅឆ្នាំ១៩៧៧ មានប្រមាណ២០៨មុខ — កើតចេញពីគំនិតថា ប្រព័ន្ធសុខភាពមួយចំនួនតូចនៃថ្នាំ ជ្រើសរើសដោយប្រុងប្រយ័ត្នតាមភស្តុតាង អាចបំពេញតម្រូវការព្យាបាលភាគច្រើនរបស់ប្រជាជនភាគច្រើនបានស្រាប់ ដោយមិនចាំបាច់រក្សាស្តុកថ្នាំរាប់ពាន់ប្រភេទ ដែលមានតែមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះដែលចាំបាច់ជាក់ស្តែង។ គំនិតនេះកើតឡើងក្នុងបរិបទដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនកំពុងតស៊ូជាមួយថវិកាសុខភាពមានកម្រិត និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ថ្នាំមិនទាន់រឹងមាំ។
តាំងពីនោះមក WHO ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីនេះរៀងរាល់២ឆ្នាំ តាមរយៈគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញឯករាជ្យមួយ (លម្អិតផ្នែក C)។ បញ្ជីលើកទី២៤ ដែលបោះពុម្ពខែកញ្ញា ២០២៥ មានប្រមាណជាង៥២០មុខ — កើនជាងបួនដងធៀបនឹងបញ្ជីដំបូង។ ក្រៅពី EML ចម្បង WHO ក៏បោះពុម្ព Model List of Essential Medicines for Children (EMLc) ដាច់ដោយឡែក ចាប់ផ្តើមឆ្នាំ២០០៧ ក្រោយសម្គាល់ឃើញថា កុមារត្រូវការទម្រង់ថ្នាំ និងកម្រិតប្រើប្រាស់ខុសពីមនុស្សពេញវ័យ — បញ្ជីកុមារលើកទី១០ (២០២៥) មានប្រមាណ៣៧៤ទម្រង់ថ្នាំសម្រាប់កុមារ។
| ឆ្នាំដំបូង | ១៩៧៧ — ប្រមាណ២០៨មុខ |
| ភាពញឹកញាប់នៃការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព | រៀងរាល់២ឆ្នាំ ដោយគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញ |
| បញ្ជីលើកទី២៤ (២០២៥) | ជាង៥២០មុខ — EMLc លើកទី១០៖ ៣៧៤ទម្រង់សម្រាប់កុមារ |
| ស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់ | មិនមែនកិច្ចព្រមព្រៀងចងកាតព្វកិច្ចទេ — ជា “គំរូ” ដែលប្រទេសសម្រេចចិត្តយកតាមដោយស្ម័គ្រចិត្ត |
០៣ដំណើរការគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញ៖ តើនរណាសម្រេច ហើយតាមវិធីណា
អង្គភាពដែលសម្រេចលើមាតិកា EML ជាក់ស្តែងគឺ WHO Expert Committee on the Selection and Use of Essential Medicines — ក្រុមអ្នកជំនាញឯករាជ្យប្រមាណ៨ដល់១២នាក់ ជ្រើសរើសពី WHO Expert Advisory Panels តាមជំនាញវិជ្ជាជីវៈ ដោយ WHO ខិតខំធ្វើឲ្យសមាមាត្រភូមិសាស្ត្រ និងយេនឌ័រមានតុល្យភាព ដើម្បីឲ្យតំណាងបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែងពីគ្រប់តំបន់ និងគ្រប់កម្រិតចំណូល។ គណៈកម្មាធិការនេះជួបប្រជុំរៀងរាល់២ឆ្នាំ ដើម្បីពិនិត្យពាក្យសុំបន្ថែម កែប្រែ ឬលុបចេញថ្នាំពីបញ្ជីគំរូ។
ដំណើរការចាប់ផ្តើមពីការដាក់ពាក្យសុំ (application) — អាចមកពីនាយកដ្ឋាននានារបស់ WHO ខ្លួនឯង គ្រឹះស្ថានសិក្សា អង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញ ឬសូម្បីតែក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថផ្ទាល់។ ពាក្យសុំទាំងអស់ត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈសម្រាប់រយៈពេលផ្តល់មតិត្រឡប់ (public comment period) មុនពេលគណៈកម្មាធិការពិនិត្យ។ ការប្រជុំលើកទី២៤ (ខែមេសា ២០២៣) បានវាយតម្លៃពាក្យសុំសរុប៨៥ករណី ដែលនាំទៅដល់បញ្ជីលើកទី២៣ (២០២៣) និង EMLc លើកទី៩ — របាយការណ៍ពេញលេញត្រូវបានបោះពុម្ពជា WHO Technical Report Series លេខ១០៤៩ វែងជាង៩៣៥ទំព័រ។
