KOURDENGគួរដឹង Eksastra · បច្ចេកវិទ្យា និង AI← បច្ចេកវិទ្យា និង AI

គួរដឹង📡 បច្ចេកវិទ្យា · ស្តង់ដារបណ្តាញ

6G បណ្តាញឥតខ្សែជំនាន់ក្រោយ៖ ITU-R IMT-2030 អ្វីខ្លះជាការពិត អ្វីខ្លះជាការផ្សព្វផ្សាយ

IMT-2030 STANDARDS TIMELINE — WHAT’S CONFIRMED, WHAT’S HYPE

✍️ ផ្នែកគួរដឹង Eksastra🗓 ៤ កញ្ញា ២០២៦⏱ អានប្រហែល ១៨ នាទី✓ ប្រភព ១២📷 រូបភាព ៣

📡 IMT-2030🗓️ លក្ខណៈបច្ចេកទេស ២០២៩–២០៣០📶 3GPP Release 20/21

⚡ សង្ខេបក្នុង ៣០ វិនាទី

ក្របខណ្ឌផ្លូវការ IMT-2030 របស់ ITU-R ត្រូវបានអនុម័តតាំងពីខែវិច្ឆិកា ២០២៣ (អនុសាសន៍ M.2160) ប៉ុន្តែសេចក្តីព្រាងលក្ខណៈបច្ចេកទេសអប្បបរមា ទើបតែបញ្ចប់កាលពីខែកុម្ភៈ ២០២៦ ហើយគ្រោងអនុម័តជាផ្លូវការត្រឹមខែធ្នូ ២០២៦ប៉ុណ្ណោះ។ សូម្បីតែឧទាហរណ៍អត្រាទិន្នន័យកំពូលផ្ទាល់របស់ ITU-R ខ្លួនឯង (៥០–២០០ ហ្គីហ្គាប៊ីត/វិនាទី ជាគោលដៅសិក្សា) ក៏នៅឆ្ងាយពីលេខ «១ តេរ៉ាប៊ីត/វិនាទី» ដែលចែកចាយក្នុងការផ្សព្វផ្សាយជាច្រើនដងដែរ។ អត្ថបទនេះញែកអ្វីដែលស្ថាប័នស្តង់ដារបានសម្រេចជាផ្លូវការ ចេញពីអ្វីដែលនៅជាគោលដៅស្រាវជ្រាវ ឬការអះអាងរបស់ក្រុមហ៊ុន — ផ្អែកលើឯកសារបឋមរបស់ ITU-R, 3GPP និងសារព័ត៌មានបច្ចេកទេសឯករាជ្យ។

១២ប្រភពដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់

៣រូបភាពក្នុងអត្ថបទ

១២ផ្នែកក្នុងអត្ថបទ

៧សំណួរ-ចម្លើយ

០១តើ 6G និង IMT-2030 គឺជាអ្វី

6G គឺជាឈ្មោះមិនផ្លូវការសម្រាប់ជំនាន់ទី៦នៃបណ្តាញឥតខ្សែចល័ត បន្ទាប់ពី 5G។ ជាផ្លូវការ សហភាពទូរគមនាគមន៍អន្តរជាតិ (ITU) ហៅកម្មវិធីនេះថា IMT-2030 (International Mobile Telecommunications-2030) — ធ្វើតាមទម្លាប់ដាក់ឈ្មោះតាមឆ្នាំគោលដៅ ដូច IMT-2000 (3G) និង IMT-2020 (5G) កាលពីមុន។

ក្របខណ្ឌផ្លូវការ IMT-2030 — អនុសាសន៍ ITU-R M.2160 — ត្រូវបានអនុម័តដោយមហាសន្និបាតវិទ្យុទំនាក់ទំនង (Radiocommunication Assembly) ក្នុងខែវិច្ឆិកា ២០២៣ បន្ទាប់ពីក្រុមការងារ WP5D យល់ព្រមលើសេចក្តីព្រាងតាំងពីខែមិថុនាឆ្នាំដដែល។ ក្របខណ្ឌនេះកំណត់«ចក្ខុវិស័យ»ទូទៅ — មិនមែនជាលក្ខណៈបច្ចេកទេសពេញលេញនៅឡើយទេ — ជាមូលដ្ឋានឲ្យស្ថាប័នផ្សេងទៀត ជាពិសេស 3GPP បន្តកសាងលក្ខណៈបច្ចេកទេសជាក់ស្តែងនៅជំហានបន្ទាប់។

ខុសពី 5G ដែលផ្តោតលើល្បឿន និងភាពយឺតយ៉ាវជាចម្បង IMT-2030 កំណត់សេណារីយ៉ូប្រើប្រាស់ ៦ ប្រភេទ។ បី ជាការពង្រីកលើ 5G៖ ការទំនាក់ទំនងជ្រមុជ (immersive communication), ការទំនាក់ទំនងទំហំធំ (massive communication), និងការទំនាក់ទំនងភាពជឿទុកចិត្តខ្ពស់-យឺតយ៉ាវទាប (hyper reliable low-latency)។ បី ថ្មីទាំងស្រុង៖ ការតភ្ជាប់គ្រប់ទីកន្លែង (ubiquitous connectivity — រួមទាំងផ្កាយរណប), ការចាប់សញ្ញារួមបញ្ចូល (integrated sensing and communication, ISAC), និងការទំនាក់ទំនងរួមជាមួយ AI (AI and communication, AIAC)។

💡 ចំណុចដែលអត្ថបទនេះនឹងបញ្ជាក់ម្តងហើយម្តងទៀតក្របខណ្ឌ (framework) មិនស្មើនឹងលក្ខណៈបច្ចេកទេស (specification) ហើយលក្ខណៈបច្ចេកទេសក៏មិនស្មើនឹងផលិតផលពាណិជ្ជកម្មដែលអាចទិញប្រើបានដែរ។ គិតត្រឹមខែសីហា ២០២៦ មានតែជំហានទី១ (ក្របខណ្ឌ) ប៉ុណ្ណោះដែលបញ្ចប់ជាផ្លូវការ។

«IMT-2030» ជាឈ្មោះផ្លូវការស្ថាប័នស្តង់ដារប្រើ ខណៈ «6G» ជាឈ្មោះទីផ្សារទូទៅជាង — អត្ថបទនេះប្រើទាំងពីរជំនួសគ្នា។ ការដាក់ឈ្មោះនេះក៏ជាការនិយាយបញ្ជាក់ខ្លួនឯង (self-fulfilling) មួយផងដែរ៖ ITU រាល់ជំនាន់មុនៗសុទ្ធតែផ្តល់ចក្ខុវិស័យលឿនជាងកាលបរិច្ឆេទដាក់ដំណើរការជាក់ស្តែងផងដែរ — IMT-2020 (5G) ក៏មានគោលដៅ«ស្រាវជ្រាវ»ដ៏ធំសម្បើម (ដូចជាល្បឿនកំពូល ២០ ហ្គីហ្គាប៊ីត/វិនាទី) ដែលមិនត្រូវនឹងបទពិសោធន៍ប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងភាគច្រើនដែរ — ជាគំរូដដែលអត្ថបទនេះនឹងតាមដានឡើងវិញចំពោះ 6G។

