០១ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ ស៊ីមកដល់វ៉ាស៊ីនតោន

នៅព្រឹកថ្ងៃចន្ទទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ យន្តហោះជំនិះប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជីនភីង បានចុះចតនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី ដោយមានភរិយា ប៉េង លីយ្វាន រួមដំណើរ និងគណៈប្រតិភូអាជីវកម្មធំមួយ។ នេះជាលើកដំបូងដែលលោក ស៊ី ជីនភីង ជាន់លើទឹកដីអាមេរិកចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៥ និងជាការទស្សនកិច្ចសេតវិមានលើកទីមួយក្នុងរយៈពេល១១ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីលោកប្រធានាធិបតីត្រាំ បានអញ្ជើញកំឡុងដំណើរទស្សនកិច្ចរដ្ឋរបស់លោកទៅកាន់ប្រទេសចិនកាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយកាលបរិច្ឆេទត្រូវបានបញ្ជាក់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា។ កិច្ចប្រជុំកំពូលផ្លូវការនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅសេតវិមាននាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី២៤ ខែកញ្ញា។

មុនកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះ ចាប់ពីថ្ងៃសៅរ៍ដល់ថ្ងៃអាទិត្យ (១៩-២០ កញ្ញា) គណៈប្រតិភូកម្រិតខ្ពស់ទាំងពីរភាគីបានជួបពិភាក្សារយៈពេលជិត៨ម៉ោងនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដឹកនាំដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិក លោក Scott Bessent និងតំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក លោក Jamieson Greer ខាងភាគីអាមេរិក និងឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន លោក ហេ លីហ្វេង ជាមួយអ្នកចរចាពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដែលទើបទទួលតួនាទីថ្មី លោក លី ឆេងកាំង ខាងភាគីចិន។ ប្រធានបទសំខាន់ៗរួមមានសំណើបង្កើតយន្តការសន្ទនា AI ការពន្យារពេលកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់ពន្ធគយ ការទិញកសិផលអាមេរិក ការផ្គត់ផ្គង់ដីរ៉ែកម្រ និងចំណុចតានតឹងស្តីពីតៃវ៉ាន់។ លោក Bessent បានសរុបលទ្ធផលថា «យើងទើបតែមានការជួបប្រជុំដ៏ជោគជ័យខ្លាំងណាស់ជាមួយភាគីចិន» (“We just had a very successful engagement with the Chinese.”)។

ប្រតិកម្មដំបូងពីទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុមានលក្ខណៈវិជ្ជមានច្បាស់លាស់ បើទោះជាព័ត៌មានលម្អិតជាច្រើនចំពោះខ្លឹមសារពិតប្រាកដនៃកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយនៅមិនទាន់បង្ហាញជាសាធារណៈក៏ដោយ។ ភាគហ៊ុននាពេលអនាគត Dow Jones និង S&P 500 ឡើងប្រមាណ ០,៥% ខណៈ Nasdaq-100 ឡើងដល់ ០,៨% មុនពេលទីផ្សារបើកនៅព្រឹកថ្ងៃចន្ទ។ ផ្នែកខាងក្រោមនៃអត្ថបទនេះនឹងពន្យល់លម្អិតរាល់ចំណុចទាំងនេះ ចាប់ផ្តើមពីផ្ទៃខាងក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងភូសាន់ឆ្នាំ២០២៥ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក-ចិនបច្ចុប្បន្ន។ សម្រាប់អ្នកអានទូទៅ ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរវាងសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតទាំងពីរនៅលើពិភពលោក ជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើតម្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់បច្ចេកវិទ្យា និងស្ថិរភាពទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុសកលទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងប្រទេសដែលមិនមែនជាភាគីផ្ទាល់នៃការចរចានេះផងដែរ។

