០១ហេតុអ្វីអាកទិកក្លាយជាតំបន់ត្រូវប្រកួតប្រជែង

អាកទិកគឺជាតំបន់សមុទ្រព័ទ្ធជុំវិញអ័ក្សខាងជើងរបស់ផែនដី ព័ទ្ធជុំវិញដោយរដ្ឋចំនួន ៨៖ កាណាដា ដាណឺម៉ាក (តាមរយៈ Greenland) ហ្វាំងឡង់ អ៊ីស្លង់ ន័រវេស រុស្ស៊ី ស៊ុយអែត និងសហរដ្ឋអាមេរិក — សមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍ទាំង៨របស់ក្រុមប្រឹក្សាអាកទិក (Arctic Council)។ សព្វថ្ងៃមានប្រជាជនច្រើនជាង ៤ លាននាក់ រស់នៅភាគខាងជើងនៃរដ្ឋទាំងនេះ ក្នុងនោះប្រហែល ៥០ម៉ឺននាក់ ជាជនជាតិដើមភាគតិច។

អាកទិកកំពុងឡើងកំដៅ ជិត ៤ ដង លឿនជាងអត្រាមធ្យមភាគពិភពលោក ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៩ (ការសិក្សារបស់ Rantanen និងសហការី ក្នុងទស្សនាវដ្ដី Communications Earth & Environment ឆ្នាំ ២០២២)។ ទឹកកកសមុទ្រដែលធ្លាប់ជារនាំងធម្មជាតិកំពុងបើកចំហនូវសមុទ្រ ដីគោក និងបាតសមុទ្រដែលធ្លាប់ចូលដំណើរការពិបាក។ តាមការវាយតម្លៃឆ្នាំ ២០០៨ របស់ទីភ្នាក់ងារភូគព្ភសាស្ត្រសហរដ្ឋអាមេរិក (USGS) តំបន់ខាងជើងរង្វង់អាកទិកអាចផ្ទុក ១៣% នៃប្រេងឆៅមិនទាន់រកឃើញលើពិភពលោក និង ៣០% នៃឧស្ម័នធម្មជាតិមិនទាន់រកឃើញ — ភាគច្រើននៅក្រោមបាតសមុទ្រ។

អត្ថបទមួយផ្សេងទៀតរបស់ Eksastra («ផ្លូវសមុទ្រអាកទិក») បានពន្យល់រួចមកហើយអំពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃការបើកផ្លូវកាត់ថ្មី។ អត្ថបទនេះវិញ ផ្ចោតលើផ្នែកមួយផ្សេង៖ របៀបដែលរដ្ឋនីមួយៗកំពុងឆ្លើយតបតាមផ្លូវយោធា — មូលដ្ឋានថ្មី ការជួសជុលកងកម្លាំង សម្ព័ន្ធភាពថ្មី និងការទាមទារព្រំដែនក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ក្រុមប្រឹក្សាអាកទិកខ្លួនឯង មិនមានសិទ្ធិអំណាចដោះស្រាយបញ្ហាសន្តិសុខយោធាទេ — សេចក្តីប្រកាស Ottawa ឆ្នាំ ១៩៩៦ ដែលបង្កើតក្រុមប្រឹក្សានេះ បានលើកលែងបញ្ហា«សន្តិសុខយោធា»ចេញពីវិសាលភាពការងាររបស់ខ្លួនដោយចេតនា។ នេះជាមូលហេតុមួយដែលការសន្ទនាអំពីយោធូបនីយកម្មកើតឡើងនៅឯវេទិកា NATO ឬកិច្ចប្រជុំទ្វេភាគី មិនមែននៅឯក្រុមប្រឹក្សាអាកទិកទេ។