០២ការពិតសង្ខេប

ឈ្មោះផ្លូវការ	IMT-2030 (ឈ្មោះទីផ្សារទូទៅ៖ 6G)
ស្ថាប័នស្តង់ដារ	ITU-R (ក្របខណ្ឌ/វិសាលគម) + 3GPP (លក្ខណៈបច្ចេកទេស)
ក្របខណ្ឌចក្ខុវិស័យអនុម័ត	ខែវិច្ឆិកា ២០២៣ — អនុសាសន៍ ITU-R M.2160
លក្ខណៈបច្ចេកទេសអប្បបរមា (TPR)	សេចក្តីព្រាងកុម្ភៈ ២០២៦ · គ្រោងអនុម័តជាផ្លូវការធ្នូ ២០២៦
រយៈពេលទទួលសំណើបច្ចេកវិទ្យាបេក្ខភាព	កុម្ភៈ ២០២៧ – កុម្ភៈ ២០២៩
លក្ខណៈបច្ចេកទេស IMT-2030 ចុងក្រោយ	រំពឹងទុកប្រហែលឆ្នាំ ២០២៩–២០៣០
សេវាកម្មពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេ	រំពឹងទុកប្រហែលឆ្នាំ ២០៣០ (ការប៉ាន់ស្មានឧស្សាហកម្ម)
3GPP Release ពាក់ព័ន្ធ	Release 20 (សិក្សា) → Release 21 (លក្ខណៈបច្ចេកទេសផ្លូវការ)
ចំនួនលក្ខណៈបច្ចេកទេស (TPR) ក្នុងសេចក្តីព្រាង	២០ ចំណុច (៧ ថ្មីជាក់លាក់សម្រាប់ 6G)
សេណារីយ៉ូប្រើប្រាស់តាមក្របខណ្ឌ M.2160	៦ ប្រភេទ (៣ ពង្រីកលើ 5G + ៣ ថ្មីទាំងស្រុង)

០៣មុននឹងជឿ 6G៖ 5G បានផ្តល់អ្វីខ្លះជាក់ស្តែង

ការផ្សព្វផ្សាយ 5G កាលពីជិត ១០ ឆ្នាំមុន សន្យាថានឹងមានល្បឿនប្រហែល ១០ ដងលឿនជាង 4G ភាពយឺតយ៉ាវត្រឹម ១ មិល្លីវិនាទី និងកម្មវិធីថ្មីៗដូចជាការវះកាត់ពីចម្ងាយ ឡានគ្មានអ្នកបើកបរពេញលេញ និងទីក្រុងឆ្លាតវៃ។ ការពិនិត្យឡើងវិញឯករាជ្យឆ្នាំ ២០២៦ (Android Authority ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យវាស់វែងបណ្តាញពិត) បង្ហាញលទ្ធផលមួយផ្សេង។

ល្បឿនទាញយក 5G ជាមធ្យមពិភពលោកនៅចន្លោះ ១០០–៣០០ មេកាប៊ីត/វិនាទី — ប្រហែល ៣ ដងនៃ 4G LTE ប៉ុណ្ណោះ មិនមែន ១០ ដងទេ។ ភាពយឺតយ៉ាវជាមធ្យមនៅសហរដ្ឋអាមេរិកវាស់បាន ៦៣ មិល្លីវិនាទី — ខ្ពស់ជាងគោលដៅផ្សព្វផ្សាយច្រើនដង។ មានតែប្រហែល ២១% នៃបណ្តាញ 5G ទូទាំងពិភពលោកប៉ុណ្ណោះ ដែលបានតម្លើងប្រព័ន្ធស្នូលឲ្យដល់កម្រិត Standalone (SA) ពេញលេញ — លក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់លក្ខណៈពិសេសកម្រិតខ្ពស់ជាច្រើនដែលធ្លាប់ផ្សព្វផ្សាយ។ លទ្ធផលគឺកម្មវិធីវះកាត់ពីចម្ងាយ និងទីក្រុងឆ្លាតវៃពេញលេញ នៅតែជាគម្រោងសាកល្បង មិនមែនសេវាកម្មទូទៅនៅឡើយទេ។

ចំណុចមួយសំខាន់ទៀត៖ លក្ខណៈបច្ចេកទេស 5G ក្នុងខ្លួនវាផ្ទាល់ក៏ធ្លាប់ដាក់ជួរតម្លៃខ្ពស់ដូចគ្នា — IMT-2020 (ក្របខណ្ឌ 5G របស់ ITU-R) ដាក់គោលដៅស្រាវជ្រាវល្បឿនកំពូលដល់ ២០ ហ្គីហ្គាប៊ីត/វិនាទី ប៉ុន្តែបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មជាក់ស្តែងមិនដែលទៅដល់កម្រិតនោះទេ សូម្បីតែក្នុងលក្ខខណ្ឌល្អបំផុតក៏ដោយ។ គម្លាតរវាងជួរតម្លៃស្រាវជ្រាវផ្លូវការ និងបទពិសោធន៍អ្នកប្រើប្រាស់ពិតគឺជាទម្រង់ដដែលៗ មិនមែនករណីលើកលែងទេ។

💡 មេរៀនសម្រាប់អានអត្ថបទនេះនេះមិនមែនមានន័យថា 5G «បរាជ័យ» ឡើយ — បណ្តាញនៅតែប្រសើរជាង 4G ជាក់ស្តែង។ ប៉ុន្តែគម្លាតរវាងកាលបរិច្ឆេទផ្សព្វផ្សាយ និងកាលបរិច្ឆេទដាក់ដំណើរការជាក់ស្តែងគឺជាទម្រង់ដដែលៗ — គួរតាមដានពេលអានការអះអាងអំពី 6G ខាងក្រោម។

ប៉មទូរគមនាគមន៍កោសិកា (cell site) មួយនៅទីក្រុងប្រាក ប្រទេសឆែក — ជាឧទាហរណ៍ទូទៅនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញឥតខ្សែ (2G–5G) សព្វថ្ងៃ។ **រូបនេះមិនមែនជាប៉ម 6G ជាក់លាក់ណាមួយឡើយ** ព្រោះបច្ចេកវិទ្យា 6G មិនទាន់មានលក្ខណៈបច្ចេកទេស ឬដាក់ដំណើរការពាណិជ្ជកម្មនៅឡើយទេ។រូបភាព៖ Dušan veverkolog (Unsplash) · ប្រភព៖ Unsplash · អាជ្ញាបណ្ណ៖ Unsplash License