០២ផ្ទៃខាងក្រោយ៖ ពីភូសាន់ដល់វ៉ាស៊ីនតោន

ដើម្បីយល់ពីសារៈសំខាន់នៃការមកលេងនេះ ចាំបាច់ត្រូវត្រលប់ទៅមើលដំណើររឹងតឹងនៃទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក-ចិនក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ ដើមឆ្នាំ២០២៥ សង្គ្រាមពន្ធគយបានឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ខ្លាំង ដោយភាគីអាមេរិកដាក់ពន្ធរហូតដល់ជិត១៤៥%លើទំនិញនាំចូលពីចិន ខណៈភាគីចិនតបតវិញដោយដាក់ពន្ធរហូតដល់១២៥%លើទំនិញអាមេរិក — ជាកម្រិតខ្ពស់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលអ្នកវិភាគព្រួយបារម្ភថាអាចកាត់ផ្តាច់ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីស្ទើរតែទាំងស្រុង។ ក្រោយមក ភាគីទាំងពីរបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងបន្ធូរបន្ថយបណ្តោះអាសន្ននៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងកាត់បន្ថយអត្រាពន្ធគយអន្តរកាលដល់កម្រិតទាបជាងមុន។

ចំណុចប្តូរផ្នត់សំខាន់កើតឡើងនៅកិច្ចប្រជុំកំពូលទីក្រុងភូសាន់ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង នាថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងកិច្ចប្រជុំ APEC ដែលលោកត្រាំ និងលោកស៊ីបានជួបគ្នាដោយផ្ទាល់ជាលើកដំបូងក្នុងអាណត្តិទីពីររបស់លោកត្រាំ។ កិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយត្រូវបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ២០២៥ ដោយមានលក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗ៖ ភាគីអាមេរិកយល់ព្រមកាត់បន្ថយពន្ធគយពាក់ព័ន្ធថ្នាំញៀន Fentanyl ពី២០%មកត្រឹម១០% ដែលធ្វើឲ្យអត្រាពន្ធគយសរុបជាមធ្យមលើទំនិញចិនធ្លាក់ចុះពី៥៧%មកត្រឹមប្រមាណ៤៧%។ ពន្ធគយ«ថ្ងៃរំដោះ» (reciprocal tariff) ដែលដើមឡើយត្រូវផុតកំណត់នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ២០២៥ ត្រូវបានពន្យារពេលបន្តទៀតមួយឆ្នាំក្នុងអត្រា១០%។ ចំណែកភាគីចិនវិញ យល់ព្រមផ្អាកវិធានការត្រួតពិនិត្យការនាំចេញធនធានដីរ៉ែកម្រ ដែលបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ២០២៥ រយៈពេលមួយឆ្នាំពេញ។

ព័ត៌មានលម្អិតមួយចំនួននៅតែមិនច្បាស់លាស់៖ ខណៈសេតវិមានអះអាងថាចិននឹងចេញអាជ្ញាប័ណ្ណនាំចេញទូទៅសម្រាប់ដីរ៉ែកម្រ ភាគីចិនផ្លូវការមិនទាន់បញ្ជាក់ព័ត៌មានលម្អិតកម្រិតនោះជាសាធារណៈនៅឡើយទេ។ កិច្ចព្រមព្រៀងភូសាន់ជារួមត្រូវបានអ្នកវិភាគជាច្រើនកំណត់ថាជា«កិច្ចព្រមព្រៀងយុទ្ធសាស្ត្រតូចតាច» (tactical truce) មិនមែនការផ្លាស់ប្តូរជាយុទ្ធសាស្ត្រធំដុំនោះទេ — មានន័យថាចំណុចប្រកួតប្រជែងស្នូលរវាងពីរប្រទេសនៅតែបន្តកើតមាន ខណៈតែពន្យារពេលជម្លោះបើកចំហបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។

០៣ការចរចារត្រៀមលក្ខណៈនៅញូវយ៉ក៖ ៨ម៉ោងជាមួយ Bessent-He

យោងតាមរបាយការណ៍ពី Bloomberg និង Al Jazeera ការចរចាកម្រិតខ្ពស់ត្រូវបានប្រព្រឹត្តទៅនៅទីស្នាក់ការកណ្តាលធនាគារ JPMorgan Chase ទីក្រុងញូវយ៉ក ចាប់ពីថ្ងៃសៅរ៍ដល់ថ្ងៃអាទិត្យ (១៩-២០ កញ្ញា) ដោយអូសបន្លាយស្ទើរតែពេញមួយថ្ងៃ ប្រមាណ៨ម៉ោង។ ខាងភាគីអាមេរិកមានរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ លោក Scott Bessent និងតំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក លោក Jamieson Greer ដឹកនាំគណៈប្រតិភូ ខណៈខាងភាគីចិនមានឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហេ លីហ្វេង និងអ្នកតំណាងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដែលទើបទទួលតួនាទីថ្មីៗនេះ លោក លី ឆេងកាំង ចូលរួម។ ប្រធានបទពិភាក្សារួមមានយន្តការសន្ទនា AI ការពន្យារពេលកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់ពន្ធគយ ការបំពេញកិច្ចសន្យាទិញផលិតផលកសិកម្មអាមេរិកពីមុនរបស់ចិន ការធានាការផ្គត់ផ្គង់ដីរ៉ែកម្រ និងម៉ាញេទិកមកអាមេរិកបន្តទៀត ព្រមទាំងបញ្ហាភូមិសាស្ត្រនយោបាយធំៗផ្សេងទៀត។