០២NORAD និងឥរិយាបថការពារជាតិអាមេរិក-កាណាដា

បញ្ជាការការពារអវកាសអាមេរិកខាងជើង (North American Aerospace Defense Command, NORAD) ជាបញ្ជាការរួមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៨ ដើម្បីឃ្លាំមើលអាកាស និងអវកាសខាងជើងទ្វីបអាមេរិក។ បណ្តាញរ៉ាដារបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួន — North Warning System ដែលជំនួស DEW Line សម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ — កំពុងចាស់ទៅៗ ខណៈមីស៊ីលកម្រិតខ្ពស់ និងយន្តហោះឥតមនុស្សបើកទំនើបជាងមុនអាចជ្រៀតចូលបានស្រួលជាង។

ដើម្បីឆ្លើយតប កាណាដាបានប្រកាសផែនការទំនើបកម្ម NORAD ថ្មីតម្លៃ $៣៨.៦ ប៊ីលានដុល្លារកាណាដា លើរយៈពេល ២០ ឆ្នាំ ក្នុងខែមិថុនា ២០២២។ ផ្នែកសំខាន់មួយគឺ Arctic Over-the-Horizon Radar (A-OTHR) — ប្រព័ន្ធរ៉ាដារប្រើបច្ចេកទេស«លោតយោង» តាមស្រទាប់ខ្យល់អាយអូណូស្វែរ ដើម្បីតាមដានវត្ថុហោះមកពីចម្ងាយដល់ ៣.០០០ គីឡូម៉ែត្រ។ តាមឯកសាររបស់ក្រសួងការពារជាតិកាណាដា ដំណាក់កាលទីមួយគ្រោងនឹងចាប់ដំណើរការត្រឹមចុងឆ្នាំ ២០២៩ ដោយប្រើទីតាំងភាគខាងត្បូងអូនតារីយោសម្រាប់បញ្ជូន-ទទួលសញ្ញា ចំណែកសមត្ថភាពពេញលេញរំពឹងទុកត្រឹមឆ្នាំ ២០៤៣។

កងទ័ពកាណាដាធ្វើលំហាត់ប្រចាំឆ្នាំស៊េរី Operation NANOOK នៅទូទាំងអាកទិកកាណាដា ខណៈកងទ័ពអាមេរិកមានលំហាត់ដូចជា Arctic Edge នៅអាឡាស្កា។ ក្នុងន័យប្រតិបត្តិការធម្មតា កងទ័ពអាកាសអាមេរិក-កាណាដានៅតែឆ្លើយតបនឹងយន្តហោះយោធារុស្ស៊ីដែលហោះចូលតំបន់កំណត់អត្តសញ្ញាណការពារជាតិផ្លូវការ (Air Defense Identification Zone, ADIZ) ជិតអាឡាស្កាជាទៀងទាត់ — ព្រឹត្តិការណ៍ដែល NORAD ប្រកាសជាសាធារណៈជាប្រចាំ។

០៣ការសាងសង់កងទ័ពរបស់រុស្ស៊ីនៅអាកទិក

កងទ័ពជើងទឹកខាងជើងរបស់រុស្ស៊ី (Northern Fleet) ត្រូវបានលើកឋានៈជាបញ្ជាការយុទ្ធសាស្ត្រអាកទិកឯករាជ្យតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ មានទីស្នាក់ការនៅ Severomorsk លើឧបទ្វីប Kola។ វារួមមាននាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរផ្ទុកមីស៊ីល យន្តហោះវាយប្រហារ-ប្រឆាំងនាវាមុជទឹក នាវាលើផ្ទៃទឹក និងកងទ័ពគោកឯកទេសអាកទិក។ តាមការវិភាគរបស់ CSIS យុទ្ធសាស្ត្រស្នូលនៅទីនេះគឺ«បន្ទាយការពារ» (bastion defense) ដែលមានតាំងពីសម័យសូវៀត៖ ការពារតំបន់សមុទ្រជុំវិញ Kola ឲ្យរឹងមាំល្មមសម្រាប់ការពារនាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរយុទ្ធសាស្ត្រ (SSBN) ដែលជាដៃមួយក្នុងចំណោមអំណាចបាញ់តបនុយក្លេអ៊ែររបស់រុស្ស៊ី។ តាមការវាយតម្លៃប្រចាំឆ្នាំរបស់ IISS (Military Balance) កងម្ចាស់នាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរផ្ទុកមីស៊ីលថ្នាក់ Borei និងថ្នាក់ចាស់ Delta IV ជាចំណោមប្រភេទសំខាន់ៗដែលដាក់ប្រចាំការនៅ Kola — ជាព័ត៌មានចំណាត់ថ្នាក់សាធារណៈ មិនមែនទីតាំង ឬកាលវិភាគប្រតិបត្តិការជាក់លាក់ណាមួយទេ។

ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៤ រុស្ស៊ីបានបើកឡើងវិញនូវមូលដ្ឋានសម័យសូវៀតដែលធ្លាប់បិទរួចជាង ៥០ កន្លែង — រួមមានមូលដ្ឋានយន្តហោះ ១៣ កន្លែង ស្ថានីយ៍រ៉ាដារ ១០ កន្លែង ប៉ុស្តិ៍ព្រំដែន ២០ កន្លែង និងស្ថានីយ៍សង្គ្រោះបន្ទាន់រួម ១០ កន្លែង (តាមការសង្ខេបរបស់ CSIS)។ មូលដ្ឋានសំខាន់ៗរួមមាន Nagurskoye និង Alexandra Land («Arctic Trefoil», បើកបង្ហាញជាផ្លូវការឆ្នាំ ២០១៧), កោះ Novaya Zemlya (មូលដ្ឋានយន្តហោះ Rogachevo ដែលដាក់ប្រព័ន្ធការពារអាកាស S-400 ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៩), និងកោះ Kotelny (មូលដ្ឋានយន្តហោះ Temp ជាមួយប្រព័ន្ធការពារឆ្នេរ Bastion-P និង Pantsir-S1)។ មូលដ្ឋាននាវាមុជទឹក Gadzhiyevo លើ Kola ក៏ត្រូវបានពង្រីកដែរ។

០៤ការពង្រីក NATO ទៅកាន់ន័រឌិក

ហ្វាំងឡង់បានចូលរួម NATO ជាផ្លូវការនៅខែមេសា ២០២៣ បន្ទាប់ពីរក្សាភាពអព្យាក្រឹតអស់រយៈពេលជិត ៨០ ឆ្នាំ ដោយសារការវាយប្រហាររបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែន។ ស៊ុយអែតបានចូលរួមតាមក្រោយនៅថ្ងៃទី ៧ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤។ ជាមួយសមាជិកភាពទាំងពីរនេះ ឥឡូវនេះមានរដ្ឋអាកទិកចំនួន ៧ក្នុងចំណោម៨ ជាសមាជិក NATO — មានតែរុស្ស៊ីប៉ុណ្ណោះនៅក្រៅ។ ព្រំដែនផ្ទាល់របស់ហ្វាំងឡង់ជាមួយរុស្ស៊ី ប្រវែងប្រហែល ១.៣៤០ គីឡូម៉ែត្រ បានក្លាយជាព្រំដែនថ្មីរបស់ NATO ភ្លាមៗ ធ្វើឲ្យប្រវែងសរុបនៃព្រំដែនដីដែល NATO ជាប់នឹងរុស្ស៊ីកើនឡើងទ្វេដង។

ចាប់ពីនោះមក NATO បានដាក់ចេញក្របខណ្ឌប្រតិបត្តិការថ្មីៗ៖ Arctic Sentry ដែលចាប់ផ្តើមខែកុម្ភៈ ២០២៦ ជាសកម្មភាពយោធាពហុវិស័យសម្រាប់ពង្រឹងឥរិយាបថនៅតំបន់ខាងជើងជ្រុល និង Forward Land Forces Finland ដែលបង្កើតឡើងខែមិថុនា ២០២៦ ជាកម្លាំងចម្រុះជាតិដឹកនាំដោយស៊ុយអែត។ លំហាត់ធំបំផុត — Cold Response នៅន័រវេស — ប្រមូលផ្តុំកម្លាំងសម្ព័ន្ធរាប់ម៉ឺននាក់ជាទៀងទាត់ ខណៈកម្មវិធីនាមថា Nordic Response ក៏ត្រូវបានប្រើតាមឆ្នាំដែរ។

