ការជីករ៉ែក្រោមផ្ទៃសមុទ្រជ្រៅជាអ្វី? A

ក្រោមផ្ទៃមហាសមុទ្រនៅជម្រៅ ៤ ០០០ ដល់ ៦ ០០០ ម៉ែត្រ មានលោហធាតុប្រមូលផ្តុំក្នុងទម្រង់បីផ្សេងគ្នា៖ ដុំរ៉ែពហុលោហៈ (polymetallic nodules) ព្រាយប្រែសព្វលើវាលទំនាបជ្រៅ រ៉ែស៊ុលហ្វួរពហុលោហៈ (polymetallic sulphides) ជាប់នឹងកន្លែងហ្គាសរ៉ែក្តៅចេញពីស្នូលផែនដីតាមបណ្តោយជួរភ្នំសមុទ្រ និងសំបកកូបាល់សម្បូរម៉ង់ហ្គាណែស (cobalt-rich ferromanganese crusts) ដែលកកកុញនៅជម្រាលភ្នំសមុទ្រ។ អត្ថបទនេះផ្តោតជាចម្បងលើដុំរ៉ែពហុលោហៈ ព្រោះជាប្រភេទដែលមានវឌ្ឍនភាពពាណិជ្ជកម្មឆ្ងាយជាងគេ ជាពិសេសនៅតំបន់ Clarion-Clipperton Zone (CCZ) ក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកកណ្តាល រវាងម៉ិកស៊ិក និងហាវៃ។ ដុំរ៉ែទាំងនេះកកើតយឺតបំផុត — ប្រហែល ២ ទៅ ១៥ មិល្លីម៉ែត្រក្នុងមួយលានឆ្នាំ ដោយបន្តិចម្តងជុំវិញស្នូលតូចមួយ ដូចជាធ្មេញត្រី ឬបំណែកសំបកសត្វសមុទ្រចាស់។

• ដុំរ៉ែពហុលោហៈ — ព្រាយប្រែសព្វលើវាលទំនាបជ្រៅ ភាគច្រើននៅ CCZ ក៏ដូចជាតំបន់ខ្លះក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងតំបន់ Peru Basin។
• រ៉ែស៊ុលហ្វួរពហុលោហៈ — ជាប់នឹងចំហុយហ្គាសក្តៅ (hydrothermal vents) តាមបណ្តោយជួរភ្នំកណ្តាលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងឥណ្ឌា — ជាទីជម្រកនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីពិសេសដែលមិនពឹងផ្អែកលើពន្លឺថ្ងៃ។
• សំបកកូបាល់ — កកកុញនៅជម្រាលភ្នំសមុទ្រក្នុងតំបន់ខ្លះនៃប៉ាស៊ីហ្វិកលិច រួមទាំងក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) របស់ជប៉ុន។

ដំណើរការប្រមូលដុំរ៉ែជាគំនិត

រចនាបថដែលក្រុមហ៊ុនភាគច្រើនកំពុងអភិវឌ្ឍគឺដូចខាងក្រោម — ចំណាំថានេះជាការគ្រោងរបស់ក្រុមហ៊ុន មិនទាន់មានប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្មពេញលក្ខណៈណាមួយបញ្ជាក់ជាក់ស្តែងនៅឡើយទេ។

