ការជួញដូរ និងសកលភាវូបនីយកម្ម៖ ហេតុអ្វីប្រទេសជួញដូរគ្នា?
ហេតុអ្វីមនុស្ស និងតំបន់ផ្សេងៗ ជួញដូរគ្នា ជំនួសឱ្យការផលិតគ្រប់យ៉ាងដោយខ្លួនឯង? ភាគនេះស្វែងយល់ពី ការជួញដូរ (trade) និងសកលភាវូបនីយកម្ម (globalization) — ហេតុអ្វីការជំនាញ និងការជួញដូរ ធ្វើឱ្យភាគីទាំងអស់ ទទួលបានច្រើនជាងមុន ។
«ការជួញដូរ មិនមែនជាការប្រកួតដែលម្ខាងឈ្នះ ម្ខាងចាញ់ទេ — វាអាចធ្វើឱ្យភាគីទាំងពីរ ទទួលបានផ្សេងៗ ច្រើនជាងមុន ។»
នៅពេលនីមួយៗ ជំនាញលើអ្វី ដែលខ្លួនធ្វើបានល្អ រួចជួញដូរ ទាំងអស់គ្នា ទទួលបានច្រើនជាង ធ្វើតែឯង ។
សង្ខេបសំខាន់ៗ · Key Takeaways
- ការជួញដូរ៖ ការផ្លាស់ប្តូរដោយស្ម័គ្រចិត្ត ធ្វើឱ្យភាគីទាំងពីរ ទទួលបានផល
- ការជំនាញ (specialization)៖ ធ្វើតែអ្វី ដែលខ្លួនធ្វើបានល្អបំផុត រួចជួញដូរ
- គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប៖ ជំនាញលើអ្វី ដែលមានតម្លៃឱកាសទាបជាងគេ
- ចំណេញពីការជួញដូរ៖ ការជំនាញ + ការជួញដូរ បង្កើនផលិតកម្មសរុប
- សកលភាវូបនីយកម្ម៖ ការភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ចទូទាំងពិភពលោក កាន់តែជិតស្និទ្ធ
នៅភាគមុន យើងបានឃើញថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ភ្ជាប់ជិតស្និទ្ធ នឹងការជួញដូរ ជាមួយសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងទៀត ។ តែហេតុអ្វី ការជួញដូរ ជួយកំណើន? ចូរគិតមើលថ្ងៃមួយ របស់អ្នក៖ សម្លៀកបំពាក់ ទូរស័ព្ទ កាហ្វេ និងរបស់ជាច្រើន ដែលអ្នកប្រើ ភាគច្រើន មិនមែនផលិត ដោយអ្នកផ្ទាល់ ឬសូម្បីតែ ក្នុងតំបន់របស់អ្នកឡើយ ។ វាមកពី ការជួញដូរ — មនុស្ស និងតំបន់ ជំនាញលើអ្វី ដែលពួកគេធ្វើបានល្អ រួចផ្លាស់ប្តូរគ្នា ។ លទ្ធផល គឺមនុស្សគ្រប់គ្នា ទទួលបានទំនិញ ច្រើនជាង និងថោកជាង ការធ្វើគ្រប់យ៉ាងដោយខ្លួនឯង ។ ភាគនេះ នឹងពន្យល់ ថាហេតុអ្វី ។
ហេតុអ្វីប្រធានបទនេះសំខាន់?