ន័រវេស ខុសពីហ្វាំងឡង់ និងស៊ុយអែត គឺជាសមាជិកស្ថាបនិក NATO តាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ហើយធ្លាប់ជារដ្ឋ NATO តែមួយគត់ដែលមានព្រំដែនផ្ទាល់ជាមួយរុស្ស៊ីនៅអាកទិកជាច្រើនទសវត្សរ៍មុននឹងហ្វាំងឡង់ចូលរួម។ អាយស្លង់វិញ គ្មានកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអចិន្ត្រៃយ៍ផ្ទាល់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែផ្តល់មូលដ្ឋានយោធា Keflavík ជាកន្លែងវិលជុំសម្រាប់បេសកកម្មឃ្លាំមើលអាកាសរបស់ NATO (NATO Air Policing) ជាទៀងទាត់។

០៥សន្ធិសញ្ញា Svalbard និងស្ថានភាពច្បាប់ចម្លែក

សន្ធិសញ្ញា Svalbard ចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី ៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩២០ បង្កើតឋានៈផ្លូវច្បាប់ដ៏ចម្លែកមួយ៖ វាទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពពេញលេញរបស់ន័រវេសលើកោះប្រមូលផ្តុំ Svalbard ប៉ុន្តែដាក់លក្ខខណ្ឌពីរយ៉ាង។ ទីមួយ ពលរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនរបស់រដ្ឋភាគីទាំងអស់ (បច្ចុប្បន្នប្រហែល ៤៦ រដ្ឋ រួមទាំងរុស្ស៊ី និងចិន) មានសិទ្ធិស្មើគ្នាធ្វើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច — នេសាទ បរបាញ់ រុករករ៉ែ — ដោយមិនតម្រូវទិដ្ឋាការចូល។ ទីពីរ សន្ធិសញ្ញាហាមប្រើកោះនេះ«ដើម្បីគោលបំណងសង្គ្រាម» ដែលនាំឲ្យ Svalbard ក្លាយជាតំបន់មិនមានយោធាតាមផ្លូវការ។ សព្វថ្ងៃមានទីប្រជុំជនធំពីរនៅលើកោះ៖ Longyearbyen (ន័រវេស) ជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល និង Barentsburg (រុស្ស៊ី) ជាភូមិរុករករ៉ែធ្យូងថ្ម បូករួមនឹងទីក្រុងស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិ Ny-Ålesund ដែលជាកន្លែងស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រពីរដ្ឋជាច្រើន។

តានតឹងថ្មីៗត្រូវបានកត់ត្រាដោយអ្នកសង្កេតការណ៍ជាច្រើន៖ រុស្ស៊ីនៅតែរក្សាទីតាំងរុករករ៉ែធ្យូងថ្មនៅ Barentsburg តាំងពីសម័យសូវៀត ហើយថ្មីៗនេះបានរៀបចំពិធីអបអរខួបជ័យជម្នះបែបសូវៀត ខណៈមានរបាយការណ៍ថាទង់សូវៀតត្រូវបានលើកឡើងលើភ្នំមួយនៅភូមិ Pyramiden ដែលបោះបង់ចោល។ ខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រមួយភ្ជាប់ Svalbard ត្រូវខូចខាតដោយអថេរក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ដែលមានការចោទប្រកាន់ថាជាការបំផ្លិចបំផ្លាញអថេរពីរុស្ស៊ី ទោះមិនទាន់មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ជាផ្លូវការក៏ដោយ។ អនុរដ្ឋមន្ត្រីទីមួយរបស់រុស្ស៊ីធ្លាប់ធ្វើការប្រៀបធៀបស្រពិចស្រពិលរវាងអ៊ុយក្រែន និង Svalbard ក្នុងសុន្ទរកថាមួយ ខណៈយុទ្ធសាស្ត្រធនធានរ៉ែឆ្នាំ ២០២០ របស់ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលើកឡើងច្បាស់អំពីខ្នងសមុទ្រសម្បូរប្រេង-រ៉ែជុំវិញ Svalbard។ រុស្ស៊ីក៏បានស្នើសាងសង់មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិសម្រាប់សមាជិក BRICS នៅលើកោះនេះដែរ — ជាការប៉ុនប៉ង«អន្តរជាតូបនីយកម្ម»តាមទស្សនៈអ្នកសង្កេតការណ៍លោកខាងលិច។