1. យានប្រមូលរ៉ែជិះលើកង់ដុំកៅស៊ូធំ ធ្វើដំណើរយឺតៗលើបាតសមុទ្រ ប្រមូលដុំរ៉ែដោយប៊ិចទឹក ឬឧបករណ៍ចាប់មេកានិច។
2. លាយភក់ដុំរ៉ែ និងទឹកសមុទ្របូមឡើងតាមបំពង់បញ្ឈរដែលភ្ជាប់ពីយាននៅបាតសមុទ្រដល់នាវានៅផ្ទៃទឹក វែងរាប់គីឡូម៉ែត្រ។
3. នាវាលើផ្ទៃទឹកញែកដុំរ៉ែពីទឹក និងល្បាយភក់តូចៗ។
4. ទឹក និងភក់សល់ត្រូវបញ្ចេញត្រឡប់ចូលទឹកសមុទ្រវិញ — ជម្រៅដែលបញ្ចេញនេះហើយ ជាចំណុចជជែកវិវាទបរិស្ថានចម្បង ដូចផ្នែកក្រោយនឹងបង្ហាញ។
5. ដុំរ៉ែដឹកជញ្ជូនដោយនាវាទំនិញធំទៅកាន់កំពង់ផែសម្រាប់ចម្រាញ់ ដែលនៅឆ្ងាយពីតំបន់ជីកឆ្ងាយ ជាធម្មតារាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ។

ហេតុអ្វីចាប់អារម្មណ៍កើនឡើងឥឡូវនេះ B

តម្រូវការនីកែល កូបាល់ ទង់ដែង និងម៉ង់ហ្គាណែសកើនឡើងខ្លាំង ជាចម្បងសម្រាប់ថ្មរថយន្តអគ្គិសនី និងខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនី — ដូចអត្ថបទស្តីពីរ៉ែសំខាន់លើគោកបានបង្ហាញរួចមកហើយ។ ចំណុចខុសគ្នាគឺភូមិសាស្ត្រផ្គត់ផ្គង់៖ ការជីករ៉ែលើគោកប្រមូលផ្តុំក្នុងប្រទេសតិចតួច (កូបាល់ RDC ~៧៤% នីកែលឥណ្ឌូនេស៊ី ~៦៧% តាម USGS) ខណៈអ្នកគាំទ្រការជីករ៉ែក្រោមសមុទ្រអះអាងថា CCZ អាចផ្តល់ប្រភពជំនួសដែលមិនស្ថិតនៅក្រោមអំណាចប្រទេសផលិតតែមួយចំនួន។ តាម USGS (Hein & Mizell ២០២២) CCZ ផ្ទុកដុំរ៉ែប្រមាណ ២១,១ ប៊ីលានតោនស្ងួត ដែលមានលោហធាតុមួយចំនួនច្រើនជាងទុនបម្រុងលើគោកសរុបបញ្ចូលគ្នា។

តំបន់ Clarion-Clipperton — កន្លែងដុំរ៉ែផ្តុំបំផុត C

Clarion-Clipperton Zone (CCZ) ជាតំបន់វាលទំនាបនៅបាតមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកកណ្តាល រវាងម៉ិកស៊ិក និងហាវៃ គ្របដណ្តប់ផ្ទៃប្រហែល ៤,៥ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ (ធំជាងឥណ្ឌាទាំងមូល) នៅជម្រៅ ៤ ០០០–៥ ៥០០ ម៉ែត្រ។ អាជ្ញាធរអន្តរជាតិសមុទ្រជ្រៅ (ISA) បានចេញកិច្ចសន្យារុករកដុំរ៉ែពហុលោហៈចំនួន ១៨ ក្នុងតំបន់នេះ គ្របដណ្តប់ផ្ទៃប្រហែល ១ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ជូនដល់អង្គភាព និងរដ្ឋចំនួន ១៦ រួមមាន Interoceanmetal Joint Organization (អឺរ៉ុបខាងកើត) JSC Yuzhmorgeologiya (រុស្ស៊ី) រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង China Ocean Mineral Resources R&D Association (COMRA) Deep Ocean Resources Development (ជប៉ុន) IFREMER (បារាំង) រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌា BGR (អាល្លឺម៉ង់) Nauru Ocean Resources (NORI) Tonga Offshore Mining (TOML) — ទាំងពីរជាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ The Metals Company (TMC) — Global Sea Mineral Resources (GSR បែលហ្ស៊ិក) Loke CCZ (ដើមឈ្មោះ UK Seabed Resources) Marawa Research (គិរីបាទី) Ocean Mineral Singapore Cook Islands Investment Corporation China Minmetals និង Beijing Pioneer Hi-Tech។ ISA ក៏បានកំណត់ «តំបន់ផលប្រយោជន៍បរិស្ថានពិសេស» (APEIs) ចំនួន ៩ កន្លែង ទំហំប្រហែល ១៦០ ០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េនីមួយៗ ជាតំបន់បម្រុងការពារពីការជីករ៉ែទាំងស្រុង ដើម្បីរក្សាគំរូជីវចម្រុះមុនធ្វើការប្រៀបធៀប។