លោក Bessent បានប្រកាសនៅចុងបញ្ចប់ថា «យើងទើបតែមានការជួបប្រជុំដ៏ជោគជ័យខ្លាំងណាស់ជាមួយភាគីចិន» (“We just had a very successful engagement with the Chinese.”)។ គណៈប្រតិភូទាំងពីរបានយល់ព្រមបន្តជួបគ្នាទៀត ដោយកិច្ចប្រជុំកម្រិតការងារបន្តរហូតដល់ថ្ងៃចន្ទផងដែរ មុនកិច្ចប្រជុំកំពូលជាផ្លូវការ។ តាមរបាយការណ៍ពី Malay Mail និង Japan Times ការចរចារនេះមិនត្រឹមតែផ្តោតលើចំណុចជម្លោះប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរួមបញ្ចូលការពិភាក្សាយុទ្ធសាស្ត្រធំទូលាយអំពីរបៀបគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងបច្ចេកវិទ្យា និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងពីរប្រទេសផងដែរ។

០៤យន្តការសន្ទនា AI ថ្មី៖ អ្វីដែលត្រូវបានស្នើ

ចំណុចថ្មីមួយដែលទទួលការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុតពីការចរចារនេះគឺសំណើបង្កើត«យន្តការសន្ទនា AI រវាងអាមេរិក-ចិន» ដែលរួមមានប្រព័ន្ធជូនដំណឹងសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ដែលអាចបង្កហានិភ័យសន្តិសុខជាតិទាក់ទងនឹងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ លោក Bessent ពន្យល់ថា «ការផ្លាស់ប្តូរពីភាពមិនច្បាស់លាស់ ទៅជាតម្លាភាពកាន់តែច្រើនរវាងមហាអំណាច AI លេខមួយ និងលេខពីរនៅលើពិភពលោក គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់» (“moving from opaque to more transparency between the number one and the number two AI powers in the world is very important.”)។ តាមរបាយការណ៍ពី Al Jazeera យន្តការនេះមានគោលដៅផ្តោតលើការចែករំលែកព័ត៌មានស្តីពីការគំរាមកំហែង AI ធ្ងន់ធ្ងរ មិនមែនសម្រាប់ការសហការបច្ចេកទេសទូទៅនោះទេ។

ចំណុចសំខាន់មួយដែលភាគីអាមេរិកបញ្ជាក់ច្បាស់គឺ វិធានការត្រួតពិនិត្យការនាំចេញបន្ទះឈីប AI កម្រិតខ្ពស់ត្រូវបានដកចេញពីវិសាលភាពនៃយន្តការសន្ទនានេះដោយផ្ទាល់ — មានន័យថាការពិភាក្សាមិនប៉ះពាល់ដល់គោលនយោបាយរឹតត្បិតបច្ចុប្បន្នលើការនាំចេញបច្ចេកវិទ្យា AI កម្រិតខ្ពស់ទៅកាន់ចិននោះទេ។ ក្រៅពី AI ភាគីទាំងពីរក៏បានពិភាក្សាកំណត់ប្រភេទទំនិញ«មិនមែនយុទ្ធសាស្ត្រ» ដូចជាទំនិញប្រើប្រាស់ថ្ងៃ-ថ្ងៃ ថាមពល កសិកម្ម និងឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ ដែលអាចមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ទទួលបានអត្រាពន្ធគយកាន់តែទាប ជាផ្នែកនៃការពន្យារពេលកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់ពន្ធគយ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ខាងសន្តិសុខបច្ចេកវិទ្យាមួយចំនួនចាត់ទុកសំណើនេះថាជាជំហានដំបូងសំខាន់មួយ ទោះជាមានវិសាលភាពមានកម្រិតក៏ដោយ ក្នុងការស្វែងរកយន្តការគ្រប់គ្រងហានិភ័យរួមគ្នារវាងមហាអំណាចបច្ចេកវិទ្យាទាំងពីរ។

