សង្គ្រាមនាវា និងនាវាមុជទឹក៖ ពេលដ្រូនតម្លៃថោក លិចនាវាចម្បាំងរាប់ពាន់លានដុល្លារ
ពីនាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរ ដល់ដ្រូនសមុទ្រឥតមនុស្សបើក — សមុទ្រកំពុងក្លាយជាសមរភូមិថ្មី។ ការសិក្សាស៊ីជម្រៅអំពីនាវាមុជទឹក ៣ ប្រភេទ, ការលិចនាវា Moskva, ដ្រូនសមុទ្រ Magura/Orca, ការប្រណាំងអាមេរិក-ចិន និងខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ — ផ្អែកលើប្រភពដែលផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
«តើនាវាចម្បាំងតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ អាចត្រូវលិចដោយដ្រូនតម្លៃត្រឹមប៉ុន្មានម៉ឺនដុល្លារឬ?» — នៅឆ្នាំ២០២២ នាវាបញ្ជាការ Moskva របស់រុស្ស៊ី ត្រូវបានលិចនៅសមុទ្រខ្មៅ ដោយមីស៊ីលចំនួន ២ គ្រាប់ប៉ុណ្ណោះ — ជានិមិត្តរូបនៃសម័យកាលថ្មី។
តើសមុទ្រនៅតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់នាវាធំ ឬក្លាយជាកន្លែងគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់ពួកវា?
សមុទ្រគ្របដណ្ដប់ជាង ៧១% នៃផ្ទៃផែនដី ហើយជាង ៨០% នៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (តាមទម្ងន់) ធ្វើដំណើរតាមផ្លូវសមុទ្រ។ អ្នកគ្រប់គ្រងសមុទ្របាន គឺគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ច និងសមរភូមិបាន។ ក្នុងស៊េរីនេះ យើងបានសិក្សាដ្រូន, សង្គ្រាមស៊ីប៊ែរ និង AI យោធា — អត្ថបទនេះនាំយើងចុះទៅ សមុទ្រ និងក្រោមទឹក។ សព្វថ្ងៃ សមរភូមិសមុទ្រកំពុងផ្លាស់ប្ដូរយ៉ាងលឿន៖ ពីនាវាធំកាំភ្លើងធំ ទៅជាមីស៊ីល និងដ្រូនសមុទ្រតម្លៃថោក ដែលអាចលិចនាវាចម្បាំងរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ អត្ថបទនេះពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ ដោយផ្អែកលើការរាយការណ៍ពី USNI, CSIS, ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក និងប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។
សង្គ្រាមនាវាសម័យថ្មីជាអ្វី? (បីវិស័យភ្ជាប់គ្នា)
ពាក្យ«សង្គ្រាមនាវា»មិនមែនត្រឹមនាវាធំបាញ់គ្នាដូចសម័យសង្គ្រាមលោកទេ។ សព្វថ្ងៃ វាបែងចែកជា ៣ វិស័យ ដែលភ្ជាប់គ្នា៖ អាកាស (យន្តហោះ, ដ្រូន, មីស៊ីល), ផ្ទៃទឹក (នាវាចម្បាំង, នាវាផ្ទុកយន្តហោះ) និងក្រោមទឹក (នាវាមុជទឹក)។ អ្នកឈ្នះគឺអ្នកដែលភ្ជាប់ទាំង ៣ វិស័យនេះបានល្អជាងគេ។