ក្នុងចំណោមកិច្ចសន្យា ១៨ នេះ NORI (ឧបត្ថម្ភដោយប្រទេសណារូ) ជាអ្នកដឹកនាំវឌ្ឍនភាពពាណិជ្ជកម្មឆ្ងាយជាងគេ — តំបន់កិច្ចសន្យា «NORI-D» របស់ខ្លួនហើយដែលបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃវិវាទច្បាប់អន្តរជាតិដែលអត្ថបទនេះនឹងបង្ហាញនៅផ្នែកក្រោយ។

ISA និងបញ្ញត្តិការជីក D

អាជ្ញាធរអន្តរជាតិសមុទ្រជ្រៅ (International Seabed Authority — ISA) បង្កើតឡើងឆ្នាំ ១៩៩៤ តាមអនុសញ្ញាសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) មានទីស្នាក់ការនៅ Kingston ប្រទេសហ្សាម៉ាអ៊ិក។ ច្បាប់អន្តរជាតិចាត់ទុកបាតសមុទ្រជ្រៅក្រៅដែនអំណាចជាតិ (ហៅថា «តំបន់» — the Area) ជា «កេរ្តិ៍ដំណែលរួមរបស់មនុស្សជាតិ» (common heritage of mankind) — មានន័យថាធនធាននៅទីនោះជាកម្មសិទ្ធិរួមរបស់ប្រទេសទាំងអស់ មិនមែនកម្មសិទ្ធិនរណាម្នាក់ជាក់លាក់ទេ។ ISA មានភារកិច្ចទ្វេ៖ ទាំងការពារបរិស្ថានសមុទ្រ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍធនធានដើម្បីផលប្រយោជន៍រួម — ភារកិច្ចទាំងពីរដែលច្រើនតែប៉ះទង្គិចគ្នា។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ ISA បានចេញកិច្ចសន្យារុករកសរុប ៣២ ជូនអង្គភាព ២២ គ្របដណ្តប់ដុំរ៉ែពហុលោហៈ រ៉ែស៊ុលហ្វួរ និងសំបកកូបាល់ — ប៉ុន្តែមិនទាន់មានកិច្ចសន្យាទាញយកពាណិជ្ជកម្ម (exploitation) មួយណាត្រូវបានអនុម័តទេ ព្រោះ «បញ្ញត្តិការជីក» (Mining Code) ដែល ISA ចាប់ផ្តើមព្រាងតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ នៅមិនទាន់ចប់សព្វគ្រប់។ ISA រៀបចំជាបីស្រទាប់៖ សន្និបាតទូទៅ (Assembly) ដែលរដ្ឋភាគីទាំងអស់ចូលរួម ក្រុមប្រឹក្សា (Council) សមាជិក ៣៦ ជាអង្គសម្រេចគោលនយោបាយ និងគណៈកម្មការច្បាប់-បច្ចេកទេស (Legal and Technical Commission) ជាអ្នកជំនាញត្រួតពិនិត្យពាក្យសុំ និងផ្តល់អនុសាសន៍។ លោកស្រី Leticia Carvalho អ្នកសមុទ្រសាស្ត្រប្រាស៊ីល ត្រូវបានជ្រើសតាំងជាអគ្គលេខាធិការ ISA ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។