០៥ពន្ធគយ ការពន្យារពេល និងកាលកំណត់១០ វិច្ឆិកា

ចំណុចដែលពាណិជ្ជករ និងអ្នកវិនិយោគតាមដានយ៉ាងជិតស្និទ្ធបំផុតគឺ ថាតើកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់ពន្ធគយភូសាន់ ដែលនឹងផុតកំណត់នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦ នឹងត្រូវពន្យារពេលបន្តទៀតដែរឬទេ។ បច្ចុប្បន្ន អត្រាពន្ធគយជាមធ្យមលើទំនិញចិននាំចូលអាមេរិកនៅតែប្រមាណ៤៧% — ធ្លាក់ចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់ពីកម្រិតកំពូល១៤៥%កំឡុងកម្តៅសង្គ្រាមពន្ធគយដើមឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែនៅតែខ្ពស់ជាងកម្រិតមុនសង្គ្រាមនេះឆ្ងាយណាស់។ ប្រសិនបើកាលកំណត់ថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកាកន្លងផុតដោយគ្មានការពន្យារពេល លក្ខខណ្ឌជាច្រើន — រួមទាំងការផ្អាកត្រួតពិនិត្យការនាំចេញដីរ៉ែកម្ររបស់ចិន និងអត្រាពន្ធគយចុះកិច្ចសន្យា — អាចវិលត្រឡប់ទៅរកកម្រិតមុនកិច្ចព្រមព្រៀងវិញ ដែលនឹងបង្កភាពមិនច្បាស់លាស់យ៉ាងធំសម្រាប់ក្រុមហ៊ុននាំចូល-នាំចេញទាំងសងខាង។

យោងតាមរបាយការណ៍ពី Al Jazeera ការចរចារនៅញូវយ៉កបានផ្តោតលើលទ្ធភាពពន្យារពេលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះជាថ្មី ព្រមទាំងកំណត់ប្រភេទទំនិញបន្ថែមដែលអាចទទួលបានអត្រាពន្ធគយទាបជាងមុន។ ទោះជាយ៉ាងណា គ្មានភាគីណាមួយបានប្រកាសជាផ្លូវការនូវលទ្ធផលចុងក្រោយនៅឡើយទេ — ការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយត្រូវរង់ចាំកិច្ចប្រជុំកំពូលថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ដោយផ្ទាល់ រវាងប្រធានាធិបតីទាំងពីរផ្ទាល់ខ្លួន។ អ្នកវិភាគមួយចំនួនកត់សម្គាល់ថា ការជជែកគ្នាជិត៨ម៉ោងនៅញូវយ៉ក ដែលបន្តទៅដល់កម្រិតការងារនាថ្ងៃចន្ទ បង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃលក្ខខណ្ឌដែលនៅសល់ត្រូវព្រមព្រៀងគ្នា មុនកិច្ចប្រជុំកំពូលផ្លូវការ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការចរចារពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក-ចិនកន្លងមកបង្ហាញថា កិច្ចព្រមព្រៀងកម្រិតធំបែបនេះជាធម្មតាតម្រូវឲ្យមានការចរចារជាបន្តបន្ទាប់ច្រើនជុំ មុននឹងឈានដល់លក្ខខណ្ឌចុងក្រោយដែលភាគីទាំងសងខាងអាចទទួលយកបាន។

០៦សណ្តែកសយា និងដីរ៉ែកម្រ៖ ការប្តេជ្ញាកសិកម្ម

មួយក្នុងចំណោមចំណុចវិជ្ជមានច្បាស់លាស់បំផុតនៃកិច្ចព្រមព្រៀងភូសាន់គឺការទិញសណ្តែកសយាអាមេរិករបស់ចិន។ តាមរបាយការណ៍ពី UPI ចិនបានទិញសណ្តែកសយាអាមេរិកប្រមាណ១លានតោនកម្រិតម៉ែត្រិកក្នុងសប្តាហ៍មុននេះតែម្នាក់ឯង ហើយកំពុងជិតដល់ពាក់កណ្តាលនៃការប្តេជ្ញាទិញសរុប២៥លានតោនប្រចាំឆ្នាំ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៨។ ការទិញនេះជួយរុញឲ្យតម្លៃភ្នាល់អនាគតសណ្តែកសយាអាមេរិកឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេលជិត៣ឆ្នាំ ខណៈក្រសួងកសិកម្មអាមេរិក (USDA) បានកែសម្រួលការព្យាករណ៍តម្លៃស្រែចម្ការមធ្យមឆ្នាំ២០២៦-២០២៧ ឡើងដល់១២ដុល្លារក្នុងមួយ bushel — កើនឡើង៦០សេនពីការព្យាករណ៍ខែសីហា — ខណៈស្តុកនៅសល់ត្រូវបានកាត់បន្ថយចុះមកត្រឹម៣១០លាន bushel។

ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាតំណាងនាំចេញសណ្តែកសយាអាមេរិក (US Soybean Export Council) លោក Jim Sutter បាននិយាយថា «ពាណិជ្ជកម្មកសិកម្ម ជាពិសេសសណ្តែកសយា គឺជា«ថ្មគោលដ្ឋានស្ថេរភាព»ដ៏យូរអង្វែងមួយក្នុងទំនាក់ទំនងអាមេរិក-ចិន» (“agricultural trade, especially soy, has long been a ballast stone in the U.S.-China relationship.”)។ ទោះជាយ៉ាងណា កសិករអាមេរិកជាច្រើនរូបនៅតែមានអារម្មណ៍ស្មុគស្មាញ៖ កសិកររដ្ឋ Iowa លោក Dave Walton បាននិយាយថា «យើងចង់ឃើញចិនបន្តបំពេញការប្តេជ្ញាទិញយ៉ាងតិច២៥លានតោនកម្រិតម៉ែត្រិកក្នុងឆ្នាំនេះ» ខណៈសាស្ត្រាចារ្យសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ Iowa លោក David Peters កត់សម្គាល់ថា «កសិករបង្ហាញការសោកស្តាយច្រើនជាងកំហឹង ចំពោះគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មរបស់ត្រាំ»។

ស្របពេលជាមួយគ្នា ចំណុចធនធានដីរ៉ែកម្រនៅតែជាកម្លាំងចរចាដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ភាគីចិន។ ការដែលចិនផ្អាកវិធានការត្រួតពិនិត្យការនាំចេញរបស់ខ្លួនរហូតដល់ថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦ ជូនអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តបច្ចេកវិទ្យារបស់ខ្លួននូវការធានាការផ្គត់ផ្គង់រយៈពេលខ្លី ប៉ុន្តែមិនមែនការធានារយៈពេលវែងនោះទេ។ ចិនគ្រប់គ្រងជិត៩០%នៃសមត្ថភាពកែច្នៃដីរ៉ែកម្រពិភពលោក ដែលធ្វើឲ្យឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា និងការពារជាតិអាមេរិកនៅតែពឹងផ្អែកលើការផ្គត់ផ្គង់ពីចិនក្នុងកម្រិតយ៉ាងសំខាន់ — ជាមូលហេតុមួយដែលកម្លាំងចរចារបស់ចិននៅសល់ខ្លាំងសូម្បីតែក្នុងចំណោមកិច្ចព្រមព្រៀងជាច្រើនចំណុចដែលទំនងជាមានប្រយោជន៍ទៅភាគីអាមេរិកច្រើនជាង។

០៧តៃវ៉ាន់៖ កញ្ចប់អាវុធ១៤ពាន់លានដុល្លារ

ចំណុចតានតឹងច្បាស់លាស់បំផុតមួយមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះគឺកញ្ចប់លក់អាវុធអាមេរិកទៅតៃវ៉ាន់ តម្លៃប្រមាណ១៤ពាន់លានដុល្លារ ដែលកំពុងរង់ចាំការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយ។ ចិនចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ថាជា«ខេត្តបំបែក» ហើយប្រតិកាន់ជំហរជំទាស់ជានិច្ចចំពោះការលក់អាវុធអាមេរិកទៅកាន់កោះនេះ។ តាមរបាយការណ៍ពី Vision Times រដ្ឋាភិបាលបេកាំងបានធ្វើសម្ពាធទៅលើវ៉ាស៊ីនតោនក្នុងសប្តាហ៍មុនកិច្ចប្រជុំកំពូល ដោយព្រមានថាការអនុម័តកញ្ចប់អាវុធនេះអាចធ្វើឲ្យលទ្ធផលកិច្ចប្រជុំកំពូលមានហានិភ័យ។