ន័រវេសបានឆ្លើយតបដោយប្រកាសផែនការការពារជាតិ ២០២៥-២០៣៦ ដែលបែងចែកថវិកាប្រហែល $៦០ ប៊ីលានដុល្លារ សម្រាប់ពង្រឹងសមត្ថភាព និងការយល់ដឹងស្ថានភាពនៅតំបន់ខាងជើងជ្រុល (High North)។ យុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិរបស់ន័រវេសបញ្ជាក់ថា«អ្នកជិតខាងខាងកើតរបស់យើងបានក្លាយជាគ្រោះថ្នាក់ជាងមុន»។

០៦UNCLOS មាត្រា ៧៦៖ ដំណើរការទាមទារខ្នងសមុទ្រ

អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ផ្តល់ដល់រដ្ឋឆ្នេរនូវតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) ស្វ័យប្រវត្តិរហូតដល់ ២០០ ម៉ាយសមុទ្រ ពីខ្សែគោល។ ប៉ុន្តែ មាត្រា ៧៦ អនុញ្ញាតឲ្យរដ្ឋឆ្នេរទាមទារសិទ្ធិលើបាតសមុទ្រ និងក្រោមបាតសមុទ្រ (មិនមែនជួរទឹក ឬអាកាសពីលើទេ) លើសពី ២០០ ម៉ាយសមុទ្រ — រហូតដល់ ៣៥០ ម៉ាយសមុទ្រ ពីខ្សែគោល ឬ ១០០ ម៉ាយសមុទ្រ លើសពីបន្ទាត់ជម្រៅ ២.៥០០ ម៉ែត្រ អាស្រ័យលើមួយណាផ្តល់ផលច្រើនជាង — ប៉ុន្តែត្រូវបង្ហាញភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រថាបាតសមុទ្រនោះជា«ការបន្តធម្មជាតិ» នៃខ្នងទ្វីបគោករបស់ខ្លួន។

គណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនខ្នងទ្វីប (Commission on the Limits of the Continental Shelf, CLCS) ជាអង្គភាពអ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រប្រមាណ ២១ នាក់ ដែលត្រួតពិនិត្យទិន្នន័យភូគព្ភសាស្ត្រ រួចផ្តល់«អនុសាសន៍»មិនមែនសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយអំពីព្រំដែនទេ។ សំខាន់ជាងនេះ — CLCS មិនវិនិច្ឆ័យរវាងការទាមទារត្រួតគ្នារវាងរដ្ឋផ្សេងគ្នាឡើយ។ រដ្ឋដែលការទាមទាររបស់ខ្លួនត្រួតគ្នាត្រូវចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ឬពហុភាគីដោយខ្លួនឯង — ដំណើរការនេះអាចចំណាយពេលច្រើនទសវត្សរ៍។