០៤ក្របខណ្ឌ ITU-R IMT-2030 និងកាលវិភាគផ្លូវការ

ដំណើរការ ITU-R — បីដំណាក់កាល

ដំណាក់កាលចក្ខុវិស័យ (២០២២–២០២៣)៖ ការងារចាប់ផ្តើមផ្លូវការខែកុម្ភៈ ២០២២; របាយការណ៍ M.2516 ស្តីពី«និន្នាការបច្ចេកវិទ្យាអនាគត»ចេញផ្សាយធ្នូ ២០២២; ក្របខណ្ឌ M.2160 អនុម័តវិច្ឆិកា ២០២៣។
ដំណាក់កាលលក្ខណៈតម្រូវការ (២០២៤–២០២៦)៖ របាយការណ៍លទ្ធភាពបច្ចេកទេសខាងលើ ១០០ ហ្គីហឺត (M.2541) ឧសភា ២០២៤; សេចក្តីព្រាងលក្ខណៈបច្ចេកទេសអប្បបរមា (TPR) បញ្ចប់កុម្ភៈ ២០២៦; សេចក្តីព្រាងគោលការណ៍ណែនាំវាយតម្លៃបញ្ចប់មិថុនា ២០២៦; ទាំងពីរគ្រោងអនុម័តជាផ្លូវការធ្នូ ២០២៦។
ដំណាក់កាលទទួលសំណើ-វាយតម្លៃ (២០២៧–២០៣០)៖ ស្ថាប័ន ក្រុមហ៊ុន ឬសម្ព័ន្ធជាតិនានាដាក់ស្នើបច្ចេកវិទ្យាបេក្ខភាព (Radio Interface Technologies, RIT) ចន្លោះខែកុម្ភៈ ២០២៧ ដល់កុម្ភៈ ២០២៩; បន្ទាប់មកក្រុមការងារឯករាជ្យធ្វើការវាយតម្លៃ និងស្វែងរកឯកភាពរវាងឆ្នាំ ២០២៩–២០៣០; ដំណើរការទាំងមូលធ្វើតាមគំរូដូចគ្នាដែលធ្លាប់ប្រើសម្រាប់ IMT-2000 (3G), IMT-Advanced (4G) និង IMT-2020 (5G) កាលពីមុន — មិនមែនប្រតិបត្តិការថ្មីមួយសម្រាប់ 6G ជាក់លាក់ទេ។

ដំណើរការ 3GPP — Release 20 → Release 21

📘 Release 20 — ដំណាក់កាលសិក្សា

«5G-Advanced ចុងក្រោយ» + ការសិក្សា 6G ដំបូង។ Stage 1 (តម្រូវការសេវាកម្ម) កកមិថុនា ២០២៥ (TR 22.870 អនុម័ត); Stage 2 (ស្ថាបត្យកម្ម) ជិតបញ្ចប់កញ្ញា ២០២៦។ TR 38.914 (សេណារីយ៉ូវិទ្យុ 6G) ប្រហែល ៦០% ចប់ត្រឹមមីនា ២០២៦។

📗 Release 21 — លក្ខណៈបច្ចេកទេសផ្លូវការ

លក្ខណៈបច្ចេកទេស 6G ផ្លូវការដំបូងគេ។ តាមប៉ាន់ស្មានរបស់ Ericsson ដំណើរការមីនា ២០២៧ ដល់ចុងឆ្នាំ ២០២៨ ដោយផ្តល់លក្ខណៈបច្ចេកទេសដំបូង«ដើមឆ្នាំ ២០២៩»ដើម្បីចូលដល់ការទទួលសំណើររបស់ ITU-R។

ការសម្រេចផ្នែក RAN ដែល 3GPP បញ្ជាក់រួចមកទល់ខែមិថុនា ២០២៦ (Ericsson) រួមមាន៖ រលកសញ្ញា CP-OFDM សម្រាប់ downlink, CP-OFDM ឬ DFT-s-OFDM សម្រាប់ uplink, កម្រិតបញ្ជូនចន្លោះ ៣–៤០០ មេហ្គាហឺត, ម៉ូឌុលស្តង់ដារផ្អែកលើ QAM ស្មើគ្នា, និងការប្រើកូដឆានែលរបស់ 5G ភាគច្រើនឡើងវិញដោយបន្ថែមកែលម្អ។ ស្ថាបត្យកម្មបានឯកភាពលើគំរូតភ្ជាប់ចំណុចទៅចំណុច (P2P) រវាងស្ថានីយមូលដ្ឋាន និងបណ្តាញស្នូល ព្រមទាំងជម្រើសពីរសម្រាប់ការផ្តល់ស្ថានីយមូលដ្ឋាន (ឯកតារួម ឬបំបែកកណ្តាល/ចែកចាយ)។ ទាំងនេះជាការឯកភាពក្នុងដំណាក់កាលសិក្សា — មិនទាន់ជាលក្ខណៈបច្ចេកទេសផ្លូវការនៅឡើយទេ។

សមាគម O-RAN ក៏កំពុងតម្រឹមកាលវិភាគខ្លួនជាមួយ 3GPP ដែរ — ធាតុសិក្សា (study items) ចាប់ផ្តើមចន្លោះខែកុម្ភៈ-មិថុនា ២០២៦ ហើយធាតុការងារ (work items) គ្រោងចាប់ផ្តើមប្រហែលកណ្តាលឆ្នាំ ២០២៧ ស្របតាមកាលវិភាគ 3GPP ដោយអនុញ្ញាតឲ្យយឺតបន្តិចប្រហែល ៣–៦ ខែ។ នេះបង្ហាញថាសូម្បីតែស្ថាប័នដែលធ្វើការស្របគ្នា ក៏នៅមានគម្លាតពេលវេលារវាងគ្នាដែរ — មិនមែនគ្រប់ភាគីធ្វើការស្របគ្នាដាច់ខាតទេ។

⚠️ ការយល់ច្រឡំ៖ វិសាលគមមិនមែនរឿងស្តង់ដារកំណត់តែឯងសូម្បីស្តង់ដារបច្ចេកទេសរួចរាល់ក៏ដោយ វិសាលគមវិទ្យុជាក់ស្តែងណាដែលនឹងត្រូវបានបែងចែកជាសកលសម្រាប់ 6G — រួមទាំងជួរកណ្តាលខ្ពស់ (ឧ. ៧–៨ ហ្គីហឺត) ដែលកំពុងពិភាក្សា — ត្រូវចរចាដោយរដ្ឋាភិបាលនានានៅសន្និសីទវិទ្យុទំនាក់ទំនងពិភពលោក WRC-27 (ឆ្នាំ ២០២៧)។ លទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំនេះជាកត្តាកំណត់ដាច់ដោយឡែកពីកាលវិភាគស្តង់ដារបច្ចេកទេស ហើយអាចពន្យារពេលការដាក់ដំណើរការជាក់ស្តែងបាន។

០៥បច្ចេកវិទ្យាស្នូលទាំង៣ដែល 6G ស្នើ

ក្រៅពីលេខ 6G ខ្លួនវាផ្ទាល់ បច្ចេកវិទ្យាស្នូលបី ត្រូវបានស្រាវជ្រាវយ៉ាងសកម្មបំផុត ដោយនីមួយៗស្ថិតក្នុងកម្រិតភស្តុតាងខុសគ្នា — ចាំបាច់ត្រូវញែកឲ្យច្បាស់។

១. វិសាលគមក្រោមតេរ៉ាហឺត (sub-THz)