ក្បួនពីរឆ្នាំរបស់ណារូ (២០២១) E

ក្នុងខែមិថុនា ២០២១ ប្រទេសណារូ — កោះតូចបំផុតមួយក្នុងប៉ាស៊ីហ្វិក ជារដ្ឋឧបត្ថម្ភរបស់ NORI — បានជូនដំណឹងជាផ្លូវការទៅ ISA ដោយប្រើប្រយោជន៍ពី «ក្បួនពីរឆ្នាំ» ដែលកំណត់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី ៣ នៃ UNCLOS៖ នៅពេលរដ្ឋឧបត្ថម្ភណាមួយស្នើ ISA ត្រូវខិតខំបញ្ចប់បញ្ញត្តិការជីកក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ។ គោលបំណងគឺបង្ខំឲ្យការចរចាដែលអូសបន្លាយតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ ដំណើរការលឿនជាងមុន។ ថ្ងៃកំណត់ធ្លាក់ចុះខែកក្កដា ២០២៣ ប៉ុន្តែ ISA នៅមិនទាន់បញ្ចប់ច្បាប់ទាំងស្រុងទេ សូម្បីតែឆ្នាំ ២០២៦ក៏ដោយ។

ក្រុមហ៊ុន និងរដ្ឋឧបត្ថម្ភ F

ក្រោមប្រព័ន្ធ ISA រដ្ឋឧបត្ថម្ភ (sponsoring state) ត្រូវធានាឲ្យក្រុមហ៊ុនអនុវត្តតាមកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិ — ជាហេតុផលដែលក្រុមហ៊ុនឯកជនតែងចុះកិច្ចសន្យាតាមរយៈរដ្ឋកោះតូចដែលមានចំណេះដឹងបច្ចេកទេសតិចជាងខ្លួន។ ខាងក្រោមជាតួអង្គសំខាន់ៗ ដោយ Eksastra ពិពណ៌នាដោយអព្យាក្រឹតគ្មានការគាំទ្រ ឬប្រឆាំងក្រុមហ៊ុនណាមួយឡើយ។

ភាគច្រើននៃកិច្ចសន្យា ១៨ នៅ CCZ ជាកម្មសិទ្ធិស្ថាប័នរដ្ឋ ឬពាក់កណ្តាលរដ្ឋ មិនមែនក្រុមហ៊ុនឯកជនសុទ្ធសាធទេ — ឆ្លុះបញ្ចាំងលក្ខណៈយុទ្ធសាស្ត្ររបស់វិស័យនេះ ដែលរដ្ឋាភិបាលចាត់ទុកជាកិច្ចការសន្តិសុខធនធានជាតិ មិនមែនគ្រាន់តែជំនួញឯកជនធម្មតាទេ។ TMC ជាករណីលើកលែងសំខាន់ — ក្រុមហ៊ុនចុះបញ្ជីភាគហ៊ុនសាធារណៈតែមួយគត់ដែលដេញតាមទាំងផ្លូវ ISA និងផ្លូវអាមេរិកក្នុងពេលដំណាលគ្នា។

