ពាក្យ«AI ក្នុងសង្គ្រាម»ធ្វើឲ្យមនុស្សគិតដល់មនុស្សយន្តដើរបាញ់កាំភ្លើង។ តាមពិត AI យោធាភាគច្រើនជាកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យ ដែលមើលមិនឃើញ៖ វាស្កេនរូបថតផ្កាយរណបរាប់ពាន់ រកទ្រនិចរថក្រោះ, វិភាគសញ្ញាវិទ្យុ រកទីតាំងសត្រូវ, ឬដំណើរការវីដេអូដ្រូន រកគោលដៅ — លឿនជាងមនុស្សរាប់ពាន់ដង។

គន្លឹះសំខាន់គឺ«កម្រិតស្វ័យភាព» (autonomy)។ អ្នកជំនាញបែងចែកជាបី៖ មនុស្សក្នុងរង្វិល (human in the loop — មនុស្សត្រូវអនុម័តមុនបាញ់), មនុស្សលើរង្វិល (on the loop — មនុស្សអាចបញ្ឈប់ តែម៉ាស៊ីនធ្វើ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង), និងមនុស្សក្រៅរង្វិល (out of the loop — ម៉ាស៊ីនសម្រេចដោយគ្មានមនុស្ស)។ ចំណុចចម្រូងចម្រាសបំផុតគឺកម្រិតទីបី — ដែលគេហៅថា«អាវុធស្វ័យប្រវត្តិសម្លាប់» (LAWS)។

AI មិនមែនប្រើតែសម្រាប់«បាញ់»ទេ។ វាជ្រៀតចូលគ្រប់ជាន់នៃប្រតិបត្តិការយោធា៖

នៅខែមីនា ២០២០ របាយការណ៍មួយរបស់ UN បានលើកឡើងថា ដ្រូនKargu-2 (លំហូរ-កាំភ្លើងផលិតដោយក្រុមហ៊ុន STM តួកគី) អាចបានវាយប្រហារទាហានដកថយនៅលីប៊ី ដោយគ្មានបញ្ជាផ្ទាល់ពីមនុស្ស — ដែលអាចជាការវាយប្រហារស្វ័យប្រវត្តិដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ក៏ប៉ុន្តែ ត្រូវអានដោយប្រុងប្រយ័ត្ន៖ របាយការណ៍មិនបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថាដ្រូននេះពិតជាសម្លាប់នរណា ឬថាវាកំពុងដំណើរការស្វ័យប្រវត្តិពិតប្រាកដនៅពេលនោះទេ។ អ្នកជំនាញនៅ King’s College London បានកត់សម្គាល់ថា ភ័ស្តុតាងនៅមិនច្បាស់លាស់។ យើងសម្គាល់វាជា«ការវាយប្រហារស្វ័យដែលត្រូវបានរាយការណ៍» មិនមែនការពិតបញ្ជាក់ ១០០%ទេ។

ការប្រើ AI ដ៏ចម្រូងចម្រាសបំផុតគឺការកំណត់គោលដៅ។ តាមការស៊ើបអង្កេតរបស់ +972 Magazine កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានប្រើប្រព័ន្ធ AI ពីរនៅ Gaza៖ Gospel (កំណត់អគារ/សំណង់) និង Lavender (កំណត់មនុស្ស ដាក់ក្នុងបញ្ជីគោលដៅ)។

តាមការស៊ើបអង្កេតនោះ ក្នុងសប្ដាហ៍ដំបូងនៃសង្គ្រាម Lavender បានដាក់ស្លាកមនុស្សរហូតដល់ ៣៧,០០០នាក់ ជាសង្ស័យ។ ប្រភពខ្លះអះអាងថា មន្ត្រីខ្លះចំណាយពេលត្រឹម២០វិនាទីពិនិត្យគោលដៅនីមួយៗ មុនអនុម័ត — ដូចជា«ត្រាបោះ»លើការសម្រេចរបស់ម៉ាស៊ីនតែប៉ុណ្ណោះ។ ត្រូវសម្គាល់៖ ទាំងនេះជាការចោទប្រកាន់ពីការស៊ើបអង្កេត ហើយកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបដិសេធការពិពណ៌នាទាំងនេះ។

នៅអ៊ុយក្រែនក៏ដែរ — AI ត្រូវបានប្រើវិភាគចន្លោះខ្សោយតាមបណ្ដោយជួរមុខ ដើម្បីជ្រើសរើសគោលដៅ ព្រោះគោលដៅរុស្ស៊ីមានច្រើនជាងគ្រាប់បែក ដ្រូន និងគ្រាប់កាំភ្លើងធំដែលអ៊ុយក្រែនមាន។