គំនិតសំខាន់ពីរគឺ៖ ការគ្រប់គ្រងសមុទ្រ (sea control — ធ្វើឲ្យតំបន់សមុទ្រមួយមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ខ្លួន) និង ការបដិសេធសមុទ្រ (sea denial — ធ្វើឲ្យសត្រូវមិនហ៊ានចូល)។ ការគ្រប់គ្រងសមុទ្រត្រូវការនាវាធំ ថ្លៃ និងច្រើន; តែការបដិសេធសមុទ្រអាចធ្វើបានដោយមីស៊ីល និងដ្រូនតម្លៃថោក — ហើយនេះជាការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំបំផុតនៃសម័យយើង។
នាវាមុជទឹក ៣ ប្រភេទ — អ្នកបរបាញ់ស្ងាត់នៃសមុទ្រ
នាវាមុជទឹកគឺជា«អ្នកបរបាញ់ស្ងាត់»នៃសមុទ្រ — គេមើលមិនឃើញ, ស្ថិតក្រោមទឹករាប់ខែ, ហើយអាចលេចមុខវាយដោយសត្រូវមិនដឹងខ្លួន។ អ្នកជំនាញបែងចែកជា ៣ ប្រភេទ សំខាន់៖
ក្នុងចំណោមទាំងនេះ SSBN គឺសំខាន់បំផុតខាងយុទ្ធសាស្ត្រ។ ព្រោះវាលាក់ខ្លួនក្រោមមហាសមុទ្រ គ្មាននរណាដឹងទីតាំង គេចាត់ទុកវាជា ជើងទប់ស្កាត់នុយក្លេអ៊ែរដែលរស់រានបំផុត (most survivable leg) — សូម្បីប្រទេសមួយត្រូវវាយសម្លាប់ជាមុន វានៅតែអាចឆ្លើយតបវិញបាន។ នេះជាមូលដ្ឋាននៃ«ការឆ្លើយតបទីពីរ» (second strike) ដែលរារាំងសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ។
នាវាមុជទឹក SSBN គឺជាជើងទប់ស្កាត់នុយក្លេអ៊ែរដែលរស់រានបំផុត — ព្រោះគ្មាននរណាដឹងថាវានៅឯណា។
នាវាផ្ទុកយន្តហោះ — មូលដ្ឋានទ័ពអាកាសអណ្ដែតទឹក
បើនាវាមុជទឹកជា«អ្នកបរបាញ់ស្ងាត់» នាវាផ្ទុកយន្តហោះ (aircraft carrier) គឺ«មូលដ្ឋានទ័ពអាកាសអណ្ដែតទឹក»។ វាអាចនាំយន្តហោះជាច្រើនដប់គ្រឿង ទៅជិតឆ្នេរសត្រូវ ដោយមិនចាំបាច់សុំមូលដ្ឋានពីប្រទេសដទៃ — នេះហៅថា«ការបញ្ចេញកម្លាំង» (power projection)។
សហរដ្ឋអាមេរិកនៅមុខគេ ដោយមាន ១១ នាវាផ្ទុកយន្តហោះ ដែលដើរដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរទាំងអស់។ ចិនកំពុងតាមទាន់៖ នៅ ០៥ វិច្ឆិកា ២០២៥ ចិនបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់នាវាផ្ទុកយន្តហោះទី៣ គឺ Fujian (ទម្ងន់ ~៨០,០០០ តោន, ប្រើប្រព័ន្ធបាញ់យន្តហោះអេឡិចត្រូម៉ាញេទិច EMALS) — ជាន់ខ្ពស់ជាង Liaoning និង Shandong ថ្វីត្បិតវានៅដើរដោយថាមពលធម្មតា (មិនមែននុយក្លេអ៊ែរ)។ ក៏ប៉ុន្តែ ករណី Moskva និងដ្រូនបានបង្ហាញថា សូម្បីនាវាដ៏ធំក៏ក្លាយជាគោលដៅដែរ បើគ្មានការការពារល្អ។
ករណីទី១៖ ការលិចនាវា Moskva (២០២២)
នៅ ១៤ មេសា ២០២២ នាវាឆ្មាំបញ្ជាការ Moskva នៃកងនាវាសមុទ្រខ្មៅរុស្ស៊ី ត្រូវបានលិច បន្ទាប់ពីត្រូវមីស៊ីលប្រឆាំងនាវា R-360 Neptune ចំនួន ២ គ្រាប់ បាញ់ពីច្រាំងអ៊ុយក្រែន បង្កភ្លើងឆេះ រួចផ្ទុះឃ្លាំងគ្រាប់។ អ៊ុយក្រែនប្រកាសថាបានវាយ ហើយក្រោយមកក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបានបញ្ជាក់ការវាយនោះ។