ផ្លូវឯកតោភាគីរបស់អាមេរិក G

សហរដ្ឋអាមេរិកបានចុះហត្ថលេខាលើ UNCLOS ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ ប៉ុន្តែព្រឹទ្ធសភាមិនដែលអនុម័តសច្ចាប័នទេ ដូច្នេះអាមេរិកមិនមែនជាភាគី ហើយគ្មានសិទ្ធិបោះឆ្នោតក្នុង ISA ដែរ។ ជំនួសមកវិញ អាមេរិកមានច្បាប់ក្នុងស្រុកផ្ទាល់ខ្លួនតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨០ គឺ Deep Seabed Hard Mineral Resources Act ដែលដើមឡើយត្រូវបានព្រាងឡើងជាចម្លើយទៅនឹងការសាកល្បងជីករ៉ែដំបូងៗរបស់ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកដូចជា Deep Sea Ventures កាលពីទសវត្សរ៍ ១៩៧០។ នៅថ្ងៃទី ២៥ មេសា ២០២៥ ប្រធានាធិបតីត្រាំបានចេញបញ្ជាប្រតិបត្តិណែនាំទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល «ពន្លឿនការត្រួតពិនិត្យ និងចេញអាជ្ញាប័ណ្ណជីករ៉ែនៅបាតសមុទ្រ ទាំងក្នុងទឹកអាមេរិក និងតំបន់អន្តរជាតិ»។ ភាពមិនចូលរួមរបស់អាមេរិកមានប្រវត្តិវែង៖ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ សហប្រជាជាតិបានកែសម្រួល «ផ្នែក ១១» នៃ UNCLOS តាមកិច្ចព្រមព្រៀងអនុវត្តបន្ថែម ដើម្បីធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធចែករំលែកផលចំណេញទទួលយកបានសម្រាប់ប្រទេសឧស្សាហកម្ម ប៉ុន្តែសភាអាមេរិកនៅតែមិនដែលអនុម័តសច្ចាប័នទេ ទោះមានការគាំទ្រពីប្រធានាធិបតីជាច្រើនរូបជាប់ៗគ្នាក៏ដោយ។

ក្រុមហ៊ុន TMC USA (បុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ TMC) បានដាក់ពាក្យសុំអាជ្ញាប័ណ្ណរួម ការរុករក និងការទាញយកពាណិជ្ជកម្ម ដែល NOAA បានប្រកាសថា «អនុលោមខ្លឹមសារ» នៅខែមីនា ២០២៦ និង «អនុលោមពេញលេញ» នៅខែឧសភា ២០២៦។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី ១៧ សីហា ២០២៦ NOAA បានផ្សព្វផ្សាយ «ការជូនដំណឹងចេតនា» នៅក្នុងបញ្ជីសហព័ន្ធ ដើម្បីរៀបចំរបាយការណ៍វាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន (EIS) សម្រាប់ពាក្យសុំអាជ្ញាប័ណ្ណរុករក «USA-B» របស់ក្រុមហ៊ុន — ជំហានចាំបាច់មុននឹងសម្រេចផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណចុងក្រោយ។ តាមរបាយការណ៍ក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់ខែសីហា ២០២៦ TMC រំពឹងទុកអាជ្ញាប័ណ្ណនឹងមកដល់ «មុនកាលកំណត់ចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការនាចុងឆ្នាំ ២០២៧»។ អគ្គលេខាធិការ ISA លោកស្រី Leticia Carvalho (អ្នកសមុទ្រសាស្ត្រប្រាស៊ីល) បានព្រមានថា «សកម្មភាពឯកតោភាគីណាមួយស្តីពីការជីករ៉ែក្រោមសមុទ្រនឹងបង្កជាការបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ» ខណៈក្រសួងការបរទេសចិនក៏បានថ្លែងស្រដៀងគ្នាថាបញ្ជារបស់ត្រាំបំពានច្បាប់អន្តរជាតិដែរ។

ជាតិនិយមធនធាន vs កម្មសិទ្ធិរួមអន្តរជាតិ H

ក្រៅពីវិវាទអាមេរិក-ISA មានប្រទេសមួយចំនួនកំពុងសិក្សា ឬពិចារណាអនុញ្ញាតការជីករ៉ែក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) ផ្ទាល់ខ្លួន — ដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពជាតិទាំងស្រុងស្របតាម UNCLOS ស្រាប់ហើយ ក្រៅដែនអំណាច ISA ទាំងស្រុង។ នេះមិនមែនជាការ «គេចវេស» ISA ទេ ប៉ុន្តែឆ្លុះបញ្ចាំងនិន្នាការធំជាង៖ ប្រទេសនីមួយៗចង់ធានាការចូលដំណើរការធនធានរ៉ែសំខាន់ដោយខ្លួនឯង ជំនួសរង់ចាំក្របខណ្ឌអន្តរជាតិដែលអូសបន្លាយ។

