អត្រាការប្រាក់៖ តម្លៃនៃប្រាក់តាមពេលវេលា
ហេតុអ្វីប្រាក់ ១០០ ឯកតាថ្ងៃនេះ មានតម្លៃជាងប្រាក់ ១០០ ឯកតាឆ្នាំក្រោយ? ភាគនេះស្វែងយល់ពី អត្រាការប្រាក់ (interest rate) — តម្លៃនៃការខ្ចី និងរង្វាន់នៃការសន្សំ ដែលភ្ជាប់ ប្រាក់ ពេលវេលា និងអតិផរណា ចូលគ្នា ។
«ការប្រាក់ គឺជាតម្លៃនៃពេលវេលា — អ្វីដែលអ្នកបង់ ដើម្បីប្រើប្រាក់ថ្ងៃនេះ ឬទទួល ដើម្បីរង់ចាំដល់ថ្ងៃក្រោយ ។»
ប្រាក់មួយឯកតាថ្ងៃនេះ មានតម្លៃជាងប្រាក់មួយឯកតានៅថ្ងៃក្រោយ — នេះជាគោលការណ៍ តម្លៃប្រាក់តាមពេលវេលា ។
សង្ខេបសំខាន់ៗ · Key Takeaways
- អត្រាការប្រាក់៖ តម្លៃនៃការខ្ចីប្រាក់ និងរង្វាន់នៃការសន្សំ គិតជាភាគរយ
- តម្លៃប្រាក់តាមពេលវេលា៖ ប្រាក់ថ្ងៃនេះ មានតម្លៃជាងប្រាក់ចំនួនដដែល នៅថ្ងៃក្រោយ
- ការប្រាក់រួម (compound)៖ ការប្រាក់ បង្កើតការប្រាក់ថែមទៀត — លូតលាស់លឿនតាមពេល
- ពិត ធៀប លេខ៖ អត្រាពិត ≈ អត្រាតាមលេខ − អតិផរណា
- ឥទ្ធិពល៖ អត្រាខ្ពស់ លើកទឹកចិត្តសន្សំ អត្រាទាប លើកទឹកចិត្តខ្ចី និងចាយ
ក្នុងភាគមុន យើងបានឃើញថា អតិផរណា ធ្វើឱ្យប្រាក់ បាត់បង់តម្លៃ តាមពេលវេលា ។ ដូច្នេះ បើនរណាម្នាក់ ខ្ចីប្រាក់អ្នក ១ ឆ្នាំ តើសមរម្យទេ ដែលគាត់សងមកវិញ ត្រឹមចំនួនដដែល? ប្រាកដជាមិនសមរម្យ — ព្រោះអ្នកបានលះបង់ ឱកាសប្រើប្រាក់នោះ ១ ឆ្នាំ ហើយប្រាក់នោះ ក៏អាចបាត់បង់តម្លៃ ដោយអតិផរណាផងដែរ ។ ដើម្បីទូទាត់រឿងនេះ គេគិត ការប្រាក់ (interest) ។ ការប្រាក់ គឺជា តម្លៃនៃពេលវេលា — ចំនួនបន្ថែម ដែលអ្នកខ្ចីបង់ ដល់អ្នកឱ្យខ្ចី សម្រាប់សិទ្ធិប្រើប្រាក់ មួយរយៈពេល ។ អត្រាដែលគេគិត ជាភាគរយ ហៅថា អត្រាការប្រាក់ (interest rate) ។
ហេតុអ្វីប្រធានបទនេះសំខាន់?