របាយការណ៍ ITU-R M.2541 (ឧសភា ២០២៤) សិក្សាលទ្ធភាពបច្ចេកទេសនៃការប្រើកម្រិតវិសាលគមលើសពី ១០០ ហ្គីហឺត — ជួរបញ្ជូនធំៗ ប៉ុន្តែចម្ងាយសញ្ញាខ្លីខ្លាំង។ ការវិភាគថ្មីៗ (The Mobile Network, មេសា ២០២៦; ការសម្រេចរបស់ Ericsson) បង្ហាញថាទិសដៅជាក់ស្តែងសម្រាប់ការដាក់ដំណើរការដំបូងគឺ«ការវិវត្តន៍ មិនមែនបដិវត្តន៍»ដោយផ្តោតលើកម្រិតវិសាលគមកណ្តាលខ្ពស់ (ឧ. ៧–៨ ហ្គីហឺត ដែលអ្នកឧស្សាហកម្មខ្លះហៅថាជួរ FR3) ជាមុន មិនមែនប្តូរទាំងស្រុងទៅ sub-THz ដូចការស្រមើស្រមៃដំបូងឡើយ — ហើយលទ្ធផលចុងក្រោយពឹងផ្អែកលើលទ្ធផល WRC-27។ របាយការណ៍ Keysight (ធ្នូ ២០២៥) កត់សម្គាល់ថា ការគ្របដណ្តប់ជួរនេះដោយមិនចាំបាច់សង់ស្ថានីយថ្មីច្រើន ទាមទារឲ្យប្រើឆានែលអង់តែនធំ និងបច្ចេកទេស beamforming កម្រិតខ្ពស់ ខណៈរក្សាប្រសិទ្ធភាពថាមពល — ជាបញ្ហាវិស្វកម្មដែលនៅមិនទាន់ដោះស្រាយពេញលេញនៅឡើយទេ។

២. ការចាប់សញ្ញារួមបញ្ចូល (ISAC)

ISAC (integrated sensing and communication) ជាគំនិតប្រើប្រព័ន្ធសញ្ញាបណ្តាញឥតខ្សែដដែល ទាំងផ្ញើទិន្នន័យ ទាំងចាប់សញ្ញារ៉ាដា — លទ្ធភាពដឹងទីតាំង ចលនា និងវត្ថុជុំវិញ ដោយមិនចាំបាច់ដាក់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាដាច់ដោយឡែក។ ការប្រើប្រាស់ដែលគេពិភាក្សាច្រើនក្នុងអត្ថបទស្រាវជ្រាវ រួមមានការតាមដានចរាចរណ៍ ការចាប់ចលនាដៃសម្រាប់ interface ថ្មី និងការចាប់សញ្ញាដ្រូនតូចៗ។ នេះជាសេណារីយ៉ូថ្មីមួយក្នុងចំណោម ៦ របស់ក្របខណ្ឌ M.2160 ហើយត្រូវបានពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដោយក្រុមហ៊ុន និងសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើន ប៉ុន្តែនៅមិនទាន់មានលក្ខណៈបច្ចេកទេសស្តង់ដារកំណត់ច្បាស់លាស់ (ស្ថិតក្នុងការសិក្សា 3GPP Release 20)។ សេណារីយ៉ូ«ការតភ្ជាប់គ្រប់ទីកន្លែង»ដែលរួមទាំងការភ្ជាប់ផ្កាយរណប (non-terrestrial network) ក៏ជាផ្នែកមួយនៃចក្ខុវិស័យនេះដែរ។

ចានផ្កាយរណបទំហំធំមួយកណ្តាលវាល — ចានផ្កាយរណប/វិទ្យុទូរទស្សន៍ទំហំធំមួយកណ្តាលវាល — **រូបភាពជានិមិត្តរូបប៉ុណ្ណោះ** សម្រាប់ការភ្ជាប់ផ្កាយរណប (non-terrestrial network) ដែលជាផ្នែកមួយនៃចក្ខុវិស័យ 6G មិនមែនស្ថានីយភាគដីជាក់លាក់ណាមួយពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោង 6G ណាមួយឡើយ។រូបភាព៖ Grisha Tadevosyan (Unsplash) · ប្រភព៖ Unsplash · អាជ្ញាបណ្ណ៖ Unsplash License

៣. បណ្តាញ AI ពីកំណើត (AI-native)

ខុសពី 5G ដែលបន្ថែម AI ជាឧបករណ៍គ្រប់គ្រងក្រោយពេលរចនាស្ថាបត្យកម្មរួច 6G ស្នើឲ្យដាក់បញ្ចូល AI/machine learning ចូលក្នុងស្នូលស្ថាបត្យកម្មតាំងពីដើម — សេណារីយ៉ូ AIAC។ 3GPP កំពុងសិក្សាផ្នែកនេះជាផ្នែកមួយនៃ Release 20។ របាយការណ៍របស់ Keysight (ធ្នូ ២០២៥) កត់សម្គាល់ថា ការដាក់ AI ចូលក្នុងស្រទាប់រូបវិទ្យា (physical layer) «បង្កភាពស្មុគស្មាញ» ហើយឧស្សាហកម្មនៅតែត្រូវវាយតម្លៃថាតើគំរូ AI ផ្តល់ការកែលម្អគ្រប់គ្រាន់ដែរឬទេ ធៀបនឹងតម្រូវការទិន្នន័យបណ្តុះបណ្តាល ភាពយឺតយ៉ាវ និងចំណាយផ្នែករឹងបន្ថែម — ការសាកល្បងដំបូងៗរំពឹងទុកត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ប៉ុណ្ណោះ។ សមាមាត្រពិតនៃការ«ពីកំណើត»ធៀបនឹង AI ជាស្រទាប់បន្ថែម នៅតែជាប្រធានបទស្រាវជ្រាវបើកចំហ។

ធ្នើម៉ាស៊ីនមេនៅមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យមួយ — ធ្នើម៉ាស៊ីនមេនៅ**មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ**មួយ — ជាឧទាហរណ៍នៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលនៅពីក្រោយគំនិត«បណ្តាញដឹកនាំដោយ AI ពីកំណើត»ដែល 6G ស្នើឲ្យដាក់បញ្ចូល មិនមែនជាមណ្ឌលទិន្នន័យរបស់ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។រូបភាព៖ panumas nikhomkhai (Pexels) · ប្រភព៖ Pexels · អាជ្ញាបណ្ណ៖ Pexels License

០៦គោលដៅស្រាវជ្រាវជាលេខ — មិនមែនកិច្ចសន្យាចុងក្រោយ

អនុសាសន៍ ITU-R M.2160 ខ្លួនឯងសរសេរច្បាស់ថា ជួរតម្លៃលទ្ធភាពក្នុងតារាងគឺជា«គោលដៅប៉ាន់ស្មានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងការស៊ើបអង្កេត» — មិនមែនកិច្ចសន្យាចុងក្រោយទេ។ លក្ខណៈតម្រូវការពិតប្រាកដកំពុងចេញពីរបាយការណ៍ TPR (គ្រោងអនុម័តធ្នូ ២០២៦) ហើយសមត្ថភាពដែលបានផ្តល់ជូនជាក់ស្តែងនឹងវាស់បានតែក្រោយពេលដាក់ដំណើរការពាណិជ្ជកម្មប៉ុណ្ណោះ — ដូចមេរៀន 5G ខាងលើ។

៥០–២០០ Gbit/sអត្រាទិន្នន័យកំពូល (ឧទាហរណ៍សិក្សា)