• ជប៉ុន — JAMSTEC ដឹកនាំការសាកល្បងទាញយកភក់សម្បូររ៉ែធាតុកម្រនៅជិតកោះ Minamitorishima ខែមករា-កុម្ភៈ ២០២៦ ក្នុង EEZ ផ្ទាល់ខ្លួន ជម្រៅ ៦ ០០០ ម៉ែត្រ គោលដៅលើកយកភក់ ៣៥០ តោនក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយរដ្ឋវិនិយោគជិត ៤០ ប៊ីលានយ៉េនតាំងពីឆ្នាំ ២០១៨។
• កោះខូក — អាជ្ញាធរធនធានបាតសមុទ្ររបស់កោះខូកបានពន្យារពេលកម្មវិធីរុករកនៅ EEZ ខ្លួនរហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៧ ដោយកំណត់ថ្ងៃចាប់ផ្តើមជីករ៉ែដំបូងបំផុតទៅឆ្នាំ ២០៣២ បន្ទាប់ពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវ EV Nautilus រកឃើញជីវចម្រុះសម្បូរបែបជាងការប៉ាន់ស្មាន។
• ន័រវែស — សភាបានប្រកាសដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ថានឹងបើកផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណរុករករ៉ែស៊ុលហ្វួរនៅដីគោក ប៉ុន្តែក្រោយពីក្រុមហ៊ុនរបស់ខ្លួន Loke Marine Minerals ក្ស័យធនក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ក្រុមចរចាថវិកាសភាបានព្រមឈប់ផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណថ្មីរហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៩។

អំណះអំណាងវិទ្យាសាស្ត្រប្រឆាំង I

អ្នកសមុទ្រសាស្ត្រ Diva Amon (Benioff Ocean Science Laboratory សាកលវិទ្យាល័យ UC Santa Barbara) ថ្លែងថាជីវិតនៅសមុទ្រជ្រៅរីកចម្រើនយឺតខ្លាំង ដោយសារកង្វះចំណីអាហារ ដូច្នេះ «វាមិនអាចទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់បានល្អទេ» ហើយការស្តារឡើងវិញអាចត្រូវការពេលរាប់លានឆ្នាំ។ នាងបញ្ជាក់ថា ៨៨ ទៅ ៩២% នៃប្រភេទសត្វពហុកោសិកានៅ CCZ មិនទាន់ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយវិទ្យាសាស្ត្រនៅឡើយ ខណៈការជីករ៉ែអាចប៉ះពាល់ផ្ទៃដល់ ៥០០ ០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េគ្រាន់តែក្នុងតំបន់តែមួយ ដោយបន្ថែមទំហំបីដងតាមរយៈពពកល្បាយភក់ (sediment plumes) ដែលរាលដាលឆ្ងាយពីចំណុចជីកផ្ទាល់។