អត្រាការប្រាក់ ប៉ះពាល់ដល់ជីវិតយើង គ្រប់ទិសទី ។ នៅពេលអ្នកសន្សំប្រាក់ ក្នុងធនាគារ អ្នកទទួល ការប្រាក់ ។ នៅពេលអ្នកខ្ចីប្រាក់ ដើម្បីទិញផ្ទះ ឡាន ឬបើកអាជីវកម្ម អ្នកបង់ ការប្រាក់ ។ សូម្បីតែការសម្រេចចិត្តតូចៗ ដូចជា គួរចាយឥឡូវ ឬសន្សំទុក ក៏ត្រូវបានជះឥទ្ធិពល ដោយអត្រាការប្រាក់ ។
ការយល់ដឹងពី អត្រាការប្រាក់ ជួយអ្នក ធ្វើការសម្រេចចិត្តហិរញ្ញវត្ថុ កាន់តែឆ្លាតវៃ ។ តើការសន្សំ ផ្តល់ផលត្រឡប់ ប៉ុន្មាន? តើកម្ចី ថ្លៃប៉ុណ្ណា ពិតប្រាកដ? តើ «ការប្រាក់រួម» នឹងធ្វើឱ្យ ការសន្សំរបស់អ្នក រីកធំយ៉ាងណា ក្នុងរយៈពេលវែង? សំណួរទាំងនេះ សុទ្ធតែផ្អែកលើ ការយល់ដឹងអំពី ការប្រាក់ ។
លើសពីនេះ អត្រាការប្រាក់ ជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ ដែលធនាគារកណ្តាល ប្រើ ដើម្បីមានឥទ្ធិពល លើអតិផរណា (ភាគមុន) និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល ។ ដូច្នេះ ការប្រាក់ ជាចំណុចប្រសព្វ រវាងជីវិតបុគ្គល និងសេដ្ឋកិច្ចម៉ាក្រូ ។
គោលគំនិតសំខាន់៖ ការប្រាក់ និងតម្លៃពេលវេលា
អត្រាការប្រាក់ (interest rate) មានតួនាទីពីរ ក្នុងពេលតែមួយ ។ សម្រាប់ អ្នកខ្ចី វាជា តម្លៃ ដែលត្រូវបង់ ដើម្បីប្រើប្រាក់អ្នកដទៃ ។ សម្រាប់ អ្នកសន្សំ ឬអ្នកឱ្យខ្ចី វាជា រង្វាន់ សម្រាប់ការលះបង់ ការចាយឥឡូវ ដើម្បីឱ្យអ្នកដទៃប្រើ ។ អត្រានេះ គិតជាភាគរយ នៃចំនួនប្រាក់ដើម ក្នុងមួយរយៈពេល (ជាធម្មតា មួយឆ្នាំ) ។
នៅពីក្រោយ ការប្រាក់ មានគោលការណ៍ជ្រៅមួយ ឈ្មោះ តម្លៃប្រាក់តាមពេលវេលា (time value of money) ។ គោលការណ៍នេះ និយាយថា៖ ប្រាក់មួយឯកតា ថ្ងៃនេះ មានតម្លៃជាង ប្រាក់មួយឯកតាដដែល នៅ ថ្ងៃក្រោយ ។ ហេតុអ្វី? មានហេតុផលបី៖ ទីមួយ អ្នកអាចយកប្រាក់ថ្ងៃនេះ ទៅរកផល (ដាក់ធនាគារ ឬវិនិយោគ) ។ ទីពីរ អតិផរណា អាចធ្វើឱ្យប្រាក់ ថ្ងៃក្រោយ ទិញរបស់បានតិចជាង ។ ទីបី មានភាពមិនច្បាស់លាស់ — ថ្ងៃក្រោយ ឆ្ងាយ និងមិនប្រាកដ ។ ការប្រាក់ គឺជាវិធី ដែលទីផ្សារ ដាក់ «តម្លៃ» លើពេលវេលានេះ [1] ។
ការប្រាក់ គឺជាការទូទាត់ សម្រាប់ការរង់ចាំ — ព្រោះប្រាក់ថ្ងៃនេះ តែងមានតម្លៃ ជាងប្រាក់ថ្ងៃស្អែក ។
ការពន្យល់ជាជំហានៗ
៣.១ ការប្រាក់សាមញ្ញ ធៀប ការប្រាក់រួម