ជំហាននៃការទាមទារខ្នងទ្វីបពង្រីក

1. ប្រមូលទិន្នន័យជម្រៅ រចនាសម្ព័ន្ធថ្ម និងអំបិលក្រោមបាតសមុទ្រ តាមបទដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រកំណត់ដោយ CLCS
2. ដាក់ពាក្យសុំជាផ្លូវការទៅ CLCS ក្នុងរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ បន្ទាប់ពី UNCLOS ចូលជាធរមានចំពោះរដ្ឋនោះ
3. គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យទិន្នន័យ ហើយអាចស្នើឲ្យផ្តល់ភស្តុតាងបន្ថែម ដូចករណីរុស្ស៊ីលើ Gakkel Ridge
4. CLCS ចេញ«អនុសាសន៍»វិទ្យាសាស្ត្រ — មិនមែនសេចក្តីសម្រេចកំណត់ព្រំដែនចុងក្រោយទេ
5. រដ្ឋដែលពាក់ព័ន្ធកំណត់ព្រំដែនចុងក្រោយដោយខ្លួនឯង ដោយផ្អែកលើអនុសាសន៍នោះ
6. ប្រសិនបើមានការទាមទារត្រួតគ្នា រដ្ឋពាក់ព័ន្ធត្រូវចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ឬពហុភាគីដោយឡែកពីគ្នា

០៧ការទាមទារត្រួតគ្នាលើខ្នងភ្នំ Lomonosov

ខ្នងភ្នំ Lomonosov គឺជាជួរភ្នំក្រោមទឹកមួយវែងប្រមាណ ១.៨០០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលកាត់ជិតប៉ូលខាងជើងផ្ទាល់ បំបែកមហាសមុទ្រអាកទិកជាអាងសមុទ្រពីរ។ រុស្ស៊ី កាណាដា និងដាណឺម៉ាក (តាងនាម Greenland) នីមួយៗអះអាងថាផ្នែកនៃខ្នងភ្នំនេះជា«ការបន្តធម្មជាតិ»នៃខ្នងទ្វីបគោករបស់ខ្លួន — ជាមូលហេតុពន្យល់ថាហេតុអ្វីការទាមទារទាំងបីត្រួតគ្នានៅជិតប៉ូលខាងជើងផ្ទាល់តែម្តង។

ចំណែកកាណាដា និងដាណឺម៉ាក ការទាមទាររបស់ពួកគេមិនទាន់ត្រូវបានពិនិត្យដោយ CLCS ទេ — ជាផ្នែកមួយនៃជួររង់ចាំសកលដ៏វែង។ អ្នកសិក្សាប៉ាន់ស្មានពេលរង់ចាំអាចយូរដល់«មួយទសវត្សរ៍ ឬលើសនេះ» (Belfer Center)។ សំខាន់ត្រូវចាំ៖ សូម្បីតែក្រោយ CLCS ចេញអនុសាសន៍ចប់សព្វគ្រប់ សិទ្ធិចុងក្រោយនៅតែត្រូវការកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ឬពហុភាគីរវាងរដ្ឋដែលការទាមទារត្រួតគ្នា — ជំហានដែលមិនទាន់ចាប់ផ្តើមផ្លូវការនៅឡើយទេ។

ចំពោះអ្វីដែលនៅចាំបញ្ចប់ — សូម្បីតែក្រោយកំណត់ព្រំដែនស្ថាពរបាន សិទ្ធិដែលទទួលបានក៏មានកម្រិតតែម្តង៖ រដ្ឋឆ្នេរទទួលបានតែសិទ្ធិផ្តាច់មុខលើការស្វែងរក និងកេងប្រវ័ញ្ចធនធានរ៉ែក្រោមបាតសមុទ្រប៉ុណ្ណោះ ដូចជាប្រេង ឧស្ម័ន និងរ៉ែរឹង។ ការនេសាទនៅជួរទឹកខាងលើ និងសិទ្ធិចរាចរណ៍តាមផ្ទៃទឹកនៅតែស្ថិតក្រោមបទដ្ឋាន UNCLOS ផ្សេងទៀតទាំងស្រុង មិនប៉ះពាល់ដោយលទ្ធផលនៃការទាមទារខ្នងទ្វីបនោះទេ។