នេះជានាវាធំបំផុតរបស់រុស្ស៊ីដែលត្រូវលិចក្នុងសង្គ្រាម ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយជានាវាឆ្មាំបញ្ជាការរុស្ស៊ីដំបូងដែលបាត់បង់ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩០៥ (សម័យសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-ជប៉ុន)។ មេរៀន៖ មីស៊ីលតម្លៃថោក បាញ់ពីច្រាំង អាចលិចនាវាក្រុយស៊ែរដ៏ធំ — និមិត្តរូបនៃ«ការបដិសេធសមុទ្រ»សម័យថ្មី។
មីស៊ីលតម្លៃថោក ២ គ្រាប់ បាញ់ពីច្រាំង — លិចនាវាឆ្មាំបញ្ជាការដ៏ធំបំផុតរបស់រុស្ស៊ី។
ករណីទី២៖ ដ្រូនសមុទ្រ — សឹកមិនស្មើ
ក្រោយ Moskva ការផ្លាស់ប្ដូរកាន់តែខ្លាំង។ អ៊ុយក្រែន ដែលស្ទើរគ្មានកងនាវា បានប្រើ ដ្រូនសមុទ្រ (USV — នាវាល្បឿនលឿនឥតមនុស្សបើក ផ្ទុកគ្រាប់ផ្ទុះ) ដូចជា Magura V5 និង Sea Baby ដើម្បីវាយកងនាវាសមុទ្រខ្មៅរុស្ស៊ី។ នៅ កុម្ភៈ ២០២៤ Magura V5 បានក្លាយជាដ្រូនសមុទ្រដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលលិចនាវាចម្បាំង — គឺនាវាកូវែត Ivanovets និងនាវាដឹកទ័ព Tsezar Kunikov។
តាមការរាយការណ៍ ដ្រូនទាំងនេះបានធ្វើឲ្យប្រហែល ១/៣ នៃកងនាវាសមុទ្រខ្មៅរុស្ស៊ី ខូច ឬលែងដំណើរការ បង្កការខូចខាតជាង $៥០០ លាន ហើយបានវាយនាវារុស្ស៊ីរហូតដល់ ១៨ គ្រឿងក្នុងរយៈពេល ១៨ ខែ — បង្ខំឲ្យរុស្ស៊ីដកកងនាវាភាគច្រើនចេញពី Crimea។ នេះជាឧទាហរណ៍ច្បាស់បំផុតនៃ«សឹកមិនស្មើ»៖ ដ្រូនតម្លៃប៉ុន្មានម៉ឺនដុល្លារ ផ្ចាញ់កងនាវាដ៏ធំ។
នៅ សមុទ្រក្រហម ក្រុម Houthi (យេមែន) បានប្រើទាំងដ្រូនសមុទ្រ និងមីស៊ីលបាឡាស្ទិកប្រឆាំងនាវា (ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ) វាយនាវាពាណិជ្ជកម្ម។ នាវា Rubymar បានលិចនៅ ២០២៤ (ជានាវាដំបូងដែលលិចទាំងស្រុង), ហើយនៅ កក្កដា ២០២៥ នាវាដឹកទំនិញ Magic Seas និង Eternity C ក៏ត្រូវលិចដែរ (មានកម្មករនាវាស្លាប់)។
ក្រោមទឹកក៏ចាប់ផ្ដើមប្រើដ្រូនដែរ៖ អាមេរិកបានទទួល Orca XLUUV (នាវាមុជទឹកឥតមនុស្សបើកខ្នាតធំ ផលិតដោយ Boeing) សម្រាប់ដាក់មីន, ប្រឆាំងនាវាមុជទឹក, និងវាយ — គំរូនៃ«នាវាមុជទឹកឥតនាវិក»នាថ្ងៃអនាគត។
ដ្រូនសមុទ្រតម្លៃប៉ុន្មានម៉ឺនដុល្លារ បានធ្វើឲ្យកងនាវាមួយទាំងមូលដកថយ។
ការប្រណាំង៖ អាមេរិក, ចិន និងខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ
ការផ្លាស់ប្ដូរនេះកើតឡើងកណ្ដាលការប្រណាំងកងនាវារវាងអាមេរិក និងចិន។ តាមរបាយការណ៍ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក (២០២៤) កងទ័ពជើងទឹកចិន (PLAN) ឥឡូវជា កងនាវាធំបំផុតលើពិភពលោក តាមចំនួន ដោយមានជាង ៣៧០ នាវា (ក្នុងនោះ ១៤០+ ជានាវាចម្បាំងធំ) ហើយព្យាករនឹងឡើងដល់ ៤៣៥ នាវា (៨០ នាវាមុជទឹក) ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០។
អាមេរិកមាន ~២៩៦ នាវា (ត្រឹម ២០២៤) — តិចជាងតាមចំនួន តែឈ្នះខាងទំហំ (tonnage), បច្ចេកវិទ្យា និងនាវាផ្ទុកយន្តហោះ ១១។ ដើម្បីទប់ចិន អាមេរិក-អង់គ្លេស-អូស្ត្រាលី បានបង្កើត AUKUS៖ អាមេរិកនឹងលក់នាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរ Virginia ចំនួន ៣ គ្រឿងឲ្យអូស្ត្រាលី (អនុម័តដោយសភាអាមេរិក ធ្នូ ២០២៣)។
តែសមរភូមិថ្មីមួយទៀតគឺក្រោមសមុទ្រ៖ ខ្សែកាបអុបទិកក្រោមសមុទ្រ ផ្ទុកប្រហែល ៩៩% នៃទិន្នន័យអ៊ីនធឺណិតអន្តរជាតិ។ នៅសមុទ្រ Baltic ជាង ១០ ខ្សែកាបត្រូវកាត់ក្នុងរយៈ ២ ឆ្នាំ (ដូចករណី Estlink 2 ធ្នូ ២០២៤ ដែលនាវាដឹកប្រេង Eagle S ត្រូវសង្ស័យទាញយុថ្កាកាត់ខ្សែ) — បង្ហាញថាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្រោមទឹកជាចំណុចខ្សោយថ្មី។
| ចំណុច | ស្ថានភាព |
|---|---|
| ចិន (PLAN) | កងនាវាធំបំផុតលើលោក ~៣៧០ → ៤៣៥ (២០៣០) |
| អាមេរិក | ~២៩៦ នាវា; ឈ្នះខាងទំហំ + នាវាផ្ទុកយន្តហោះ ១១ |
| AUKUS | អាមេរិកលក់នាវាមុជទឹក Virginia ៣ គ្រឿង ឲ្យអូស្ត្រាលី |
| ខ្សែកាបសមុទ្រ | ៩៩% ទិន្នន័យអន្តរជាតិ — ភាពងាយរងគ្រោះថ្មី |
មេរៀនសំខាន់ — ថោក អាចផ្ចាញ់ថ្លៃ
សង្គ្រាមនាវាសម័យថ្មីមិនមែន«នាវាធំជាង ឈ្នះ»ទៀតទេ។ ការពិតចម្បងគឺ៖ ថោក អាចផ្ចាញ់ថ្លៃ។ ដ្រូនសមុទ្រ និងមីស៊ីលបានធ្វើឲ្យ«ការបដិសេធសមុទ្រ»មានតម្លៃធូរជាងមុន — ធ្វើឲ្យនាវាធំៗត្រូវគិតម្ដងទៀតមុនចូលតំបន់គ្រោះថ្នាក់។ ប៉ុន្តែនាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរ (ជាពិសេស SSBN) នៅជាអាវុធទប់ស្កាត់ដ៏ខ្លាំងបំផុត ព្រោះគេមើលមិនឃើញ។
ចំណុចដែលគួរចងចាំ៖ សមុទ្រលែងជា«តំបន់ក្រោយ»ដ៏សុវត្ថិភាពទៀតហើយ។ ចាប់ពីនាវាផ្ទៃទឹក ដល់ខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ — អ្វីៗទាំងអស់ក្លាយជាគោលដៅបាន។ សម្រាប់អ្នកអាន ពេលអានព័ត៌មានអំពី«សង្គ្រាមសមុទ្រ» សូមសួរថា៖ តើអ្នកណាគ្រប់គ្រងផ្លូវសមុទ្រនេះ? និង តើវាអាចត្រូវបដិសេធដោយតម្លៃថោកឬទេ?