មានវិធីគិតការប្រាក់ ពីរបែប ។ ការប្រាក់សាមញ្ញ (simple interest) គិតតែលើ ប្រាក់ដើម ប៉ុណ្ណោះ ។ ឧទាហរណ៍ ប្រាក់ដើម ១០០ ក្នុងអត្រា ១០% ក្នុងមួយឆ្នាំ ផ្តល់ការប្រាក់ ១០ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ — ១០ ក្នុងឆ្នាំទី ១, ១០ ក្នុងឆ្នាំទី ២ ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការប្រាក់រួម (compound interest) គិតលើ ប្រាក់ដើម បូក ការប្រាក់ ដែលបានបន្ថែមរួច ។ ដូច្នេះ ការប្រាក់ ក៏ចាប់ផ្តើម បង្កើតការប្រាក់របស់វា — ធ្វើឱ្យ ការសន្សំ លូតលាស់ លឿនជាងមុន ។
៣.២ អត្រាតាមលេខ ធៀប អត្រាពិត
មានភាពខុសគ្នាសំខាន់មួយទៀត ។ អត្រាការប្រាក់តាមលេខ (nominal interest rate) គឺជាលេខ ដែលធនាគារប្រកាស ។ ប៉ុន្តែ ដើម្បីដឹង ថាការសន្សំរបស់អ្នក ពិតជា កើនឡើងប៉ុន្មាន អ្នកត្រូវដក អតិផរណា ចេញ ។ លទ្ធផលនេះ ហៅថា អត្រាការប្រាក់ពិត (real interest rate) ។ រូបមន្តប្រហាក់ប្រហែល៖ អត្រាពិត ≈ អត្រាតាមលេខ − អតិផរណា [2] ។ ឧទាហរណ៍ បើធនាគារ ផ្តល់ ៥% តែអតិផរណា ៣% អំណាចទិញ របស់អ្នក ពិតជាកើន ត្រឹមប្រហែល ២% ប៉ុណ្ណោះ ។
៣.៣ របៀបអត្រាការប្រាក់ ជះឥទ្ធិពល
អត្រាការប្រាក់ ដូចជា «តម្លៃ» នៃប្រាក់ ។ នៅពេលអត្រា ខ្ពស់ ការសន្សំ ផ្តល់ផលច្រើន ដូច្នេះមនុស្ស មានទំនោរ សន្សំច្រើន និងខ្ចីតិច (ព្រោះកម្ចីថ្លៃ) ។ នៅពេលអត្រា ទាប ការសន្សំ ផ្តល់ផលតិច ដូច្នេះមនុស្ស មានទំនោរ ខ្ចីច្រើន និងចាយច្រើន (ព្រោះកម្ចីថោក) ។ តាមរបៀបនេះ អត្រាការប្រាក់ អាចបង្កើន ឬបន្ថយ សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល ។
ឧទាហរណ៍សាមញ្ញ
ចូរមើលអំណាច នៃ ការប្រាក់រួម ។ ឧបមាថា អ្នកដាក់ប្រាក់ ១០០ ឯកតា ក្នុងអត្រា ១០% ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយទុកឱ្យការប្រាក់ រួមចូល៖
- ចុងឆ្នាំទី ១៖ ១០០ + (១០% × ១០០) = ១១០ ឯកតា
- ចុងឆ្នាំទី ២៖ ១១០ + (១០% × ១១០) = ១២១ ឯកតា (មិនមែន ១២០ ទេ)
- ចុងឆ្នាំទី ៣៖ ១២១ + (១០% × ១២១) = ១៣៣,១ ឯកតា
សូមកត់សម្គាល់ ថាការប្រាក់ កើនឡើងរៀងរាល់ឆ្នាំ — ១០ រួច ១១ រួច ១២,១ — ព្រោះវាគិត លើសមតុល្យ ដែលកាន់តែធំ ។ នេះជាមូលហេតុ ដែលគេនិយាយថា ការប្រាក់រួម គឺជា «អច្ឆរិយៈទីប្រាំបី» នៃការសន្សំ រយៈពេលវែង ។ ឥឡូវ ចូរបន្ថែម អតិផរណា ចូល៖ បើអត្រាតាមលេខ ១០% តែអតិផរណា ៤% អត្រាពិត ដែលអំណាចទិញ របស់អ្នក កើនឡើងពិត គឺប្រហែល ១០% − ៤% = ៦% ប៉ុណ្ណោះ ។
រូបភាពបង្ហាញ · ការប្រាក់រួម និងអត្រាពិត
