របៀបសរសេរសំណួរស្រាវជ្រាវ
ប្រែ គោលបំណង ឱ្យទៅជា សំណួរច្បាស់លាស់ ដែលការសិក្សាត្រូវឈ្លើយ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យ
យើងមានបញ្ហា និងគោលបំណងហើយ។ ឥឡូវនេះ ត្រូវប្រែវាទៅជា «សំណួរ» ដែលច្បាស់លាស់។ តើសំណួរស្រាវជ្រាវល្អមានលក្ខណៈយ៉ាងណា ហើយមានប្រភេទអ្វីខ្លះ? អ្នកនឹងរៀនពីលក្ខណៈ ប្រភេទ និងទំនាក់ទំនងនឹងសម្មតិកម្ម។
សំណួរល្អ គឺពាក់កណ្តាលនៃចម្លើយ — វាដឹកនាំទិន្នន័យ វិធី និងការវិភាគទាំងអស់។
សំណួរស្រាវជ្រាវ គឺជាសំណួរច្បាស់លាស់ ដែលការសិក្សាព្យាយាមឈ្លើយ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យ។ វាប្រែគោលបំណង ឱ្យទៅជាសំណួរជាក់ស្តែង ដែលណែនាំរាល់ជំហានបន្ទាប់ — ការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យ។ សំណួរល្អ ច្បាស់ ផ្តោត និងអាចឈ្លើយបានដោយភស្តុតាង។
ហេតុអ្វីសំណួរស្រាវជ្រាវសំខាន់?
សំណួរស្រាវជ្រាវ (Research Question) គឺជា «ម៉ាស៊ីន» នៃការសិក្សា។ វាបង្ហាញច្បាស់ថា អ្នកកំពុងព្យាយាមដឹងអ្វី — ហើយដឹកនាំរាល់ការសម្រេចចិត្តបន្ទាប់។
សំណួរច្បាស់ កំណត់ វិសាលភាព នៃការសិក្សា (អ្វីដែលនៅក្នុង និងនៅក្រៅ), ប្រភេទទិន្នន័យ ដែលត្រូវប្រមូល, និង វិធីវិភាគ ដែលសមរម្យ។ សំណួរខុស នាំឱ្យប្រមូលទិន្នន័យខុស។
សម្រាប់ការសិក្សាបរិមាណ សំណួរជាញឹកញាប់អមដោយ សម្មតិកម្ម (hypothesis) — ការទស្ស្ន៍ទាយ ដែលអាចសាកល្បងបាន។ សម្រាប់ការសិក្សាគុណភាព សំណួរបើកទូលាយ ជួយស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅ។
សំណួរល្អ មិនមែនសួរ «បាទ/ទេ» ទេ — វាសួរ «យ៉ាងណា» និង «ហេតុអ្វី»។
លក្ខណៈនៃសំណួរស្រាវជ្រាវល្អ
សំណួរស្រាវជ្រាវដ៏រឹងមាំ មានលក្ខណៈសំខាន់ៗ៖ ច្បាស់ (មនុស្សផ្សេងយល់ដូចគ្នា); ផ្តោត (មិនទូលាយ ឬច្រើនរឿងក្នុងមួយ); អាចស្រាវជ្រាវបាន (ឈ្លើយបានដោយទិន្នន័យ មិនមែនដោយមតិ); និង ភ្ជាប់នឹងគោលបំណង (សំណួរនីមួយៗ ឈ្លើយគោលបំណងជាក់លាក់មួយ)។
លក្ខណៈមួយទៀតគឺ មិនមែនសំណួរ បាទ/ទេ។ សំណួរ «តើការរៀនអនឡាញល្អទេ?» ផ្តល់ត្រឹមចម្លើយ បាទ ឬ ទេ។ ប៉ុន្តែ «តើកត្តាអ្វីខ្លះ ជះឥទ្ធិពលលើការចូលរួមក្នុងថ្នាក់អនឡាញ?» តម្រូវឱ្យមានការស្វែងយល់ និងភស្តុតាង។
ការយល់ច្រឡំ៖ គិតថា សំណួរកាន់តែធំ កាន់តែល្អ។ តាមពិត សំណួរផ្តោតមួយ ដែលឈ្លើយបានច្បាស់ មានតម្លៃជាងសំណួរទូលាយ ដែលគ្មាននរណាអាចឈ្លើយ។