០.១–១ msភាពយឺតយ៉ាវលើអាកាស

១០⁶–១០⁸/km²ដង់ស៊ីតេការតភ្ជាប់

៥០០–១០០០ km/hចលនាគាំទ្រអតិបរមា

១–១០ cmភាពត្រឹមត្រូវទីតាំង

១.៥–៣×ប្រសិទ្ធភាពវិសាលគម ធៀប IMT-2020

តម្លៃទាំងនេះនឹងបន្តផ្លាស់ប្តូរ ព្រោះជំហាននេះជា«តម្រូវការអប្បបរមា» (minimum requirements) ដែលបច្ចេកវិទ្យាបេក្ខភាពនីមួយៗត្រូវសម្រេចឲ្យបានយ៉ាងតិចដើម្បីត្រូវទទួលស្គាល់ថាជា IMT-2030 — ស្រដៀងនឹង«ការប្រឡងចូល»មុនពេលទទួលការវាយតម្លៃលម្អិត។ លទ្ធផលចុងក្រោយបន្ទាប់ពីវាយតម្លៃ (២០២៩–២០៣០) អាចខ្ពស់ជាង ឬទាបជាងជួរឧទាហរណ៍ទាំងនេះ អាស្រ័យលើបច្ចេកវិទ្យាដែលនាំមកជូនជាក់ស្តែង។

០៧កាលវិភាគសំខាន់ៗ

១

២០១៩ — ចិនបង្កើតក្រុមផ្សព្វផ្សាយជាតិ — «ក្រុមផ្សព្វផ្សាយ IMT-2030 (6G)» បង្កើតជាផ្លូវការ ដើម្បីសម្របសម្រួលការស្រាវជ្រាវជាតិ។

២

កុម្ភៈ ២០២២ — ITU-R ចាប់ផ្តើមការងារ — ក្រុមការងារ WP5D ចាប់ផ្តើមការងារផ្លូវការលើ IMT-2030។

៣

វិច្ឆិកា ២០២៣ — ក្របខណ្ឌអនុម័ត — មហាសន្និបាតវិទ្យុទំនាក់ទំនងអនុម័តក្របខណ្ឌ IMT-2030 ជាផ្លូវការ (M.2160)។

៤

ឧសភា ២០២៤ — របាយការណ៍លទ្ធភាព sub-THz — M.2541 សិក្សាលទ្ធភាពបច្ចេកទេសខាងលើ ១០០ ហ្គីហឺត។

៥

មិថុនា ២០២៥ — 3GPP Release 20 Stage 1 កក — TR 22.870 (តម្រូវការសេវាកម្ម 6G) អនុម័ត។

៦

កុម្ភៈ ២០២៦ — សេចក្តីព្រាង TPR បញ្ចប់ — លក្ខណៈបច្ចេកទេសអប្បបរមា ២០ ចំណុច (៧ ថ្មីសម្រាប់ 6G) — សម្រាប់សមាជិក ITU-R ប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់អនុម័ត។

៧

មិថុនា ២០២៦ — សេចក្តីព្រាងគោលការណ៍វាយតម្លៃបញ្ចប់ — Release 20 Stage 2 (ស្ថាបត្យកម្ម) ជិតបញ្ចប់ស្របគ្នា។

៨

ធ្នូ ២០២៦ — គ្រោងអនុម័តជាផ្លូវការ — TPR និងគោលការណ៍ណែនាំវាយតម្លៃទាំងពីរគ្រោងអនុម័តដោយ Study Group 5។

៩

កុម្ភៈ ២០២៧–កុម្ភៈ ២០២៩ — ទទួលសំណើបេក្ខភាព — ក្រុមហ៊ុន/ស្ថាប័នដាក់សំណើបច្ចេកវិទ្យា; WRC-27 (២០២៧) សម្រេចលើវិសាលគមបន្ថែមស្របគ្នា។

១០

២០២៨ — អូឡាំពិក Los Angeles — អគ្គនាយកដ្ឋានទូរគមនាគមន៍ និងព័ត៌មានជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (NTIA) គ្រោងបង្ហាញបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ (ដូចជា XR) ក្នុងឱកាសនេះ — តែនេះជាការបង្ហាញគំរូ មិនមែនការដាក់ដំណើរការ 6G ពាណិជ្ជកម្មពេញលេញឡើយ។

១១

២០២៩–២០៣០ — វាយតម្លៃ, ឯកភាព, ដាក់ដំណើរការដំបូង — លក្ខណៈបច្ចេកទេស IMT-2030 ចុងក្រោយ + សេវាកម្មពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេ (ការប៉ាន់ស្មានឧស្សាហកម្ម)។

០៨អ្នកលេងសំខាន់ៗ — ប្រទេស ក្រុមហ៊ុន និងស្ថាប័នស្តង់ដារ

តួលេខថវិកាជាតិខាងក្រោមមកពីរបាយការណ៍ឧស្សាហកម្មផ្សេងៗគ្នា វិធីសាស្ត្រគណនាមិនដូចគ្នា ហើយអាចប្រែប្រួលទៅតាមថាតើគិតរួមការវិនិយោគឯកជន ឬមូលនិធិសាកលវិទ្យាល័យដែរឬទេ — បង្ហាញនៅទីនេះជាទិដ្ឋភាពទូទៅតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនតួលេខផ្លូវការដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ម្តងមួយៗបានទេ។ អត្ថបទនេះមិនតស៊ូមតិគាំទ្រ ឬប្រឆាំងក្រុមហ៊ុន ឬប្រទេសណាមួយឡើយ។

🇨🇳 ចិន

«ក្រុមផ្សព្វផ្សាយ IMT-2030 (6G)» ជាតិ បង្កើតឆ្នាំ ២០១៩; ការវិនិយោគរដ្ឋាភិបាលដែលរាយការណ៍ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឧស្សាហកម្មលើសពី ៥ ពាន់លានដុល្លាររហូតដល់ ២០៣០; ក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវធំមាន Huawei, ZTE។

🇺🇸 សហរដ្ឋអាមេរិក

សម្របសម្រួលដោយ Next G Alliance (ATIS); មូលនិធិសហព័ន្ធ NSF/DARPA/CHIPS Act រាយការណ៍ថាប្រមាណ ៣ ពាន់លានដុល្លារ; ក្រុមហ៊ុនធំមាន Qualcomm, Nvidia, Intel។

🇪🇺 អឺរ៉ុប

កម្មវិធីស្រាវជ្រាវ Hexa-X/Hexa-X-II ក្រោម Horizon Europe; ថវិកា EU រាយការណ៍ថាប្រមាណ ៩០០ លានអឺរ៉ូ; Ericsson និង Nokia ជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ RAN ធំពីរនៃបីធំបំផុតលើពិភពលោក។

🇰🇷 កូរ៉េខាងត្បូង

កម្មវិធីស្រាវជ្រាវជាតិ 6G រាយការណ៍ថាមានថវិកាប្រមាណ ២.២ ពាន់លានដុល្លារ; Samsung កំណត់គោលដៅសាកល្បងឆ្នាំ ២០២៨ និងសេវាកម្មពាណិជ្ជកម្មឆ្នាំ ២០៣០។

🇯🇵 ជប៉ុន

យុទ្ធសាស្ត្រជាតិ «Beyond 5G Promotion Strategy» រាយការណ៍ថាមានថវិកាប្រមាណ ៣ ពាន់លានដុល្លារ; គម្រោង IOWN របស់ NTT ផ្តោតលើបច្ចេកវិទ្យា optical/THz។