ការជួញដូរ គឺនៅជុំវិញយើង គ្រប់ពេលវេលា ។ គ្មាននរណាម្នាក់ ផលិតគ្រប់យ៉ាង ដែលខ្លួនត្រូវការ ដោយខ្លួនឯងឡើយ — ចាប់ពីអាហារ រហូតដល់ ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក ។ ជំនួសវិញ យើងធ្វើការងារ ឬអាជីវកម្ម មួយប្រភេទ រកចំណូល រួចយកចំណូលនោះ ទៅទិញ អ្វីៗ ដែលអ្នកដទៃ ផលិត ។ នេះជាការជួញដូរ ក្នុងទម្រង់ដ៏សាមញ្ញ ។
ការយល់ដឹងពី ការជួញដូរ ជួយឱ្យយើងឃើញ ថាហេតុអ្វី ការភ្ជាប់រវាង មនុស្ស តំបន់ និងសេដ្ឋកិច្ច ធ្វើឱ្យ ជីវិតរបស់យើងទាំងអស់គ្នា ប្រសើរជាង ។ វាក៏ជួយឱ្យយើងយល់ អំពី សកលភាវូបនីយកម្ម (globalization) — និន្នាការ ដ៏សំខាន់ ដែលបានផ្លាស់ប្តូរ ពិភពលោក ក្នុងរយៈពេលរាប់សតវត្ស ។
លើសពីនេះ ការជួញដូរ គឺជាកន្លែង ដែលគំនិត សេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន ដែលយើងបានរៀនរួច — តម្លៃឱកាស (ភាគ ៣) ការជំនាញ និងផលិតភាព (ភាគ ១៥) — មកជួបគ្នា ។
គោលគំនិតសំខាន់៖ ការជំនាញ និងគុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប
ចំណុចស្នូល នៃការជួញដូរ គឺគំនិត គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប (comparative advantage) ដែលបានពន្យល់ ដំបូងដោយ សេដ្ឋវិទូ David Ricardo កាលពីឆ្នាំ ១៨១៧ [1] ។ គំនិតនេះ អាចផ្ទុយពី វិចារណញាណ បន្តិច ។ សូមកុំច្រឡំ វានឹង គុណសម្បត្តិដាច់ខាត (absolute advantage) ដែលមានន័យថា អាចផលិត បានច្រើនជាង ដោយប្រើ ធនធានដូចគ្នា ។
គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប មិននិយាយថា អ្នកណាពូកែជាង — វានិយាយថា អ្នកណា មាន តម្លៃឱកាស (opportunity cost) ទាបជាង ក្នុងការផលិត អ្វីមួយ ។ សូមចាំពី ភាគ ៣៖ តម្លៃឱកាស គឺជាអ្វី ដែលអ្នកបោះបង់ ដើម្បីធ្វើអ្វីមួយផ្សេង ។ គោលការណ៍ដ៏អស្ចារ្យ គឺ៖ ទោះបីនរណាម្នាក់ ពូកែជាងគេ លើគ្រប់យ៉ាង (គុណសម្បត្តិដាច់ខាត) វានៅតែមានប្រយោជន៍ សម្រាប់គាត់ ក្នុងការជំនាញ លើអ្វី ដែលគាត់ធ្វើ បានល្អ ជាងគេបំផុត រួចជួញដូរ យកអ្វីផ្សេង ។
ការជួញដូរ ធ្វើឱ្យ «នំ» សរុប របស់សេដ្ឋកិច្ច ធំឡើង — ដូច្នេះ ភាគីទាំងអស់ អាចទទួល ចំណិត ធំជាងមុន ។
ការពន្យល់ជាជំហានៗ
៣.១ គុណសម្បត្តិដាច់ខាត ធៀប គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប
គុណសម្បត្តិដាច់ខាត មានន័យថា ផលិតបានច្រើនជាង ក្នុងធនធានដូចគ្នា ។ គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប មានន័យថា ផលិតបាន ក្នុងតម្លៃឱកាស ទាបជាង ។ ភាពខុសគ្នានេះ សំខាន់៖ ការជួញដូរ ផ្តល់ផល នៅពេលភាគី ជំនាញ តាម គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប របស់ខ្លួន — មិនមែនតាម គុណសម្បត្តិដាច់ខាតទេ ។
៣.២ ចំណេញពីការជួញដូរ
នៅពេលភាគីនីមួយៗ ជំនាញលើ អ្វី ដែលមានតម្លៃឱកាសទាបជាងគេ រួចជួញដូរ ផលិតកម្មសរុប កើនឡើង ។ លទ្ធផលនេះ ហៅថា ចំណេញពីការជួញដូរ (gains from trade) [2] ។ គ្រប់ភាគី អាចប្រើប្រាស់ ច្រើនជាង អ្វី ដែលពួកគេ អាចផលិត ដោយឯកឯង — ព្រោះជាសរុប ធនធានត្រូវបានប្រើ ប្រកបដោយ ប្រសិទ្ធភាព ជាងមុន ។