តាមទិន្នន័យផ្លូវការរបស់ WHO ក្នុងការវាយតម្លៃពាក្យសុំនីមួយៗ គណៈកម្មាធិការពិចារណាលើ៖ (១) អត្រាប្រេវ៉ាឡង់ជំងឺ និងសារជាតិសំខាន់សុខភាពសាធារណៈ (២) ភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រអំពីប្រសិទ្ធភាព និងសុវត្ថិភាព និង (៣) តម្លៃ និងប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើមប្រៀបធៀប (comparative cost-effectiveness)។ ប៉ុន្តែការសិក្សាឯករាជ្យខ្លះកត់សម្គាល់ថា WHO មិនបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈនូវលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យកម្រិត ឬហ្រិសខូលច្បាស់លាស់ណាមួយសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តទាំងនេះទេ — ដែលបន្សល់ចន្លោះឲ្យការវិនិច្ឆ័យតាមករណីនីមួយៗ (លម្អិតបន្ថែម ផ្នែក D)។
| សមាជិកគណៈកម្មាធិការ | ប្រមាណ៨-១២នាក់ ជ្រើសរើសពី WHO Expert Advisory Panels — តុល្យភាពភូមិសាស្ត្រ-យេនឌ័រ |
| ភាពញឹកញាប់ប្រជុំ | រៀងរាល់២ឆ្នាំ |
| ការប្រជុំចុងក្រោយ (២០២៣) | ៨៥ពាក្យសុំ → បញ្ជីលើកទី២៣ + EMLc លើកទី៩ (TRS ១០៤៩) |
| លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យសំខាន់ | អត្រាប្រេវ៉ាឡង់ជំងឺ · ភស្តុតាងប្រសិទ្ធភាព-សុវត្ថិភាព · ប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើមប្រៀបធៀប |
០៤លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ “សារជាតិសំខាន់”៖ ភស្តុតាង និងប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើម
ការសិក្សាមួយថ្មីៗដែលបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី Frontiers in Medicine (២០២៥) បានវិភាគឡើងវិញនូវពាក្យសុំសរុប៣៥៩ករណី ចាប់ពីឆ្នាំ២០០២ដល់២០២៣ — ក្នុងនោះ១៤៨ករណី (៤១,២%) មិនត្រូវបានណែនាំបញ្ចូលទេ។ ហេតុផលចម្បងនៃការបដិសេធ៖ គុណភាពភស្តុតាងគ្លីនិកមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬនៅមិនទាន់ចាស់ទុំ (៦២,១%) កង្វះទិន្នន័យប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើម (៣៣,១%) និងកង្វល់សុវត្ថិភាព (២៧,០%) — ដោយ៦០,៨%នៃការបដិសេធសរុបលើកហេតុផលច្រើនជាងមួយក្នុងពេលតែមួយ។ អត្រាបដិសេធប្រែប្រួលពី២៥%ដល់៦៩%អាស្រ័យលើវដ្តនីមួយៗ។
ចំណុចគួរកត់សម្គាល់មួយទៀត៖ ការសិក្សាដដែលរកឃើញថា ពាក្យសុំមកពីក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថផ្ទាល់ត្រូវបានបដិសេធក្នុងអត្រា៥៨% ខណៈពាក្យសុំមកពី WHO ខ្លួនឯង ឬស្ថាប័នសាធារណៈត្រូវបានបដិសេធត្រឹមតែ២៧%ប៉ុណ្ណោះ — ភាពខុសគ្នាដែលអាចឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងគុណភាពពាក្យសុំខុសគ្នា និងភាពប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ជាងចំពោះការស្នើសុំដែលមានផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់។
ចំពោះការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើម គណៈកម្មាធិការជាធម្មតាប្រៀបធៀបតែ “ក្នុងចំណោមថ្នាំក្រុមព្យាបាលដូចគ្នា” (within the same therapeutic group) ជាទូទៅមិនប្រៀបធៀបឆ្លងក្រុមព្យាបាលផ្សេងគ្នាទេ — ដែលអ្នកវិភាគខ្លះលើកឡើងថា កំណត់សមត្ថភាពក្នុងការវាយតម្លៃថា តើថវិកាសុខភាពសរុបគួរបែងចែកយ៉ាងណារវាងជំងឺផ្សេងគ្នា។ ក្នុងករណីខ្លះ ការសម្រេចចិត្តអំពីតួនាទីតម្លៃក៏មិនស៊ីសង្វាក់គ្នាទាំងស្រុងដែរ៖ ករណីសិក្សាមួយបង្ហាញថា sevoflurane (ថ្នាំសន្លប់) ត្រូវបានច្រានចោល “ដោយសារតម្លៃ” ខណៈ artesunate (ថ្នាំគ្រុនចាញ់) ត្រូវបានបញ្ចូលដោយគ្មានការវិភាគតម្លៃច្បាស់លាស់ — បង្ហាញថា ថ្វីត្បិតតែជាលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្លូវការមួយ ការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យតម្លៃនៅតែប្រែប្រួលតាមករណី។