🤝 3GPP — ស្ថាប័នឯកភាព

ទោះការស្រាវជ្រាវផ្តើមជាតិ លក្ខណៈបច្ចេកទេស 6G ចុងក្រោយត្រូវចរចាជាស្តង់ដារសកលតែមួយក្នុង 3GPP ជាមួយអ្នកតំណាងពីតំបន់ និងក្រុមហ៊ុនទាំងអស់ខាងលើរួមគ្នា — ដូចករណី 5G កន្លងមក។

ការប្រកួតប្រជែងជាតិទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបកស្រាយឲ្យតឹងតែងជាង«ការនាំមុខបច្ចេកទេស» — ដូចនឹងអត្ថបទបន្ទាប់ស្តីពីការអះអាងលើចំនួនប៉ាតង់ 6G នឹងបង្ហាញ។ ក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍ធំៗពិភពលោក (Ericsson, Nokia, Huawei, ZTE, Samsung) សុទ្ធតែចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំ 3GPP និង ITU-R ដូចគ្នា ដោយមិនគិតពីប្រទេសកំណើត — ដូច្នេះ«អ្នកឈ្នះការប្រណាំង» ជាសំណួរស្មុគស្មាញជាងការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ជាតិសាមញ្ញមួយ។

០៩កែតម្រូវការយល់ច្រឡំ

ដូចប្រធានបទបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗផ្សេងទៀត 6G ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយការអះអាងលឿនជាងភស្តុតាង។ ខាងក្រោមជាការអះអាងទូទៅបំផុតប្រាំ ជាមួយអ្វីដែលឯកសារបឋមពិតជាបញ្ជាក់។

⚠️ ការយល់ច្រឡំ៖ «6G ជិតមកដល់ហើយ»ការអះអាងនេះលេចធ្លោក្នុងការផ្សព្វផ្សាយតាំងពី ២០២៣–២០២៤។ ការពិត៖ គិតត្រឹមខែសីហា ២០២៦ 3GPP នៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលសិក្សា (Release 20) ហើយលក្ខណៈបច្ចេកទេសអប្បបរមារបស់ ITU-R ខ្លួនឯងក៏មិនទាន់អនុម័តជាផ្លូវការដែរ (គ្រោងធ្នូ ២០២៦)។ រយៈពេលទទួលសំណើបច្ចេកវិទ្យាបេក្ខភាពទើបនឹងបើកចាប់ពីខែកុម្ភៈ ២០២៧។ លក្ខណៈបច្ចេកទេសពេញលេញ និងសេវាកម្មពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេ រំពឹងទុកប្រហែលឆ្នាំ ២០២៩–២០៣០ — យ៉ាងតិច ៤ ឆ្នាំទៀតគិតពីថ្ងៃនេះ តាមកាលវិភាគផ្លូវការផ្ទាល់របស់ស្ថាប័នស្តង់ដារខ្លួនឯង មិនមែនតាមច្បាប់ចម្លងផ្សព្វផ្សាយទេ។

⚠️ ការយល់ច្រឡំ៖ «6G នឹងលឿនដល់ ១ តេរ៉ាប៊ីត/វិនាទី»សូម្បីជួរតម្លៃឧទាហរណ៍ស្រាវជ្រាវផ្លូវការរបស់ ITU-R ខ្លួនឯង (M.2160) សម្រាប់អត្រាទិន្នន័យកំពូល ក៏មានតែ ៥០–២០០ ហ្គីហ្គាប៊ីត/វិនាទីប៉ុណ្ណោះ — ហើយឯកសារនោះខ្លួនឯងក៏ចែងច្បាស់ថាតួលេខទាំងនេះជា«ឧទាហរណ៍ដែលអាចអនុវត្តបានចំពោះសេណារីយ៉ូជាក់លាក់»សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ មិនមែនតម្រូវការចាំបាច់ចុងក្រោយទេ។ តួលេខ «១ តេរ៉ាប៊ីត/វិនាទី» ដែលចែកចាយច្រើននៅក្នុងព័ត៌មានលឿសពីជួរនេះទាំងស្រុង ហើយគ្មានឯកសារ ITU-R ណាមួយអាចតាមដានប្រភពបានទេ។

⚠️ ការយល់ច្រឡំ៖ «ប្រទេស/ក្រុមហ៊ុនណាមួយកាន់ប៉ាតង់ 6G ភាគច្រើនរួចហើយ ដូច្នេះឈ្នះការប្រណាំង»ដោយសារ 6G មិនទាន់មានលក្ខណៈបច្ចេកទេសស្តង់ដារ ក៏មិនទាន់មានប៉ាតង់ចាំបាច់ចំពោះស្តង់ដារ (standard-essential patent, SEP) ដែរ — SEP អាចប្រកាសបានតែក្រោយពេលមានស្តង់ដារឲ្យប្រកាសថាចាំបាច់ចំពោះប៉ុណ្ណោះ។ អ្វីដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយហៅថា«ចំនួនប៉ាតង់ 6G» គឺជាការរាប់ពាក្យសុំប៉ាតង់ស្រាវជ្រាវទាមទារ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រពាក្យគន្លឹះ/ចំណាត់ថ្នាក់ដែលខុសគ្នារវាងក្រុមហ៊ុនតាមដានផ្សេងៗ (ដូចជា LexisNexis, Patsnap) ហើយមិនត្រូវបានស្ថាប័នស្តង់ដារណាមួយត្រួតពិនិត្យផ្លូវការទេ។ ជាឧទាហរណ៍ អត្ថបទមតិវិភាគមួយ (Fierce Network) ដកស្រង់តួលេខមួយថាចិនកាន់កាប់ប្រហែល ៣៥% នៃពាក្យសុំប៉ាតង់ 6G ដែលដាក់ជាសកលទាំងអស់ — ប៉ុន្តែអត្ថបទនោះខ្លួនឯងក៏មិនបានពិភាក្សាថាតើការរាប់ដំណាក់កាលដំបូងបែបនេះមានន័យអ្វីខ្លះ ខណៈស្តង់ដារ 3GPP ខ្លួនឯងមិនទាន់បញ្ចប់រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៨។ ការនាំមុខក្នុងចំនួនពាក្យសុំដំបូង មិនស្មើនឹងភាពនាំមុខបច្ចេកទេសចុងក្រោយ ក្នុងលក្ខណៈបច្ចេកទេសដែលនៅឆ្ងាយច្រើនឆ្នាំពីការបញ្ចប់ឡើយ។

⚠️ ការយល់ច្រឡំ៖ «6G មានន័យថាបណ្តាញទាំងអស់ប្តូរទៅតេរ៉ាហឺតទាំងស្រុង»Sub-THz នៅតែជាទិសដៅស្រាវជ្រាវក្រោមការសិក្សាលទ្ធភាពសកម្ម (M.2541) មិនទាន់ជាការសម្រេចចុងក្រោយទេ។ ការវិភាគរបស់ក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍ និងអ្នកវិភាគឧស្សាហកម្មដល់ពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៦ (ការសម្រេច RAN របស់ Ericsson, ការវាយតម្លៃរបស់ The Mobile Network) ទាំងអស់សំដៅទៅទិសដៅជាក់ស្តែងជាង៖ ការដាក់ដំណើរការដំបូងផ្អែកលើវិសាលគមកណ្តាលខ្ពស់ និងវិសាលគមក្រោម ៧ ហ្គីហឺតដែលប្រើរួចហើយសម្រាប់ 5G ជាចម្បង។