បញ្ហាចម្បង៖ ល្បឿន vs ការត្រួតពិនិត្យ

នៅពេលម៉ាស៊ីនស្នើគោលដៅរាប់ម៉ឺនក្នុងពេលខ្លី មនុស្សពិបាកនឹងពិនិត្យបានយ៉ាងម៉ត់ចត់។ នេះបង្កើតហានិភ័យ៖ «មនុស្សក្នុងរង្វិល»ក្លាយជាគ្រាន់តែ«ត្រាបោះ»(rubber stamp) ដែលអនុម័តតាមម៉ាស៊ីនដោយស្ទើរតែមិនពិនិត្យ — ដែលធ្វើឲ្យការត្រួតពិនិត្យរបស់មនុស្សបាត់អត្ថន័យ។

AI យោធាបានក្លាយជាការប្រណាំងអាវុធថ្មីរវាងមហាអំណាច។ សហរដ្ធអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមគម្រោង Replicator (២០២៣) ក្នុងគោលដៅផលិតហ្វូងដ្រូនស្វ័យរាប់ពាន់។ តាមការរាយការណ៍ ថវិកាការពារជាតិអាមេរិកឆ្នាំ២០២៦ (~$៩២៣ ពាន់លាន) មានផ្នែក AI/ស្វ័យភាព លើសពី $១៤.៥ ពាន់លាន (កើន ~២២% ពីឆ្នាំមុន)។

ចិនក៏ប្រណាំងខ្លាំង។ នៅខែមករា ២០២៦ ការផ្សាយមួយបានបង្ហាញទាហានចិនម្នាក់បញ្ជាហ្វូងដ្រូនស្វ័យ ២០០គ្រឿងក្នុងពេលតែមួយ។ ទីផ្សារ AI យោធាសកលមានតម្លៃប្រហែល $១០ ពាន់លានក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ហើយត្រូវបានគេព្យាករថានឹងកើនច្រើនដងក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខ។ តួលេខទាំងនេះអាចខុសគ្នាតាមប្រភព ព្រោះការចំណាយផ្នែកនេះជាញឹកញាប់ជាការសម្ងាត់។

ពេលម៉ាស៊ីនច្រឡំ ហើយសម្លាប់ស៊ីវិល — តើនរណាទទួលខុសត្រូវ? អ្នកសរសេរកូដ? មេបញ្ជាការ? ឬគ្មាននរណា? នេះជា«ចន្លោះទំនួលខុសត្រូវ»ដែលច្បាប់សង្គ្រាមបច្ចុប្បន្នពិបាកឆ្លើយ។

គោលនយោបាយអាមេរិក (DoD Directive 3000.09, ចេញ២០១២ ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព២០២៣) តម្រូវឲ្យអាវុធស្វ័យត្រូវរចនាឲ្យ«មេបញ្ជាការ និងអ្នកប្រើ អាចអនុវត្តការវិនិច្ឆ័យរបស់មនុស្សសមស្របលើការប្រើកម្លាំង»។ នៅUN លេខាធិការ António Guterres និង ICRC បានអំពាវនាវឲ្យបង្កើតសន្ធិសញ្ញាចងកាតព្វកិច្ចហាមអាវុធស្វ័យដែលគ្មានការត្រួតពិនិត្យរបស់មនុស្ស ត្រឹមឆ្នាំ២០២៦។ មតិUNGA មួយត្រូវបានគាំទ្រដោយ១៥៦ប្រទេស។

តែឧបសគ្គធំគឺ៖ មហាអំណាចយោធាធំៗ (សហរដ្ធ, ចិន, រុស្ស៊ី) មិនចង់កំណត់ខ្លួនឯង ខណៈកំពុងប្រណាំងគ្នា។ ដូច្នះការឥានដល់សន្ធិសញ្ញាពិតប្រាកដនៅជាបញ្ហាស្មុគស្មាញ។

AI ក្នុងសង្គ្រាមមិនមែន«ស្កាយណិត»(Skynet)ដូចក្នុងភាពយន្តទេ — ក៏មិនមែនគ្មានគ្រោះថ្នាក់ដែរ។ ការពិតស្ថិតនៅចន្លោះ៖ AI បច្ចុប្បន្នពូកែលឿននិងវិភាគទិន្នន័យច្រើន តែវានៅតែច្រឡំបាន ហើយមិនយល់បរិបទដូចមនុស្ស។ គ្រោះថ្នាក់ពិតមិនមែន«មនុស្សយន្តបះបោរ»ទេ តែជាការពឹងផ្អែកលើម៉ាស៊ីនហួសហេតុ ដែលធ្វើឲ្យមនុស្សឆប់ពិនិត្យ ហើយកំហុសម៉ាស៊ីនក្លាយជាកំហុសមនុស្ស។

សម្រាប់អ្នកអាន គន្លឹះគឺ៖ ពេលអានព័ត៌មានអំពី«AI ក្នុងសង្គ្រាម» សូមសួរថា តើមនុស្សនៅក្នុងរង្វិលឬទេ? និង តើនរណាទទួលខុសត្រូវ? សំណួរទាំងពីរនេះជាបេះដូងនៃការជជែកអំពីអនាគតនៃសង្គ្រាម — និងអំពីមនុស្សជាតិខ្លួនឯង។