៣.៣ សកលភាវូបនីយកម្ម
សកលភាវូបនីយកម្ម (globalization) គឺជាដំណើរការ ដែលសេដ្ឋកិច្ច ទូទាំងពិភពលោក ភ្ជាប់គ្នា កាន់តែជិតស្និទ្ធ — តាមរយៈ ការជួញដូរ ការវិនិយោគ ការធ្វើដំណើរ និងបច្ចេកវិទ្យា ។ វាធ្វើឱ្យ ការជួញដូរ រវាងតំបន់ដ៏ឆ្ងាយ ងាយស្រួល និងថោក ជាងពេលមុន ។ លទ្ធផល៖ អ្នកប្រើប្រាស់ ទទួលបាន ជម្រើសច្រើន និងតម្លៃទាប តែក៏មាន បញ្ហាថ្មីៗ ដែលត្រូវ គ្រប់គ្រង (ដូចជា ការប្រកួតប្រជែង ចំពោះកម្មករ ក្នុងវិស័យខ្លះ) ។
ឧទាហរណ៍សាមញ្ញ
ចូរយើងមើលឧទាហរណ៍ ជាមួយមនុស្សពីរនាក់ — ក និង ខ — ដែលអាចផលិត ត្រី ឬ កន្ត្រក ។ ក្នុងមួយថ្ងៃ៖
- អ្នក ក អាចផលិត ១០ ត្រី ឬ ៥ កន្ត្រក
- អ្នក ខ អាចផលិត ៤ ត្រី ឬ ៤ កន្ត្រក
សូមកត់សម្គាល់៖ អ្នក ក ពូកែជាង លើ ទាំងពីរ (គុណសម្បត្តិដាច់ខាត) ។ តែសូមមើល តម្លៃឱកាស៖ សម្រាប់អ្នក ក ការផលិត ១ កន្ត្រក ត្រូវបោះបង់ ២ ត្រី (ព្រោះ ១០ ត្រី ÷ ៥ កន្ត្រក) ។ សម្រាប់អ្នក ខ ការផលិត ១ កន្ត្រក ត្រូវបោះបង់ តែ ១ ត្រី ។ ដូច្នេះ អ្នក ខ មាន គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប លើកន្ត្រក (តម្លៃឱកាសទាបជាង) ។ ចំណែក អ្នក ក មានគុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប លើត្រី ។
ដូច្នេះ ដំណោះស្រាយ ដ៏ល្អ គឺ៖ អ្នក ក ជំនាញលើ ត្រី អ្នក ខ ជំនាញលើ កន្ត្រក រួចជួញដូរ ។ ជាសរុប ពួកគេផលិត ត្រី និងកន្ត្រក បានច្រើនជាង ការដែលម្នាក់ៗ ព្យាយាមផលិត ទាំងពីរ ដោយឯកឯង ។ នេះជា ចំណេញពីការជួញដូរ ជាក់ស្តែង ។
រូបភាពបង្ហាញ · គុណសម្បត្តិ និងតម្លៃឱកាស
| អ្នកផលិត | ផលិតបានក្នុងមួយថ្ងៃ | តម្លៃឱកាស នៃ ១ កន្ត្រក |
|---|---|---|
| អ្នក ក | ១០ ត្រី ឬ ៥ កន្ត្រក | ២ ត្រី |
| អ្នក ខ | ៤ ត្រី ឬ ៤ កន្ត្រក | ១ ត្រី |
| លទ្ធផល | ខ ជំនាញកន្ត្រក, ក ជំនាញត្រី | ខ ថោកជាង → មានគុណសម្បត្តិ |
ពាក្យគន្លឹះ
ការជួញដូរ (Trade)
ការផ្លាស់ប្តូរ ទំនិញ និងសេវា ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដែលធ្វើឱ្យ ភាគីទាំងពីរ ទទួលបានផល ។
ការជំនាញ (Specialization)
ការផ្តោតលើ ការផលិត អ្វី ដែលខ្លួនធ្វើបានល្អបំផុត រួចជួញដូរ យកអ្វីផ្សេង ។
គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប (Comparative Advantage)
ការផលិត អ្វីមួយ ក្នុងតម្លៃឱកាស ទាបជាងអ្នកដទៃ — មូលដ្ឋាន នៃការជួញដូរ ។
គុណសម្បត្តិដាច់ខាត (Absolute Advantage)
ការផលិត បានច្រើនជាង ដោយប្រើ ធនធានដូចគ្នា — ខុសពី គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប ។
ចំណេញពីការជួញដូរ (Gains from Trade)
ការកើនឡើង នៃផលិតកម្មសរុប និងការប្រើប្រាស់ ដែលកើតពី ការជំនាញ និងការជួញដូរ ។
សកលភាវូបនីយកម្ម (Globalization)
ការភ្ជាប់ សេដ្ឋកិច្ចទូទាំងពិភពលោក កាន់តែជិតស្និទ្ធ តាមរយៈ ការជួញដូរ និងបច្ចេកវិទ្យា ។
កំហុសយល់ច្រឡំទូទៅ
«ការជួញដូរ គឺម្ខាងឈ្នះ ម្ខាងចាញ់»