| ពាក្យសុំសរុប (២០០២-២០២៣) | ៣៥៩ករណី — បដិសេធ១៤៨ (៤១,២%) |
| ហេតុផលបដិសេធកំពូល | ភស្តុតាងគ្លីនិកមិនគ្រប់គ្រាន់ ៦២,១% · ខ្វះទិន្នន័យប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើម ៣៣,១% · សុវត្ថិភាព ២៧,០% |
| ប្រភពពាក្យសុំ | ក្រុមហ៊ុនផលិត៖ បដិសេធ៥៨% · WHO/សាធារណៈ៖ បដិសេធ២៧% |
០៥២០០២៖ ការកែទម្រង់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ និងបញ្ជីបំពេញបន្ថែម
ចំណុចប្រែប្រួលមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ EML គឺឆ្នាំ២០០២ ពេល WHO ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព “នីតិវិធីជ្រើសរើស” (selection procedure) ជាផ្លូវការ — ផ្លាស់ប្តូរពីវិធីសាស្ត្រផ្អែកលើមតិអ្នកជំនាញសុទ្ធសាធ (opinion-based) ទៅជាវិធីសាស្ត្រផ្អែកលើភស្តុតាង (evidence-based) ជាប្រព័ន្ធ តាមការវិភាគរបស់ការសិក្សា Frontiers in Medicine ដែលបានលើកឡើងក្នុងផ្នែក D។ ក្នុងការកែទម្រង់នេះដដែល WHO ក៏បានធ្វើផ្លូវការនូវរចនាសម្ព័ន្ធពីរជាន់នៃបញ្ជី៖ “core list” (បញ្ជីស្នូល) សម្រាប់ថ្នាំតម្រូវការអប្បបរមាចាំបាច់ចំពោះប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពមូលដ្ឋាន និង “complementary list” (បញ្ជីបំពេញបន្ថែម) សម្រាប់ថ្នាំដែលត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធវិនិច្ឆ័យ ឬត្រួតពិនិត្យពិសេស ជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រពិសេស ឬការបណ្តុះបណ្តាលឯកទេស — ជាទូទៅមានតម្លៃខ្ពស់ជាង ឬអនុវត្តបានតែក្នុងកម្រិតថែទាំឯកទេស។
តាមទិន្នន័យ WHO ខ្លួនឯង ថ្នាំក្នុងបញ្ជីបំពេញបន្ថែមតំណាងឲ្យប្រមាណ២៥%នៃមុខថ្នាំសរុបលើបញ្ជីទាំងមូល។ ចំណុចសំខាន់មួយ៖ នីតិវិធីឆ្នាំ២០០២ចែងច្បាស់ថា តម្លៃខ្ពស់ម្នាក់ឯងមិនអាចធ្វើជាមូលហេតុដកចេញថ្នាំណាមួយ ប្រសិនបើវាបំពេញលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្សេងទៀតគ្រប់គ្រាន់ — ជាគោលការណ៍ដែលបើកទ្វារឲ្យថ្នាំមានតម្លៃខ្ពស់ជាងមុនអាចចូលរួមក្នុងបញ្ជីបំពេញបន្ថែមបាន ដរាបណាបង្ហាញអត្ថប្រយោជន៍សុខភាពច្បាស់លាស់ (លម្អិត ផ្នែក F)។ ការសិក្សាឯករាជ្យខ្លះកត់សម្គាល់ថា ថ្វីត្បិតតែរចនាសម្ព័ន្ធពីរជាន់នេះនៅតែជាមូលដ្ឋានស្ថិរភាពរបស់ EML រហូតមកទល់សព្វថ្ងៃ ប៉ុន្តែព្រំដែនរវាងអ្វីដែលចាត់ទុកជា “ត្រូវការឯកទេស” ជាមួយអ្វីដែលគ្រាន់តែ “ថ្លៃ” នៅតែមិនច្បាស់លាស់ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។
| ការកែទម្រង់ ២០០២ | ផ្លាស់ប្តូរពីវិធីសាស្ត្រ opinion-based ទៅ evidence-based ជាផ្លូវការ |
| Core list | ថ្នាំតម្រូវការអប្បបរមា — ប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពមូលដ្ឋាន |
| Complementary list | ត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ/ជំនាញពិសេស — ប្រមាណ២៥%នៃបញ្ជីសរុប |
| គោលការណ៍តម្លៃ | តម្លៃខ្ពស់ម្នាក់ឯងមិនអាចធ្វើជាមូលហេតុដកចេញបានទេ ប្រសិនបើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្សេងទៀតគ្រប់គ្រាន់ |
០៦២០១៥៖ ចំណុចប្រែប្រួល — ថ្នាំមហារីក និង Hepatitis C ចូលបញ្ជី