ប្រភេទសំណួរស្រាវជ្រាវ
សំណួរស្រាវជ្រាវភាគច្រើន ធ្លាក់ក្នុង ៣ ប្រភេទ។ ការដឹងប្រភេទ ជួយអ្នកជ្រើសវិធីសាស្ត្រសមរម្យ៖
| ប្រភេទ | សួរអ្វី | ឧទាហរណ៍ (អព្យាក្រឹត) |
|---|---|---|
| ពិពណ៌នា (Descriptive) | អ្វី / ប៉ុន្មាន / យ៉ាងណា | តើយុវវ័យប្រើបណ្តាញសង្គមជាមធ្យមប៉ុន្មានម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ? |
| ប្រៀបធៀប (Comparative) | ខុសគ្នាយ៉ាងណា | តើកម្រិតពេញចិត្ត ខុសគ្នាយ៉ាងណា រវាងសេវាចាស់ និងថ្មី? |
| ទំនាក់ទំនង (Relational) | ទាក់ទងគ្នាយ៉ាងណា | តើមានទំនាក់ទំនងអ្វី រវាងប្រេកងហាត់ប្រាណ និងកម្រិតភាពតានតឹង? |
ឧទាហរណ៍៖ សំណួរខ្សោយ ផ្ទុយនឹង ខ្លាំង
ប្រធានបទ៖ ការចូលរួមរបស់និស្សិតក្នុងថ្នាក់រៀនអនឡាញ។ ខាងក្រោម ប្រៀបធៀបសំណួរ «ខ្សោយ» និង «ខ្លាំង»៖
| កំណែខ្សោយ | កំណែខ្លាំង | ហេតុអ្វីខ្លាំងជាង |
|---|---|---|
| «ការរៀនអនឡាញល្អទេ?» | «តើកត្តាអ្វីខ្លះ ជះឥទ្ធិពលលើការចូលរួមរបស់និស្សិតក្នុងថ្នាក់អនឡាញ?» | ផ្តោត និងស្រាវជ្រាវបាន |
| «អតិថិជនយល់យ៉ាងណា?» | «តើកម្រិតពេញចិត្តរបស់អតិថិជន ខុសគ្នាយ៉ាងណា រវាងសេវាចាស់ និងថ្មី?» | អាចប្រៀបធៀបបាន |
| «ការហាត់ប្រាណល្អទេ?» | «តើមានទំនាក់ទំនងអ្វី រវាងប្រេកងហាត់ប្រាណ និងកម្រិតភាពតានតឹង?» | ទំនាក់ទំនងវាស់បាន |
ផលប៉ះពាល់ដល់គម្រោងស្រាវជ្រាវទាំងមូល
សំណួរស្រាវជ្រាវ កំណត់វិធីសាស្ត្រ។ សំណួរពិពណ៌នា ច្រើនត្រូវការការស្ទង់មតិ; សំណួរទំនាក់ទំនង ត្រូវការការវិភាគទំនាក់ទំនង; សំណួរស៊ីជម្រៅ ត្រូវការការសម្ភាសន៍។ សំណួរ ដឹកនាំទាំងទិន្នន័យ និងវិធីវិភាគ។
បើសំណួរស្រពិចស្រពិល គម្រោងទាំងមូលនឹងបាត់ទិសដៅ។ ផ្ទុយទៅវិញ សំណួរច្បាស់ ភ្ជាប់នឹងគោលបំណង ធ្វើឱ្យការប្រមូល វិភាគ និងសេចក្តីសន្និដ្ឋាន មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា។
ករណីសិក្សាខ្លី
ស្ថានភាព៖ ក្រុមសិក្សាចង់ដឹងពីទំនាក់ទំនងរវាងការប្រើបណ្តាញសង្គម និងគុណភាពនៃការគេង ក្នុងចំណោមយុវវ័យ។
ពួកគេប្រែគោលបំណង ទៅជាសំណួរ៖ (១) ពិពណ៌នា — «តើយុវវ័យប្រើបណ្តាញសង្គមជាមធ្យមប៉ុន្មានម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ?»; (២) ទំនាក់ទំនង — «តើមានទំនាក់ទំនងអ្វី រវាងរយៈពេលប្រើ និងគុណភាពនៃការគេង?»។