មិនពិតទេ ។ ការជួញដូរ ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ជាធម្មតា ធ្វើឱ្យ ភាគីទាំងពីរ ទទួលបានផល — មិនមែនល្បែងសូន្យ ។
«ត្រូវពូកែជាងគេ ទើបគួរជួញដូរ»
មិនត្រឹមត្រូវទេ ។ សូម្បីអ្នក ដែលពូកែជាងគេ លើគ្រប់យ៉ាង នៅតែចំណេញ ពីការជំនាញ តាមគុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប ។
«ការនាំចូល គឺអាក្រក់ជានិច្ច»
មិនមែនទេ ។ ការនាំចូល ផ្តល់ឱ្យ អ្នកប្រើប្រាស់ នូវជម្រើសច្រើន និងតម្លៃទាប ។ វាជាផ្នែកមួយ នៃចំណេញ ពីការជួញដូរ ។
«សកលភាវូបនីយកម្ម ផ្តល់ផលតែ ផ្នែកតែម្ខាង»
មិនត្រឹមត្រូវទេ ។ វាផ្តល់ផលច្រើន (តម្លៃទាប ជម្រើសច្រើន) តែក៏បង្កើត បញ្ហាឱ្យ វិស័យខ្លះ ដែលត្រូវ ការសម្របខ្លួន ។
ការពន្យល់ទូលំទូលាយ · ចំណេញ តម្លៃ និងឧបសគ្គ
ការជួញដូរ និងសកលភាវូបនីយកម្ម ផ្តល់ចំណេញច្រើន៖ តម្លៃទាបជាង ជម្រើសច្រើនជាង និងលទ្ធភាព ទទួលបានទំនិញ ដែលមិនអាចផលិត ក្នុងតំបន់ ។ តែវាមិនមែន គ្មានតម្លៃឡើយ ។ នៅពេលការជួញដូរ បើកទូលាយ វិស័យខ្លះ ដែលមិនអាចប្រកួត អាចធ្លាក់ចុះ ហើយកម្មករ ក្នុងវិស័យនោះ អាចបាត់បង់ការងារ (ភ្ជាប់នឹង ភាពអត់ការងារ រចនាសម្ព័ន្ធ ក្នុងភាគ ១៤) ។ ដូច្នេះ ការជួញដូរ បង្កើត អ្នកឈ្នះ និងអ្នកចាញ់ ទោះបីជាសរុប សង្គមទទួលបានផលច្រើនក៏ដោយ ។
ដើម្បីការពារ វិស័យក្នុងស្រុក រដ្ឋាភិបាល ខ្លះ ដាក់ ពន្ធនាំចូល (tariff) ឬ ឧបសគ្គ ផ្សេងៗ លើទំនិញនាំចូល ។ តាមទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចទូទៅ ពន្ធបែបនេះ ការពារ អ្នកផលិតក្នុងស្រុក ខ្លះ តែធ្វើឱ្យ អ្នកប្រើប្រាស់ បង់ថ្លៃថ្លៃជាង និងកាត់បន្ថយ ចំណេញសរុប ពីការជួញដូរ ។ នេះជាចំណុច ដែលមានការជជែក ក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ជាទូទៅ ។ ការជួញដូរ ក៏បង្ហាញ ថាទីផ្សារ អាចដំណើរការ បានយ៉ាងល្អ — តែពេលខ្លះ ទីផ្សារ ក៏អាចបរាជ័យ ដែរ ។ នេះនាំយើងទៅ ភាគទី ១៧ ស្តីពី ទំនិញសាធារណៈ និងផលប៉ះពាល់ក្រៅ ។
ករណីសិក្សាខ្លី
ស្រមៃ ភូមិពីរ ដែលនៅជាប់គ្នា ។ ភូមិ ក មានដីល្អ សម្រាប់ដាំស្រូវ ចំណែក ភូមិ ខ នៅជិតព្រៃ ល្អ សម្រាប់ធ្វើ ឧបករណ៍ឈើ ។ បើភូមិនីមួយៗ ព្យាយាមផលិត ទាំងស្រូវ និងឧបករណ៍ខ្លួនឯង ពួកគេ ខ្ជះខ្ជាយ ធនធាន លើអ្វី ដែលខ្លួន មិនស័ក្តិសម ។ តែបើ ភូមិ ក ជំនាញ ដាំស្រូវ ភូមិ ខ ជំនាញ ធ្វើឧបករណ៍ រួច ជួញដូរគ្នា ភូមិទាំងពីរ ទទួលបាន ទាំងស្រូវ និងឧបករណ៍ ច្រើនជាង និងគុណភាពល្អជាង ។ នេះជា គុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប និងចំណេញ ពីការជួញដូរ នៅក្នុងជីវិតពិត ។
យើងបានឃើញ ថាការជួញដូរ មិនមែនល្បែងសូន្យ — វាធ្វើឱ្យ «នំ» សរុប ធំឡើង តាមរយៈ ការជំនាញ តាមគុណសម្បត្តិប្រៀបធៀប ។ ភាគបន្ទាប់ យើងនឹងស្វែងយល់ ថាពេលណា ទីផ្សារ អាចបរាជ័យ និងហេតុអ្វី ។
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- គិតមើលអ្វី ដែលអ្នកទិញ ញឹកញាប់ ។ តើវាមកពី ការជួញដូរ ជាមួយ តំបន់ ឬអ្នកផលិត ផ្សេងទេ? តើវាថោក ជាងការធ្វើ ដោយខ្លួនឯងទេ?