ខាងភាគីអាមេរិកវិញ រដ្ឋាភិបាលបន្តរក្សាជំហរថាការលក់អាវុធបែបនេះស្របតាមកាតព្វកិច្ចនៃច្បាប់ទំនាក់ទំនងតៃវ៉ាន់ឆ្នាំ១៩៧៩ (Taiwan Relations Act) ជួយឲ្យកោះនេះរក្សាសមត្ថភាពការពារខ្លួន ហើយបានបន្តអនុម័តកញ្ចប់អាវុធសំខាន់ៗ ទោះជាមានការជំទាស់ពីចិនក៏ដោយ។ លោកត្រាំ បានច្រានចោលការគំរាមកំហែងរបស់បេកាំងអំពីលទ្ធភាពលុបចោលកិច្ចប្រជុំកំពូល ដោយថាលោកមិនមានការព្រួយបារម្ភចំពោះលទ្ធភាពនោះទេ។ ចំណុចនេះក្លាយជា«ការសាកល្បង»ដ៏សំខាន់មួយថាតើគោលនយោបាយអាមេរិកអំពី«ភាពមិនច្បាស់លាស់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ» (strategic ambiguity) ចំពោះការការពារតៃវ៉ាន់ នឹងបន្តរក្សានៅដដែល ឬផ្លាស់ប្តូរទៅជាការប្តេជ្ញាចិត្តច្បាស់លាស់ជាងមុនដែរឬទេ។

០៨ប្រតិកម្មទីផ្សារភាគហ៊ុន៖ អាមេរិក និងអាស៊ី

ចំណុចវិជ្ជមានជាក់ស្តែងបំផុតកំឡុងព្រឹកថ្ងៃចន្ទទី២១ គឺប្រតិកម្មទីផ្សារភាគហ៊ុនសកលបានទទួលការលើកទឹកចិត្តខ្លាំងពីទស្សនវិស័យវិជ្ជមានស្តីពីកិច្ចប្រជុំកំពូលត្រាំ-ស៊ី។ តាមទិន្នន័យពី NordFX ភាគហ៊ុននាពេលអនាគត S&P 500 ឡើងប្រមាណ ០,៤% ដល់ចំណុច ៧.៧៤៤ ខណៈភាគហ៊ុននាពេលអនាគត Dow Jones ឡើង ០,៥% និង Nasdaq-100 ឡើងខ្លាំងជាងគេ ដល់ ០,៨%។ ទីផ្សារអាស៊ីភាគច្រើនក៏ឡើងថ្លៃដែរ៖ សន្ទស្សន៍ Shanghai Composite ឡើង ០,៤% ដល់ប្រមាណ ៣.៩២៩ ចំណុច សន្ទស្សន៍ Hang Seng ទីក្រុងហុងកុងឡើង ០,៤% ដល់ប្រមាណ ២៤.៨៥៤ ចំណុច ខណៈសន្ទស្សន៍ KOSPI កូរ៉េខាងត្បូងឡើងខ្លាំងបំផុតដល់ ១,៥% ដល់ប្រមាណ ៦.៩៩៦ ចំណុច។ ទីផ្សារជប៉ុនបិទសម្រាកព្រោះថ្ងៃឈប់សម្រាក ដោយថ្ងៃសុក្រចុងក្រោយសន្ទស្សន៍ Nikkei បិទឡើង ១,៤% ដល់ ៦៥.០១៩ ចំណុច។

នៅប្រទេសឥណ្ឌា សន្ទស្សន៍ Sensex ក៏ឡើងលើសពី៣០០ចំណុច ខណៈសន្ទស្សន៍ Nifty ឡើងលើសពី ២៣.៣០០ ចំណុច ជាផ្នែកមួយនៃប្រតិកម្មទីផ្សារកើនឡើងទូទាំងតំបន់អាស៊ី ដែលទទួលការគាំទ្របន្ថែមពីតម្លៃប្រេងឆេះធ្លាក់ចុះ (មើលផ្នែក I ខាងក្រោម)។ ជាមួយគ្នានេះដែរ រូបិយប័ណ្ណយន់ចិន (Chinese yuan) បានឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល ៣ឆ្នាំកន្លះ ជាសញ្ញាមួយបញ្ជាក់ពីទំនុកចិត្តវិនិយោគិនអន្តរជាតិចំពោះស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចចិនកំឡុងសប្តាហ៍មុនកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះ។