០៨ក្រែងឡែន ចន្លោះ GIUK និងចំណុចតានតឹងផ្សេងទៀត

Greenland មានឋានៈពិសេស៖ ជាទឹកដីមួយផ្នែកនៃព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក ប៉ុន្តែមានរដ្ឋាភិបាលដោយខ្លួនឯង (home rule) តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ហើយបានពង្រីកសិទ្ធិដោយខ្លួនឯងបន្ថែមទៀតតាមច្បាប់ឆ្នាំ ២០០៩ — ក៏ប៉ុន្តែកិច្ចការការពារជាតិ និងការបរទេសនៅតែស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលនៅ Copenhagen។ សហរដ្ឋអាមេរិកមានវត្តមានយោធាជាប់លាប់នៅ Greenland តាំងពីកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៥១ តាមរយៈមូលដ្ឋាន Pituffik Space Base (ដែលមានឈ្មោះចាស់ថា Thule Air Base រហូតដល់ប្តូរឈ្មោះក្នុងឆ្នាំ ២០២៣)។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦ មានការចាប់អារម្មណ៍សាធារណៈជាថ្មីពីសំណាក់មន្ត្រីអាមេរិកខ្លះអំពី Greenland ដែលនាំឲ្យមានការជជែកកាន់តែខ្លាំងអំពីអនាគតនយោបាយរបស់កោះនេះ — ជាប្រធានបទដែលនៅតែបន្តវិវត្តន៍។

អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត

• ថាតើរុស្ស៊ីនឹងដាក់ជូនភស្តុតាងបន្ថែមទៅ CLCS លើផ្នែក Gakkel Ridge ដែលត្រូវបានស្នើសុំក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ដែរឬទេ
• វឌ្ឍនភាពសាងសង់គម្រោង A-OTHR របស់កាណាដា ដែលគ្រោងចាប់ផ្តើមកសាងក្នុងរដូវរងាឆ្នាំ ២០២៦
• របៀបដែលថវិកាការពារជាតិន័រវេស ២០២៥-២០៣៦ ត្រូវបែងចែកជាក់ស្តែងសម្រាប់ High North
• ថាតើកាណាដា ឬដាណឺម៉ាកនឹងឈានដល់ជួរពិនិត្យរបស់ CLCS ក្នុងរយៈពេលណាមួយឆាប់ៗនេះដែរឬទេ

ចន្លោះ GIUK (Greenland-Iceland-United Kingdom) ជាបន្ទាត់សមុទ្រយុទ្ធសាស្ត្រដែល NATO ប្រើតាមដាននាវាមុជទឹករុស្ស៊ីធ្វើដំណើរពីមូលដ្ឋាន Kola ទៅកាន់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកបើកចំហ តាំងពីសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់។ ការពង្រីក NATO ទៅកាន់ន័រឌិកមិនបានលុបចោលសារៈសំខាន់នៃចន្លោះនេះទេ — ផ្ទុយទៅវិញ វាបន្ថែមភាពជិតស្និទ្ធថ្មីរវាងតំបន់ខាងជើងជ្រុល និងបណ្តាញឃ្លាំមើលនាវាមុជទឹកនៅអាត្លង់ទិកខាងជើង។

ក្រៅពីកម្លាំងយោធាបែបប្រពៃណី អាកទិក និងតំបន់ជិតខាងក៏ជួបប្រទះនឹងអ្វីដែលអ្នកវិភាគហៅថា«សកម្មភាពកូនកាត់» (hybrid activity)៖ ការខូចខាតខ្សែកាបក្រោមសមុទ្រច្រើនលើកនៅសមុទ្របាល់ទិក និងអាកទិកចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២២ និងការរាយការណ៍ពីអាជ្ញាធរអាកាសចរណ៍ន័រឌិកអំពីការរំខានសញ្ញា GPS ញឹកញាប់ជាងមុននៅតំបន់ជិត Kaliningrad និងសមុទ្របាល់ទិក។ ក្នុងករណីភាគច្រើន ការកំណត់អ្នកទទួលខុសត្រូវនៅតែជាការវិភាគរបស់ភាគីជាតិនីមួយៗ មិនមែនការបញ្ជាក់ឯករាជ្យទេ។