សំណួរទាំងនេះ ច្បាស់ ផ្តោត និងណែនាំវិធីសាស្ត្រ — ការស្ទង់មតិ និងការវិភាគទំនាក់ទំនង។ ការសិក្សាឥឡូវមានទិសដៅរួចរាល់ សម្រាប់ Literature Review នៅផ្នែកបន្ទាប់។
សំណួរសំខាន់៖ តើ [អថេរ/បាតុភូត] [ទាក់ទង / ខុសគ្នា / មានលក្ខណៈ] យ៉ាងណា ក្នុង [បរិបទ/ក្រុមគោលដៅ]? សំណួររង៖ (១) [ពិពណ៌នា]; (២) [ប្រៀបធៀប ឬ ទំនាក់ទំនង]។
| ពាក្យ (Term) | អត្ថន័យសាមញ្ញ | ហេតុអ្វីសំខាន់ |
|---|---|---|
| សំណួរស្រាវជ្រាវ (Research Question) | សំណួរសំខាន់ ដែលការសិក្សាឈ្លើយ | ដឹកនាំទិន្នន័យ និងវិធី |
| សម្មតិកម្ម (Hypothesis) | ការទស្ស្ន៍ទាយ ដែលអាចសាកល្បង | សម្រាប់ការសិក្សាបរិមាណ |
| សំណួរពិពណ៌នា (Descriptive) | សួរ អ្វី / ប៉ុន្មាន / យ៉ាងណា | ពិពណ៌នាស្ថានភាព |
| សំណួរប្រៀបធៀប (Comparative) | សួរ ខុសគ្នាយ៉ាងណា | ប្រៀបធៀបក្រុម |
| សំណួរទំនាក់ទំនង (Relational) | សួរ ទាក់ទងគ្នាយ៉ាងណា | រកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ |
| កំហុសទូទៅ | របៀបកែឱ្យប្រសើរ |
|---|---|
| សំណួរ បាទ/ទេ (yes/no) | ប្តូរទៅជាសំណួរបើក ដែលត្រូវការការពន្យល់ និងភស្តុតាង។ |
| សំណួរទូលាយពេក | បង្រួមដោយបញ្ជាក់ក្រុមគោលដៅ និងបរិបទច្បាស់លាស់។ |
| សំណួរច្រើនក្នុងមួយ | បំបែកជាសំណួររង ដែលច្បាស់ម្តងមួយៗ។ |
| ឈ្លើយដោយទិន្នន័យមិនបាន | ប្រាកដថា អាចប្រមូលទិន្នន័យ ដើម្បីឈ្លើយសំណួរ។ |
| មិនភ្ជាប់នឹងគោលបំណង | ផ្គូផ្គងសំណួរនីមួយៗ នឹងគោលបំណងជាក់លាក់។ |
ចំណុចគួរចងចាំ
សំណួរសម្រាប់អ្នកអាន
- តើសំណួរស្រាវជ្រាវសំខាន់របស់អ្នកជាអ្វី?
- តើវាជាប្រភេទពិពណ៌នា ប្រៀបធៀប ឬទំនាក់ទំនង?
- តើសំណួររបស់អ្នក ផ្តោត និងអាចឈ្លើយដោយទិន្នន័យបានទេ?
មានសំណួរហើយ តើស្វែងរក និងពិនិត្យអ្វីដែលគេបានសិក្សារួចយ៉ាងណា?
មុននឹងឈ្លើយសំណួរ យើងត្រូវដឹងថា អ្នកដទៃបានរកឃើញអ្វីខ្លះ។ នៅផ្នែកបន្ទាប់ យើងនឹងរៀនពី Literature Review — របៀបស្វែងរក អាន និងសំយោគការសិក្សាមុនៗ។
ផ្នែកទី ៧៖ Literature Review →ឯកសារយោង
ស៊េរីពេញលេញ · វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ
ស៊េរីនេះមាន ២៤ ផ្នែក ដែលដឹកនាំអ្នកជំហានម្តងមួយៗ ពីមូលដ្ឋាន ដល់ការសរសេរជំពូកវិធីសាស្ត្រ។ មើលផ្នែកទាំង ២៤ →