ការពិតថ្មី៖ ថោក អាចផ្ចាញ់ថ្លៃ — ហើយសមុទ្រលែងមានកន្លែងលាក់ខ្លួនទៀតហើយ។
ចំណុចគួរចងចាំ
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- ហេតុអ្វី«ការបដិសេធសមុទ្រ» (sea denial) តម្លៃថោក និងងាយធ្វើជាង«ការគ្រប់គ្រងសមុទ្រ» (sea control)?
- បើដ្រូន $ម៉ឺនអាចលិចនាវា $លាន តើនាវាផ្ទុកយន្តហោះធំៗនៅមានតម្លៃឬទេ?
- តើអ្នកណាការពារខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ ដែលផ្ទុក ៩៩% នៃទិន្នន័យពិភពលោក?
ឯកសារយោង (អូសចុះក្រោម)
- ✓ខែលពហុស្រទាប់៖ របៀប Patriot ការពារ Al Udeid និងរ៉ាដារ UEWR ពីមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់
- ✓មីស៊ីល Hypersonic៖ អាវុធលឿនជាងសំឡេង ៥ ដង — ហេតុអ្វីពិបាកស្កាត់ចាប់ ហើយអ្នកណាឈានមុខ?
- ✓សង្គ្រាមអវកាស៖ ពេលផ្កាយរណបក្លាយជាគោលដៅ — អាវុធ ៥ ប្រភេទ និងគ្រោះថ្នាក់សំរាមអវកាស
- ✓សង្គ្រាមដ្រូន៖ ពេលឧបករណ៍ $២ម៉ឺនផ្លាស់ប្ដូរមុខមាត់សមរភូមិ — និងវិធីប្រឆាំង
- ✓សង្គ្រាមស៊ីប៊ែរ៖ អាវុធដែលមើលមិនឃើញ — ពី Stuxnet ដល់ការវាយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ
- ✓បញ្ញាសិប្បនិម្មិតក្នុងសង្គ្រាម៖ ពេលក្បួនកុំព្យូទ័រសម្រេចថានរណាត្រូវស្លាប់
- ✓សង្គ្រាមអេឡិចត្រូនិក៖ ការប្រយុទ្ធដណ្ដើមរលកអេឡិចត្រូម៉ាញេទិច — ពេលសញ្ញាវិទ្យុក្លាយជាអាវុធ
- ៨សង្គ្រាមនាវា និងនាវាមុជទឹក៖ ពេលដ្រូនតម្លៃថោក លិចនាវាចម្បាំងរាប់ពាន់លានដុល្លារ
- ៩អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងការទប់ស្កាត់៖ ហេតុអ្វីអាវុធដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត បែរជារារាំងសង្គ្រាម?
- ១០អាវុធឡាស៊ែរ (Directed-Energy)៖ ពេលពន្លឺក្លាយជាអាវុធ — បាញ់ ១ គ្រាប់ត្រឹមតម្លៃអគ្គិសនី
- ១១បច្ចេកវិទ្យា Stealth៖ របៀបយន្តហោះលាក់ខ្លួនពីរ៉ាដារ ហើយហេតុអ្វីវាមិន«មើលមិនឃើញ»