សរុបមក អាកទិកមិនទាន់មានជម្លោះប្រដាប់អាវុធនោះទេ — គ្រប់ភាគីទាំងអស់ រួមទាំងរុស្ស៊ី នៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវក្របខណ្ឌ UNCLOS សម្រាប់ការទាមទារទឹកដី។ ប៉ុន្តែស្រទាប់បីយ៉ាង — ការសាងសង់កងទ័ព ការពង្រីកសម្ព័ន្ធភាព និងការទាមទារខ្នងសមុទ្រតាមច្បាប់ — កំពុងកកកុញលើគ្នាលឿនជាងពេលណាទាំងអស់ ខណៈទឹកកកបន្តរលាយ។ របៀបដែលរដ្ឋទាំងប្រាំបីគ្រប់គ្រងស្រទាប់ទាំងនេះក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខ នឹងកំណត់ថាតើអាកទិកនៅតែជាតំបន់ដែលគ្រប់គ្នាគោរពច្បាប់អន្តរជាតិដដែល ឬក្លាយជាកន្លែងប្រកួតប្រជែងបែបផ្សេង។ គ្រប់ភាគីទាំង៨នៅតែមានផលប្រយោជន៍រួមក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសង្គ្រោះបន្ទាន់ និងអាកាសធាតុ ទោះមានការប្រកួតប្រជែងយោធាកាន់តែខ្លាំងក៏ដោយ។

០៩សំណួរ​ចម្លើយ (FAQ)

១០ប្រភព (Sources)

1. ៨ រដ្ឋអាកទិក និង ៤ លាននាក់ — Arctic Council, About
2. កំដៅឡើងជិត ៤ ដងតាំងពី ១៩៧៩ — Rantanen et al., Communications Earth & Environment (២០២២)
3. ១៣% ប្រេង ៣០% ឧស្ម័ន — USGS, Circum-Arctic Resource Appraisal (២០០៨) តាមការដកស្រង់ដោយ U.S. EIA
4. មូលដ្ឋានរុស្ស៊ី ៥០+ និង Northern Fleet — CSIS, The Ice Curtain · ទូកបំបែកទឹកកក ៤០+ — American Security Project
5. ថវិកាការពារជាតិពិភពលោក ២០២៥ — SIPRI Fact Sheet (មេសា ២០២៦)
6. NORAD $៣៨.៦ ប៊ីលាន និង A-OTHR — ក្រសួងការពារជាតិកាណាដា
7. Operation NANOOK ២០២៦ — ក្រសួងការពារជាតិកាណាដា, សេចក្តីប្រកាស (កុម្ភៈ ២០២៦)
8. Arctic Sentry, Forward Land Forces Finland — NATO.int · ព្រំដែនកើនទ្វេដង — CNN (មេសា ២០២៣)
9. តានតឹង Svalbard — Atlantic Council, New Atlanticist · អត្ថបទសន្ធិសញ្ញា ១៩២០ — Arctic Portal
10. ដំណើរការ CLCS និងអនុសាសន៍រុស្ស៊ី ២០២៣ — Belfer Center · ខ្នងភ្នំ Lomonosov, ការដាក់ទង់ ២០០៧ — Wikipedia, Arctic continental shelf
11. ការទាមទារដាណឺម៉ាក ២០១៤ — NPR · ការទាមទារកាណាដា ២០១៩ — Radio Canada International

✓ ផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយប្រភពបឋម · ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព សីហា ២០២៦

📷 រូបភាពក្នុងអត្ថបទនេះ មានប្រភព និងឥណទានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៅក្រោមរូបភាពនីមួយៗ។ ចុចលើរូបភាព ដើម្បីមើលទំហំធំ។