⚠️ ការយល់ច្រឡំ៖ «ការសាកល្បង 6G ដំបូងគេនៅប្រទេសណាមួយ មានន័យថាបណ្តាញនោះស្តង់ដារហើយ»រដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗធ្លាប់ប្រកាសការសាកល្បងមន្ទីរពិសោធន៍ ឬវាល (ឧ. ការតភ្ជាប់ sub-THz គំរូ ឬការសាកល្បង AI-RAN) ដោយពិពណ៌នាថា«6G ដំបូងគេលើពិភពលោក»។ ទាំងនេះជាការសាកល្បងសមាសភាគបច្ចេកវិទ្យាបេក្ខភាពនីមួយៗក្នុងលក្ខខណ្ឌកំណត់ ពុំមែនបណ្តាញពេញលេញអនុលោមតាមស្តង់ដារ IMT-2030 ចប់សព្វគ្រប់ទេ — ព្រោះស្តង់ដារនោះមិនទាន់មានឲ្យអនុលោមតាមនៅឡើយ។

១០ហានិភ័យ និងឧបសគ្គមុននឹងដល់ការដាក់ដំណើរការ

ភាពអាស្រ័យលើវិសាលគម៖ ផែនការវិសាលគមកណ្តាលខ្ពស់ និង sub-THz ទាំងមូលពឹងផ្អែកលើអ្វីដែល WRC-27 ពិតជាបែងចែក។ ប្រសិនបើការចរចាយូរជាងគេរំពឹង ឬបែងចែកតិចជាងគេចង់បាន កាលវិភាគ និងគោលដៅបច្ចេកទេសទាំងអស់ត្រូវពិនិត្យឡើងវិញ — ដូចធ្លាប់កើតឡើងនៅ WRC មុនៗ។
ថាមពល៖ ការដំណើរការ AI ពីកំណើតនៅគែមបណ្តាញបង្កបញ្ហាថាមពល/កំដៅ ដែលអាចប៉ះទង្គិចនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តនិរន្តរភាពរបស់ប្រតិបត្តិករបណ្តាញ — ចំណុចនេះត្រូវបានលើកឡើងជាបញ្ហារស់ដោយអ្នកវិភាគឧស្សាហកម្ម (Keysight) មិនទាន់មានដំណោះស្រាយច្បាស់លាស់ទេ។ ភាគជាច្រើននៃការសិក្សាបច្ចុប្បន្នផ្តោតលើ«ឧបករណ៍ send-receive ប្រសិទ្ធភាពថាមពលខ្ពស់»ថាជាមធ្យោបាយកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ ប៉ុន្តែនៅតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ មិនទាន់ជាដំណោះស្រាយសម្រេចរួចទេ។
ចំណាយ/វដ្តតម្លើងឧបករណ៍៖ ប្រតិបត្តិករជាច្រើនទើបបញ្ចប់ការវិនិយោគធ្ងន់ធ្ងរលើ 5G-Advanced។ វដ្តតម្លើងផ្នែករឹងម្តងទៀតសម្រាប់ 6G គឺជាហានិភ័យពាណិជ្ជកម្មពិត ជាពិសេសនៅពេលដែលអត្ថប្រយោជន៍ដែល 5G ខ្លួនឯងផ្តល់ជូនជាក់ស្តែងនៅតែតិចជាងការសន្យា។
ការបំបែកស្តង់ដារ/ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ៖ វិធានការត្រួតពិនិត្យការនាំចេញ និងការដកចេញអ្នកលក់ដែលកំណត់ទីផ្សារឧបករណ៍វិទ្យុ 5G រំពឹងទុកដោយអ្នកវិភាគជាច្រើនថានឹងកើតឡើងម្តងទៀតចំពោះខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ឧបករណ៍ និងសមាសភាគសម្រាប់ 6G ព្រោះជាក្រុមហ៊ុន និងប្រទេសដូចគ្នាពាក់ព័ន្ធ — គេចង្អុលថាជាហានិភ័យបើកចំហ មិនមែនលទ្ធផលដែលបានកំណត់រួចហើយទេ ហើយអត្ថបទនេះមិនតស៊ូមតិគាំទ្រ ឬប្រឆាំងវិធានការណាមួយឡើយ។
ការផ្ទៀងផ្ទាត់ឯករាជ្យ៖ ដូចករណី 5G ដែលការវាស់វែងឯករាជ្យ (Ookla, Opensignal) បង្ហាញលទ្ធផលខុសពីតួលេខផ្សព្វផ្សាយច្រើន ការអះអាងអំពីសមត្ថភាព 6G ដំបូងៗនឹងមកពីក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍ ឬប្រតិបត្តិករខ្លួនឯងជាចម្បង មុនពេលមានឧបករណ៍ពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់អង្គភាពឯករាជ្យធ្វើតេស្តផ្ទាល់។ អ្នកអានគួររង់ចាំការវាស់វែងឯករាជ្យ មិនមែនជឿតួលេខផ្សព្វផ្សាយភ្លាមៗទេ។

១១សំណួរញឹកញាប់

តើ 6G ខុសពី 5G-Advanced យ៉ាងណា?

5G-Advanced ជាការធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងបន្តបន្ទាប់លើស្តង់ដារ 5G ដែលមានស្រាប់ (3GPP Release ១៨–២០)។ 6G/IMT-2030 ជាស្តង់ដារថ្មីទាំងស្រុងក្រោមក្របខណ្ឌ ITU-R ដាច់ដោយឡែក ដែលត្រូវឆ្លងកាត់ដំណើរការស្នើ វាយតម្លៃ និងអនុម័តទាំងមូលម្តងទៀត។

តើអ្នកប្រើប្រាស់ធម្មតានឹងឃើញសេវាកម្ម 6G ពាណិជ្ជកម្មនៅពេលណា?

តាមកាលវិភាគផ្លូវការបច្ចុប្បន្ន លក្ខណៈបច្ចេកទេស IMT-2030 ចុងក្រោយរំពឹងបញ្ចប់ប្រហែលឆ្នាំ ២០២៩–២០៣០ ហើយសេវាកម្មពាណិជ្ជកម្មដំបូងគេ (តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ក្រុមហ៊ុនផលិតឧបករណ៍បណ្តាញធំៗ) រំពឹងទុកប្រហែលឆ្នាំ ២០៣០។ ការប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយពិតប្រាកដតែងតែយឺតជាងកាលបរិច្ឆេទស្តង់ដារ ដូចករណី 5G។

តើ WRC-27 សំខាន់ចំពោះ 6G យ៉ាងណា?