ប្រសិនបើឆ្នាំ២០០២បើកទ្វារជាគោលការណ៍ ឆ្នាំ២០១៥គឺជាឆ្នាំដែលទ្វារនោះត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងច្បាស់បំផុត។ បញ្ជីលើកទី១៩ (បោះពុម្ពថ្ងៃទី៨ ឧសភា ២០១៥) បានបញ្ចូលថ្នាំមហារីកបីមុខ — trastuzumab, imatinib, rituximab — ថ្នាំរបេងបីមុខ — bedaquiline, delamanid, linezolid — និងសំខាន់ជាងគេ ថ្នាំប្រភេទ “direct-acting antiviral” សម្រាប់ Hepatitis C ចំនួនប្រាំមុខ រួមមាន daclatasvir និង sofosbuvir។ នេះជាលើកទីមួយដែល EML បញ្ចូលថ្នាំបែបព្យាបាលឲ្យជាសះស្បើយទាំងស្រុង (curative) សម្រាប់ជំងឺរ៉ាំរ៉ៃមួយ ជំនួសឲ្យថ្នាំបំបាត់រោគសញ្ញាតែប៉ុណ្ណោះ។
ប៉ុន្តែថ្នាំទាំងនេះក៏មានតម្លៃខ្ពស់ខុសពីធម្មតាផងដែរ — នៅសហរដ្ឋអាមេរិកពេលនោះ ការព្យាបាល Hepatitis C ១២សប្តាហ៍ដោយ sofosbuvir (ឈ្មោះពាណិជ្ជកម្ម Sovaldi) មានតម្លៃដល់ទៅ៨៤,០០០ដុល្លារ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានផ្លូវការរបស់ WHO ខ្លួនឯងទទួលស្គាល់ចំណុចនេះផ្ទាល់៖ លោកស្រី Marie-Paule Kieny អគ្គនាយករងរបស់ WHO ពេលនោះថ្លែងថា តម្លៃខ្ពស់”ធ្វើឲ្យថ្នាំទាំងនេះមិនអាចមានលទ្ធភាពទិញបាន ហើយដូច្នេះមិនអាចទទួលបានសម្រាប់មនុស្សភាគច្រើនដែលត្រូវការវា” ហើយថា “បើគ្មានយុទ្ធសាស្ត្រឯកភាពគ្នាដើម្បីធ្វើឲ្យថ្នាំទាំងនេះមានតម្លៃសមរម្យជាសកលទេ សក្តានុពលចំណេញសុខភាពសាធារណៈនឹងថយចុះយ៉ាងខ្លាំង”។
ប្រតិកម្មពីអង្គការសង្គមស៊ីវិលកាន់តែច្បាស់លាស់ថែមទៀត — លោកស្រី Ellen ‘t Hoen (Medicines Law & Policy) មតិថា “ជាមួយការបញ្ចូលថ្នាំសំខាន់ថ្មីៗ…ដែលកំណត់តម្លៃដល់កម្រិតបំបែកថវិកាប្រព័ន្ធសុខភាពទូទាំងពិភពលោក វាច្បាស់ណាស់ថា គំរូគំនិត (paradigm) របស់ EML បានផ្លាស់ប្តូរទៅហើយ”។ លោក KM Gopakumar (Third World Network) បន្ថែមថា ថ្នាំថ្មីៗជាច្រើន “មិនមានលក្ខណៈមានតម្លៃសមរម្យទេ ដោយសារការការពារប៉ាតង់” ដោយស្នើឲ្យប្រទេសសមាជិកពិចារណាប្រើប្រាស់ “TRIPS flexibilities” ដូចជាអាជ្ញាប័ណ្ណកាតព្វកិច្ច (compulsory license)។
| បញ្ជីលើកទី១៩ (ឧសភា ២០១៥) | បញ្ចូលថ្នាំមហារីក៣ · ថ្នាំរបេង៣ · ថ្នាំ Hepatitis C ៥ (ដំបូងគេជាថ្នាំបំបាត់ជំងឺទាំងស្រុង) |
| តម្លៃឧទាហរណ៍ (សហរដ្ឋអាមេរិក ២០១៥) | Sofosbuvir ១២សប្តាហ៍៖ ៨៤,០០០ដុល្លារ |
| ប្រតិកម្មផ្លូវការ WHO | Kieny (WHO)៖ តម្លៃខ្ពស់កាត់បន្ថយសក្តានុពលចំណេញសុខភាពសាធារណៈ |
| ប្រតិកម្មសង្គមស៊ីវិល | ‘t Hoen៖ “គំរូគំនិត EML បានផ្លាស់ប្តូរ” · Gopakumar៖ ត្រូវពិចារណា TRIPS flexibilities |
០៧ជម្លោះ៖ “សារជាតិសំខាន់” ទល់នឹងតម្លៃថ្លៃ
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៥មក ជម្លោះស្នូលមួយកកកុញឡើងជុំវិញសំណួរ៖ តើថ្នាំមួយអាចជា “សំខាន់” (essential) ក្នុងន័យសុខភាពសាធារណៈ ខណៈពេលដែលមានតម្លៃខ្ពស់លើសពីលទ្ធភាពទូទាត់របស់ប្រព័ន្ធសុខភាពភាគច្រើននៅលើលោកបានដែរឬទេ? អ្នកវិភាគគោលនយោបាយខ្លះលើកឧទាហរណ៍ថ្នាំ imatinib (ព្យាបាលមហារីកឈាមប្រភេទ chronic myeloid leukemia) ដែលត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបំពេញបន្ថែម ទោះបីជាព្យាបាលបានតែប្រមាណតិចជាង ០,០០១% នៃប្រជាជនពិភពលោកជារៀងរាល់ឆ្នាំក៏ដោយ — ធ្វើឲ្យមានសំណួរអំពី “សារជាតិសំខាន់សុខភាពសាធារណៈ” ជាទូលំទូលាយ ធៀបនឹងអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ចំពោះអ្នកជំងឺមួយចំនួនតូចជាក់លាក់។