០៩ទីផ្សារប្រេង៖ បំពង់បង្ហូរប្រេងសាអូឌីត និងហ័រមូស

ស្របគ្នានឹងព្រឹត្តិការណ៍ការទូតត្រាំ-ស៊ី ទីផ្សារប្រេងឆេះកំពុងឆ្លុះបញ្ចាំងភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយមួយផ្សេងទៀត។ នៅដើមខែកញ្ញានេះ បំពង់បង្ហូរប្រេងសំខាន់មួយរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត (East-West Crude Oil Pipeline) ត្រូវបានវាយប្រហារដោយគ្រាប់មីស៊ីល ឬយន្តហោះឥតមនុស្សបើក បណ្តាលឲ្យមានអគ្គីភ័យ និងបង្ខំឲ្យត្រូវបិទដំណើរការមួយផ្នែកធំ។ តាមរបាយការណ៍ពី PBS News បំពង់នេះនឹងនៅតែស្ថិតក្រៅដំណើរការភាគច្រើនអស់រយៈពេលច្រើនសប្តាហ៍ទៀត។ ដើម្បីទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់នេះ អាជ្ញាធរអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានប្រកាសបង្កើនការនាំចេញប្រេងឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូសផ្ទាល់ ជំនួសផ្លូវបំពង់ដែលខូចខាត។

តាមរបាយការណ៍ពី CNBC ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការប្រកាសបង្កើនការផ្គត់ផ្គង់នេះ តម្លៃប្រេងបានចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់។ គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃចន្ទទី២១ ខែកញ្ញា ប្រេង Brent បានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ១,៨% មកនៅត្រឹមប្រមាណ ១០២ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល ខិតជិតកម្រិតផ្លូវចិត្ត ១០០ដុល្លារ។ ក្រៅពីការធានាការផ្គត់ផ្គង់ពីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត Yahoo Finance ក៏រាយការណ៍ថាទស្សនវិស័យការទូតកាន់តែប្រសើរឡើងរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ស្តីពីលទ្ធភាពបន្តការចរចា ក៏ជាកត្តាមួយបន្ថែមទៀតដែលកាត់បន្ថយការព្រួយបារម្ភរបស់ទីផ្សារអំពីហានិភ័យការផ្គត់ផ្គង់រយៈពេលវែងនៅតំបន់ឈូងសមុទ្រ។

១០រូបិយប័ណ្ណ មាស និងឌីជីថល

ក្រៅពីភាគហ៊ុន និងប្រេង ទីផ្សាររូបិយប័ណ្ណ និងទ្រព្យសកម្មសុវត្ថិភាពក៏បង្ហាញរូបភាពចម្រុះនៅព្រឹកថ្ងៃចន្ទដែរ។ គូរូបិយប័ណ្ណ EUR/USD ធ្លាក់ចុះបន្តិចមកត្រឹមប្រមាណ ១,១៤៧៦ (-០,១%) ខណៈផលិតផលបំណុលរដ្ឋអាមេរិកអាយុ១០ឆ្នាំបានធូរស្រាលបន្តិចមកត្រឹមប្រមាណ ៤,៩៧% បន្ទាប់ពីឡើងដល់ ៥,០០% កាលពីថ្ងៃសុក្រមុន — កម្រិតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការឡើងអត្រាការប្រាក់របស់ធនាគារកណ្តាលអាមេរិកកាលពីសប្តាហ៍មុន។ ចំណែកមាសវិញ ថ្លៃមាសបានធ្លាក់ចុះបន្តិចមកត្រឹមប្រមាណ ៤.៣៥៩ដុល្លារក្នុងមួយអោនស៍ (-០,៥%) បន្ទាប់ពីឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងកាលពីសប្តាហ៍មុន ដែលអ្នកវិភាគមួយចំនួនអះអាងថាជាសញ្ញានៃការធូរស្រាលបន្តិចនៃការស្វែងរកទ្រព្យសកម្មសុវត្ថិភាព ដោយសារបរិយាកាសហានិភ័យទីផ្សារកាន់តែធូរស្រាលបន្ថែម។