- បើមិត្តម្នាក់ ពូកែ ធ្វើម្ហូប ជាងធ្វើ លាងចាន តើគាត់គួរ ចំណាយពេល លើអ្វី ដើម្បីឱ្យ ក្រុមទាំងមូល ទទួលផលច្រើន?
ឯកសារយោង
- [1] Comparative Advantage · David Ricardo. Investopedia. investopedia.com
- [2] Gains from Trade · Absolute Advantage. Investopedia. investopedia.com
- [3] Globalization. Investopedia. investopedia.com
- [4] Tariff. Investopedia. investopedia.com
- [5] Principles of Macroeconomics · International Trade. OpenStax. openstax.org
- [6] International Trade. Britannica. britannica.com
អានបន្ត — ស៊េរីចំណេះដឹងសេដ្ឋកិច្ច
បន្តដំណើរសិក្សាសេដ្ឋកិច្ច ពីមូលដ្ឋានទៅកម្រិតខ្ពស់ ។
មើលស៊េរីទាំង ២០ ភាគ →- ✓តើសេដ្ឋកិច្ចជាអ្វី? ស្វែងយល់ពីការសិក្សាជម្រើស និងភាពខ្វះខាត
- ✓ភាពខ្វះខាត និងជម្រើស៖ ហេតុអ្វីយើងមិនអាចមានគ្រប់យ៉ាង
- ✓តម្លៃឱកាស៖ តម្លៃពិតនៃរាល់ការសម្រេចចិត្ត
- ✓លំនឹងទីផ្សារ៖ តើតម្លៃ និងបរិមាណកំណត់នៅត្រង់ណា?
- ✓ផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការ៖ ច្បាប់ដ៏ល្បីបំផុតនៃសេដ្ឋកិច្ច
- ✓សញ្ញាតម្លៃ៖ របៀបដែលតម្លៃដឹកនាំសេដ្ឋកិច្ច
- ✓ការបត់បែននៃតម្រូវការ (Elasticity)៖ វាស់ការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្លៃ
- ✓អាកប្បកិរិយាអ្នកប្រើប្រាស់៖ ហេតុអ្វីយើងទិញអ្វីដែលយើងទិញ
- ✓ផលិតកម្ម និងថ្លៃដើម៖ របៀបដែលក្រុមហ៊ុនផលិត និងសម្រេចចិត្ត
- ✓ការប្រកួតប្រជែង និងរចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារ៖ ពីទីផ្សារសេរីដល់ម៉ូណូប៉ូល
- ✓ប្រាក់ និងធនាគារ៖ តើប្រាក់ជាអ្វី ហើយធនាគារបង្កើតវាយ៉ាងណា?
- ✓អតិផរណា៖ ហេតុអ្វីលុយបាត់បង់តម្លៃតាមពេលវេលា?
- ✓អត្រាការប្រាក់៖ តម្លៃនៃប្រាក់តាមពេលវេលា
- ✓ភាពអត់ការងារធ្វើ៖ ប្រភេទ និងមូលហេតុ
- ✓កំណើនសេដ្ឋកិច្ច៖ អ្វីធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន?
- ✓តម្រូវការ និងការផ្គត់ផ្គង់៖ ច្បាប់ដ៏ល្បីបំផុតនៃសេដ្ឋកិច្ច
- ១៧ការជួញដូរ និងសកលភាវូបនីយកម្ម៖ ហេតុអ្វីប្រទេសជួញដូរគ្នា?