ការសិក្សាដែលបោះពុម្ពក្នុងទស្សនាវដ្តី Nature ឆ្នាំ ២០២៥ ដឹកនាំដោយលោក Daniel Jones (National Oceanography Centre) រួមជាមួយលោក Adrian Glover (Natural History Museum ទីក្រុងឡុងដ៍) បានត្រឡប់ទៅតំបន់សាកល្បង OMCO ឆ្នាំ ១៩៧៩ វិញ ៤៤ ឆ្នាំក្រោយមក។ លទ្ធផលបង្ហាញថាដានយានប្រមូលរ៉ែនៅតែមើលឃើញច្បាស់ សត្វមីក្រូតូចនៅបាតខ្សាច់ស្តារឡើងវិញស្ទើរដល់កម្រិតដើម ប៉ុន្តែសត្វធំជាប់នឹងកន្លែង (sessile megafauna) នៅតែខ្វះខាតយ៉ាងខ្លាំង។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវសន្និដ្ឋានថា «ផលប៉ះពាល់ការជីករ៉ែក្នុងសមុទ្រជ្រៅនឹងស្ថិតស្ថេរយ៉ាងហោចណាស់ក្នុងរយៈពេលរាប់ទសវត្សរ៍ ហើយសហគមន៍សត្វនឹងនៅតែផ្លាស់ប្តូរនៅតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ ទោះមានការវិលត្រឡប់មកវិញខ្លះក៏ដោយ»។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា អ្នកជំនាញសមុទ្រ និងគោលនយោបាយប្រមាណ ១ ០០០ នាក់ពីជាង ៧៥ ប្រទេស បានចុះហត្ថលេខាលើ «សេចក្តីថ្លែងការណ៍វិទ្យាសាស្ត្រការជីករ៉ែសមុទ្រជ្រៅ» ស្នើសុំ «ការផ្អាកមួយរយៈ រហូតទាល់តែមានព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រគ្រប់គ្រាន់ និងរឹងមាំ ដើម្បីសម្រេចថាតើអាចអនុញ្ញាតការជីករ៉ែក្រោមសមុទ្រដោយគ្មានការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរបានឬអត់»។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះក៏លើកឡើងពីកង្វល់បន្ថែម៖ សំលេងរំខានពីម៉ាស៊ីនប្រមូលរ៉ែ និងបំពង់បូមអាចរំខានដល់ការទំនាក់ទំនងសត្វសមុទ្រធំៗ ខណៈអំណះអំណាងអំពីតួនាទីបាតសមុទ្រជ្រៅក្នុងការស្តុកកាបូន នៅតែជាចំណុចមិនច្បាស់លាស់ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខ្លះខ្វល់ខ្វាយថាការរំខានអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអាកាសធាតុសកលទាំងមូល។

អ្វីត្រូវតាមដានបន្ត J

• មីនា ២០២៧ — សន្និបាតក្រុមប្រឹក្សា ISA បន្ទាប់ ជាឱកាសចុងក្រោយដែលគេប៉ាន់ថាអាចអនុម័តបញ្ញត្តិការជីកមួយផ្នែក។
• ត្រីមាសទី ១ ២០២៧ — កាលបរិច្ឆេទដែល TMC ព្យាករថា NOAA នឹងសម្រេចផ្តល់ ឬបដិសេធអាជ្ញាប័ណ្ណរបស់ TMC USA បន្ទាប់ពី EIS ចប់។
• ចុងឆ្នាំ ២០២៧ — កាលកំណត់ដែល TMC គ្រោងចាប់ផ្តើមតំឡើងនាវាប្រមូលរ៉ែ Hidden Gem សម្រាប់ផលិតកម្ម ៣ លានតោនសើមក្នុងមួយឆ្នាំ ប្រសិនបើទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណ។
• កុម្ភៈ ២០២៧ — ការសម្រេចរបស់ជប៉ុនថាតើនឹងពង្រីកការសាកល្បងភក់រ៉ែធាតុកម្រទៅជាការបង្ហាញពេញលក្ខណៈឬអត់។
• ដំណោះស្រាយ ITLOS — លទ្ធផលក្តីប្តឹងរបស់ NORI/TOML ប្រឆាំង ISA នឹងកំណត់ថាតើក្រុមហ៊ុនអាចបន្តដេញតាមផ្លូវអាមេរិក ខណៈនៅតែជាកិច្ចសន្យា ISA ដែរឬអត់។
• ២០២៩ និង ២០៣២ — ថ្ងៃដែលន័រវែស និងកោះខូករៀងគ្នាគ្រោងនឹងពិនិត្យឡើងវិញនូវការផ្អាករបស់ខ្លួន។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ K

សំណួរញឹកញាប់ L