ក្នុងចំណោមទ្រព្យសកម្មទាំងអស់ លទ្ធផលគួរឲ្យកត់សម្គាល់បំផុតគឺរូបិយប័ណ្ណឌីជីថល៖ Bitcoin ឡើងថ្លៃដល់ប្រមាណ ៨១.៣៦០ដុល្លារ (+១,១%) ខណៈ Ethereum ឡើងខ្លាំងជាងគេដល់ ២.៦៦៦ដុល្លារ (+៣,៤%)។ ការឡើងថ្លៃនេះកើតឡើងស្របពេលជាមួយភាពវិជ្ជមាននៃទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុជារួម ដែលអាចបញ្ជាក់ថាវិនិយោគិនកំពុងចាប់ផ្តើមងាកទៅរកទ្រព្យសកម្មហានិភ័យខ្ពស់ជាងមុន ស្របតាមទស្សនវិស័យវិជ្ជមានចំពោះលទ្ធផលកិច្ចប្រជុំកំពូលត្រាំ-ស៊ី។ ចំណុចគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍មួយទៀតគឺរូបិយប័ណ្ណយន់ចិនដែលឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល ៣,៥ឆ្នាំ (មើលផ្នែក H) ជាសញ្ញាមួយបញ្ជាក់ថាវិនិយោគិនអន្តរជាតិកំពុងកាន់តែជឿជាក់លើស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចចិនកំឡុងសប្តាហ៍សំខាន់នេះ។

និយាយជារួម ព្រឹកថ្ងៃចន្ទទី២១ ខែកញ្ញា បង្ហាញពីទស្សនវិស័យទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកដែលកំពុងផ្តោតការចាប់អារម្មណ៍ស្ទើរតែទាំងស្រុងទៅលើកិច្ចប្រជុំកំពូលត្រាំ-ស៊ីនាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ខាងមុខ — ភាគហ៊ុនឡើង ប្រេងចុះ រូបិយប័ណ្ណយន់ចិនរឹងមាំឡើង ខណៈមាសនិងផលិតផលបំណុលរដ្ឋធូរស្រាលបន្តិចពីកម្រិតតានតឹងកន្លងមក។ ស្ថានភាពនេះទំនងជានឹងបន្តប្រែប្រួលខ្លាំងពេញមួយសប្តាហ៍នេះ រហូតដល់ព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែមអំពីលទ្ធផលកិច្ចប្រជុំកំពូលចេញផ្សាយជាផ្លូវការ។ វិនិយោគិនអន្តរជាតិជាច្រើនកំពុងតម្រៀបផលប័ត្រឲ្យសមស្របទៅនឹងហានិភ័យទាំងវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមានដែលអាចកើតឡើងបន្ទាប់ពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ដោយឡែកពីគ្នាតាមវិស័យ និងតំបន់ភូមិសាស្ត្រនីមួយៗ។

១១សំណួរញឹកញាប់

១២ប្រភព

1. Wikipedia — 2026 State Visit by Xi Jinping to the United States
2. Wikipedia — Busan Summit (October 30, 2025)
3. Malay Mail — US Treasury Chief Says Meeting With China on Trade, AI ‘Very Successful’
4. Al Jazeera — US Proposes AI Safety Notification Mechanism in Talks With China
5. Bloomberg — Bessent Hails ‘Very Successful’ China Talks on AI Threats, Trade
6. China Briefing — Trump-Xi Meeting Outcomes and Implications
7. Eastern Herald — Xi Arrives in Washington for Trump Summit as Tariff Truce Clock Runs Down
8. Yahoo Finance — Stock Market Today: Monday, September 21 (Dow, S&P 500, Nasdaq)
9. Vision Times — Beijing Pressures Washington Over Taiwan Arms Deal Ahead of Trump-Xi Summit
10. UPI — Soybeans Test Prospects for Stable U.S.-China Trade
11. CNBC — Oil Prices Fall as Saudi Arabia Offers More Crude via Hormuz After Pipeline Attack
12. Bloomberg — Saudis Seek to Boost Hormuz Oil Exports as Key Pipeline Attacked
13. CNN Politics — Saudi Arabian Oil Pipeline Hit by Projectiles, Triggering Fires
14. PBS NewsHour — Saudi Oil Pipeline Hit in Strikes Will Be Mostly Out of Service for Several Weeks
15. NordFX — Market Pulse, September 21 2026: Fed, Oil, Asia, Gold

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពស្នូល ១៥ ប្រភព