ក្នុងឆ្នាំ២០២១ គណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញ (ការប្រជុំលើកទី២៣) ខ្លួនឯងក៏ទទួលស្គាល់ភាពតានតឹងនេះជាផ្លូវការ ដោយកត់សម្គាល់ថា “តម្លៃថ្នាំថ្មីៗបន្តកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់” ហើយបានស្នើឲ្យបង្កើតយន្តការឆ្លើយតបជាក់ស្តែង (លម្អិត ផ្នែក J)។ ការវិភាគក្នុងទស្សនាវដ្តី The Lancet Global Health (២០២២) ក៏ពិនិត្យឡើងវិញលើដំណើរការជ្រើសរើសថ្នាំមហារីកលើ EML ដោយចង្អុលបង្ហាញថា ភស្តុតាងគ្លីនិកភាគច្រើនមកពីការសាកល្បងនៅប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ ខណៈសំណួរស្នូលចំពោះការអនុវត្តគឺថា តើថ្នាំទាំងនោះអាចទិញ និងផ្គត់ផ្គង់បានក្នុងបរិបទធនធានមានកម្រិតដែរឬទេ។
ភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នាមួយទៀតដែលអ្នកសិក្សាចង្អុលបង្ហាញ៖ គណៈកម្មាធិការជាធម្មតាមានជំនាញកំណត់ត្រឹមការវាយតម្លៃភស្តុតាងគ្លីនិកមូលដ្ឋាន ជាងការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចសុខភាពស៊ីជម្រៅ — ធ្វើឲ្យការវិភាគប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើមមួយចំនួន ពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យដែលក្រុមហ៊ុនផលិតដាក់ជូនផ្ទាល់ ជាជាងការវាយតម្លៃឯករាជ្យពេញលេញ។ លទ្ធផលរួម៖ EML នៅតែជាឯកសារយោងសំខាន់ បញ្ជាក់ថាថ្នាំណាមួយ “សមនឹងចាត់ទុកជាអាទិភាព” ក្នុងន័យវិទ្យាសាស្ត្រ ប៉ុន្តែការសម្រេចនោះ មិនធានាថាថ្នាំនោះនឹងអាចទិញ ឬផ្គត់ផ្គង់បានជាក់ស្តែងទេ (លម្អិត ផ្នែក I)។
០៨ឥទ្ធិពលលើគោលនយោបាយជាតិ៖ ជាង១៥០ប្រទេសយកតាម ប៉ុន្តែមិនដូចគ្នា
តាមទិន្នន័យផ្លូវការរបស់ WHO ជាង១៥០ប្រទេសបានបង្កើតបញ្ជីថ្នាំសំខាន់ជាតិផ្ទាល់ខ្លួន (National Essential Medicines List ឬ NEML) ដោយផ្អែកលើគំរូ EML — ការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា ការមានបញ្ជីជាតិបែបនេះទាក់ទងនឹងលទ្ធភាពទទួលបានថ្នាំកាន់តែប្រសើរ ការចេញវេជ្ជបញ្ជាកាន់តែសមរម្យ និងការសន្សំចំណាយថវិកាសុខភាព។ ប្រទេសជាច្រើនប្រើ EML ជាមូលដ្ឋានផ្ទាល់សម្រាប់កញ្ចប់អត្ថប្រយោជន៍ក្រោមប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពជាតិ ឬកម្មវិធីគ្របដណ្តប់សុខភាពជាសកល (Universal Health Coverage)។
ប៉ុន្តែការយកតាមមិនមែនមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទេ — អ្នកស្រាវជ្រាវពិនិត្យបញ្ជីជាតិផ្សេងៗគ្នារកឃើញថា ចំនួនថ្នាំក្នុងបញ្ជីជាតិប្រែប្រួលយ៉ាងទូលំទូលាយ ចាប់ពីប្រមាណ៤៤ដល់ជាង៩៨៣មុខថ្នាំ អាស្រ័យលើប្រទេស ហើយគ្មានប្រទេសណាមួយមានបញ្ជីដូចគំរូ WHO បេះបិទទាំងស្រុងឡើយ។ លើសពីនេះ ថ្នាំដែលបានបញ្ចូល EML ថ្មីៗ ជាទូទៅលេចឡើងក្នុងបញ្ជីជាតិយឺតជាងថ្នាំចាស់ — បង្ហាញថា ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពថ្នាំជាតិមានភាព “យឺតយ៉ាវ” (lag) ធៀបនឹងបញ្ជីគំរូសកល ជាពិសេសសម្រាប់ថ្នាំដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ឬត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មី។
ភាពខុសគ្នានេះមានផលវិបាកជាក់ស្តែង៖ តាមទិន្នន័យ WHO Global Health Observatory (២០១០-២០១៩) ចំពោះប្រទេសមានចំណូលទាប និងមធ្យមទាបមួយចំនួនដែលបានស្ទង់មតិ មានតែប្រមាណ៨%ដល់៤១%នៃគ្រឹះស្ថានសុខាភិបាលប៉ុណ្ណោះ ដែលរក្សា “ក្រុមថ្នាំសំខាន់ស្នូល” ឲ្យមានស្តុកគ្រប់គ្រាន់ និងតម្លៃសមរម្យ ជាប្រចាំ និងអចិន្ត្រៃយ៍ (លម្អិតបន្ថែម ផ្នែក I)។
| ប្រទេសមានបញ្ជីជាតិ | ជាង១៥០ប្រទេស ផ្អែកលើគំរូ WHO EML |
| ភាពខុសគ្នាបញ្ជីជាតិ | ចាប់ពី៤៤ដល់ជាង៩៨៣មុខថ្នាំ — គ្មានប្រទេសណាដូចគំរូបេះបិទ |