| ចុងឆ្នាំ | ការប្រាក់សាមញ្ញ | ការប្រាក់រួម |
|---|---|---|
| ឆ្នាំទី ១ | ១១០ | ១១០ |
| ឆ្នាំទី ២ | ១២០ | ១២១ |
| ឆ្នាំទី ៣ | ១៣០ | ១៣៣,១ |
| ឆ្នាំទី ១០ | ២០០ | ~២៥៩ |
ពាក្យគន្លឹះ
អត្រាការប្រាក់ (Interest Rate)
តម្លៃនៃការខ្ចីប្រាក់ ឬរង្វាន់នៃការសន្សំ គិតជាភាគរយ នៃប្រាក់ដើម ក្នុងមួយរយៈពេល ។
តម្លៃប្រាក់តាមពេលវេលា
គោលការណ៍ថា ប្រាក់ថ្ងៃនេះ មានតម្លៃជាង ប្រាក់ចំនួនដដែល នៅថ្ងៃក្រោយ ។
ការប្រាក់រួម (Compound Interest)
ការប្រាក់ ដែលគិតលើ ប្រាក់ដើម បូកនឹងការប្រាក់មុន — ធ្វើឱ្យលូតលាស់ លឿនតាមពេល ។
ការប្រាក់សាមញ្ញ (Simple Interest)
ការប្រាក់ ដែលគិតតែលើ ប្រាក់ដើម ប៉ុណ្ណោះ — លូតលាស់ថេរ រៀងរាល់រយៈពេល ។
អត្រាតាមលេខ / ពិត (Nominal / Real)
អត្រាតាមលេខ ជាលេខប្រកាស ។ អត្រាពិត = អត្រាតាមលេខ ដក អតិផរណា ។
អត្រាការប្រាក់គោល (Policy Rate)
អត្រា ដែលធនាគារកណ្តាល កំណត់ ដើម្បីមានឥទ្ធិពល លើអត្រាការប្រាក់ ទូទាំងសេដ្ឋកិច្ច ។
កំហុសយល់ច្រឡំទូទៅ
«អត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ តែងអាក្រក់»
មិនពិតទេ ។ អត្រាខ្ពស់ អាក្រក់សម្រាប់អ្នកខ្ចី តែល្អសម្រាប់អ្នកសន្សំ ។ វាអាស្រ័យលើ ថាអ្នកនៅខាងណា ។
«ការប្រាក់រួម = ការប្រាក់សាមញ្ញ»
មិនមែនទេ ។ ការប្រាក់រួម គិតលើសមតុល្យ ដែលកើនឡើង ដូច្នេះលូតលាស់ លឿនជាង ការប្រាក់សាមញ្ញ ក្នុងរយៈពេលវែង ។
«អត្រាតាមលេខ = ផលត្រឡប់ពិត»
មិនត្រឹមត្រូវទេ ។ ត្រូវដក អតិផរណា ចេញ ដើម្បីបានអត្រាពិត ។ បើមិនដូច្នេះ អ្នកនឹងវាយតម្លៃ ការសន្សំខ្ពស់ ជាងការពិត ។
«ការប្រាក់ គ្រាន់តែសម្រាប់ធនាគារ»
មិនត្រឹមត្រូវទេ ។ ការប្រាក់ ប៉ះពាល់គ្រប់គ្នា — កម្ចី ការសន្សំ ការវិនិយោគ និងសូម្បីតម្លៃទំនិញ ដែលបង់រំលស់ ។
ការពន្យល់ទូលំទូលាយ · អត្រាការប្រាក់ និងសេដ្ឋកិច្ច
ក្នុងភាគមុន យើងបានឃើញថា ធនាគារកណ្តាល ព្យាយាមរក្សា អតិផរណា ឱ្យទាប និងស្ថិរ ។ ឧបករណ៍ចម្បង ដែលពួកគេប្រើ គឺ អត្រាការប្រាក់គោល (policy interest rate) ។ តាមទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចទូទៅ ដំណើរការ ជាបែបនេះ៖ នៅពេលអតិផរណា ខ្ពស់ពេក ធនាគារកណ្តាល អាច ដំឡើងអត្រា ។ កម្ចី ក្លាយជាថ្លៃ មនុស្សខ្ចី និងចាយតិចចុះ តម្រូវការសរុប ថយ ហើយសម្ពាធតម្លៃ ធូរស្រាល ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅពេលសេដ្ឋកិច្ច យឺត ធនាគារកណ្តាល អាច បន្ថយអត្រា ។ កម្ចី ថោកចុះ មនុស្សខ្ចី និងចាយច្រើន សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច កើនឡើងវិញ ។