WRC-27 (World Radiocommunication Conference ២០២៧) ជាកិច្ចប្រជុំដែលរដ្ឋាភិបាលនានាចរចាផ្លូវការលើថាតើវិសាលគមវិទ្យុជួរណាខ្លះនឹងត្រូវបានបែងចែកជាសកលសម្រាប់ IMT/6G។ លទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំនេះជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ថាតើក្រុមហ៊ុនអាចដាក់ដំណើរការបច្ចេកវិទ្យាកណ្តាលខ្ពស់ ឬ sub-THz នៅកន្លែងណា និងពេលណា — ហើយប្រទេសនីមួយៗអាចទទួលបានវិសាលគមខុសៗគ្នា អាស្រ័យលើតំបន់វិទ្យុនីមួយៗរបស់ ITU ។

តើមានទូរស័ព្ទ ឬឧបករណ៍ «6G» លក់រួចហើយឬនៅ?

គ្មានទេ។ ដោយសារ 6G មិនទាន់មានលក្ខណៈបច្ចេកទេសពេញលេញ ក៏មិនទាន់មានឧបករណ៍ណាដែលអាចអះអាងថាអនុលោមតាមស្តង់ដារ 6G ជាផ្លូវការបានទេ។ ផលិតផលណាមួយដែលដាក់ស្លាក «6G» សព្វថ្ងៃ គឺជាការផ្សព្វផ្សាយ ឬបច្ចេកវិទ្យាបុរេស្រាវជ្រាវ (prototype) ប៉ុណ្ណោះ។

ហេតុអ្វីកាលវិភាគស្តង់ដារយឺតជាងការស្រមើស្រមៃពាណិជ្ជកម្មជានិច្ច?

ដំណើរការស្តង់ដារអន្តរជាតិទាមទារឯកភាពពីរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនរាប់រយពីទូទាំងពិភពលោក ក្នុងស្ថាប័នពីរផ្សេងគ្នា (ITU-R សម្រាប់ក្របខណ្ឌ/វិសាលគម និង 3GPP សម្រាប់លក្ខណៈបច្ចេកទេស) ដែលនីមួយៗមានវដ្តអនុម័តផ្ទាល់ខ្លួន។ ការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ដំណើរការឯកភាពនោះទេ ដូច្នេះជានិច្ចកាលឈានមុខកាលវិភាគស្តង់ដារជាច្រើនឆ្នាំ។

តើ 5G នឹងបាត់ទៅពេល 6G មកដល់ដែរឬទេ?

អត់ទេ។ ដូចករណី 3G/4G/5G កន្លងមក បណ្តាញជំនាន់ចាស់ជាធម្មតានៅតែបន្តដំណើរការស្របគ្នារាប់ឆ្នាំបន្ទាប់ពីជំនាន់ថ្មីចាប់ផ្តើមដាក់ដំណើរការ ព្រោះការជំនួសហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពេញលេញត្រូវការពេលវេលា និងថវិកា។

តើ ISAC (ការចាប់សញ្ញារួមបញ្ចូល) បង្កហានិភ័យឯកជនភាពទេ?

ស្ថាប័នស្តង់ដារនៅមិនទាន់ចេញផ្សាយគោលការណ៍ឯកជនភាពជាក់លាក់សម្រាប់ ISAC នៅឡើយទេ ព្រោះលក្ខណៈបច្ចេកទេសខ្លួនវាផ្ទាល់មិនទាន់ចប់។ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះលើកឡើងសំណួរនេះជាបញ្ហាបើកចំហដែលត្រូវដោះស្រាយមុនពេលដាក់ដំណើរការទូលំទូលាយ — មិនទាន់មានចម្លើយស្តង់ដារនៅឡើយទេ។

១២ប្រភព (Sources)

IMT towards 2030 and beyond — ផែនទីផ្លូវការ ITU-R WP5D — ITU-R
IMT-2030: Technical requirements for the 6G future — ITU Hub (១៧ មីនា ២០២៦)
Release 20 — ការចែងផ្លូវការ — 3GPP
6G standardization: key milestones and RAN decisions — Ericsson (មិថុនា ២០២៦, ក្រុមហ៊ុន)
ITU-R: IMT-2030 (6G) Backgrounder and Envisioned Capabilities — IEEE ComSoc TechBlog (កក្កដា ២០២៤)
6G reality check and update — The Mobile Network (មេសា ២០២៦)
Years later, has 5G really delivered on its biggest promises? — Android Authority
6G Research Outlook: AI-Native Networks, Spectrum Challenges, Sensing — Keysight (ធ្នូ ២០២៥)
Deep Dive into ITU-R IMT-2030 Requirements and Evaluation Guidelines — Samsung Research (ក្រុមហ៊ុន)
ITU-R WP5D Completed the Recommendation Framework for IMT-2030 — Huawei (ក្រុមហ៊ុន)
Op-Ed: America has already lost the 6G race — Fierce Network (មតិវិភាគ)
The Global 6G Race — ថវិកាជាតិតាមតំបន់ (សរុប) — 6G-AI.com — តួលេខអាចប្រែប្រួលតាមប្រភព

ប្រភពខាងក្រោមរួមមានឯកសារបឋមរបស់ស្ថាប័នស្តង់ដារ (ITU-R, 3GPP), ការចុះផ្សាយពាណិជ្ជកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុន (កំណត់ច្បាស់ថាជាក្រុមហ៊ុន) និងអត្ថបទវិភាគ/មតិវិភាគពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបច្ចេកទេស (កំណត់ច្បាស់ថាជាមតិវិភាគ)។

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។

បដិសេធ (Disclaimer)៖ អត្ថបទនេះជាឯកសារអប់រំរបស់ Eksastra មិនមែនជាការណែនាំវិនិយោគ វិស្វកម្ម ឬគោលនយោបាយទេ ហើយមិនតំណាងឲ្យជំហររបស់រដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នស្តង់ដារ ឬក្រុមហ៊ុនណាមួយឡើយ។ លេខ និងកាលបរិច្ឆេទដែលដាក់ស្លាកថា«សេចក្តីព្រាង» «គោលដៅស្រាវជ្រាវ» ឬ«ការប៉ាន់ស្មាន» មិនមែនជាការសន្យា ឬការធានាចុងក្រោយឡើយ ហើយអាចផ្លាស់ប្តូរបានព្រោះដំណើរការស្តង់ដារអន្តរជាតិនៅមិនទាន់បញ្ចប់។ ព័ត៌មានក្រុមហ៊ុន (Ericsson, Samsung, Huawei ។ល។) ត្រូវបានកំណត់ច្បាស់ជានិច្ចថាជាការចុះផ្សាយផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ក្រុមហ៊ុននោះ មិនមែនការវាយតម្លៃឯករាជ្យទេ។ សូមពិនិត្យប្រភពដើមសម្រាប់ព័ត៌មានថ្មីបំផុត។

Facebook Telegram

📚 បច្ចេកវិទ្យា និង AI · គួរដឹង Eksastra

អត្ថបទចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅជាភាសាខ្មែរ ផ្អែកលើប្រភពដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។

បច្ចេកវិទ្យា និង AI ទាំងអស់ →ខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រ គន្លងអវកាស ការវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ AI ឧស្សាហកម្មផលិតបន្ទះឈីប

គួរដឹង · 6G បណ្តាញឥតខ្សែជំនាន់ក្រោយ៖ ITU-R IMT-2030 អ្វីខ្លះជាការពិត អ្វីខ្លះជាការផ្សព្វផ្សាយ