| ភាពយឺតយ៉ាវនៃការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព | ថ្នាំបញ្ចូល EML ថ្មីៗ លេចឡើងក្នុងបញ្ជីជាតិយឺតជាងថ្នាំចាស់ |
០៩គម្លាតរវាងបញ្ជី និងលទ្ធភាពជាក់ស្តែង៖ ប៉ាតង់ និងឱសថសាមញ្ញ
ករណីសិក្សាដ៏ច្បាស់បំផុតមួយអំពីគម្លាតរវាង “ស្ថិតលើបញ្ជី” និង “ទទួលបានជាក់ស្តែង” គឺថ្នាំ Hepatitis C ដែលបានលើកឡើងក្នុងផ្នែក F។ ការវិភាគរបស់លោក Andrew Hill សាកលវិទ្យាល័យ Liverpool ដែលបោះពុម្ពឆ្នាំ២០១៥ បង្ហាញគម្លាតតម្លៃដ៏ធំមួយ៖ ខណៈតម្លៃលក់ផ្លូវការនៅសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ sofosbuvir ១២សប្តាហ៍ឡើងដល់៨៤,០០០ដុល្លារ (និងចក្រភពអង់គ្លេសប្រមាណ៥៣,០១០ដុល្លារ) ការវិភាគទិន្នន័យគយនាំចូល (customs data) នៃសារធាតុសកម្មឱសថ (API) បង្ហាញថា កាបានផលិត និងលក់ក្នុងតម្លៃទាបត្រឹម១៧៨ដុល្លារក៏នៅតែរកចំណេញបាន។ តាមរយៈអាជ្ញាប័ណ្ណស្ម័គ្រចិត្ត (voluntary license) ជាមួយក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថសាមញ្ញនៅឥណ្ឌា តម្លៃពិតដែលសម្រេចបានគឺប្រមាណ៤៨៣ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់ការព្យាបាល១២សប្តាហ៍ពេញ។
ភាពខុសគ្នាតម្លៃធំម្ល៉េះកើតឡើងដោយសារស្ថានភាពប៉ាតង់ — ក្រុមហ៊ុនម្ចាស់ប៉ាតង់ (ក្នុងករណីនេះ Gilead Sciences) កំណត់តម្លៃខ្ពស់ក្នុងទីផ្សារដែលមានប៉ាតង់ការពារពេញលេញ ខណៈក្នុងតំបន់ដែលចរចារអាជ្ញាប័ណ្ណជាមួយក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថសាមញ្ញ (generic manufacturers) ការប្រកួតប្រជែងផលិតកម្មច្រើនក្រុមហ៊ុនអាចធ្វើឲ្យតម្លៃធ្លាក់ចុះលឿន និងខ្លាំង។ ចំណុចនេះបញ្ជាក់ថា ការស្ថិតលើ EML ខ្លួនឯងមិនធានាថាតម្លៃនឹងធ្លាក់ចុះទេ — លទ្ធភាពទទួលបានពិតប្រាកដ អាស្រ័យលើថាតើមានការចរចារអាជ្ញាប័ណ្ណ ការប្រកួតប្រជែងឱសថសាមញ្ញ និងគោលនយោបាយកម្មសិទ្ធិបញ្ញាជាតិដែរឬអត់។
កត្តាបន្ថែមមួយទៀតគឺរយៈពេលពន្យារ រវាងការអនុញ្ញាតលក់លើកដំបូង (ដូចជាដោយ FDA) និងការចូលបញ្ជី EML — ការវិភាគរបស់អង្គការស្រាវជ្រាវគោលនយោបាយ Rethink Priorities រកឃើញថា ជាមធ្យមរយៈពេលនេះប្រមាណ១១ឆ្នាំ ដោយប្រែប្រួលពី២ដល់២៧ឆ្នាំ អាស្រ័យលើប្រភេទថ្នាំ — ហើយសម្រាប់ទម្រង់ថ្នាំកុមារ (EMLc) រយៈពេលនេះអាចវែងជាងទៀត៣ដល់៦ឆ្នាំ។ ការសិក្សាមួយផ្សេងទៀតក្នុងទស្សនាវដ្តី Health Affairs (២០២៤) បញ្ជាក់ថា គម្លាតនេះជាបញ្ហារ៉ាំរ៉ៃរបស់ប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម មិនមែនករណីខ្លះកម្រិតទេ។
| Sofosbuvir — សហរដ្ឋអាមេរិក | ៨៤,០០០ដុល្លារ/១២សប្តាហ៍ (តម្លៃលក់ផ្លូវការ ២០១៥) |
| Sofosbuvir — តម្លៃផលិតកម្មប៉ាន់ស្មាន | ប្រមាណ១៧៨ដុល្លារ (ការវិភាគ Andrew Hill, Liverpool) |
| Sofosbuvir — តម្លៃពិត តាមអាជ្ញាប័ណ្ណឥណ្ឌា | ប្រមាណ៤៨៣ដុល្លារ/១២សប្តាហ៍ |
| រយៈពេលពន្យារ FDA→EML | ជាមធ្យម១១ឆ្នាំ (២-២៧ឆ្នាំ) — Rethink Priorities |
១០ការឆ្លើយតបគោលនយោបាយ៖ Medicines Patent Pool និង TAG-PPM
ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងគម្លាតនេះ គណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញ EML លើកទី២៣ (២០២១) បានចេញអំពាវនាវជាផ្លូវការទៅកាន់ Medicines Patent Pool (MPP) — អង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញគាំទ្រដោយ UN ដែលចរចារអាជ្ញាប័ណ្ណស្ម័គ្រចិត្តជាមួយម្ចាស់ប៉ាតង់ — ឲ្យពិចារណាអនុវត្តគំរូអាជ្ញាប័ណ្ណរបស់ខ្លួនទាំងលើថ្នាំដែលមានស្រាប់លើ EML និងលើថ្នាំបេក្ខភាពនាពេលអនាគត ដែលមានទំនោរនឹងចូលបញ្ជីនាពេលខាងមុខ។ គណៈកម្មាធិការកត់សម្គាល់ថា កង្វល់ប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើមធ្វើឲ្យពាក្យសុំមួយចំនួនមិនអាចចូលបញ្ជីបាន ជាពិសេសសម្រាប់ប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម — ការស្នើសុំ MPP ជាការព្យាយាមកាត់បន្ថយឧបសគ្គនេះនៅដើមទីមួយ។ ក្នុងបញ្ជីលើកទី២២ (២០២១) ថ្នាំចំនួន៤មុខដែលបានទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណតាមរយៈ MPP រួចហើយ ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជី — រួមទាំងទម្រង់ថ្នាំកុមារដែលអភិវឌ្ឍដោយផ្ទាល់ដោយក្រុមហ៊ុនទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ប្រទេសមានចំណូលទាប-មធ្យម។
ក្រៅពី MPP WHO ខ្លួនឯងក៏បង្កើត Technical Advisory Group on Pricing Policies for Medicines (TAG-PPM) ជាក្រុមអ្នកជំនាញផ្តល់ដំបូន្មានផ្ទាល់អំពីគោលនយោបាយកំណត់តម្លៃថ្នាំដល់ប្រទេសសមាជិក — ការទទួលស្គាល់ថា ការជ្រើសរើសថ្នាំចូលបញ្ជីតែម្នាក់ឯង មិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ត្រូវការឧបករណ៍គោលនយោបាយតម្លៃដាច់ដោយឡែកទៀត ដើម្បីបំពេញគម្លាតរវាងបញ្ជី និងលទ្ធភាពទទួលបានជាក់ស្តែង។ ចលនានេះឆ្លុះបញ្ចាំងការទទួលស្គាល់ជាស្ថាប័នថា EML ខ្លួនឯងគ្រាន់តែជាជំហានទីមួយ — មិនមែនដំណោះស្រាយពេញលេញនៃបញ្ហាលទ្ធភាពទទួលបានទេ។
| Medicines Patent Pool (MPP) | អង្គការគាំទ្រដោយ UN — ចរចារអាជ្ញាប័ណ្ណស្ម័គ្រចិត្តជាមួយម្ចាស់ប៉ាតង់ |
| អំពាវនាវ EML ២០២១ | ស្នើឲ្យ MPP ពិចារណាអាជ្ញាប័ណ្ណលើថ្នាំ EML ដែលមានស្រាប់ និងបេក្ខភាពថ្មី |
| លទ្ធផលបញ្ជី ២០២១ | ថ្នាំ៤មុខទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណ MPP រួចត្រូវបានបញ្ចូល រួមទាំងទម្រង់កុមារ |
| TAG-PPM | ក្រុមអ្នកជំនាញ WHO ផ្តល់ដំបូន្មានគោលនយោបាយកំណត់តម្លៃថ្នាំដល់ប្រទេសសមាជិក |
១១ទស្សនវិស័យអនាគត
ភាពតានតឹងដែលចាប់ផ្តើមឈានមុខតាំងពីឆ្នាំ២០១៥ទំនងជានឹងបន្តរីកចម្រើនតទៅទៀត — មិនថយចុះទេ។ ថ្នាំជីវសាស្ត្រថ្មីៗ (biologics) ការព្យាបាលកំណត់គោលដៅជាក់លាក់ និងបច្ចេកវិទ្យាព្យាបាលថ្មីៗផ្សេងទៀត កំពុងចូលទីផ្សារជាមួយតម្លៃដំបូងខ្ពស់ជាទូទៅ — ធ្វើឲ្យគណៈកម្មាធិការអ្នកជំនាញត្រូវប្រឈមម្តងហើយម្តងទៀត ជាមួយសំណួរថា តើត្រូវផ្តល់អាទិភាពដល់ “អត្ថប្រយោជន៍សុខភាពស្នូល” ដល់កម្រិតណា ធៀបនឹង “លទ្ធភាពអនុវត្តជាក់ស្តែងសកល”។ ការពង្រីកកិច្ចសហការជាមួយ Medicines Patent Pool និងឧបករណ៍គោលនយោបាយតម្លៃថ្មីៗ (ផ្នែក J) បង្ហាញថា WHO ខ្លួនឯងកំពុងសាកល្បងកែសម្រួលយន្តការ ដើម្បីរក្សា EML ឲ្យនៅតែពាក់ព័ន្ធក្នុងបរិបទឧស្សាហកម្មឱសថទំនើប។
សំណួរដែលនៅតែបើកចំហ៖ តើនីតិវិធីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាព-ថ្លៃដើមគួរផ្លាស់ប្តូរឲ្យប្រៀបធៀបឆ្លងក្រុមព្យាបាលកាន់តែទូលំទូលាយដែរឬទេ ហើយតើគួរកំណត់ហ្រិសខូលច្បាស់លាស់សាធារណៈសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តតម្លៃដែរឬទេ។ ចម្លើយចំពោះសំណួរទាំងនេះនឹងកំណត់ថា EML នៅតែជាឯកសារយោង “ថ្នាំសាមញ្ញ ថោក និងមានប្រសិទ្ធភាព” ដើមឬ ក្លាយជាបញ្ជីវាយតម្លៃវិទ្យាសាស្ត្រទូលំទូលាយជាងមុន។
១២សំណួរញឹកញាប់
តើអត្ថបទនេះណែនាំថ្នាំជាក់លាក់ណាមួយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនដែរឬទេ?