តាមរបៀបនេះ អត្រាការប្រាក់ ជាស្ពាន ភ្ជាប់រវាង អតិផរណា (ភាគទី ១២) និងកម្រិត សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ។ តែពេលសកម្មភាព ធ្លាក់ចុះ អ្វីកើតឡើង ចំពោះមនុស្ស ដែលចង់ធ្វើការ តែរកការងារមិនបាន? នេះនាំយើងទៅ ប្រធានបទបន្ទាប់ — ភាគទី ១៤ ស្តីពី ភាពអត់ការងារធ្វើ ។
ករណីសិក្សាខ្លី
ស្រមៃថា មនុស្សពីរនាក់ រស់នៅ ក្នុងស្ថានភាពពីរខុសគ្នា ។ ក្នុងឆ្នាំ ដែលអត្រាការប្រាក់ ខ្ពស់ អ្នកទី ១ សម្រេច ដាក់ប្រាក់សន្សំ ក្នុងធនាគារ — ព្រោះការសន្សំ ផ្តល់ផលច្រើន ។ ក្នុងឆ្នាំ ដែលអត្រាការប្រាក់ ទាប អ្នកទី ២ សម្រេច ខ្ចីប្រាក់ ដើម្បីបើកហាង — ព្រោះកម្ចី ថោក ។ សូមកត់សម្គាល់ ថាការសម្រេចចិត្តរបស់ គេទាំងពីរ ត្រូវបានកំណត់ ដោយ តម្លៃនៃប្រាក់ គឺអត្រាការប្រាក់ ។ នេះបង្ហាញ ថាការប្រាក់ ជាសញ្ញា ដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលដឹកនាំ ការសម្រេចចិត្ត សន្សំ ខ្ចី និងវិនិយោគ ទូទាំងសេដ្ឋកិច្ច ។
យើងបានឃើញ ថាការប្រាក់ គឺជាតម្លៃនៃពេលវេលា ។ ការប្រាក់រួម ធ្វើឱ្យការសន្សំ លូតលាស់ ហើយ អត្រាពិត (បន្ទាប់ពីដក អតិផរណា) ប្រាប់យើង ពីផលត្រឡប់ ដ៏ពិត ។ ភាគបន្ទាប់ យើងនឹងងាកទៅ ការងារ និងភាពអត់ការងារធ្វើ ។
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- បើអ្នកមានប្រាក់ ១,០០០ ឯកតា ហើយអាចទុកវា ២០ ឆ្នាំ ក្នុងការប្រាក់រួម តើអ្នកគិតថា វានឹងធំប៉ុនណា ធៀបនឹងការទុកសុទ្ធ?
- បើធនាគារ ផ្តល់ ៦% តែអតិផរណា ៥% តើ អត្រាពិត នៃការសន្សំរបស់អ្នក ប្រហែលប៉ុន្មាន?
ឯកសារយោង
- [1] Time Value of Money. Investopedia. investopedia.com
- [2] Interest Rate · Real vs. Nominal Interest Rate. Investopedia. investopedia.com
- [3] Compound Interest. Investopedia. investopedia.com
- [4] Simple Interest. Investopedia. investopedia.com
- [5] Principles of Macroeconomics. OpenStax. openstax.org
- [6] Interest · Economics. Britannica. britannica.com
អានបន្ត — ស៊េរីចំណេះដឹងសេដ្ឋកិច្ច
បន្តដំណើរសិក្សាសេដ្ឋកិច្ច ពីមូលដ្ឋានទៅកម្រិតខ្ពស់ ។
មើលស៊េរីទាំង ២០ ភាគ →