អត់ទេ — នេះជាការពន្យល់ស្ថាប័ន-គោលនយោបាយអំពីរបៀបដែល WHO ជ្រើសរើសថ្នាំចូលបញ្ជីតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនដំបូន្មានវេជ្ជសាស្ត្រ ឬអនុសាសន៍ថ្នាំណាមួយឡើយ។
តើ WHO EML ជាច្បាប់ចងកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិដែរឬទេ?
អត់ទេ — EML ជា “គំរូ” (model) ដែលប្រទេសសមាជិកសម្រេចចិត្តយកតាមដោយស្ម័គ្រចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនកិច្ចព្រមព្រៀងចងកាតព្វកិច្ចដូចសន្ធិសញ្ញាទេ។ សូមមើលផ្នែក B និង H។
តើហេតុអ្វីថ្នាំមហារីក ឬ Hepatitis C ថ្លៃៗអាចស្ថិតលើ “បញ្ជីថ្នាំសំខាន់”?
ដោយសារនីតិវិធីជ្រើសរើសតាំងពីឆ្នាំ២០០២ចែងច្បាស់ថា តម្លៃខ្ពស់ម្នាក់ឯង មិនអាចធ្វើជាមូលហេតុដកចេញថ្នាំដែលបំពេញលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យផ្សេងទៀតគ្រប់គ្រាន់បានទេ។ សូមមើលផ្នែក E-F។
តើថ្នាំមួយស្ថិតលើ EML មានន័យថាមានលទ្ធភាពទិញបានស្រាប់ដែរឬទេ?
អត់ទេ — EML បញ្ជាក់តែសារជាតិសំខាន់សុខភាពសាធារណៈតាមភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះ។ លទ្ធភាពទទួលបានពិតប្រាកដ អាស្រ័យលើស្ថានភាពប៉ាតង់ ការប្រកួតប្រជែងឱសថសាមញ្ញ និងគោលនយោបាយជាតិដាច់ដោយឡែក។ សូមមើលផ្នែក I។
តើប្រទេសទាំងអស់មានបញ្ជីជាតិដូចគំរូ WHO បេះបិទដែរឬទេ?
អត់ទេ — ជាង១៥០ប្រទេសយកគំរូនេះធ្វើមូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែសម្របតាមបរិបទជាតិខ្លួនឯង ហើយគ្មានប្រទេសណាមួយមានបញ្ជីដូចគំរូបេះបិទឡើយ។ សូមមើលផ្នែក H។
តើ Medicines Patent Pool ដោះស្រាយបញ្ហាគម្លាតលទ្ធភាពទទួលបានពេញលេញដែរឬទេ?
អត់ទេ — ជាឧបករណ៍គោលនយោបាយមួយក្នុងចំណោមឧបករណ៍ជាច្រើនប៉ុណ្ណោះ។ គម្លាតលទ្ធភាពទទួលបានពិតជានៅតែជាបញ្ហារ៉ាំរ៉ៃ ដែលអាស្រ័យលើកត្តាជាតិជាច្រើនផ្សេងទៀត។ សូមមើលផ្នែក I-J។
១៣ប្រភព
- WHO — Essential Medicines Fact Sheet
- WHO — Expert Committee on the Selection and Use of Essential Medicines
- WHO Technical Report Series 1049 (2023) — Selection and Use of Essential Medicines
- WHO Model List of Essential Medicines — 23rd List (2023)
- WHO — 24th Expert Committee Applications, Public Review (2023)
- WHO — Technical Advisory Group on Pricing Policies for Medicines (TAG-PPM)
- Frontiers in Medicine (2025) — Medicines Not Recommended for Inclusion in the WHO EML: A Retrospective Observational Study
- The Lancet Global Health (2022) — Cancer Medicines on the WHO Model List of Essential Medicines
- Rethink Priorities — Overview of the WHO Essential Medicines List: Procedures & Usage
- Wikipedia — WHO Model List of Essential Medicines
- Knowledge Ecology International (2015) — WHO Adds Trastuzumab, Imatinib, Daclatasvir, Sofosbuvir to EML
- Scientific American (2015) — WHO Adds Hepatitis C Drugs to Essential List, Urges Lower Prices
- aidsmap (2015) — Sofosbuvir/Daclatasvir Could Be Produced for $200 per Cure
- Medicines Patent Pool (2021) — WHO Essential Medicines Committee Calls for MPP Licensing
- Health Affairs (2024) — LMIC Delays in Accessing New Essential Medicines, 1982-2024
📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។
✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៥ ប្រភព
📚 សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ · គួរដឹង Eksastra
អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
សុខភាព និងវេជ្ជសាស្ត្រ ទាំងអស់ →តម្លៃ និងលទ្ធភាពទទួលបានការព្យាបាលដោយហ្សែន៖ ហេតុអ្វីការព្យាបាលតែម្តងចប់ថ្លៃ២-៤លានដុល្លារ?សុវត្ថិភាព និងការផ្គត់ផ្គង់ឈាមពិភពលោក៖ WHO តាមដានគម្លាតរវាងប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ និងទាបយ៉ាងណាភាពធន់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក គឺជាអ្វី ហើយហេតុអ្វីបានជា WHO ហៅវាថា “ជំងឺរាតត្បាតស្ងាត់ស្ងៀម”?COVAX និងមជ្ឈមណ្ឌល mRNA របស់ WHO — មរតកនៃការចែកចាយ និងការប្រណាំងកសាងសមត្ថភាពផលិតវ៉ាក់សាំង